İHMAL VE
İSTİSMAR
Üsküdar İlçesi Etkili Müdahale Ekibi
Arzu Dinçer Gamze Özel
ÜSKÜDAR REHBERLİK ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUĞUN KÖTÜYE
KULLANIMI
 İhmal
 İstismar
a- Fiziksel İstismar
b- Duygusal İstismar
c- Cinsel İstismar
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMAL VE İSTİSMARIN
NEDENLERİ
1- Sosyolojik nedenler
a- Ekonomik nedenler
b- Yeterli sosyal desteğin olmaması
c- Çocuk yetiştirme biçimleri
d- Medya
e-Madde Bağımlılığı
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMAL VE İSTİSMARIN
NEDENLERİ
2-PSİKOLOJİK NEDENLER
a- Bağlanma Kuramı
b- Ailedeki ruh hastalıkları
c- Ailedeki sosyal beceri ve iletişim zayıflığı
d- Çocuğa ilişkin özellikler
e- Aile özellikleri
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMAL
Çocuğun ihmali, çocuğun kötüye
kullanımının en yaygın şeklidir ve
‘barınak,yiyecek,giyecek,eğitim,denetim,
sevgi, tıbbi bakım vb.’ onun fiziksel
bilişsel ve duygusal yetilerinin gelişimi
için gerekli olan gereksinimlerinin
karşılanmaması ve yaşa uygun olan
bakımın verilmemesi’ olarak
tanımlanabilir.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALİN FİZİKSEL
GÖSTERGELERİ 1
Yeterli derecede denetlenmeme
 Yalnız bırakılmaması gereken yaşta olan bir
çocuğun normalden uzun süre yalnız bırakılması
 Evin içinde ya da dışarıda olası tehlikelerden
çocuğun korunmaması
 Sık sık kazaya uğrama
 Uygun olmayan kişilerin bakımına bırakılması
 Çocuğun terk edilmesi veya evden kovulması
 Evden kaçan bir çocuğun
yeniden eve kabul
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
edilmemesi.
İHMALİN FİZİKSEL
GÖSTERGELERİ 2
Eğitimin aksaması
 Çocuğun okula gitme yaşı geldiği halde okula
kaydedilmemesi
 Kız çocuğu olduğu için okula kaydedilmemesi
 Çocuğun okul devamsızlığına göz yumulması
 Geçerli bir neden olmadığı halde ailenin okul
toplantılarına katılmaması
 Çağırıldıkları halde okula gitmemeleri
 Çocuk hakkındaki soruların yanıtlanmaması yada
bilinmemesi
 Özel eğitime gereksinim duyan çocuğun bu eğitimi
ÜSKÜDAR REHBERLİK
almasının engellenmesi
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALİN FİZİKSEL
GÖSTERGELERİ 3
Tıbbi bakım, sağlık ve hijyen koşullarının yerine
getirilmemesi
 Ekonomik açıdan koşulları el verdiği ve gereksinim
duyulduğu halde çocuğun tıbbi bakımının yerine
getirilmemesi ya da ertelenmesi
 Eksik ve kötü beslenme: Çocuğun yaşıtlarına göre
kilosunun çok düşük olması,çocuğun sürekli yiyecek
çalma davranışı göstermesi,sağlıklı büyümesi için
gerekli uygun besinlerin verilmemesi.
 Çocuğun aşırı derecede pis ve bakımsız olması, ciltte
hijyenin yeteri derecede sağlanamamasından doğan
yara ve kaşıntılar
 Çocuğun mevsimine göre giydirilmemesi
ÜSKÜDAR REHBERLİK
 Güvenli ya da uygunARAŞTIRMA
olmayan
yerlerde barındırma
MERKEZİ
İHMALİN DAVRANIŞSAL
GÖSTERGELERİ 1
 Çocuğun konuşmasına izin verilmemesi: Konuşurken
lafın ağzına tıkılması yada söylediklerinin
umursanmaması.
 Çocuğun aşırı uçta davranışlar sergilemesi: Bir an
alışılmışın dışında saldırgan ya da yıkıcıyken diğer bir
an aşırı derecede pasif ve içe kapanık olması ya da
altını ıslatma parmak emme gibi regresif davranışlar
sergilemesi
 Çocuğun en küçük bir hatayı yada kazayı –bir şey
dökmek kırmak gibi- ailesine söylemekten korkması
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALİN DAVRANIŞSAL
GÖSTERGELERİ 2
 Gelişimsel gecikmeler: Görünen bir fiziksel neden
olmaksızın konuşma,motor ve duygusal becerilerde
ciddi düzeyde gecikmeler; yetersiz beslenme ve uyaran
eksikliğine bağlı olarak gelişme geriliği
 Uyaran eksikliğine bağlı olarak iletişim kurmada güçlük
 Öğrenme güçlüğü
 Sevgi ve ilgi açlığı
 Madde kullanımı: Çocuğun alkol sigara ve uyuşturucu
madde kullanmasına göz yumulması.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
BİR ÇOCUĞUN İHMAL
EDİLDİĞİNİN
SÖYELENEBİLMESİ İÇİN
DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN
İKİ HUSUS
 Göstergelerin Sürekliliği
 Sosyo - ekonomik Faktörler (Maddî
yetersizlikten kaynaklanmaması)
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALDE YAPILMASI
GEREKENLER 1
 Çocukları ihmal eden aileler genelde fakir
ve kaynaklara ulaşamayan kişilerdir. O
halde iyi bir müdahale planı, somut resmi
yada resmi olmayan yardım kaynaklarını
harekete geçirmek için aracılık yapmayı
da kapsamalıdır.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
BU AİLELERE YARDIMCI OLMAK
İÇİN HAREKETE GEÇİRİLMESİ
GEREKEN TOPLUM HİZMETLERİ
ŞUNLAR OLABİLİR
 RAM’LAR
 SHÇEK
 KAYMAKAMLIK
 MUHTARLIK
 OKUL AİLE BİRLİĞİ
 BELEDİYE
 DİĞER VELİLER VE KOMŞULAR
 HASTANE
 EBEVEYN DESTEĞİ BECERİ KAZANMA EĞİTİM GRUPLARI
ANNE BABA OKULLARIÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALDE YAPILMASI
GEREKENLER 2
 Veliye çocuğun yaş dönemi ile ilgili fiziksel,
ruhsal ve sosyal ihtiyaçları hakkında
bilgilendirme yapılması
 Okulun, ebeveynin başarılarını övgüyle
pekiştirmesi. Örneğin, çocuğunu okula temiz
yolladığı, kendisi ya da çocuğu için olumlu bir
söz söylediği, beslenmesini hazırladığı,okuldan
çağırıldığında zamanında geldiği için onu
övmenin ebeveyne yardımı büyüktür.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALDE YAPILMASI
GEREKENLER 3

