*
Prof. Dr. R. Cengiz Akçay
1
Yetişkin Eğitimini doğuran
ihtiyaçlar
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Öğrenme ve gelişme ihtiyacı
Güven ihtiyacı
İş ve etkin rol
Statü ve saygı
Boş zamanları değerlendirme
Gelişmelere uyum
*
ÖĞRENMEYLE İLGİLİ BAZI BİLGİLER
*Öğrenciler 50 dakikalık bir dersin
neredeyse % 40’ını ders sonunda hiç
hatırlamamaktadırlar.
*Öğrenciler dersin ilk 10
dakikasındaki içeriğin % 70’ini
akıllarında tutabilmektedirler.
*Dersin son 10 dakikasındaki içeriğin
ise sadece % 20’si akıllarında
kalabilmektedir.
ÖĞRENMEYLE İLGİLİ BAZI BİLGİLER
*Özellikle kavrama düzeyinde ve
düzanlatım yöntemi ile verilen derslerde;
derse sürekli devam eden ile derse devam
etmeyip sadece kitaptan okuyan öğrenci
arasındaki başarı farkı sadece % 8’dir.
*
*Pedagoji, çocuğun yönlendirilmesi ve
yetiştirilmesi bilim ve sanatı demektir.
*Andragoji ise, Yetişkinlerin
öğrenmesine yol göstermenin ya da
yardımının bilim ve sanatı
* Pedagojik ve andragojik
yaklaşımların bileşkesi ise yaşam
boyu öğrenme bilimidir.
*
EĞİTİM HEDEFLERİNİN AŞAMALI SINIFLAMASI
HEDEF
(Program çıktıları)
BİLİŞSEL
(BİLGİ)
DUYUŞSAL
(TUTUM)
PSİKOMOTOR
-DEVİNİŞSEL(BECERİ)
* YAKLAŞIM: Dersin hedeflerine ulaşmayı sağlayan oldukça genel
bir yoldur.
* YÖNTEM: Öğrenme ünitesinin hedeflerini gerçekleştirmek
amacıyla teknikleri, içeriği, araç-gereç ve kaynakları ilişkili bir
biçimde hizmete sunan bir öğretme yoludur.
* TEKNİK: Öğretim materyallerini sunmada ve öğretim etkinliklerini
yapılandırmada izlenen özel bir yoldur.
*
BİLİŞSEL ALAN
BİLGİ
-Kavramlar
-Olgular
-Aşamalı diziler
-Sınıflamalar
-İlke ve Genellemeler
-Kuramlar
HEDEF ALANLARI
DUYUŞSAL ALAN
PSİKO-MOTOR ALAN
ALMA
ALGILAMA
KAVRAMA
TEPKİDE BULUNMA
KURULMA
UYGULAMA
DEĞER VERME
KLAVUZLA YAPMA
ANALİZ
ÖRGÜTLEME
BECERİ HALİNE GETİRME
SENTEZ
KİŞİLİK HALİNE GETİRME
UYUM
DEĞERLENDİRME
YARATMA
HEDEF (Öğrenme çıktıları), YAKLAŞIM,
YÖNTEM VE TEKNİK İLİŞKİSİ
Stratejiler
Yöntemler
Teknikler
Bilişsel Alan
Duyuşsal Alan
Devinişsel
Alan
Sunuş Yoluyla Öğretme
Anlatım
Soru-Cevap,
Takrir,
Sempozyum
Bilgi
Alma
Uyarılma
Örnek olay,
Tartışma
Küçük-Büyük
GrupTartışması,
soru-cevap,
Panel,
açık oturum
Kavrama, Analiz,
Değerlendirme
Tepkide
Bulunma,
Değer verme
Örnek Olay
Problem Çözme
Gösterip
yaptırma,
Çalıştay,
Soru-cevap,
Beyin Fırtınası,
Gösteri,
Rol oynama,
Deney,
Gözlem,
Proje,Gezi
Uygulama, Analiz,
Sentez,
Değerlendirme
Örgütleme,
Kişilik haline
getirme
(Expository Teaching)
Buluş Yoluyla Öğretme
(Discovery Teaching)
Araştırma-İnceleme
Yoluyla Öğretme
(İnquiry Teaching)
Uyarılma,
Kılavuz
denetiminde
yapma, Beceri
haline
getirme,
Duruma
uydurma,
yaratma
*Yetişkinlerin öğrenme özellikleri
1.
