İÇİNDEKİLER
1. MEMURLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ : ÖDEVLER
3. MEMURLAR İÇİN ÖNGÖRÜLEN HAKLAR
1-Devlete ve Anayasaya Sadakat
1-Memurluk Teminatı (Güvenlik Hakkı)
2-Hizmet Hakkı
3-Şikayet ve Dava Hakkı
4-Sendika Hakkı
5-İzin Hakkı
5.a) Yıllık izin
5.b)Mazeret İzni
5.c-)Sağlık İzni
5.d-)Hastalık İzni
5.e-)Aysızlık İzni
6-Aylık Maaş ve Yolluk Hakkı
7-Emeklilik Hakkı
8-İstifa Hakkı
9-Sosyal Hakları
2– Tarafsızlık
3- Emirlere İtaat
4- İş Başında Bizzat Bulunma
5- Mal Bildiriminde Bulunma
6- Uyumlu Giyinme
7- İş Birliği İçinde Çalışma
8- Resmi Belge, Araç ve Gereçleri Geri Verme
2. MEMURLAR İÇİN ÖN GÖRÜLEN YASAKLAR
1–İkinci Bir Görev Alma Yasağı
2– Grev ve Toplu Çekilme Yasağı
3 -Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma Yasağı
4– Hediye ve Borç Alma, Menfaat Sağlama Yasağı
5 – Siyasi Faaliyette Bulunma Yasağı
6– Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı
7- Dernek Kurma ve Üye Olma Yasağı
8-Ayrıldığı Kuruma Karşı Çalışma Yasağı
4.MEMURLUĞUN SONA ERMESİ VE
EMEKLİLİK
A-MEMURLUĞU SONA ERDİREN HALLER
1-İSTİFA (ÇEKİLME)
2-MUSTAFİ (ÇEKİLMİŞ) SAYILMA
3-MEMURLUKTAN ÇIKARILMA (İHRAÇ)
4-KOŞULLARDA EKSİKLİK
5-BAĞDAŞMAZLIK
6-ÖLÜM
7-EMEKLİLİK
B-MEMURLARDA EMEKLİLİK
1-EMEKLİLİK SEBEPLERİ
2-EMEKLİLİK HAKLARI
1. MEMURLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ :
ÖDEVLER
2. MEMURLAR İÇİN ÖN
GÖRÜLEN YASAKLAR
3. MEMURLAR İÇİN
ÖNGÖRÜLEN HAKLAR
1.MEMURLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ : ÖDEVLERI
1-Devlete ve Anayasaya Sadakat
2– Tarafsızlık
3- Emirlere İtaat
4- İş Başında Bizzat Bulunma
5- Mal Bildiriminde Bulunma
6- Uyumlu Giyinme
7- İş Birliği İçinde Çalışma
8- Resmi Belge, Araç ve Gereçleri Geri Verme
1-Devlete ve Anayasaya Sadakat
Devlet memurları, Türkiye Cumhuriyeti Anayasasına ve kanunlarına sadakatle
bağlı kalmak ve milletin hizmetinde Türkiye Cumhuriyeti kanunlarını sadakatle
uygulamak zorundadırlar. (DMK,M6/DMK,M7/AY,M129)
2-Tarafsızlık
Memurlar görevlerini yaparken,anayasanın 10.maddesinde öngörüldüğü
üzere,tam bir tarafsızlık ve eşitlik içinde hareket etmelidirler.Siyasi faaliyette
bulunmaları yasaklanmaktadır. (AY,M68/5,DMK,M7)
Hukuku uygun emirler;Bu emirler
kesinlikle yerine getirilmelidir.Aksi halde
emre itaatsizliğin yaptırımı ile karşılaşılır.
3-Emirlere
İtaat
Hukuka aykırı emirler;Ast verilen emrin
hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa, bu
konuda üstü uyarmalıdır.Üst yazılı olarak
emrin uygulanmasını ısrar ederse
sorumluluk emri verene aittir.