Çocuklarını ihmal eden ebeveynler,
çoğunlukla kendi çocukluklarındaki yetersiz
bakım ve şefkatin sonucu olarak psikolojik
açıdan gerekli olgunluğa erişememiş
kişilerdir. Bu nedenle müdahalenin hedefleri
arasında velinin de umut, benlik saygısı ve
kendi kendine yeterli olma duygularının da
oluşturulması olmalıdır.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALDE YAPILMASI
GEREKENLER 4
 Hedefler, ebeveynler ve uzman tarafından
beraberce belirlenen sorunlardan, nedenlerden
ya da çözümlerin önünü tıkayan engellerden
yola çıkılarak belirlenmelidir.
 Hedefler, aile ile birlikte geliştirilen ve yazılı
olarak hazırlanan hizmet/müdahale planında
açıkça ifade edilmelidirler. Örneğin, çocuğunu
ihmal eden bir ebeveyn için sınırlı bir hedef,
tehlikeli maddeleri çocuğun ulaşamayacağı bir
dolapta muhafaza etmek ya da doktor
randevusuna gitmek
olabilir.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMALDE YAPILMASI
GEREKENLER 5
 Hizmet/müdahale planında ebeveynin ve uzmanın
sorumlulukları net bir biçimde ifade edilmelidir. Aslında
bu plan aile ve uzman arasında yapılan bir kontrat olarak
görülmelidir.
 Yasaları devreye sokmak, bir uzman için genellikle
ebeveynin ilk yadsıma ve duyarsızlığının üstesinden
gelmek için gerekli olabilir.
 Ebeveyni yasal zorunlulukları ve yasal müdahale
olasılığıyla yüzleştirmek, bazen bu sağlıksız işleyen aile
dengesini bozmak ve ebeveynin alışkanlık ve
uygulamalarını değiştirmek için harekete geçmesi
açısından gerekli olabilir. ANCAK, yasal yollara başvurma
olasılığının ifade edilmesi, ailenin işbirliğini sağlama
konusundaki tüm çabalar gösterildikten sonra son çare
ÜSKÜDAR REHBERLİK
olarak başvurulması gereken
bir yol olmalıdır.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
I»
İSTİSMAR
FİZİKSEL İSTİSMAR
 Fiziksel istismar, istismarın en iyi tanınan şeklidir ve
'bir kaza olmaksızın,fiziksel travma ya da
yaralanmalarla sonuçlanan herhangi bir davranış
biçimi' olarak tanımlanır. Fiziksel istismar
yaralanmaları çimdikleme, ısırma, vurma,
tekmeleme, yakma, ağzı kapatarak boğmaya
teşebbüs etme, şiddetli bir şekilde sarsma ya da
herhangi bir başka şekilde çocuğun bedenine zarar
vermektir.
 Fiziksel istismarın yol açtığı duygusal travmanın,
fiziksel yaralar kadar çabuk iyileşmediği de
bilinmektedir. Duygusal zararın etkisi genellikle
istismar eden bir ebeveyn olduğunda ortaya
ÜSKÜDAR REHBERLİK
çıkmaktadır.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
FİZİKSEL İSTİSMARIN
SONUÇLARI
Kısa dönemde görülenler:
 Morluklar, yaralar, kırıklar vb.
Uzun dönemde görülenler:
 Düşük benlik saygısı
 Saldırgan, yıkıcı ve bazen yasal olmayan
davranışlar
 Öfke ve intikam duyguları
 Başkalarına güvenme ve sevme becerisinden
yoksun olma ve yeni ilişkilere girmeye korkma.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
 Pasif ya da içe kapanma
davranışları
ARAŞTIRMA
MERKEZİ
FİZİKSEL İSTİSMARIN
SONUÇLARI

Kaygı, korku

Kabuslar

Okul sorunları ve başarısızlık

Mutsuzluk ya da depresyonun diğer
belirtileri

Madde bağımlılığı

ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Evden kaçma
Fiziksel İstismar ve Kazara
Yaralanma Arasındaki Fark
Nasıl Anlaşılır?

