SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2.BÖLGE, 562 ADA
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI
TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
17 PARSEL MİMARİ RAPORLAR
RÖLÖVE RAPORU
I. YAPI KİMLİK BİLGİLERİ

Adı
:
Süleymaniye’de konut yapısı

İl
:
İstanbul

İlçe
:
Eminönü

Mahalle
:
Yavuz Sinan Mahallesi

Pafta
:
107

Ada
:
562

Parsel
:
17

Dönemi
:
19. yy

Yapım Sistemi
:
Yığma
ANALİTİK RÖLÖVE RAPORU
Tarihçe
Süleymaniye Bölgesine adını ve özelliğini kazandıran yapılar kompleksi; cami, her kademeden
mektepler, medreseler, darülhadis, darüşşifa, darülkurra, imaret, hamam, kervansaray-tabhane,
arasta, çarşı bütünlüğünden oluşan Süleymaniye Külliyesi’dir. Bölgenin çeşitli şehirsel işlevleri de
buna göre belirlenmiş, okul ve medreselerle eğitim ön plana geçmiş ve bölge bir ulema semti olarak
gelişmiştir.
Süleymaniye 17.yüzyılın ilk çeyreğine kadar ulemanın bu dönemdeki saygınlığına da bağlı olarak
şehrin belki de en seçkin ve en önemli yerleşim yeri olmuştur. Süleymaniye medreseleri şehrin en
yüksek derecede seçkin eğitim veren kurumlarıydı. Bölgenin daha aşağılara, Haliç sahiline doğru
kesiminde ise tüccar evleri ve konaklar bulunmaktaydı. Bu bölgede toplanmış olan şehirsel işlevler,
Süleymaniye çevresinde, geniş bir zanaatkar işlikleri, ticarethaneler ve dükkanlar ağı yaratmıştır.
SEDES MİMARLIK
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI
TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2.BÖLGE, 562 ADA
17 PARSEL MİMARİ RAPORLAR
19.yüzyılın ikinci yarısına ait harita ve belgelerde Süleymaniye Bölgesinde külliye binaları dışında,
güneyde, bugünkü İstanbul Üniversitesi merkez binasının bulunduğu yerde Daire-i Umur-ı Askeriye,
Kışlayı Hümayun, cephane, Süleymaniye Kışlası, bu askeri komplekse ait hastane, tamirhane ve ahırlar
görülmekte; bölgede askeri ve yönetimsel işlevlerin ön plana çıktığı anlaşılmaktadır.
Süleymaniye Kentsel Bölgesi (Gösterim Tekniği; Yeşil : Anıt Eserler, Kırmızı: Sivil Mimarlık Örnekleri,
Gri : Resmi Yapılar, Taramalar: Kayıp Eserler olmak üzere açık tonlar Tescile Önerilen Eserleri, koyu
renkler ise Tescilli Eserleri ifade etmektedir.)
20.yüzyılda çevresindeki yerleşmeler gibi bir yoksul yerleşmesi haline gelerek eski görkemini yitiren,
ancak eğitim ve sağlık işlevlerinin yenilenerek sürdüğü Süleymaniye, şehirsel doku olarak 1950’lere
kadar geleneksel yapısını koruyabilmiş, ancak zamanın yarattığı tahribata da maruz kalmıştır. Özellikle
ahşap yapılı İstanbul semtleri gibi, Süleymaniye de sık sık yangınlar geçirmiş ve birçok nitelikli yapı ve
yapı topluluğu tamamen ya da kısmen yok olmuştur. Ancak yine de bugün Süleymaniye’de hâlâ
özelliklerini koruyan sokaklar ve yapılar bulunmaktadır.
Süleymaniye tarihi bir bölge olma özelliğini bugün de korumakta olup; diğer yandan İstanbul
Üniversitesi’nin çeşitli bina ve fakülteleriyle, bölgenin geleneksel eğitim-bilim işlevi farklı niteliklerle
de olsa devam etmektedir. Eski darüşşifanın yerindeki Süleymaniye Doğumevi ve daha güneydeki
Esnaf Hastanesi’nin varlığı da geleneksel sağlık işlerinin bir devamı sayılabilir. Zaman içerisinde
bölgedeki konut alanları azalmış, Eskiden tüccar evleri ve konaklarının bulunduğu, bölgenin Haliç’e
doğru inen yamaçları İstanbul’un en yoksul ve metruk görünümlü binalarının ve sokaklarının
bulunduğu bir çevreye dönüşmüştür.
Bölgenin yaşam kalitesinin yükseltilmesi, tarihi ve geleneksel dokunun koruma altına alınarak, sahip
olduğu tarihi, kültürel ve geleneksel değerlerin yeniden gün ışığına çıkarılarak canlandırılmasına