Suç teşkil eden emirler;Emrin konusu suç
teşkil ediyorsa,kesinlikle uygulanmaz.Şayet
uygulanırsa emri verende uygulayanda
sorumlu olur.
4- İş Başında Bizzat Bulunma
Memur, görevini şahsen yerine getirmelidir.Kanunda açıkca belirtilmedikçe,
görevini bir başkasına devredemez.Yine memur, görevini kesintisiz olarak
ifa etmekle mükelleftir.(DMK,M87VD.)
5 –Mal Bildiriminde Bulunma
Memurlar, kamu görevine girerken kendisi,eşi ve çocukları üzerindeki malları
bildirmek zorundadırlar.Bunun amacı,memuriyet nüfuzunu kullanarak mal artışı olup
olmadığının tespitidir.(AY,M.71,DMK,M14)
6-Uyumlu Giyinme
Devlet memurları, kanun tüzük,yönetmeliklerin
öngördüğü kılık kıyafet kurallarına uymak
zorundadırlar.
6.a)Kadınlar
Kolsuz ve açık yakalı gömlek,bluz veya elbise ile
strech,kot ve benzeri pantolonlar giyilmez.Etek boyu
dizden yukarı ve yırtmaçlı olamaz.
6.b)Erkeler
Elbiseler temiz,düzgün,ütülü ve sade; ayakkabılar kapalı,
temiz ve boyalı giyilir.Her gün sakal traşı olunur ve sakal
bırakılmaz.
7-İş Birliği İçinde Çalışma
Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve
güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki
davranışlarıyla göstermek zorundadır.Devlet
memurlarının iş birliği içinde çalışmaları esastır.(DMK,M.8)
8-Resmi Belge, Araç ve Gereçleri Geri Verme
Memurlar, görevleri ile ilgili verilen resmi araç ve gereçleri, yetki verilen haller
dışında dışarı çıkaramazlar, hususi işlerinde kullanamazlar.Görevleri sonra
erdiğinde de bunları iade etmek zorundadırlar.
(DMK,M.16)
2. MEMURLAR İÇİN ÖN GÖRÜLEN YASAkLAR
1–İkinci Bir Görev Alma Yasağı
2– Grev ve Toplu Çekilme Yasağı
3 -Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyetlerde Bulunma
Yasağı
4– Hediye ve Borç Alma, Menfaat Sağlama Yasağı
5 – Siyasi Faaliyette Bulunma Yasağı
6– Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı
7- Dernek Kurma ve Üye Olma Yasağı
8-Ayrıldığı Kuruma Karşı Çalışma Yasağı
1–İkinci Bir Görev Alma Yasağı
Bir memur kural olarak sadece bir kadro işgal edebilir.Kendi memuriyeti dışında
aynı zamanda ikinci bir memuriyete atanamaz ikinci bir görev üstlenemez.
2– Grev ve Toplu Çekilme Yasağı
Devlet memurlarının grev kararı almaları, grev tertiplemeleri, bu yolda
propaganda yapmaları yasaktır.Anayasaya göre sadece işciler grev hakkına
sahiptir.(AY,M.54)
3-Ticari Faaliyette Bulunma Yasağı
Mermurlar Türk Ticaret kanununa gore tacir veya esnaf sayılmalarını
gerektirecek bir faaliyette bulunamaz,ticaret ve sanayi müesseselerinde görev
alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kolektif şirketlerde ortak veya
komandit şirkette komandite ortak olamazlar.
4– Hediye ve Borç Alma, Menfaat Sağlama
Yasağı
Devlet memurlarının doğrudan doğruya ya da aracı vasıtasıyla hediye
istemeleri, görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacıyla hediye
Kabul etmeleri veya iş sahiplerinden borç para istemeleri yasaktır.
5 – Siyasi Faaliyette Bulunma Yasağı
Devlet memurları siyasi partilere üye olamazlar, herhangi bir siyasi parti, kişi
veya zümrenin yararını veya zararını hedef tutan bir davranışta
bulunamazlar.İstisnai olarak öğretim görevlileri siyasi partilere üye olabilirler
6-Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı
Devlet memurları kamu hizmetleri ile ilgili gizli bilgileri görevlerinden ayrılmış
bile olsalar, yetkili kanun izni olmadan açıklayamazlar.Basına,haber
ajanslarına veya radio ve televizyon kurumlarına bilgi ve demç veremezler.
Siyasi parti
7- Dernek Kurma ve Üye Olma Yasağı
Herkes önceden izin almadan dernek kurma ve bunlara üye olma hürriyetine
sahiptir.Ancak kanun bu hürriyete bazı sınırlandırmalar getirebillir.Özellikle silahlı
kuvvetlerr ve kolluk kuvvetleri mensuplarının dernek kurma ve üye olma yasağı
getirilebilmektedir.
8-Ayrıldığı Kuruma Karşı Çalışma Yasağı
Görevden ayrılan memur, ayrılmadan önceki iki yıl çalıştığı kuruma karşı, ayrılmadan
itibaren üç yıl süreyle, kurumdaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan
doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamaz, taahhüde giremez, komisyonculuk veya
temsilcilik yapamaz.Bu yasağa aykırı hareket edenler için, hapis ve para cezası
öngörülmüştür.
3.MEMURLAR İÇİN ÖNGÖRÜLEN HAKLAR
1- Memurluk Teminatı (Güvenlik Hakkı)
2- Hizmet Hakkı
3- Şikayet ve Dava Hakkı
4- Sendika Hakkı
5- İzin Hakkı
5.a) Yıllık izin
5.b)Mazeret İzni
5.c-)Sağlık İzni
5.d-)Hastalık İzni
5.e-)Aysızlık İzni
6- Aylık Maaş ve Yolluk Hakkı
7- Emeklilik Hakkı
8- İstifa Hakkı
9- Sosyal Hakları
1-Memurluk Teminatı (güvenlik hakkı)
Kanunda yazılı haller dışında devlet memurunun memurluğuna son verilemez,aylık ve
digger hakları elinden alınamaz.İşciler, kıdem tazminatı ödenerek her zaman işten
çıkarılabilirler.Oysa devlet memurları kanunda yazılın haller dışında ( istifa, çekilmiiş
sayılma, çıkarılma, koşullarda eksiklik gibi ) görevden çıkarılamazlar.
2-Hizmet Hakkı
Memur, atandığı hizmeti ifa etme, bulunduğu memuriyetinin gerektirdiği görevleri
yapma ve yetkileri kullanma hakkına sahiptir. İdare ya da bir başkası, memurun bu
yetkilerini kullanmasına engel olamamalıdır.
3-Şikayet ve Dava Hakkı
Devlet memurları kurumlarıyla ilgili resmi ve şahsi işlerden dolayı müracaat, amirleri
veya kurumları tarafından kendilerine uygulanan idari eylem ve işlemlerden dolayı
şikayet ve dava açma hakkına sahiptir.Müracaat ve şikayetler sçz veya yazı ile en
yakın amirden başlayarak silsile yolu ile şikayet edilen amirler atlanarak yapılır.
4-Sendika Hakkı
Devlet memurlarının anayasa ve özel kanunlarda belirtilen hükümler uyarınca
sendikalar ve üst kuruluşlar kurabilmesi ve bunlara üye olabilmesi serbesttir.
5-İzin Hakkı
Devlet memurları kanunda gösterilen sure ve şartlar dahilinde izin hakkına sahiptir.
a-)Yıllık
İzin
b-)Mazeret
İzini
e-) Hastalık
İzni
c-)Sağlık
İzni
e-) Aylıksız
İzin
5.a)Yıllık İzin
Her memurun yılda 20 ila 30 gün süre ile dinlenme izni vardır. Yıllık izin süresi,
hizmeti bir yıldan on yıla kadar (on yıl dâhil) olanlar için 20 gün, hizmeti on yıldan
fazla olanlar için 30 gün olarak belirlenmiştir. Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada
verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmamış izin haklan
düşer.
6.b)Mazeret İzni
1-Analık İzni
2-Süt İzni
3-Evlilik,doğumve ölüm izni
4-Takdiri izni
6.c)Sağlık İzni
Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlara maruz kalan memurlara, yıllık izinlerine
ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.
5.d) Hastalık İzni
Memurlara hastalıkları halinde, verilecek raporlarda gösterilecek lüzum üzerine, aylık
ve özlük haklarına dokunulmaksızın on yıla kadar (on yıl dâhil) hizmeti olanlara altı aya
kadar; on yıldan fazla hizmeti olanlara on iki aya kadar; kanser, verem ve akıl
hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığa yakalananlara on
sekiz aya kadar izin verilir. İzin süresinin sonunda hastalıklarının devam ettiği, resmi
sağlık kurullarının raporu ile tespit edilenlerin izinleri bir katına kadar uzatılabilir. Bu
sürenin sonunda da iyileşmeyen memurlar hakkında emeklilik hükümleri uygulanır.
5.e)Aylıksız İzin
Memurun bakmaya mecbur olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı
tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza
geçirmesi veya önemli bir hastalığa tutulmuş olması hallerinde, bu hallerin raporla
belgelendirilmesi şartıyla, memurlara, istekleri üzerine en çok altı. aya kadar aylıksız
izin verilebilir. Aynı şartlarda bu süre bir katına kadar uzatılabilir.
6-Aylık (Maaş) ve Yolluk Hakkı
Aylık, memurun çalışmasının karşılığı elde ettiği mali bir haktır. Memurların aylıkları, her
ayın on beşinde peşin olarak ödenir. Ayrıca memurlara, yurt içinde ve yurt dışında
geçici olarak görevlendirilmeleri veya görev yerlerinin değiştirilmesi durumunda ilgili
mevzuat uyarınca yolluk ödenir
7-Emeklilik Hakkı
Emeklilik, memurlar için bir haktır. Memurlar, yaş haddi, malullük ve idarenin isteği
üzerine emekli olurlar. Memurlar, belirli bir yaş sınırına ulaşınca emekliye ayrılırlar.
Genel olarak memuriyette emekliye ayrılma yaşı 65'tir. Bazı memuriyetlerde bu yaş
haddi daha düşük düzeyde tutulduğu gibi, bazılarında ise biraz yüksektir. Örneğin,
üniversite öğretim üyelerinin yaş haddi 67 olarak tespit edilmiştir.
8-İstifa Hakkı
Memurlar, kanunda öngörülen(DMK,M.94-97)şartlar çerçevesinde istifa hakkına
sahiptir.
9- Sosyal Hakları
Memurlara, aylık haklarının yanında, yasalarda öngörülen miktarlarda "aile
yardımı", "doğum yardımı", "ölüm yardımı" ve "tedavi yardımı" gibi ödenekler de
verilmektedir.
4. MEMURLUĞUN SONA ERMESİ VE EMEKLİLİK
A-MEMURLUĞU SONA ERDİREN HALLER
1-İSTİFA (ÇEKİLME)
Devlet memuru bağlı olduğu kuruma yazılı olarak müracaat etmek suretiyle
memurluktan çekilme isteğinde bulunabilir.çekilmek isteyen memur yerine
atanan kimsenin gelmeine veya çekilme isteğinin kabulune kadar görevine
devam eder.
2-MUSTAFİ (ÇEKİLMİŞ) SAYILMA
Kanunda belirlenen şartların gerçekleşmesi durumunda , idarenin bir işlemi
ile memurun istefa etmiş addedilmesidir.Bazı hallerde memur kanun gereği
istifa etmiş sayılır.Bunlar;
a)Belge ile ispatı mümkün zorlayıcı sebepler olmaksızın yeni görevine
süresinde(15 gün) başlamayanlar memuriyetten çekilmiş sayılırlar.
b)Askerlik görevi bitiminde süresinde (15 gün) başlamayanlar memuriyetten
çekilmiş sayılırlar.
3-MEMURLUKTAN ÇIKARILMA (İHRAÇ)
Memurluktan çıkarılanların memurluğu sonra erer.Memurluktan çıkarma
suçunu işleyen kişi hakkında ihraç cezası verilir ve bu kişiler bir daha devlet
memuru olamazlar.
4-KOŞULLARDA EKSİKLİK
Memur olma koşullarından birinin eksik olduğu sonradan öğrenilirse veya
koşullardan birisi sonradan eksilirse, memurluk görevi sonra erer.Örneğin,
memurun rüşvet suçundan mahküm olması veya vatandaşlıktan çıkarılması
halinde,memurluğu kendiliğinden sonra erer.
5-BAĞDAŞMAZLIK
Memurun, memurlukla bağdaşmayan bir görevi kabul etmesi
(Başbakanlık,Cumhurbaşkanlığı gibi ) ile memuriyeti sona erer.
6-ÖLÜM
Memurun ölmesi, görevinin de sona ermesi anlamına gelir.
7-EMEKLİLİK
Memurun emekliliğe sevk edilmesi, memurluk statüsününn sona ermesi
sonucunu doğurur.
B-MEMURLARDA EMEKLİLİK
Günümüzde memurların emeklilik işlemleri Sosyal Güvenlik Kurumunca
gerçekleştirilmektedir.
1-EMEKLİLİK SEBEPLERİ
I-Zorunlu Emeklilik; Kanunla öngörülen sebeplerin ortaya çıkması halinde,
memurun isteğine bağlı olmaksızın emekli edilmesine zorunlu emeklilik
denilir.Zorunlu emeklilik halinin ,’’malullük’’ ve ‘’yaş haddi’’ olmak üzere iki
sebebi vardır.
II-Memurun İsteği Üzerine Emeklilik;İsteğe bağlı emeklilik için belirli şartlar
gereklidir.Bunlar, kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları ve en
az 9000 gün prim ödemiş olmak gerekmektedir.
III-İdarecinin İsteği Üzerine ( Re’sen ) Emeklilik;Memurun isteği aranmadan,
idare tarafından emekliye sevk işleminin yapılmasıdırRe’sen emekliye sevk
‘’kadrosuzluk’’ ve ‘’ahlak ve yetersizlik ‘’ olmak üzere iki sebeple
mümkündür.İkinci sebep, askeri personele uygulanmaktadır.
2-EMEKLİLİK HAKLARI
I-Yaşlılık Aylığı; Emekli olan memur, kanunda öngörülen hesaplama
üzerinden’’yaşlılık aylığı’’bağlanır.
II-Malullük Aylığı; Malulen emekliye ayrılan kişilere, kanunda öngörülen
hesaplama üzerinden ‘’malullük ‘’aylığı bağlanır
III-Ölüm Sigortası Aylığı;Sigotalının ölmesi halinde, kanundaki şartlar varsa,
sigortalının eşine ve çocuklarına aylık bağlanır.
IV-Yaşlılık Toplu Ödemesi; Yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını
sağladığı halde prim şartını sağlayamayan memura,kanunda öngörülen
hesaplama üzerinden toplu ödeme yapılır.
V-Toplu Ödeme;Ölen sigortalının eş ve çocuklarına şartları tutmadığı için
aylık bağlanmaması halinde, kanunda öngörülen hesaplama üzerinden
toplu ödeme yapılır.
KAYNAKÇA
-Ramazan ÇAĞLAYAN –İdare Hukuku Dersleri Kitabı
Genişletilmiş 2.baskı’dan yararlanılmıştır.
DİNLEDİĞİNİZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM
HAZIRLAYAN VE SUNAN: VEYSEL TAŞ…
Download

1- Memurluk Teminatı (Güvenlik Hakkı)