Kaza sonucu oluşmuş kesikler ve yara
bereler normalde vücudun kemikli alanlarında
olur (kollarda, dizlerde vs). Yumuşak ve
korunaklı bölgelerdeki yaralanmalarda (karın,
kalçalar) kaza olasılığı düşüktür.

Eğer bir yaralanma sıklıkla oluyorsa, bunun
bir kaza olma olasılığı düşüktür.

Eğer çok fazla yara bere varsa, özellikle
iyileşmenin farklı süreçlerinde oluyorsa,
bunun kaza olma
olasılığı düşüktür.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İstismar ve Kazara
Yaralanma Arasındaki
Fark Nasıl Anlaşılır?
 Eğer yaralanmalar bir nesne ile
yapılmışsa (elektrik kablosu, odun, sopa
vs) yaralar acı verici olabilir ve kaza olma
olasılığı düşüktür.
 •Eğer çocuğun ve ailesinin/bakıcısının
yaralanma nedenini açıklamaları
arasında bir farklılık varsa istismardan
kuşku duyulur.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
SENARYO 1
6 yaşındaki Ayşe'nin yanağında, kolunun
üstünde ve gövdesinde çürükler var.
Ayşe, size hafta sonu merdivenlerden
düştüğünü söyledi. Genelde Ayşe'nin
kollarında yara bere izleri var. Annesi de
Ayşe'nin merdivenlerden düştüğünü teyit
etti ve şöyle dedi: Ayşe "erkeksi bir kız,
her zaman merdivenlerden düşer”.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Senaryo 1
Oldukça kuşkulu bir açıklama. Araştırmalar
merdivenlerden düşen çocuklarda bu denli
fazla çürük ve yara bere izine rastlanmadığını
ortaya koymaktadır. Buna ancak
merdivenlerden sürüklenmişlerse ve yetişkinler
tarafından itelenmişlerse rastlanmaktadır.
Ayrıca çürükler vücudunun yumuşak
bölgelerinde ve vücudunun belirli bölgelerinde
var.Ayrıca daha önceleri de Ayşe bu tür
çürüklerle okula gelmiş.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
SENARYO 2
Baran kollarında eziklerle ve dizinde
sıyrıklarla okula geldi. Ne olduğunu
sorduğunuz zaman, kalabalık bir sokakta
bisiklet sürerken (ki babası ona orada
sürmemesini söylemiş), bir arabaya
çarpmamak için bisikletin direksiyonunu
kırdığını ve düştüğünü söyledi. Nasıl
yaralandığını sorduğunuzda, "düştüğüm
zaman" diye yanıtladı.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Senaryo 2
Baran'ın yara izleri bisikletten düştüğünü
destekler görünmektedir. Kemikli
bölgelerde yara izleri var, yumuşak
bölgelerde değil.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
RESİM TEKNİĞİ
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
II- DUYGUSAL İSTİSMAR
 'Sistemli bir şekilde çocuğun aşağılanması ya da
görmezlikten gelinmesi gibi, onun sağlıklı duygusal
gelişimini ve benlik saygısı ciddi bir biçimde
etkileyen davranış kalıpları olarak' tanımlanır.
Duygusal istismar en sık görülen ancak en zor
tanımlanabilen bir istismar biçimidir.
 Zaman zaman ebeveynlerin, kontrollerini kaybedip
çocuklarına kırıcı sözler sarf ettikleri, onların ilgiye
gereksinim duydukları zamanda bunu görmezden
geldikleri ya da istemeden onları incittikleri anlar
olur. Bu nedenle tekrarlayan ve sürekliliğini
koruyan hakaret etme, tehdit etme, aşağılama,
izole etme ve/veya karşıdaki kişiyi kontrol etme gibi
davranışlardan oluşan bir örüntü olduğunu
ÜSKÜDAR REHBERLİK
anlamak çok önemlidir.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
DUYGUSAL İSTİSMARIN
TÜRLER