yönelik, mekansal düzenlemelerin yapılabilmesi için Süleymaniye Kentsel Bölgesi 1.Derece Koruma
Bölgesi sınırlarına dahil edilmiştir.
SEDES MİMARLIK
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI
TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2.BÖLGE, 562 ADA
17 PARSEL MİMARİ RAPORLAR
Şekil Hata! Belgede belirtilen stilde metne rastlanmadı.-1 Süleymaniye Kentsel Bölgesi
Kaynak : Planlama ve İmar Müdürlüğü – 2004
SEDES MİMARLIK
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI
TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2.BÖLGE, 562 ADA
17 PARSEL MİMARİ RAPORLAR
Süleymaniye Evleri için Yüz yıl, hatta daha az geri giderek İstanbul kentine ve kenti Marmara, Haliç ve
batıdan kuşatan surlar arasındaki yarımada bölgesinin rastgele bir konut yerleşmesine yönelen kısa
bir inceleme, belirli özellikleri ortaya koymaktadır.
Organsı bir yol dokusu konut ve bahçe ile bütünleşerek sokağa kapanmış; sokakların genişliği,
çizgisi, cumbaların yerden yüksekliği, her şey yayaya ve atlı insanlara göre oluşmuştur. Mahallenin
yolları mescit, sübyan mektebi, kitaplık, çeşme, dükkanlar ve kahvenin kümelendiği sosyal ve kültürel
bir çekirdek’e götürür. İç bahçelerin yer yer sokağa kadar uzanan yeşili içinde çatı biçimleri ve
cumbaları ile evlerin meydana getirdiği mahalle dokusunda hemen her oda ve böylece başka bir
deyişle her kişi ifade bulmuştur: Organik ve kendine yeter birimlerin, kendine yeter bir bütünlüğü, her
gelir grubundan ailenin yan yana yaşadığı komşuluk ilişkileri. Kentin bu konut dokusu içinde çok
belirgin kümelenmeler, büyük Camiler ve çevresindeki, Türbeler, Medreseler, İmaret, Şifahane,
Kitaplık, Sebiller ve kültür kurumlarından oluşan anıtsal kompleksler vardır. Kentin son derece
karakteristik siluetini yapan bu önemli merkezleri birbirine bağlayan arterler bile sürekli, düz bir
doğrultu izlemezler ve genişlikçe öteki yollardan çok farklı değildirler. Yolların başlayıp bittiği
“meydan”lar vardır. Sokaktaki adam için en büyük genişlikler, bu kompleksleri oluşturan yapıların
avluları ve aralarında meydana gelen açık toplanma mekânlarıdır. Gerek mekân dokusunun gerek
yapılardan oluşan plastik kurgunun bu irrasyonel şekillenişi olgusal bir rastlantıdan ötede bir yaşama
kültürünün, bir dünya görüşünün ve değerler sisteminin açıklayıcısıdır. (Eldem,N)
Konum ve Yapısal Özellikler
Süleymaniye Küçük Dolap Sok. 512 Ada 17 Parsel’de bulunan 19.yy neoklasik üsluptaki kagir yapı
Zemin+2 Katlıdır. Zemin katı ticari işlevli olup, bu işleve hizmet eden bir dükkân girişi bulunmaktadır.
Yapının konut olarak kullanıldığı düşünülen 1. ve 2. katlarına ayrı bir giriş ile ulaşılmaktadır.
Zemin katta eskiden mevcut olan bazı özgür duvarlar kaldırılarak tek bir mekân haline getirilmiştir.
Özgün döşemenin üstüne şap atılmıştır. Zemin kat duvarlarında herhangi bir strüktürel probleme
(çatlak vb.) rastlanmamış olmakla beraber, rutubetten zarar görmüş durumdadır. Üst döşeme
betonarmeye çevrilmiştir fakat bir kısımda özgün volta döşemeye ait donatılar gözlemlenmiştir.
SEDES MİMARLIK
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI
TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2.BÖLGE, 562 ADA
17 PARSEL MİMARİ RAPORLAR
1. ve 2. Kat ortada çekirdek (merdiven ve hol) önde ve arkada konumlanan iki odaya sahiptir. 1. ve 2.
katlar birbirinden merdiven çıkışlarına eklenen muhdes duvarlar ve kapılarla birbirinden ayrılmıştır.
Her iki katta da döşemeler özgün olmakla birlikte, sadece holdeki döşemeler taşla kaplanmıştır. 1.
katta bulunan wc bölümünün zemini şap dökülerek yükseltilmiştir, 2. kat planında mutfak olarak
kullanıldığı düşünülen zeminine gene aynı işlem yapılmıştır.
1. katta bulunan tüm kapı ve doğramalar yenilenmiştir. 2. katta ise sadece kapılar özgün durumdadır,
gene tüm pencereler yenilenmiştir.
Yapıya ek olarak zemin katta bulunan arka cephe özgün duvarı yok edilmiş. Bahçe bölümü betonarme
duvarla kapatılarak zemin kata eklenmiştir. Üst katta ise eklenen bölümün üstü balkon olarak
kullanılmaktadır ve alüminyum saçakla örtülmüştür.
Yapının ön cephesi neoklasik üslüpta olup pencere kenarlarında sütünlar ve çatı alınlığında
neoklasik,tipik bir üçgen alın bulunmaktadır. Yapının pencere açıklıkları atipik olup, oldukça geniş
tutulmuştur. Tüm cephe elemanlarında (cephe kaplaması, silmeler vb.) kum taşı kullanılmıştır. Ön
cephe boyalı durumdadır. Yan ve arka cephe ise çimento bazlı sıva ile örtülmüş durumdadır.
Yapının merdiven aksı üzerinde bir sehim yapmıştır. Zemin kattaki özgün duvarların yıkılarak tek
mekana dönüştürülmesi bunun en önemli sebebi olarak düşünülmektedir.
RESTİTÜSYON RAPORU
Süleymaniyenin 19. yy ‘da ticaret işlevi barındıran bir semt olması sebebiyle zemin katta bulunan
dükkân mekânının özgün olduğu düşünülmektedir. Belediye tarafından hazırlanmış bölgesel
tipolejilerden yararlanılarak zemin kat cephesi özgün haline getirilmiştir. Zemin katta bulunan üst
döşeme mevcut donatı izleri göz önünde bulundurularak volta döşeme olarak belirlenmiştir. Zemin
katta yıkılmış olan ve izleri görülen duvarlar eski haline getirilmiştir. Bahçeye eklenen bölüm
kaldırılmıştır. Döşemenin üzeri şap ile kaplı olduğundan özgün döşeme şap kaldırıldıktan sonra analiz
edilecektir.
SEDES MİMARLIK
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
ETÜD VE PROJELER DAİRE BAŞKANLIĞI
TARİHİ ÇEVRE KORUMA MÜDÜRLÜĞÜ
SÜLEYMANİYE YENİLEME ALANI, 2.BÖLGE, 562 ADA
17 PARSEL MİMARİ RAPORLAR
1 ve 2. katı bölen muhdes duvarlar kaldırılmıştır. 1. kata girişte kullanım açısından (ısı güvenlik vb.)
özgün bir ahşap kapı olduğu düşünülmüştür. Yenilenmiş doğramalar özgün giyotin pencere detayları
ile değiştirilmiştir. Wc ve mutfak bölümündeki şap kaldırılarak özgün haline getirilmiştir. Hol
döşemeleri özgün karo ile değiştirilmiştir. 2. katta bulunan merdiven üstü mekânın mutfak ile ilişkili
bir depo olarak kullanıldığı düşünülmüştür.
Cephe kaplaması kum taşı olmakla birlikte sıvalı olduğu için taş dizimi çizilememiştir. Üzerindeki sıva
ve boya kaldırıldıktan sonra işlenecektir. Derzli olarak restitü edilmesi uygun görülmüştür.
Arka ve yan cephedeki çimento bazlı sıva kaldırılmış. Özgün sıvalı ve boyalı haline getirilmiştir.
RESTORASYON RAPORU
Tüm duvarlar ve dış cephelere özellikle çimento kullanılan bölgelerde raspa yapılacaktır, gerekli
görülen kısımlarda derz, sıva (özgün) ve taş, tuğla onarımı yapılacaktır. Ön cephe mekanik ve kimyasal
yöntemlerle temizlenecek, koruyucu sürüldükten sonra derzli olarak bırakılacaktır. Zeminlerde
bulunan şaplar kaldırılacak ve özgün malzeme ile tamamlanacaktır. Tüm yenilenmiş doğramalar
özgün giyotin pencere detayları ile tamamlanacaktır. Ahşap döşemelerde gerekli görülen kısımlar
tamlanacak ve hepsine koruyucu uygulanacaktır. Özgün ahşap kapılar üzerindeki yağlı boya kimyasal
yöntemlerle kaldırılacak ve gerekli görülen kısımlarda onarımları yapılacaktır.
Yapının zemin katı sanat atölyesi, üst katları ise konut olarak kullanılacaktır.
SEDES MİMARLIK
Download

562 Ada 17 Parsel - Sedes Mimarlik Burosu