Yetişkinler deneyimleri ve beklentileri ile gelirler. Deneyimleri
öğrenme için zengin bir kaynaktır.
2.
Özyönelim. Olgunlaştıkça yetişkinler kendi kendilerini
yönlendirmeye eğilimlidirler. Yetişkinler evlilik, yeni bir işe girme
ya da işten atılma gibi gerçek yaşamın deneyimlerinden
kaynaklanan özgül öğrenme gereksinimlerinin farkındadırlar.
*Yetişkinlerin öğrenme özellikleri
3. Kendini
güven içinde hissetme ihtiyacı yüksektir.
4. Kişiliği yerleşmiş; olgunlaşmıştır.
5. Öğrenmede zamana ihtiyaç duyar.
6. Eğitim sürecine katılmalıdır. Yetişkinler edilgen
dinlemeden çok, sorun çözme ve tartışma gibi
deneye dayalı teknikler aracılığıyla daha etkili
öğrenirler.
7. Yetişkinlikte daha önce kazanılmış ahlak
yapılarının bir bütünlük içerisinde kullanımını ve
yaşama uygulanabilmesi söz konusudur.
8. Bilmek değil uygulamak ister.
*YETİŞKİN EĞİTİMİ İLKELERİ
1. Öğrenme için uygun bir ortam.
*Sınıf düzeni,
*Aydınlanma, havalanma,
*Not tutabilecekleri olanaklar gibi.
2. Amaç ve hedeflerin açıklığı ve netliği
*Amaçlar ve hedefler açık ve net,
*İhtiyaçlara cevap verecek düzeyde,
*Gerçekleştirilebilir olmalı.
*YETİŞKİN EĞİTİMİ İLKELERİ
3. Eğitime etkin olarak katılım.
*Ortak planlama – karar alma,
*Gereksinim ve ilgilerinin saptanması
*Soru sorma teknikleri,
*Geri bildirim,
*İnteraktif eğitim teknikleri kullanımı
* Beyin fırtınası,
* Grup çalışmaları,
* Grup tartışmaları,
* Role play vb.
*YETİŞKİN EĞİTİMİ İLKELERİ
4. Eğitimin gerçek yaşamla ve sorunları ile
bağdaşması.
* Dersin amacının açıklanması, öneminin hissettirilmesi,
* Mesleki performansla ilişkisinin kurulması,
* Gerçek yaşamdan örnekler, deneyimlerin aktarılması
5. Öğrendiği bilginin uygulamaya dönük olması
* Ders sırasında uygulamaya olanak veren yöntemler,
* Gerçek yaşamda uygulama fırsatları,
* Eğitici tarafından geri bildirim.
YETİŞKİN EĞİTİMİ İLKELERİ
6. Eğitimde
çeşitlilik isterler,
*Görsel – işitsel araçlar, sınıf dersleri, beyin fırtınası,
grup çalışmaları, grup tartışmaları, oyunlaştırmalar,
konuk konuşmacılar vb.
YETİŞKİN EĞİTİMİ İLKELERİ
7. Güvenli bir ortam.
*Başarısızlık korkusu,
*Utanma, mahcubiyet,
*Uyum endişesi,
*Eğitmen hakkında kuşku, vb.
* Yetişkinin kişisel kaygılarından kurtulacağı
güvenli bir ortam nasıl yaratılır?
*İlk karşılaşmada dersin kurallarını koyma ve
açıklamalarda bulunma
*Katılımcıyla aradaki engelleri kaldırma
*Herkese eşit davranma, motive etme, derse katma
*Doğal davranma
* 8. Olumlu DÖNÜT verilmesini isterler,
*Sözlü övgüler,
*Destekleyici ifadeler,
*Tamamlayıcı cümleler vb.
9. Özgün birer birey olarak görülmek,
algılanmak ve davranılmak isterler,
*İsimle hitap etme,
*Herkesi etkinliklere katma,
*Saygılı davranma
10. Çeşitlilik
*Öğrenme stili
*Kişilik
*Motivasyon
*Yöntem
*Örnek
*11. Eğitimin içeriğine ve sürecine meydan
okuyabilmek hoşlarına gider. Fikirleri içtenlikle
eleştirebilmek isterler.
*12. Soru sorabilmekten hoşlanırlar. Ortaya
attıkları sorunların ciddi biçimde ele alınmasını
ve kabul edilebilir bir zaman içinde üstesinden
gelinmesini beklerler.
*13. Kendilerine eşit davranılmasını beklerler.
Hiç kimse aşağılanmak ve kendisine çocuk gibi
davranılmasından hoşlanmaz.
*ENTEGRASYON
Öğrenim, önceki bilgi ve
deneyimleri üzerine inşa edilirse daha
etkili olur. Konu ile ilgili önceki bilgilerini
bilmek ve bu bilgileri anımsatan bir giriş
ile konuya başlamak bu açıdan önemlidir.
GERÇEĞE BENZERLİK
Öğrenme ortamı, konusu ve aktarımı ne
kadar gerçeğe yakınsa etkinlik o kadar
artar. Gerçek yaşamdan örnekler ya da
senaryo uyarlamaları öğrenciyi gerçek
yaşama yakınlaştırır.
BECERİ
Oyunlaştırmalar veya anatomik modellerle
gerçeğe benzer ortamlarda uygulama yapma
fırsatının verilmesi beceri kazanma ve beceride
yeterli hale gelebilmek için çok gereklidir.
*Sunuş Yoluyla Öğretim Yaklaşımı
*Buluş Yoluyla Öğretim Yaklaşımı
*Araştırma Yoluyla Öğretim Yaklaşımı
*
ÖĞRETiM YAKLAŞIMLARI (STRATEJİLER)
Öğrenim Stilleri
Programın, farklı öğrenme stillerine hitap edecek yöntemler
içermesi gerekmektedir.
UYGULAMACILAR
DİNLEYİCİLER
KURAMCILAR
DENEYCİLER
* UYGULAMACILAR
* Yaşayarak öğrenmek isterler.
* Herşeyi yapmaya hazırdırlar.
* Yeni deneyimlere açıktırlar.
* Teoriden boğulurlar
*
* DİNLEYİCİLER
* Tedbirlidirler, sinerjinin oluşmasını beklerler.
* Harekete geçmeden önce, plan yaparlar.
* Katılmaktan daha çok, izlemeyi tercih ederler.
*
* KURAMCILAR
* İstatistikler, oranlar ve somut gerçekler isterler.
* Prensipler, kuram ve modeller önemlidir.
*
* DENEYCİLER
* Fikir ve teknikleri denemek isterler.
* Problemleri çözerken sabırsızdırlar.
Kolb’a göre;
Bireyler bilgiyi
hissederek
düşünerek algılar;
İzleyerek veya yaparak işlerler.
veya
*ÖĞRENME
STİLİ
Öğrenme stili, her öğrencinin yeni bir bilgiyi
öğrenmeye hazırlanırken, öğrenirken, hatırlarken
farklı ve kendine özgü yollar kullanmasıdır. 3’e ayrılır;
 GÖRSEL
 İŞİTSEL
 KİNESTETİK / DOKUNSAL
30
*Birey kendi öğrenme stilini bildiğinde;
Öğrenme sürecinde, öğrenme stilini devreye sokabilir.
Etkin bir sorun çözücü durumuna gelir.
Benlik saygısını geliştirir.
Kendine güveni artar.
Okula karşı olumlu tutum sergiler.
Etkili ve başarılı öğrenme gerçekleşir.
Bir insan;
Öğrendiği bir şeyin;
20 dakika içinde %50’sini
60 dakika içinde %70’ini
Günün sonunda %80’ini
UNUTUR...
*Yetişkin Öğrenimi
Öznel yönlendirmeli öğrenme
Deneyimsel öğrenme
Eleştirel yansıtma
Öğrenmeyi öğrenme
* Öznel Yönlendirmeli Öğrenme
Öznel yönlendirmeli öğrenim yetişkinlerin kendi
öğrenme süreçlerini, özellikle kendilerine nasıl
öğrenme hedefleri koyduklarını, uygun kaynakları
nasıl bulduklarını, hangi yöntemle öğreneceklerine
karar verdiklerini ve ilerleyişlerini
değerlendirmelerini incelemektedir.
* Eleştirel Yansıtma
Farkına varmalıyız ki;
(1) Bu ana kadar ortak bilgi olarak eleştirisiz kabul gören
varsayımı sorgulayıp yeniden yeni bir çerçeveye
büründürmek gerekir.
(2) Baskın kültür değerleri, aslında temsil edilmeyen
azınlıkların çıkarlarına ve güçlerine destek olmakta ve
hizmet etmektedir.
* Deneyimsel Öğrenme
Yetişkin öğreniminin yetişkinlerin
deneyimlerine dayandırılması gerektiği inancı
ve bu deneyimlerin değerli bir kaynak
oluşturduğu şu an akla uygun tüm ideolojik
renklerin yetişkin eğitmenlerince elzem olarak
nitelendirilmektedir.
* Öğrenmeyi Öğrenme
– bir dizi farklı durumda ve bir dizi farklı
stille öğrenmede yetenek geliştirme –
Yetişkinlerle çalışan öğreticiler,
öğrenmeyi öğrenme yeteneklerini
geliştirmeye önem vermelidir.
*YÖNTEM BİLGİSİ
*SUNUŞ YOLUYLA ÖĞRETME
* Yaygın bir şekilde bilginin aktarılması, kavram, ilke ve
genellemelerin açıklanmasında kullanılmaktadır.
* Sunuş yoluyla öğretmede bilgilerin düzenlenmiş, sıralanmış olması
gerekmektedir.
* Öncelikle genel ilke ve kavramlar ile olgular verilir, bunu ayrıntılı
bilgilerin kazandırılması izler. Daha sonra örnekler verilerek
kavram, ilke ve olgular arasındaki temel benzerlik ve farklılıklar
buldurulmaya çalışır.
* Bu yaklaşımın en önemli yönü öğrencilere kısa zamanda çok fazla
bilginin kazandırılması ve anlamlı öğrenmenin sağlanmasıdır.
* Öğretmenlere zamandan ekonomi sağlar.
* Bu yaklaşım özellikle öğrenciler için yeni olan kavram ve ilkelerin
öğretiminde etkili bir şekilde kullanılabilir.
* BULUŞ YOLUYLA ÖĞRETME YAKLAŞIMI
*Bu yaklaşım, öğrenci etkinliğine dayalı güdüleyici bir
öğretme yaklaşımıdır.
*Öğretmen, öğrencinin öğrenme sürecine etkin
katılmasını buluş yoluyla öğrenme stratejisini
kullanarak sağlayabilir. Burada öğretmenin temel
görevi öğrenciyi yönlendirmek ve cevabı
buldurmaktır.
*Bu yaklaşımda öğretim, öğrencilerin merakını
uyandıracak, sürekli tutacak ve başarma duygusunu
doyuracak bir problemle başlar.
*Öğrenci keşfetme heyecanını duyabilmelidir. Aslında
buradaki keşfetme yeniden bulmadır.
* ARAŞTIRMA-İNCELEME YOLUYLA ÖĞRETME YAKLAŞIMI
*Bu yaklaşım öğrencilerin araştırma ve inceleme
yapmalarına ağırlık veren bir öğretim yaklaşımıdır.
Öğretmen bu yaklaşımda yol gösterici, yönlendirici,
rehber konumundadır. Böylece, öğrenci araştırma
yoluyla bir problemin nasıl çözüleceğini öğrenmiş
olur.
*Bu yaklaşım yoluyla öğrenci, sadece belli konularla
ilgili problemlerin çözümünü öğrenmekle kalmaz,
gelecekte karşılaşacağı problemlerin çözüm yolunu da
öğrenir.
*Anlatım
*Tartışma
*Örnek Olay
*Gösterip Yaptırma
*Problem Çözme
*
ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ
* Eğitici odaklıdır.
* Bilginin katılımcılara kısa sürede ve düzenli
olarak
aktarılmasını içerir.
* Katılımcıya, dinleme ve not tutma alışkanlığı
kazandırır.
*ANLATIM YÖNTEMİ
* Bir konu üzerinde; katılımcıları düşünmeye
yöneltmek, iyi anlaşılmayan noktaları açıklamak
ve önceden verilen bilgileri tekrar etmek amacı ile
kullanılır.
* Bu yöntemde, tartışılacak konu ya da sorun
önceden belirlenmelidir.
* Katılımcıların düşünce ve görüşlerini rahatça
söylemelerine olanak sağlanmalıdır.
* BİLGİSİZ TARTIŞMA OLMAZ!
*TARTIŞMA YÖNTEMİ
*
ÖRNEK OLAY YÖNTEMİ
*Gerçek hayatta karşılaşılan problemlerin, eğitim
ortamında çözülmesidir.
*Öğrencilerin sorunlu bir olaya aktif olarak
katılmalarını gerektiren bir yöntemdir. Olay
gerçek ya da hayali olabilir Bu yöntem daha çok
buluş yoluyla öğretme yaklaşımında ve kavrama
düzeyindeki davranışların kazandırılmasında
kullanılır.
*Uygulama
*Seçilen olaylar açık bir biçimde ortaya konur ve o
olayla ilgili tartışma açılır.
*
Örnek olayın hazırlanması. Örnek olay önce
yazılı olarak hazırlanır. Olayın açık olarak yazılmasına
ve olay eğer gerçekse kişi ve yer adlarının
değiştirilmesine dikkat edilmelidir. Örnek olay
öğrencinin seviyesine uygun olmalıdır. Ayrıca olay,
anlamlı olmalı, kendi içinde bir bütün oluşturmalıdır.
* Gazete haberi, tutanak, öykü, kanun maddesinin
yorumu vb. örnek olay için bir araç olabilir!
* Örnek olay biçimleri. a) tüm metin b)
kısaltılmış örnek olay c) Metnin eksik
olarak verilmesi
*Örnek olayın sunuş biçimleri. Örnek
olaylar sınıfa yazılı olarak sunulabileceği
gibi filmle, slaytla, levhalarla,
dramatizasyon gibi yollarla da sunulabilir.
*Faydaları
*Öğrencilere bildiklerini, kavradıklarını gerçek duruma
uygulama fırsatı sağlaması.
*Daha önceden öğrenilmiş kavram ve ilkelerin
uygulamaya koşulmasıyla, derslikte kuram ve
uygulama arasındaki boşluğun doldurulmasına yardımcı
olur.
*Bu yöntem, öğrencileri edilgen halden kurtarıp etken
hale, yani kavramları, ilkeleri uygulama durumuna
getirebilir.
*Öğrenciler gerçek olayla yüz yüze kalmış gibi,
düşüncelerini ileri sürebilir ve sorunu çözücü öneriler
geliştirebilirler.
* Bir işlemin uygulanmasını; bir araç-gerecin
çalıştırılmasını önce gösterip açıklama,
sonra da katılımcıya alıştırma ve uygulama
yaptırarak öğretme yoludur.
* Kazandırılacak beceriler, önce eğitici
tarafından yapılarak katılımcılara
gösterilmelidir.
* Her katılımcıya; istenilen beceriyi kazanması
için, yeterli zaman ve tekrar yapma şansı
verilmelidir.
*
GÖSTERİP YAPTIRMA YÖNTEMİ
* Problem çözme; bilimsel yöntem, eleştirel düşünme,
karar verme, sorgulama süreçlerini içermektedir.
* Bu yöntem öğrenci merkezlidir.
* Öğrencide ilgi ve güdülemeyi artırır
* Daha kalıcı izli öğrenmeleri oluşturur.
* Bilimsel yöntemi kullanmayı öğretir ve bilimsel tutumu
kazandırır.
*
PROBLEM ÇÖZME YÖNTEMİ
*
*Beyin Fırtınası
*Soru Cevap
*Grup Çalışması
*Drama – Yaratıcı Drama
ÖĞRETİM TEKNİKLERİ
* Bir konuya KISA SÜREDE ÇOK SAYIDA çözüm
getirmek, karar vermek ve hayal yoluyla düşünce ve
fikir üretmek için kullanılan yaratıcı bir tekniktir.
*BEYİN FIRTINASI
* Burada temel amaç, grup üyelerinin birlikte
düşünmelerine, karşılıklı fikir alışverişi içinde
olmalarına ve rahat bir ortamda çalışmalarına olanak
sağlamaktır.
*GRUP ÇALIŞMALARI
Yazılı metin olmaksızın, katılımcıların
yaratıcı
buluşları, düşünceleri, anıları ve
bilgilerine
dayalı eylem durumlarını oynamak,
canlandırmak, doğaçlamak!
*DRAMA-YARATICI
DRAMA
* Öğretim Strateji, yöntem ve teknikleri
seçerken dikkat edilmesi gereken hususlar;
*Herkesin aynı yöntemle öğrenmesi olası değildir.
*Her yöntem herkesin ilgisini eşit düzeyde çekmez.
*Bir yöntem, tek başına bütün konulara uygun değildir.
*Bir öğretim yöntemi, belirlenen bütün hedeflere
ulaşmada yeterli değildir.
*Her eğitici bütün yöntemlerde çok becerikli
olmayabilir. Bazı eğiticiler bazı yöntemlere yatkındır.
*Bazı yöntemler uzun zaman gerektirir.
*Bazı yöntemler özel fiziksel koşullar gerektirir.
*Bazı yöntemler parasal kaynak gerektirir.
* Öğretim strateji, yöntem ve teknikleri seçmede
kullanacağımız ölçütler neler olmalıdır?
1. Dersin hedeflerine uygun olmalıdır.
2. Konuya uygun olmalıdır.
3. Öğrenciye göre olmalıdır.
4. Eğiticinin kendisine uygun olmalıdır.
*İnsanlık sevgisini, insanın yüceliğini amaç ve
olgunluk sayan bir öğretidir.
*İnsanlar farklıdır.
*Kendi başına anlamlı ve yeterli bir bütündür.
*Asıl olan insanın ilgileri, değerleri ve ihtiyaçlarıdır.
*Hümanizm, insana ve insan değerlerine en büyük
*
ağırlığı veren düşünsel yaklaşımdır
* Bu yaklaşımın temelinde insan yetiştirme vardır.
* Hümanistik psikolojinin temel halkası insanın kendisidir.
Hümanizmden yana olanlar bireyin insancıl
özelliklerine önem verirler. Yetişkinliği
insanların kendilerini gerçekleştirmelerine
yönelik bir süreç olarak görürler. İnsan doğuştan
iyi huylar taşır ve iyi yaşama ulaşmak için
yeterli güce sahiptir.
*
* Yetişkin eğitimin amacı bireyin gelişmesini ve kendini
gerçekleştirmesini sağlamak, bireye yapabileceğinin en iyisini yapma
yeteneği kazandırmaktadır.
* Yetişkin eğitimi, yetişkinlerin belirleyici ve davranışçı dünya
görüşüne karşı çıkmaları, onların öz yönetimli ve aydın sorumluluğu
taşıyan insan olmalarını kolaylaştırmalıdır.
Download

PowerPoint Sunusu