SPASTİK KOLON DİYETİ
Spastik kolon, kalın barsağın
bulunmadığı mutlaka ortaya
Spastik kolonlu hastaların en sık
düzensiz çalışması sonucu
konmalıdır.
betimlediği yakınmalar; karın ağrısı,
ortaya çıkan bir rahatsızlıktır.
Toplumdan topluma değişmekle birlikte
Bu genel başlık altında stres, besin
spastik kolon oldukça sık rastlanan ve
alerjisi, az posalı diyet, kalın barsak
toplum bireylerinin ortalama %15’inde
enfeksiyonları ve divertikülden
rastlanan bir rahatsızlıktır. Kadınlarda
inflamatuvar barsak hastalıkları, kalın
daha sık gözlenir. Ruhsal gerginlikler,
barsak polip ve kanserlerine değin çok
baharatlı yiyecekler ve aşırı miktarda
sayıda etken yer alır.
kafein tüketimi (kahve, çay ve özellikle
enerji içecekleri) spastik kolon
Spastik kolonun bir kalın barsak
işlev bozukluğu olduğunu
söylemeden önce; kanser ve
diğer özgül hastalıkların
rahatsızlığını şiddetlendirir. Bol posalı
diyet, düzenli ve sakin yaşam ve
düzenli dışkılama alışkanlığı ise spastik
kolon yakınmalarını azaltır.
kabızlık veya ishaldir. Karın ağrısı
genellikle sol alt kadranda olmakla
birlikte, tüm karında görülebilir. Bazan
gezici niteliktedir. Hastaların hemen
hepsinde kabızlık görülmekle birlikte,
bazı olgularda ishal ön plana çıkabilir.
Göğüs ağrısı, sırt ağrısı, huzursuzluk,
mutsuzluk, üşüme hissi, tüylerin diken
diken olması ve kendini iyi hissetmeme
gibi yakınmalara da rastlanır.
Mevcut klinik rahatsızlığa spastik kolon
yanı sıra huzursuz barsak hastalığı,
spastik kolit veya mukokolit gibi adlar
da verildiğini görebilirsiniz. Aslında
barsaklar ne spastik ne huzursuz ne de
sistemi tarafından algılanıp anormal bir
doğru aşırı boyutlara ulaşır ve hastayı
iltihaplıdır. Gerçek spastik kolonda
kasılma ve spazm ile sonuçlandığını
çok rahatsız eder. Uzun süredir spastik
belirgin bir organik hasar söz konusu
düşünmektedir. Sorun hangi sinir
kolonu bulunan olgularda karın duvarı
değildir. Gözle görülen veya diğer tanı
liflerinde olursa olsun, spastik kolonu
gevşer ve karın boşluğu hacim olarak
araçlarıyla ortaya konabilen bir hastalık
bulunan hastaların sindirim sırasında
büyür. Karın şişkinliği ertesi sabah
yoktur. Spastik kolon dediğimizde
daha bol miktarda gaz ürettikleri bilinen
normal boyutlara gerilerse de gün
barsakların bir işlevsel bozukluğundan
bir gerçektir. Barsaktaki gaz miktarı ile
içinde yeniden artar ve bu durum
söz etmekteyiz. İşlev bozukluğu yemek
spastik kolon kliniği ve yakınmaları
hemen her gün benzer biçimde
borusundan rektuma kadar tüm
arasında doğrudan bir ilişki vardır.
tekrarlar.
sindirim kanalında ve hatta safra
Spastik kolonu bulunan ve bulunmayan
Spastik kolonlu olguları, diğer gaz
kesesinde olabilir. İşlev bozukluğu, bu
hastalar karşılaştırıldığında, günlük gaz
yakınması bulunan ancak spastik kolon
organlara gelen sinirlerdedir ve
üretimi, karın şişkinliği ve gaz çıkarma
tanısı koymadığımız olgulardan
dolayısıyla bu organların kas
yetenekleri arasında belirgin farkların
ayırırken dayandığımız kriterlerden en
hareketlerini olumsuz etkiler. Bazı
olduğunu ortaya koymaktadır.
önemlisi işte bu günlük gazlı şişkinlik
araştırmacılar, bozukluğun duyu
nöbetlerinin varlığıdır.
sinirlerinde olduğunu ve barsağı geren
Spastik kolonu bulunan hastaların
bir yiyeceğin ağrıya yol açtığını ileri
barsaklarında bulunan mikroplar gün
Spastik kolon rahatsızlığının oluşma
sürmektedir. Diğer grup araştırmacılar
içinde daha fazla gaz üretir. Gaz,
nedenleri içinde tartışılan çok önemli
ise işlevsel sorunun motor sinir
hastaların barsaklarında birikir. Gün
bir diğer nokta da diyette yer alan
liflerinde olduğunu, barsakta sindirim
içinde hastaların karınları belirgin
şekerlerin yetersiz hatta kötü
sırasında oluşan bir şişkinliğin sinir
derecede şişer. Şişkinlik, akşamüstüne
sindirimidir. Sütte bulunan süt şekerinin
(laktoz) sindirimi pek çok bireyde
gaz olmasa da gazın iletilmesinde
Spastik kolonla ilgili bu bilgileri
yetersizdir. Bu şekeri parçalayacak
yavaşlamaya ve dolayısıyla spastik
tamamlayıp diyet önerilerimize
enzimin barsakta bulunmamasından
kolon yakınmalarının sürmesine yol
geçmeden önce çok önemli bir tehlikeyi
kaynaklanan bu durum spastik kolonu
açar.
burada dikkatine sunmak isteriz.
yetersizliğinin en sık rastlandığı ırk
Diyette yer alan yağlar enerji kaynağı
Yukarıdaki satırları okuyan pek çok
Türklerdir. Türklerin yaklaşık yarısında
olarak kullanılırken gaz oluşumuna da
birey “ demek ki bende de spastik
süt şekeri sindiriminin yetersiz olduğu
yol açar. Diyetteki yağların sindirim
kolon varmış” diyebilir ve mevcut
tahmin edilmektedir. Yoğurdu
sistemi üzerindeki çok önemli bir başka
yakınmalarını göz ardı edebilir. Oysa
keşfetmemiz belki de bundandır. Aynı
etkisi de barsak hareketlerini ve
spastik kolon yakınmalarına yol açan
şekilde çay, kahve, tatlı ve diğer şekerli
ilerlemeyi yavaşlatmasıdır. Yağlı
ve spastik kolon olarak
yiyecek ve içeceklerimizin
yiyeceklerle dolu bir öğünün mideyi
değerlendirildiğinde, atlanabilecek ve
tatlandırılmasında kullandığımız çay
terk etmesi üç saati bulur. Sindirim
tedavisi gecikebilecek çok önemli
şekeri de (fruktoz) bazı bireylerin
sisteminin daha aşağı bölümlerinde de
başkaca hastalıklar vardır. Bir bireyde
barsaklarında yeterince sindirilemez.
durum benzerdir. Spastik kolonu
spastik kolon olduğunu söylemek için
Sindirilemeyen şekerler, gaz
bulunan bireylerin sindirim sistemlerinin
bu hastalıkların her birini akla getirmek,
oluşumunu artırır. Artan gaz ise barsak
diyet yağlarına tepkisi, diğer sağlıklı
onları araştırmak ve olmadıklarını tek
duvarı gerginliklerine ve uzun dönemde
bireylerdekinden daha abartılıdır.
tek ortaya koymak zorundayız. Ancak
de kas ve sinir bozukluklarına yol açar.
Barsak yavaşlaması bu olgularda çok
hiçbir başka hastalığın bulunmadığının
Barsak işlevinde görev alan bu
daha belirgindir.
ortaya konmasından sonra “spastik
şiddetlendirir. Dünyada bu enzim
yapıların bozulması, ortamda yeterince
kolon” terimini kullanabiliriz. Bireyin
kendisinin veya başvurduğu hekimin,
KABIZLIK DİYETİ
3. Günlük 3-4 porsiyon meyve
mevcut yakınmaları yeterince
1. Bol su içmelisiniz. Ayrıca açık çay
tüketiniz. Armut, kayısı, erik, incir gibi
araştırmadan spastik kolon tanısına
ve bitki çayları gibi sıvı besinler de
lifi bol olanları tercih ediniz. Taze
yönelmesi; sık yapılan ve zaman
tüketebilirsiniz. İçtiğiniz sıvıların
sıkılmış meyve suları içerdiği posa,
zaman kötü sonuçlara yol açan; önemli
toplamı günde 8-10 bardak olmalıdır.
vitamin ve mineralleri ile barsak
bir yanlıştır. “Spastik kolon” terimi çok
Bol su içmeden spastik kolonun
hareketlerine olumlu etki yapar.
kullanılan, ancak çok dikkatle ve tüm
düzelmeyeceğini unutmamalısınız.
diğer hastalıkların olmadığı
anlaşıldıktan sonra kullanılması
gereken bir terim olduğunu
unutmayınız.
Spastik kolon, genellikle kabızlık ve
bazan da ishal ile seyreder. Önerilecek
diyet, hastanın yakınmasına göre
değişkenlik gösterir. İshal döneminde
kabızlık diyeti uygulanır. Kabız veya
ishal olduğunuz dönemde aşağıdaki
diyetlerden uygun olan birini
kullanmalısınız.
4. Sert kabuklu yemişleri (fındık, yer
2. Günlük 2-3 porsiyon sebze
fıstığı, badem, ceviz) ve kuru meyveleri
tüketmelisiniz. Domates, salatalık,
(kuru kayısı, kuru üzüm, incir ve kuru
biber, marul gibi sebzeleri çiğ; taze
erik) sık ama az miktarlarda tüketmeniz
fasulye, bezelye, kara lahana, ıspanak,
barsak hareketlerinizi artıracaktır. Kuru
karnabahar ve pırasa gibi sebzeleri ise
meyveleri hoşaf olarak da yiyebilirsiniz.
pişmiş olarak yiyebilirsiniz. Sebzeleri
aşırı pişirmemeye özen gösteriniz.
5. Kepekli ekmeği beyaz ekmeğin
yerine tercih etmelisiniz. Her gün birkaç
kaşık toz kepeği, salata ve
çorbalarınıza kattığınızda hem ek posa
almış ve sindirim işlevinizi düzeltmiş
hem de daha az kalori almış olursunuz.
6. Her hafta 2-3 öğün kurubaklagil
YASAKLAR
çorbası, yoğurt çorbası ve pirinç
(kuru fasulye, nohut, barbunya,
Kakao, kakaolu yiyecekler ve çikolata
pilavını, spastik kolon diyeti
mercimek) yemeniz barsak sağlığınıza
tüketmeniz kabızlığınızı artırabilir.
uyguladığınız dönemde, az
tüketmelisiniz.
ve kabızlığınıza çok iyi gelecektir.
7. “Her gün belirli bir saatte tuvalete
gitmek” alışkanlığını edininiz. Tuvalette
ıkınmadan yeterli bir süre beklemeyi
öğreniniz. Bu amaca alafranga tuvalet
daha uygundur.
8. Her gün düzenli yürüyüş ve spor
Koyu çay, kahve ve diğer kafeinli
içecekler, kolalar, hazır meyve suları
ve asitli içecekler barsak sağlığınıza
uygun değildir.
yapmalısınız. Vücut hareketleri
barsaklarınızın düzenli çalışmasına
katkı yapar. İşyeri ve evlerinizde
yaptığınız işleri birer spor çalışmasına
dönüştürebilir, böylece hem işinizde
ÖRNEK YEMEK LİSTESİ
başarılı olur hem de daha sağlıklı
yaşarsınız.
Kabızlığınızı artırabileceğinden elma,
şeftali, olgun muz, patates, pirinç
Sabah kalkınca: Bir kaşık kayısı
veya erik marmeladı, bir su
bardağı ılık su veya ıhlamur.
Kahvaltı öncesi: 15-30 dakika
sabah jimnastiği, yıkanma ve
giyinme.
Kahvaltı: Bir haşlanmış yumurta
veya bir kibrit kutusu peynir, 5-6
adet zeytin, bir tatlı kaşığı yağ,
1-2 dilim kepekli ekmek, 1-2 çay
bardağı portakal suyu, ıhlamur
veya açık limonlu çay.
Öğle : Bir porsiyon kurubaklagil
yemeği
(yerine 2 köfte büyüklüğünde
haşlama veya ızgara et
yenilebilir.)+1 porsiyon bulgur
pilavı + bol salata veya cacık+ 12 dilim kepekli ekmek.
Akşam: Sebze veya mercimek
çorbası+ bitkisel yağlı veya
kıymalı sarma veya dolma + yoğurt
+ meyve + 1-2 dilim ekmek.
Not 3: Azar azar, sık sık ve mutlaka düzenli
beslenilmeli, bol sıvı tüketilmelidir.
İSHAL DİYETİ
Gün içinde bol sıvı almanız gereklidir.
Bu amaçla günde 8-10 bardak su, açık
limonlu çay, bitki çayları ve tuzlu ayran
ÖNERİLER
tüketilebilir. Alınan bol sıvı, ishalle
Yağlı yiyecekler, yağlı et, yağlı balıkları
kaybedilen vücut suyunun yerine
diyetinizden çıkarmanız faydalı
konmasını sağlayacaktır.
olacaktır.
Az yağlı sütten pirinç unu ile yapılmış
Not 1: Gaz yapıyorsa bulgur ve
fasulye gibi kurubaklagiller
tüketilmemelidir. Aralarda bol su
içilmeli ve meyve yenilmelidir.
Not 2: İshal veya kabızlığın
olmadığı dönemde dikkat edilmesi
gereken en temel özellik; uyarıcı
yiyecek ve içeceklerden
kaçınılmasıdır. Asitli içecekler,
aşırı yağlı yiyecekler, kızartma
ve kavurmalar, acılı baharatlar,
koyu çay, neskafe ve diğer
kafeinli içecekler uyarıcı
nitelikte besinlerdir. Posa
günlük gereksinim kadar
alınmalıdır (23 -30 gram /gün).
muhallebi bol tüketildiğinde gaitanızın
kıvamı koyulaşacaktır.
Salam, sucuk, pastırma, kızartma
kavurmalar ishalinizin artmasına neden
olabilir.
Yoğurt, yayla çorba, pirinç pilavı, pirinç
lapası kullanılmasında fayda vardır,
gaita kıvamınızı katılaştıracaktır.
Muz, şeftali, kivi, limon, portakal,
mandalina ve haşlanmış patatesin bu
dönemde sık yenilmesi, kaybettiğiniz
potasyumun karşılanmasını
sağlayacaktır.
Buradaki bilgiler, öneri niteliğindedir. Hekim ve diyet
uzmanınızın farklı öneri ve tedavi uygulamaları
olabileceğini unutmayınız.
Diyetinizdeki kepekli ekmek ve
kurubaklagiller gibi posalı besinleri, bir
dönem için azaltmanız, faydalı olabilir.
ÖRNEK YEMEK LİSTESİ
Sabah: Açık çay (şekerli, limonlu)
+ haşlanmış yumurta (veya az yağlı
peynir) + 1-2 dilim ekmek.
Kuşluk:Haşlanmış patates + tuzlu
ayran.
Öğle:Haşlanmış, ızgara veya
fırında pişirilmiş et, tavuk,
balık + az yağlı pirinç pilavı
veya makarna + yoğurt + ekmek .
İkindi: Tuzlu ayran + kabukları
soyulmuş elma, şeftali veya muz.
Akşam:Çorba ( şehriye, pirinç veya
un çorbalarından biri )+etli
patates yemeği + yoğurt + 1-2
dilim ekmek+kabukları soyulmuş
elma, şeftali veya muz.
Bu broşürü, beslenme ve sağlık bilgilerinize katkı yapmak
üzere sizler için hazırladık. Derlediğimiz bilgilerin,
yöremizin beslenme alışkanlıklarına uygun olmasına ve
kolay anlaşılmasına özen gösterdik.
Prof. Dr. Zafer Malazgirt
Diyet Uzmanı Güzin Tümer
Dizgi M. Seda Uzkibar
Download

SPASTİK KOLON DİYETİ - Prof. Dr. Zafer Malazgirt