Reddetme

Aşağılama

Umursamama

Yıldırma

Yoksun bırakma

Davranış bozuklukları sergilemesine
ÜSKÜDAR REHBERLİK
göz yumma ARAŞTIRMA MERKEZİ
III- CİNSEL İSTİSMAR
 Cinsel istismar, duygusal ve bilişsel olgunluğa
erişmemiş çocuk ve gencin, bir erişkininin cinsel
gereksinim ya da isteklerinin doyumu için cinsel nesne
olarak kullanılması ya da kullanılmasına göz
yumulmasıdır. Çocuğun, ailenin bir bireyi ya da
bireyleri tarafından cinsel amaçlar uğruna
kullanılmasına ise ensest denmektedir.
 Cinsel istismarda en temel öğe, yetişkinin gücünü
kullanarak, bir çocuğun gereksinimlerini yok sayarak ya
da yadsıyarak kendi doyumu için çocuğu kötüye
kullanmasıdır.
 Cinsel istismarı gerçekleştiren kişi, erkek ya da kadın,
bir yabancı ya da bir aile dostu, bir komşu ya da yakın
REHBERLİK bir kişi olabilir.
bir akraba gibi bildiğiÜSKÜDAR
ve güvendiği
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMAR KAPSAMINA
GİREN DAVRANIŞLAR
 Cinsel istismar kapsamına giren davranışlar çok geniş
bir yelpaze üzerinde yer alırlar ve üç sınıf altında
toplanabilirler:
 Dokunmanın olmadığı istismar davranışları: Sözel
olarak cinsel uyarı, teşhircilik, çocuğa pornografik
yayınlar ya da bilerek cinsel içerikli davranışları
izlettirme, çocuğun önünde mastürbasyon yapma, cinsel
muayeneye zorlama ve pornografide kullanılması
 Dokunmanın olduğu istismar davranışları: Uzayan ve
aşırı bir biçimde yakınlık telkin eden öpme, okşama,
çocuğun yetişkinin cinsel organına dokunmaya
zorlanması, bir yetişkinin çocuğun cinsel organına tıbbi
bir amaç olmaksızın cinsel amaçla dokunması
 Cinsel birleşmenin olduğu istismar davranışları: Her
ÜSKÜDAR
REHBERLİK
türlü cinsel ilişki, çocuğun
fuhuşa
teşvik edilmesi
ARAŞTIRMA MERKEZİ
RİSK FAKTÖRLERİ
Cinsel istismar ve ensest her toplumda, her
sınıfta , her dinde, her kültürde ve her ülkede
ortaya çıksa da bazı risk gruplarında ya da
bazı ev ortamlarında yaşayan çocukların bu
istismar türüne maruz kalma olasılıkları daha
yüksektir:
 Cinsiyet
 Daha önce cinsel istismara uğramış
çocuklar
 Duygusal gereksinimleri karşılanmamış
çocuklar
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN DUYGUSAL VE
DAVRANIŞSAL GÖSTERGELERİ
Küçük çocuklarda:
 Hiperaktivite
 Aşırı talepkâr olma
 Mutsuzluk, kaygı, ağlama
 Aşırı derecede itaatkar olma
 Hiçbir şeye ilgi göstermeme, sanki bir rüya
aleminde yaşama
 Diğer çocuklara ya da oyuncaklara karşı cinsel
içerikli davranışlarda bulunma ve öfkeli,
saldırgan ya da kontrolcü bir biçimde davranma
ÜSKÜDAR REHBERLİK
 Davranışlarda gerileme
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN DUYGUSAL VE
DAVRANIŞSAL GÖSTERGELERİ
 Cinsel organıyla çok fazla meşgul olma
 Kendisine bakan kişinin eteğine yapışma
ya da aşırı bağımlı bir hale gelme
 Uyku bozuklukları: kabuslar, yatağa
gitmekten korkma, çığlık atarak uyanma,
fobiler
 İştahta değişiklik
 Daha önce tanıdığı bir kişiyle yalnız
kalmaya aşırı tepki
gösterme
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN DUYGUSAL VE
DAVRANIŞSAL GÖSTERGELERİ
 Evin belli bir bölümünden, belli bir kişiden ya da
belli cinsiyette olan biriyle yalnız kalmaktan korkma
 Ortada görünen bir neden olmaksızın bir akrabanın
ya da arkadaşın evine gitmeyi reddetme
 Yabancılara karşı aşırı derecede yakınlık gösterme
 Yaşıyla orantılı olmayan cinsel davranışlar, oyunlar
ya da konuşmalar sergileme, cinsel içerikli resimler
çizme
 Fiziksel bir neden olmaksızın baş ağrısından, mide
bulantısından şikayet
etme
ÜSKÜDAR
REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN DUYGUSAL VE
DAVRANIŞSAL GÖSTERGELERİ
 Ani huy değişikliklerinin olması
 Okul başarısının gerilemesi
 Dikkati yoğunlaştıramama
 Akranlarıyla ilişkilerinin bozulması ya da
arkadaş edinmede zorluklar
 Zayıf benlik imajı ve benlik saygısının
olmaması
 Sosyal etkinliklere katılmada gönülsüzlük
ÜSKÜDAR REHBERLİK
 Başkalarına güvenememe
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN DUYGUSAL VE
DAVRANIŞSAL GÖSTERGELERİ
Daha büyük çocuklarda:

Arkadaş ilişkilerinin bozulması

Okul başarısının gerilemesi

Dikkati yoğunlaştıramama

Okuldan kaçma

İçe kapanma

Fizyolojik nedeni olmayan baş ağrıları,
mide bulantıları

İnsanlara güvenememe

REHBERLİK
Hiçbir şeyden ÜSKÜDAR
keyif
alamama
ARAŞTIRMA
MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN DUYGUSAL VE
DAVRANIŞSAL GÖSTERGELERİ
 Depresyon
 İntihar düşünceleri ya da girişimleri
 Kendine zarar verici davranışlar içine girme, madde
ya da alkol bağımlılığı
 Kişisel bakımın ihmal edilmesi ya da çok fazla
yıkanma
 Zayıf benlik algısı ve benlik saygısının olmaması
 Yeme ve uyku bozuklukları
 Saldırgan bir biçimde davranma
 Cinselliğe, hamileliğe ya da cinsel yolla bulaşan
hastalıklara karşı ani ve aşırı ilgi
ÜSKÜDAR REHBERLİK
 Cinsel içerikli davranışlarda
bulunma
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARIN
GÖSTERGELERİ
 Oturmakta ve yürümekte zorluk
 Beden Eğitimi derslerinde üstünü
değiştirmeyi ya da derse katılmayı
reddetme
 Sık sık tuvalete gitme ihtiyacı (idrar yolu
enfeksiyonları, büyük abdesti tutamama)
 Okuldaki herhangi bir çalışandan uzak
REHBERLİK
durma gayreti ÜSKÜDAR
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARA
UĞRAYAN ÇOCUK YA DA
GENÇ:



İstismar edenden,
Kendine ve ailesine sorun çıkarmaktan,
Kendileri için önemli olan kişileri kaybetmekten ve
farklı olmaktan
KORKARLAR.


Kendilerinde bir şeylerin değiştiğini hissettikleri için,
Başlarından geçen deneyimde yalnız kaldıkları
için,
İstismara ilişkin konuşmakta zorluk çektikleri için
YALNIZLIĞA
YÖNELİRLER.
ÜSKÜDAR
REHBERLİK

ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARA
UĞRAYAN ÇOCUK YA DA
GENÇ:






Kendilerinde bir şey alındığı için,
Bedenlerinden bir şeyler kaybettikleri için,
Güvendikleri kişi ya da kişiler tarafından
aldatıldıkları için
ÜZGÜNDÜRLER.
Hem istismarcıya,
Hem kendilerini koruyamayan yetişkinlere
Hem de böyle bir ilişkiye katılmış olmaktan
dolayı kendilerine
ÖFKE DUYARLAR.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
CİNSEL İSTİSMARA
UĞRAYAN ÇOCUK YA DA
GENÇ:


İstismarı durduramadıkları için,
Bedenlerinin verdiği tepki için
SUÇLULUK DUYARLAR

Her şeye karşın hala istismarcıyı seviyor
olmaktan
Duygularının sürekli değişiyor olmasından dolayı
KARMAŞIK DUYGULAR YAŞARLAR.

ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUĞUN OLAYA İLİŞKİN
ATIFLARI
Cinsel istismara uğramış bir çocuk suçun
kimde olduğuna ilişkin üç yönde atıfta
bulunabilir. Buna göre suçlu:
 Kendisidir
 İstismar edendir
 Kendini koruyamayan ailesidir
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUĞUN KENDİSİNİ
SUÇLAMASININ NEDENLERİ

Cinsel ilişkiye katılmış olma

Yardım istememiş olma

Kontrol edememiş ve engelleyememiş
olma

Belirli düzeyde haz almış olma
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
KENDİNİ SUÇLAMANIN
SONUÇLARI

Düşük benlik saygısı

Yüksek depresyon düzeyi

İlişki kaygısı

Yakınlık kuramama
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ








NEDEN ÇOCUKLAR CİNSEL
İSTİSMARA UĞRADIKLARINI
SÖYLEMEZLER?
Ona kimsenin inanmayacağından korkarlar.
Cinsel istismarın kendi hataları olduğundan ve bu
yüzden başlarının belaya girmesinden korkarlar.
Çocuk, böyle bir şeyi nasıl anlatacağını bilmeyebilir.
Bu davranışlardan hoşlanmadığı halde, istismar eden
kişiyi sevebilir ve onun başının belaya girmesinden
korkabilir.
İstismar eden kişi tarafından tehdit edilmiş;
korkutulmuş olabilir.
Bazı çocuklar bunun yanlış olduğunu bilmeyebilir.
Daha büyük çocuklar bu konuda konuşmaktan utanç
duyabilir.
Çocuk konuşmak için uygun zaman, zemin ve kişi
olmadığını düşünebilir.ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARA
UĞRADIĞINI SÖYLEDİĞİNDE NE
YAPMALI 1
 Çocuğun anlattıklarına inanın çünkü çocuklar
yalan söylemezler
 Korkup kaygılanmasına neden olacak abartılı
tepkiler vermeyin
 Bu durumun onun suçu olmadığını her şeyin
düzeleceğini söyleyin
 Kendine yardım edeceğinize ve güvende
olacağına dair güvence verin
 Konu ile ilgili konuşması için zorlamayın
 Ama çocuk konuyu konuşmak ve sıksık gündeme
ÜSKÜDAR REHBERLİK
getirmek ihtiyacı hissediyorsa
dinleyin
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARA
UĞRADIĞINI SÖYLEDİĞİNDE NE
YAPMALI 2
 Çocuğun anlattığı istismar öyküsüne hiçbir
şekilde yorum yapmayın
 Eğer çocuk kendisinin bu olayı hak ettiğine dair
inançlar geliştirmişse kendi suçu olmadığını
söyleyin.
 Meraka dayalı sorular değil (nerede oldu, nasıl
oldu, ne zaman başladı, vb.), duygularına
dayalı sorular sorun (neler hissediyorsun,
duyguların nasıl vb.)
 Durum ortaya çıktıktan sonra neler olacağına
REHBERLİK
dair bilgi vererekÜSKÜDAR
çocuğu
olacaklara hazırlayın.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARA
UĞRADIĞINI SÖYLEDİĞİNDE NE
YAPMALI 3
 Çocuğun sosyal olarak damgalanmaması için
durumu sadece bilmesi gereken kişiler
arasında tutun.
 Sizin (öğretmenler, aile bireyleri) bu travmatik
olaya yaklaşımınız çocuğun olayı kısa
zamanda atlatıp sağlıklı yaşam gelişimine
devam etmesine yardımcı olacaktır. Çocukla
kuracağınız sevgi, şefkat ve güven içerikli bir
ilişkinin iyileştirici gücü fazladır.
 Çocuğun haklarının ne olduğunu neler
yapabileceğini iyi bir şekilde anlatılmalıdır.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARA
UĞRADIĞINI SÖYLEDİĞİNDE NE
YAPMALI 4
 Çocuğun herhangi bir şekilde ihmal ya da
istismar edildiğini fark ettiğimizde bunu yetkililere
bildirmemiz yasal sorumluluğumuzdur.
 Cinsel istismar durumunda yetkililere ihbar
ederken “Çocuk cinsel istismara uğradığını
söylüyor” şeklinde belirtilmeli, kesin ifade
kullanmaktan kaçınılmalıdır.
 Bu konudaki ihbarı biz yapmışsak, öğrencinin
danışma sürecini biz yürütmemeliyiz ama okul
ortamındaki desteğimizi
sürdürmeliyiz.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÖNLEYİCİ
ÇALIŞMALAR
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
1-Güvenliklerini sağlamayı
öğretin:
 İnşaatlarda, boş, terk edilmiş evlerde,
bodrumlarda, ailenin bilgisi olmadan
oynamaması gerektiğini, ayrıca ailenden izinsiz
arkadaş ve komşu evlerine gitmemeleri,
 Çevrede kötü insanlar olabileceği ve kandırmak
için çeşitli hikayelerle anlatabileceklerini “Annen
kaza geçirdi; ben doktorum,seni yanına
götüreceğim” vb…ama buna inanmamaları,
Konularında hem öğrencileri hem de onlara
öğretmeleri içinÜSKÜDAR
velilerini
BİLGİLENDİRİN!
REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
1-Güvenliklerini sağlamayı
öğretin:
 Sanal ortamlarda tanımadığı insanlarla
arkadaşlık yapmamaları,
 MSN ve Facebook’ta özel görüntülerinizi
paylaşmamaları, tanımadığı kişilerle
görüntülü görüşme yapmamaları,
 Çok iyi tanımadığı kişilerle baş başa vakit
geçirmemeleri
Konularında hem öğrencileri hem de onlara
öğretmeleriÜSKÜDAR
için velilerini
REHBERLİK UYARIN!
ARAŞTIRMA MERKEZİ
2- İyi Dokunma – Kötü
Dokunma
 Anne- baba ya da arkadaşlarının kendilerine
şefkatle sarılma ve öpmelerinin iyi dokunma
olduğunu, bunun dışında kendilerine acı ya da
rahatsızlık veren dokunmaların kötü dokunma
olduğunu ,
 Herkesin vücudunun mahrem bölgeleri
olduğunu ve anne- baba, akraba ya da yakın
arkadaş da olsa buraların dokunulmaz
olduğunu,
 Herhangi birinin uygunsuz bir şekilde
dokunması halinde yapabileceklerini
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
öğretmeliyiz.
3-’Hayır’ demeyi öğretin:
 Çocuğa, kimlerin kendisine dokunabileceğine,
öpebileceğine ve sarılabileceğine kendisinin
karar verme ve “hayır” deme hakkı olduğunu
öğretmeliyiz. Bu konuda velilerini de
bilgilendirmeli ve çocuklarının hayır deme
hakkına saygı duyma konusunda
bilinçlendirmeliyiz.
 Çocuklara herhangi birisi onları incitmeye
kalkarsa hayır demeleri gerektiğini söyleyin.
Çünkü birçok çocuğa büyüklerin
söylediklerine
itaat etmeleri
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA
MERKEZİ
öğretilmiştir.
4- Aileleri Bilinçlendirin
 Oturmakta ve yürümekte zorluk
 Yırtılmış, lekelenmiş kanlı iç çamaşırları
 Genital organlarda ve anal bölgede ağrı,
yanma, kızarıklık, şişlik, kaşınma, akıntı
 İdrar yapmada ağrı, kanama
 Vücutta morluklar
 Büyük abdest tutmada güçlük
durumlarına karşı gözlemci olmaları
konusunda
bilinçlendirin.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
AİLE DESTEĞİNİN YAPISI



Temel Destek: Yaşam krizi olsun olmasın çocuğa
verilen, hep var olan destektir.
Tampon destek:Güçlüklerle başa çıkma yetisini
arttırmak ve soruna çözüm getirecek önerileri
vermek üzere güçlükler karşısında ortaya çıkan
destektir.
Araştırmalar kriz anında ortaya çıkan "tampon"
desteğin önemli olduğunu ancak temel desteğin
istismardan bağımsız olarak çocuğun gelecekteki
uyumunu etkilediğini göstermişlerdir. Diğer bir
deyişle, ailenin genelde var olan sıcaklığı,
tutarlılığı,yakınlığı,yapısı ve dengesinin çocuğa
tutarlılık, düzen,sağlamlık ve sahiplenme duygusu
vermekte ve hem yakın
hem de uzak gelecekteki
ÜSKÜDAR REHBERLİK
uyumunu etkilemektedir.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
DANIŞMANLIĞIN AMACI

Çocuğun bilişsel kapasitesi ve
sınırlılıkları açısından travma ile baş
edebilmesini kolaylaştırmak

Çocuğun gelecek gelişim basamağına
doğru yönelmesini sağlamak
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÖNCELİKLE ÇALIŞILACAK
TEMALAR

Temel güven duygusu

Bağlanma

Travmanın etkisi
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
AİLE İÇİ ŞİDDET
 Aile üyelerinden birinin diğerini duygusal, fiziksel ve cinsel
istismara maruz bırakması, sosyal olarak izole etmesi ve
finansal açıdan kontrol etmesi ya da yoksun bırakması gibi
davranışları içerir.
 Pek çok ebeveyn çocuğun bu şiddetten etkilenmeyeceğini
ya da çocuğun izlediklerini unutacağını düşünür. Ancak
çocuklar unutmazlar. Bu çocukların diğer çocuklara
nazaran daha yüksek düzeyde duygusal ve davranış
bozukluklarına sahip oldukları bilinmektedir.
 Pek çok çocuk, yaşananlarda kendi suçlarının da
olduğuna inanır ve eğer ne hissettiklerini söylemezlerse ya
da ayak altında olmazlarsa durumun düzeleceğini
düşünür.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ








NASIL YARDIM EDİLEBİLİR?
Çocukları endişelendiren konular hakkında konuşmaları
için onları yüreklendirin.
Çocuğun evdeki şiddetin onun suçu olmadığını fark
etmesini sağlayın.
Çocuğa çok özel olduğunu ve yalnız olmadığını söyleyin.
Ona, onun yaşadıklarını yaşayan başka çocuklar
olduğunu açıklayın.
Ona izleyebileceği bir güvenlik planı yapmasında
yardımcı olun.
Tüm aile üyelerinin nereden yardım alabileceklerini
araştırın.
Akrabalar, komşular, öğretmenler gibi çocuğun
güvenebileceği ve ona önem veren kişileri belirleyin ve
çocuğun bu sosyal ilişkiler ağından yararlanması için onu
yüreklendirin.
Veli seminerleri düzenleyin.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUKLAR ARASINDAKİ
DUYGUSAL VE FİZİKSEL
İSTİSMAR (ZORBALIK)
 “Öğrencinin, bir ya da daha fazla öğrenci tarafından
tekrar tekrar ve sürekli olarak olumsuz davranışlara
maruz bırakılması' olarak tanımlanır. Çocuk ya da
ergenlerin birbirlerini sindirmeleri fiziksel, duygusal ya
da ikisinin karışımı şeklinde olabilir. Bir çocuk başka
bir çocuğu, bir grup tek bir çocuğu ya da bir grup diğer
bir grubu (çete) hedef olarak seçebilir.
 Müdahale edilmediği takdirde sindirme, duygusal,
sosyal ve akademik açıdan ciddi sonuçlar doğurabilir.
 Sindirme daha çok erkek çocuklar arasında yaygın
olsa da kızların da birbirlerini sindirdikleri ya da
sindirildikleri bilinmektedir.Erkek çocukları çoğunlukla
fiziksel güç kullanırlarken, kızlar genellikle alay etme,
dedikodusunu çıkarma ya da dışlama gibi dolaylı
ÜSKÜDAR REHBERLİK
yolları seçerler.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
SİNDİRME DAVRANIŞLARI








İsim takma, dedikodular üretme
Onun başını belaya sokacak hikayeler uydurma
Tüm arkadaşlarını elinden alarak onu yalnız bırakma
Diğer çocuklara onunla arkadaş olmamalarını
söyleme
Ona vurma, tekmeleme, çelme takma ya da itip
kakma
Ailesi, ekonomik durumu, kültürüyle, görünüşü,
giyinişi, kilosuyla, özrüyle ya da sağlık durumuyla
dalga geçme
Oyun için ekip kurarken onu ekibe almama
Onun eşyalarını alma, saklama ve eşyalarını geri
vermek için para isteme
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
SİNDİRME DAVRANIŞLARI
 Eşyalarına zarar verme
 Üzüntüsüyle dalga geçme
 Ona açık saçık, kötü ya da tehdit içeren mesajlar
gönderme
 Hoşlanmadığını bile bile ona ağır şakalar yapma
 Oynamak istemediği oyunlara onu zorla dahil edip
onu zor durumda bırakma
 Onu tehdit etme
 Tüm bu davranışları yapan çocuk ya da çocuklarla
beraber olma ve durdurma girişiminde bulunmama
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÇOCUĞUN SİNDİRİLDİĞİNİN
BELİRTİLERİ









Sindirilen çocuk, tehdit edilmesi, korkutulması ya da
duyduğu utanç nedeniyle öğretmen ve ebeveynlerine
başına gelenlerden söz etmeyebilir. Ancak bazı
ipuçlarından yararlanılabilir:
Kayıp ya da yırtık giysiler
Kesikler, yaralar, morluklar
Eşyalarının sık sık kaybolması ya da çalınması
Yakın arkadaşlarının artık onunla arkadaş olmak
istemediklerini ya da olmadıklarını söylemesi
Okula gitmeyi istememe
Uyku ve yeme bozuklukları
Okul performansında değişiklikler
Gizlilik, İletişimsizlik
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Yatak ıslatma
ÇOCUKLAR ARASINDAKİ
SİNDİRMENİN ÖZELLİKLERİ
Çocuklar arasındaki sindirme olayının özellikleri diğer
istismar olaylarında görülen özelliklerden bir farkı
yoktur:
 Güç dengesizliği: Sindiren çocuk genellikle
kendinden fiziksel olarak daha zayıf, güçsüz ve
kendini korumakta zorluk çeken çocukları kendine
hedef olarak seçer.
 Duygular arasındaki farklılıklar: Sindiren çocuk
sakin ve kontrolü elinde tutarken sindirilen çocuk
korkmuş, üzgün ve sıkıntılı bir durumdadır.
 Olanlardan hedef seçilen kişiyi suçlama
 Karşıdaki kişinin duygularına ve endişesine
önem vermeme ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
HANGİ ÇOCUKLAR
SİNDİRİLMEZLER?
Bazı çocuklar, sindiren çocuğun hedef olarak
seçebileceği çocuklar olmazlar. Diğer bir deyişle,
sindiren çocuk her çocuğu sindiremez. Sindirilemeyen
çocuklar:
 Sosyal ve çatışma çözme becerileri gelişmiş
 Saldırganlıkla yüzleşmenin ayrımına varmış
 Uzlaşabilen ve alternatif çözümler sunabilen
 İnsanların duygularının farkında olan
 Çatışmaları çözmede ve diğer çocukların yardım
almalarında aktif rol üstlenebilen
çocuklardır.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
OKULA VE ÖĞRETMENE
DÜŞEN GÖREVLER 1

Okulunuzda bu tip davranışların kabul
edilmeyeceğini kesin ve kararlı bir dille hem
öğrencilere hem de velilere ifade edin.

Erken yaşlardan itibaren (anasınıfı)
çocukların bu tür davranışlarını dikkatle
gözleyin. Çocukların birbirlerine isim
taktıklarını, kendi aralarında gruplaşıp birini
ya da birkaçını dışladıklarını, birbirlerine kırıcı
davrandıklarını ya da fiziksel olarak birbirlerini
incittiklerini gördüğünüzde hemen müdahale
edin. Onlara başkalarına bu şekilde
ÜSKÜDARolmadığını
REHBERLİK
davranmanın doğru
öğretin.
ARAŞTIRMA MERKEZİ
OKULA VE ÖĞRETMENE
DÜŞEN GÖREVLER 2
 Pek çok sindirme olayı okulun bahçesinde,
yemekhanesinde, tuvaletlerde, okul servislerinde
ve idarecilerin olmadığı koridorlarda olur. Bu
mekanlarda her zaman nöbetçi öğretmen ve
öğrenci olduğundan emin olun.
 Hem sindiren hem de sindirilen çocuğun benlik
saygılarını kazanmaları için onların yardım almasını
sağlayın.
 Çocuklara bu tür problemleri nasıl çözebileceklerini
ve sindirilen çocuğu nasıl savunacaklarını öğretin.
 Çocuk ve ebeveynleri daha sağlıklı problem çözme,
iletişim kurma becerileri
konularında
bilgilendirin.
ÜSKÜDAR
REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMAL VE İSTİSMARA
MÜDAHALEDE GENEL
İLKELER 1

İhmal ve istismar eden pek çok ebeveyn (cinsel
istismar hariç) aslında iyi ebeveyn olmak isteyen
ancak kişisel, ekonomik ve/veya destekleyici
kaynaklardan yoksun kişilerdir. Uzmanlar
ebeveynlerin, çocukları için en iyisini istedikleri
varsayımından hareket etmeli; müdahaleler
daima bu varsayım üzerin temellenmelidir.

Bütün ebeveynlerin harekete geçirilebilecek
güçlü yanları vardır.

Ebeveynin gizli güçlü yanları, değerlendirme
sürecinde belirlenmeli, pekiştirilmeli ve müdahaleler
ÜSKÜDARtemellenmelidir.
REHBERLİK
bu güçlü yanlar üzerine
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMAL VE İSTİSMARA
MÜDAHALEDE GENEL
İLKELER 2

Etnik ya da kültürel geçmişi bir yana,
her aile tekdir. İhmalkar ya da
istismarcı davranışlar sergileyen
ebeveynlere ilişkin varsayımlar ve
genellemeler uygun olmayan müdahale
kararlarına yol açabilir. Ailenin uzmanı
ve müdahale yöntemlerini nasıl
algıladığı her vakada bireysel olarak
belirlenmelidir.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
İHMAL VE İSTİSMARA
MÜDAHALEDE GENEL
İLKELER 3
 Danışanla danışman arasında sağlıksız bir
bağımlılığın gelişmesini önlemek için
destekleyici bir danışmanlık, ailenin resmi ve
resmi olmayan hizmetlerden yararlanmalarını
sağlamak ve kademeli olarak daha bağımsız
ve sorumlu bir işleyişi temsil eden gerçekçi ve
ulaşılabilir hedefler için beklentilerin açıkça dile
getirilmesi arasında bir dengenin kurulması
gerekmektedir.
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
ÖNEMLİ TELEFON
NUMARALARI
 Üsküdar Çocuk Büro Amirliği:
0216 339 60 01
 Halkalı Kanuni Sultan Süleyman
Hastanesi Çocuk İzlem Merkezi:
0 212 409 16 64
0 212 404 15 00
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Kaynakça:1- MEB-UNİCEF Psikososyal
Okul Projesi, 2002 Zorlu Yaşam
Olayları ve Etkileri
 2- Çocuk İhmali ve İstismarını Önleme
ÖĞRETMENLER ve AİLELER İÇİN
EĞİTİM KILAVUZU
 3-Risk Altındaki Çocukların
Saptanmasında Öğretmenin Rolü
TEDP
Öneriler:
Cennetimden Bakarken
filmi
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Tüm çocukların mutlu
olması dileğiyle..
BİZİ DİNLEDİĞİNİZ İÇİN
T E Ş E K K Ü R L E R …
ÜSKÜDAR REHBERLİK
ARAