Prof. Dr. Asım Yapıcı
Ç. Ü. İlahiyat Fak. Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü
Din Psikolojisi ABD Öğretim Üyesi
&
Ç.Ü. İlahiyat ve Eğitim Fakültesi İlköğretim DKAB
Eğitimi Bölüm Başkanı
Konferans Planı
 Modern insanın dramı.
 Değerlere neden ihtiyaç duyarız?
 Kaybettiğimiz değerlere yeniden sarılmanın önemi.
 Mutlu birey ve huzurlu toplumun temelleri:
 Vicdan, merhamet ve şefkat
 Adalet
 Güven
…
 Okulda değerler eğitimi verilirken dikkat edilmesi
gereken ilkeler
Güç ve zenginlik mutluluk getirir mi?
 Modern hayat yaşam standartlarını yükseltti.
 İnsanlar daha zengin, daha bilgili, ama daha rahat
değiller.
 Depresyon ve kaygı başta olmak üzere psikolojik
rahatsızlıklar yükseldi.
 Mutsuzluk oranları yükseldi, intiharlar arttı.
 Aile kurumu can çekişiyor.
 Hem suç çeşitleri hem de suçluluk oranı sürekli
artıyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre:
 Her yıl yaklaşık olarak bir milyon kişi intihardan
ölüyor.
 Son 45 yılda dünya çapında intihar oranı yüzde 60
arttı.
 İntihar 15-24 yaş arası insanların ölümüne yol açan
iki nedenden birisi olarak sayılıyor.
 Ölümle sonuçlanmayan intihar girişimi vakalarının
sayısı ise ölümlü vakaların sayısının 20 katı.
Türkiye’de Ölümle Sonuçlanan İntiharlar
Yıllar
Erkek
Kadın
Toplam
1982
-
-
1105
1990
-
-
1357
2001
1.392
909
2.301
2014
2.327
862
3.189
Türkiye’de Boşanmalar
Yıllara Göre
Boşanma Sayısı
1986
60.865
1990
75.820
2001
91.994
2014
125. 305
Cinsel İstismarlar
Çocuklarda cinsel istismarın yaygınlığı ABD’de % 0,13;
Türkiye’ de ise % 1.4’dür.
Ülkemizde kadınların % 20’sinin, erkeklerin ise % 7’sinin
çocukluğunda en az bir kez cinsel istismara uğradığı, kız
çocuklarının erkek çocuklarına oranla 3 kat fazla cinsel
istismara maruz kaldığı saptanmıştır.
Ya ruhsal sorunlarımız…
 Üniversiteli gençler arasında yüksek düzeyde yalnızlık çekenler
azımsanmayacak bir orana ulaşmaktadır. Mesela, üniversiteli
gençlerde yalnızlığın görülme yaygınlığı Demir’in (1990)
bulgularına göre % 15.4; Buluş’un (1997) tespitlerine göre %
15.6’dır.
 Ancak Bacanlı’nın (2002) verdiği rakam daha yüksektir. Onun
elde ettiği sonuçlara göre gençler % 39 oranında kendilerini
“yalnız”; % 44 oranın da “huzursuz/mutsuz” hissetmektedirler.
 Ülkemizde küreselleşmenin olumsuz etkilerinin en
çok hissedildiği üniversite ortamındaki bireylerin
yalnızlık ve mutsuzluktan bu derece şikâyetçi
olmaları, çevrelerini kuşatan yüzlerce kişiye rağmen iç
dünyalarında yalnızlık çektikleri, yalnızlık ve
mutsuzluğun birbirini sürekli beslediği şeklinde
değerlendirilebilir.
Kalabalık içinde yalnızlık
Zamanın Ruhu: Zeitgeist
 Yapılan araştırmalara göre:
“Doğduğumuz dönem karakterimizi ailemizden
daha fazla etkilemektedir.”
 Hatta bir Amerikan atasözü şöyledir:
“İnsan içinde yaşadığı çağa babasına
benzediğinden daha çok benzer.”
Günümüz gençlerinin
ayırt edici özellikleri nelerdir?
 Narsist, bireyci ve girişimcidirler. Abartılı özgüvenleri
vardır.
 Kendilerini göstermek isterler, bu tür fırsatları yakalama
peşindedirler. Yaratıcıdırlar.
 “Tatminsizlik (doyumsuzluk) ön plandadır. Çünkü
hayattan beklentileri yüksektir. Kanaatkar değildirler.
 Hızlı tüketicidirler. Tüketmekle /çok şeye sahip olmakla
mutluluk arasında doğrudan ilişki kurarlar
 Otorite ile araları iyi değildir. Kendilerini otorite kabul
ederler.
 Çalışma saatlerinin esnek olmasını isterler.
 Bir işe atılırken hemen CEO yahut patron olmayı hayal
ederler/isterler.
 Temel felsefeleri: “Sevdiğim işi yaparak iş ve yaşam
dengesini kurmak istiyorum”.
 “Sevmediğime saygı duymam” anlayışı hakimdir.
 Kitlesel olanı değil kişiye özel olanı severler.
 Yeni şartlara uyum kapasiteleri yüksektir. Değişimi
doğal kabul ederler.
 Teknolojide göçmen değil yerlidirler.
 İçtenlik ve sahiciliğe önem verirler.
 Akran onayını önemserler.
 Ebeveynlerine daha fazla bağlıdırlar. Anne-babalarıyla
ilişkilerinde sıcaklık, samimiyet ve arkadaşlık ön
plandadır.
 Aynı anda birkaç işi birlikte yapabilirler. Tek bir iş
sıkıcıdır.
Gençlerin Sorunları
1
Gelecek kaygısı: abartılı özgüven ile gerçekliğin çatışması.
2
Psikolojik ve ruhsal sorunlar (yalnızlık, kaygı, öfke…)
3
Fizyolojik yapı ve bedensel sağlıkla ilgili sorunlar
4
Kişiler arası ve romantik ilişkilerde yaşanan sorunlar
5
Ailevi sorunlar ve ebeveyn tutumları
6
Ekonomik sorunlar
7
Öğrenim gördüğü okuldan beklediğini bulamama
8
Din, ahlak, dünya görüşleri, felsefeler ve “izm”lerle ilgili
problemler
Din, Kültür ve Değerler
1
Felsefi akımların ve seküler paradigmaların etkisi ile kültür ve
dini sorgulama
2 Doğru dinî bilgiye ulaşmada yaşanan sorunlar
3 Kültür, din ve değerlerde neyin doğru neyin yanlış olduğunu
ayırt edememe
4 Kurumsal dindarlıkta göreceli artışın ahlakî yaşayışa
yansımaması
5 Geleneksellik ile modernite arasındaki çatışmalar:
Kültürel Şizofreni - Yaralı Bilinç
6 Kapitalist bir dünya görüşünü benimseme:
Bencillik ve hazcılık da artış
Bu sorunlar niçin yaşanıyor?
 İnsanlık kalbini kaybetti.
 Buna bağlı olarak değerler birer birer kaybolmaya
başladı.
 Kendini tanıma ve bilme
 Vicdan
 Merhamet
 Sadakat
 Tevazu (alçak gönüllülük)
 Güven duygusu
 Adalet
 Vefa
Modernite ile birlikte insanların hayata bakışları ve
yaşamı anlamlandırma biçimleri değişti.
İnsanlar haz ve hıza bağlı bir yaşama mahkum
olmaya başladı.
İnsanlar düşünümsel risk toplumunda güven
kaynaklarını kaybetmeye başladı.
"Olma" değil "sahip olma" kutsanmaya başladı.
Din araçsallaşmaya başladı.
 "İnsan nedir?" sorusuna cevap vermek zorlaştı.
 Nasıl insan olunur? Nasıl insan haline gelinir?
İnsanlaşmak için ne(ler) yapmak gerekir? sorularına
aranan cevaplar anlamsızlaştı.
 Hayatın (yaşamın)temelde insan olma, insanlaşma
serüveni olduğu kaybedildi.
 Anglo-Sakson kültür, Amerikan duyuş, düşünüş ve
davranış biçimi her geçen gün dönüştürücü
etkisini daha fazla hissettirmeye başladı.
Çözüm Önerileri
 Kalbimizin var olduğunu hatırlamakla.
 Değerlerimizi hatırlamakla.
 Sadece hatırlamak değil, değerlerimizi yaşayarak ve
yaşatarak kalbimizi beslemekle.
 Gündelik hayatın tozu dumanı içinde neden var
olduğumuzu hissederek.
Şimdi tekrar soralım:
 Günümüz gençleri neden böyle?
“Sanki bir salak çıkmış da normal insan olmanın
çıtasını yükseltmiş gibi bir dünyada yaşıyoruz."
Martin Seligman
“Sanki biri bizimle dalga geçiyor. Zengin
olacağımızı umarak yetiştiriliyoruz ama
cebimizdeki para, kötü bir apartman dairesinin
kirasını ödemeye bile yetmiyor…” Jean Twenge
Modernite Serüveni
 Değişen neydi?
 Batı aklı (Batı rasyosu) neye dayanır?
 Doğu aklı /İslam aklı neye dayanır.
 Neyi Kaybettik?
Sekülerleşme…
 Katı Yorum.
 Ilımlı Yorum.
 Etkileşimsel
 Yeniden Dindarlaşma.
Bir dize bin bir yorum…
"Kalmış mıdır kalesi düşmüş bir şehrin cazibesi?«
İbrahim Tenekeci
Çukurova Üniversitesi Değerler Araştırması
(2012)
Daha az tercih edilen
Farklılaşmayan Daha çok tercih edilen
Geleneksellik
Evrensellik
Güç
İyilikseverlik
Güvenlik
Uyarılım
Uyum
Öz yönelim
Hazcılık
Başarı
SEKAM araştırması (2013)
 Gençlerden kendilerini:
 “modern” olarak niteleyenler % 12,
 “geleneksel” niteleyenler % 16,
 “biraz modern, biraz geleneksel” niteleyenler ise % 72’dir.
 Gençliğin % 72’sinin kendini, biraz modern-biraz
geleneksel olarak tanımlamış olması, melez bir durumu
temsil etmekte, gençlerin “ne o, ne de bu” olamadıklarını
göstermektedir.
“Ait olmadan inanmak” yahut
“İnanmadan ait olmak”
 Ateistler dâhil farklı ideolojik ve dinî kimliğe mensup
gençlerin ortalama % 95 oranında Allah’ın varlığına
inandıkları,
 Hatta kendilerini ateist olarak niteleyenlerin %
13’ünün namaz kıldığı,
 Bununla birlikte kendisini İslâmcı olarak
isimlendirenlerin % 17,8’inin, Müslüman olarak
niteleyenlerin ise % 25,6’sının hiç namaz kılmadığı
tespit edilmiştir.
 Benzer durum, Cuma Namazı kılma ve Oruç tutmada
da karşımıza çıkmaktadır.
 Yoksa din gerçekten öldü mü?
 Nereye gidiyoruz?
Çözüm
 Değerler eğitimi
 Yeniden kalbimizi hatırlamak,
 Tüketim kültürüne direnmek,
Günümüzde yaşanan ne?
 "İmanın hazzından dünyanın hazzına…"
Yeni tip dindarlıklar
 Dünyevî dindarlık
 Saf maneviyat
 Kurumsal temeli zayıf dindarlık
 Ahlakî temeli zayıf dinsellik
 Hazcı dindarlık
 Protestan dindarlık
 Şizofren dindarlık
“Değer” Nedir?
Kavramının Tanımlanmasına Doğru
 Değer terimi bazen iyi, uygun, istenen ve değerli
olarak kabul edilen objeler veya konular (para,
mücevher, şöhret, güç, başarı vs.) için kullanılabilir.
 Bazen de insanların beğendiği ve önem atfettiği
inançları içine alabilir.
 Bir şeyi değerli görmek demek; onu tercih etmek, ona
psikolojik olarak bağlanmak ve ona ulaşmak ya da onu
muhafaza etmek için belli bir çaba ve gayret içerisinde
bulunmak anlamına gelmektedir (Allport, 1968).
 Buna göre değerli tutulan şey maddî ya da manevî bir
niteliğe sahip olabilir. Ancak onu esas önemli kılan
husus, psikolojik olarak ona belli bir değerin
atfedilmiş olmasıdır.
 Her insan belli bir sosyal yapıda doğmakta,
büyümekte, gelişmekte ve orada cari olan kültürel
havayı solumaktadır. Bu anlamda her insan kendi
kültürünün ürünü hâline gelmektedir.
 Değer yargıları, kişinin yetiştiği sosyo-kültürel ve dinî
çevreden beslenerek gelişmekte ve şekillenmektedir
(Ünal, 1981; Güngör, 1998).
 Değerler, bireysel ve toplumsal davranışları
belirlemede, biçimlendirmede ve yönlendirmede
önemli bir rol oynamaktadır (Başaran, 1993).
Değerler Değişir mi?
 “Şayet değerler değişmeyip tamamen aynı kalsaydı,
bireysel ve sosyal değişim mümkün olmazdı. Bunun
aksine, eğer değerler tamamen değişir bir niteliğe sahip
olsaydı, bu sefer de, toplumun ve bireyin sürekliliği
imkânsız hâle gelirdi” (Rokeach, 1973: 4-5).
Değerler Eğitimi Neden Önemlidir?
Değerler kalbi besleyen damarlara benzetilebilir.
Damarlarda bir sorun olduğu zaman kalp krizinin ortaya
çıkması gibi değerlerde bir sorun olduğu zaman da kültür
ve kimlik krizi ortaya çıkar.
Değerler Bizim neyimizdir?
Kültür
Kimlik
Değerler
Din
Kişilik
Niçin Değerler Eğitimi?
 Asıl amaç sadece evrensel değerlerle dünyadaki yerimizi
alırken, yerel ve kültürel değerlerle bizi başkalarından
farklılaştıran kimlik hatlarının korunmasıdır.
 Küreselleşmenin kültürü ve kimliği tahrip edici gücü karşısında
direnmeye çalışmak.
 Subliminal etkiler, medya ve görsel şovlar ile tüketim
toplumunun ve hazcılığın özendirilmesi, olma değil sadece
sahip olma arzusu ile yaşamanın «hayatın olmazsa olmazı
haline getirilmesi» gibi olumsuz etki ve süreçlerden
korunabilmek.
 Değerler; kişiler arası etkileşimden, aileden ve diğer
toplumsal etkilerden denenerek ve gözlemlenerek
öğrenilir.
 Bu yüzden açık bir şekilde değerlerin metodolojik ve
kasıtlı bir biçimde öğretilmesi gerekir.
 Bu gereklilik ailede ve okulda değerler eğitiminin
yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
*Ryan’a göre; sınıf ve okul, iyi ya da kötü ahlaki atmosfer
oluşturan bir topluluktur. Öğretmen bu toplulukta ahlakın
uygulanması ve kültürlenmede anahtar rol oynar.
*Öğretmenler konumlarından dolayı, öğrencilerinin değer
eğitimleri ile ilgili olumlu kararlar verebilmeleri için onlara
yardım etmede elverişli bir duruma sahiptirler.
*Ancak öğretmenin, kendisinde öğretim faaliyetlerinde
uygulanması istenilen değerler yoksa ya da bu değerlerin
öğrencilere nasıl kazandırılacağını bilmiyorsa; öğretmen
değerler eğitimi alanında, öğrencilere iyi bir model değil,
tam aksine öğrencilerde bulunan mevcut değerlerin bile
körelmesine ve hatta ortadan kalkmasına sebep olabilecek
kötü bir model olabilir.
Nasıl bir insan yetiştirmek istiyoruz?”
 Öncelikle anne baba olarak kendimize soralım.
Çocuklarımız:
- İyi okulları bitirmiş başarılı bir insan mı?
- Sorumluluk sahibi bir birey mi?
- Özgüvenli, kendini iyi ifade eden bir kişi mi?
- Vatana, millete hayırlı bir evlat mı?
- Yoksa mutlu, ama sadece mutlu bir fert mi olsun?
Bu listeyi istediğimiz kadar uzatabiliriz. Herkese göre
farklılıklar gösterebilir.
İşte bu liste ile anne baba olarak hayatta önem
verdiğimiz değerler ve çocuğumuzda olmasını
istediğimiz değerler ortaya çıkmaktadır.
• Yaşadığımız çevre istediğimiz değerlere sahip
çocuklar/gençler yetiştirmek için uygun mu?
• Bu arada :
- Her şeyi çocuklarımız/gençlerimiz adına düşünüp yaparken
sorumluluk sahibi olabilecekler mi?
- Bu kadar şiddeti televizyonlarda seyrederken barışçıl
olabilecekler mi?
- Aşırı koruma ve müdahaleci davranırken özgüvenleri
gelişecek mi?
- Biz şimdi onlar mutlu olsun, üzülmesinler diye uğraşırken,
onlar mücadele etmeden mutlu olabilecekler mi?
• Düşünelim ve Kendimizi Sorgulayalım.
• Anne-baba / öğretmen olarak hangi değerleri önemsiyoruz,
neyi daha çok istediğimizin farkında mıyız?
• Çocuklarımıza /öğrencilerimize kazandırmak istediğimiz
değerler ile ilgili neler yapıyoruz?
• Çocuklarınızda /öğrencilerimizde görmek istediğiniz
davranışlar, değerler ve inançlar için okulda/aile içinde
model olabiliyor muyuz?
Okullarda Değerler Eğitimi Kapsamında
Yapılabilecek Etkinlikler
1. Her ay için bir değer belirleme, ayın değeriyle ilgili şiir,
kompozisyon, resim yarışması vb. etkinlikler düzenleme.
2.
Ayın değeriyle ilgili münazara yapma.
3. Ayın değeri ile ilgili film ve tiyatro gösterimi.
4. Ayın değeriyle ilgili dergi çıkarılması, bildirge yayımlanması.
5. Ayın değeriyle ilgili öğrenci gruplarının sunum hazırlaması.
6. Farklı derslerde ayın değerine temas etme, (bu anlamda aynı ve
farklı zümre öğretmenler arasından işbirliğinin sağlanması)
7. Örnek şahsiyetlerle sohbet saatleri düzenlenmesi (görüşme
tekniği).
8. Mesleki tatbikatlarda ve topluma hizmet uygulamalarında ayın
değerini ön plana çıkartmak ya da bu bağlamda fırsat oluşturmak.
9. Değer sınıfları oluşturma, her sınıfa bir değerin temsili
verilip o değeri gösteren bir yaka sembolü takılması.
Evde salon ve odaların değerleri temsilen adlandırılması.
10. Yaşanılan şehre ya da dünyaya mektup yazma. Şehir
veya dünya kişileştirilerek onu etkileyen olumlu ve
olumsuz eylemler sıralanır. Böylece sorumluluklar ve
davranışların sonucu hususunda farkındalık sağlanır.
11. Ayın değerine ait resim ve fotoğraflardan oluşan bir
sergi hazırlanması.
12. Görsellerden hareketle değerleri bulma. Sınıfa belli
değerleri temsil eden resim ve fotoğraflar getirilir. Sınıfa
sunulur. Öğrencilere ilgili resimlerde hangi değerin
hâkim olduğu sorulur, yorumlanır.
13. Öğrencilere teşekkür mesajları yazmayı öğretme.
Öğrenciler için değerli çalışmalar yapanlara teşekkür
mektupları yazma.
14. Mezun olup yüksek okula gitmiş, iş hayatına atılmış eski
öğrencilerin davet edilmesi.
15. Bir politika, faaliyet veya kararın sebeplerini açıklama.
Öğrencilerin sadece "nasıl"ı değil, "niçin"i de anlayıp
algılamalarında onlara yardımcı olma.
16. Tarihteki olayları gündeme getirip bu olaylarda nasıl
davranılması gerektiğini tartışma.
17. Ayın değeriyle ilişkili seviyeye uygun sınıf içinde ve sokakta
oyun etkinlikleri.
18. Gezi gözlem etkinlikleri.
19. Proje hazırlama.
20. Drama tekniklerinden yararlanmak,
21. Düşünce tüneli tekniğinden yararlanmak,
22. Kur’an-ı Kerim’deki kıssaları derin düşünceye dayalı
serbest tekniğiyle yorumlatılabilir
23. Kısa film izletilebilir, daha sonra film hakkında
konuşulabilir
24. Bibliyoterapi tekniğinden faydalanmak.
25.
26.
27.
28.
29.
Poster/afiş hazırlama.
Kavram haritaları.
Konser ve şiir dinletisi etkinliği.
Slogan yarışmaları.
Büyük öğrencilerin, küçük öğrencilere dersler ve okul içi
etkinliklerde rehberlik yapmalarını sağlayacak programların
rehber öğretmenler eşliğinde oluşturulması.
Ne yapmak gerekir?
• Nasihat ve vaaz dili kullanmadan değerleri öğretmeye
çalışmak. Değerler sadece sözel telkinle öğretilemez.
• İstendik değerler ve öncelikler gençlerin/ öğrencilerin
yanında sıklıkla konuşulmalıdır.
• İstendik davranışlar açıklanarak net bir şekilde anlaşılması
sağlanmalıdır.
• Tutum ve davranışlarınızla rol model olabilirsiniz. (özellikle
tutarlı davranış sergilemek, bencil ve tüketim toplumunu
özendiren davranışlardan sakınmak)
• Çocuklarınızı/öğrencilerinizi dinleyerek ve söylediklerini
anlamaya çalışarak onlara ne kadar önem verdiğinizi
gösterebilirsiniz.
Ne yapmak gerekir?
• Öğrenciler istendik ve erdemli davranışlar sergilediklerinde yaşına
uygun olumlu pekiştireçlerle desteklemek.
• Ahlakî olmayan ve saygısızlık içeren davranışlara cezalandırıcı
olmayan bir üslupla müdahale etmek, ve bu tür davranışların yanlış
olduğunu fark ettirmek.
• Öğrencileri huzur evleri, sevgi evleri, hastanede hasta ziyaretleri vb.
konularda teşvik etmek, ağaç dikme, yardımlaşma kampanyaları
düzenleme vb. konularda organize etmek.
• Ötekini dışlamayan grup çalışmalarına önem verme, öğrencileri
gruplara ayırarak işbirliği yapmalarını sağlamamak.
Ne yapmak gerekir?
• Öğrencinin duygu, düşünce ve davranışları üzerinde odaklanarak
eğitim faaliyetlerini yürütmek. Öğrenciyi çok yönlü geliştirmeye
çalışma.
• Öğrencilerin biliş sistemlerine odaklanıldığından daha fazla duygu
ve benlik gelişimine odaklanılmalı. (Ne kadar zor bir durum!)
• Öğrenciler için açık iletişim, tutarlılık, içtenlik ve yüksek
beklentiler sağlamak.
• Velilerle işbirliği yapmak. Ailelerin katılmadığı değerler eğitiminin
başarılı olması neredeyse imkansızdır. Aynı durum okul için de
geçerlidir.
• Değerlerin öğrencinin keşfetmesine bağlı bir şekilde
yapılandırmacı yöntemle tartışılması gerekir.
Ne yapmak gerekir?
• Öğretmenler ve aileler çocuk kitapları okumalı, çocuk filmleri
izlemelidir.
• Çocuklarla/gençlerle seyrettiği çizgi film, reklam veya oynadığı
bilgisayar oyunları hakkında konuşabilirsiniz. (Çocuğun/gencin
bunlardan ne anladığını anlamaya çalışın, buradan hareketle
gerçek dünya hakkında sohbet edin.)
• Televizyondan ve bilgisayardan uzak faaliyetlerle zaman
geçirmeleri için yönlendirebilir ve gelişimsel oyunlar oynaması
konusunda destekleyebilirsiniz.
Ne yapmak gerekir?
• Çocukların/gençlerin yanlış davranışlarına tepkisel davranmayın.
• Öfkelenmek yerine anlama ve çözüm bulma üzerine yoğunlaşın.
• Çocuklarınızı/öğrencilerinizi olumlu /istendik davranış sergilediği
zaman yüreklendirin/cesaretlendirin.
• Çocuğun/öğrencinin olgunluk seviyesi ve yaşına uygun kararları
alması yönünde fırsatlar veriniz, böylece kişisel kontrolün
gelişmesine destek sağlayın.
ÖZETLE:
Çocuklarınızın ilgili değeri kendisinin
keşfedip yapılandırmasına destek
sağlayın.
• UNUTMAYALIM…
• Değerler öğretilebilen ve öğrenilebilen olgulardır.
Değerler sadece okunarak ya da dinlenerek öğrenilemez.
Çünkü değerler duyuşsal alan kapsamındadır.
• Değerlerin kazanımı için yaşantıya, empatiye,
modellemeye, problem çözmeye, buluşa dönük etkinlikler
hazırlanmalıdır.
• Değer kazanımına yönelik etkinliklerde öğretmen daima
“Olumlu davranışları, sözleri pekiştirmek/takdir etmek
gerekir.” ilkesiyle hareket etmelidir.
• Değerler eğitiminde öğretmen/ebeveyn, din görevlisi
"olumlu",
"kabul edici",
"öğrenci merkezli",
"kaygıdan uzak",
"empatik"
iletişimin kurulduğu bir ortam oluşturmalıdır.
• Değerlerle ilgili tavsiyelerde bulunurken emir veren bir
dil kullanmak yerine, bu konudaki örnek kişi ve
öykülerden yararlanarak dolaylı vurgu yapılmalıdır.
• Çocukların/öğrencilerin etkinlikleri eğlenerek yapması
önemlidir.
Önleyici Aile ve Önleyici Okulun Beş Temel Prensibi
Basiret
Adalet
Merhamet
Metanet
İnanç
Tehlikeye ve
tehlikeye
götüren yollara
dikkat etmek
Kötülükle (ifsatla) Çocuğun, gencin, Sakin, sabırlı,
mücadele etmek, öğrencinin
bilgili ve bilinçli
iyiliği yaymak
yanında olmak
olmak
Zor zamanlarda
inançtan olumlu
destek alma
Sinyallere,
bağlantılara,
yollara dikkat et
Kuklaya değil,
kuklacıya
odaklan
Öfkeni karanlığa Sorunla
yönelt, karanlıkta karşılaşınca
kalan değil
kaygı ve öfkeyle
davranma
Hz. Eyyub’u, Hz.
Yusuf’u, Hz.
Muhammed’i
hatırla
Perşembenin
gelişi
çarşambadan
bellidir.
Karanlığa bir
mum yak.
Merhamet kalbin Akıl içimizdeki
lisanıdır,
peygamber
Merhamet
gibidir.
Allah’ın
içimizdeki sesidir.
"Ben sizin duanıza
icabet ederim"
Şah damarımızdan
daha yakın olana
güvenmek
Öncelikle hangi değerler kazandırılmalıdır?
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Kendini bilmek ve kendini kontrol etmek
Adalet ve hakkaniyet
Sevmek ve saygı duyabilmek
Merhamet ve şefkat
Hoşgörülü olmak
Yardımseverlik
Sorumluluk sahibi olmak
Kanaatkar olmak
Doğruluk ve dürüstlük
İtidal (ölçülülük)
Takdir edebilmek
Tevazu (Alçak gönüllülük)
Değerlerimizi yitirirsek, küreselleşmenin
boyunduruğu altında kültür ve kimliğimizi
kaybedersek…
Acaba bu süreç Amerikalı olmadan
Amerikanlaşma, Hıristiyan olmadan da
Hıristiyanlaşma mıdır? diye sormadan
edemiyorum.
Nasıl bir Medeniyet?
• Medeniyet tasavvuru oluşturmadan değerler
içselleşmez.
• Ahlaklı bir medeniyet.
• Değerleri olan bir medeniyet.
• Kalbi olan bir medeniyet.
• Vicdanı olan bir medeniyet.
• Merhametli bir medeniyet.
• Teflon insan yetiştirmeyen bir medeniyet.
• Kendiyle, Rabbiyle, sosyal çevresiyle ve doğa ile
uyumlu/barışık bir insanların kuracağı bir medeniyet.
Şefkat ve merhamette güneş gibi ol
Başkalarının kusurlarını örtmede gece gibi ol
Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol
Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol
Tevazu ve alçak gönüllülükte toprak gibi ol
Hoşgörülü olmada deniz gibi ol
Ya olduğun gibi görün ya göründüğün gibi ol
Mevlana
Hayatın anlamı sevgiyle gerçekleşir
Önleyebilirsem eğer bir kalbin kırılmasını
Boşuna yaşamış olmayacağım
Bir yaraya merhem olabilirsem eğer
Hafifletebilirsem bir acıyı
Bir serçenin feryadını susturabilirsem
Bir ardıç kuşunu koyabilirsem yeniden yuvasına
Yaşamış olmayacağım boşuna
C. DİCKİNSON
Gökyüzü hep aynıdır ama…
Bazen gökyüzünde siyah bulutlar olur;
Gökyüzü bu siyah bulutlar yüzünden değişmez.
Ve bazen beyaz bulutlar da olur gökyüzünde
ve gökyüzü bu beyaz bulutlar yüzünden de değişmez.
Bulutlar gelirler ve giderler, baki kalan gökyüzüdür.
Sen gökyüzüsün, düşüncelerin ise bulutlardır.
Eğer düşüncelerini titizlikle izlersen,
eğer onları kaçırmazsan
Eğer onlara doğrudan bakarsan,
ilk şey bunu anlamak olacaktır.
Osho
TEŞEKKÜRLER
[email protected]
0533 810 93 86
Download

Neden Değerler Eğitimi Sunu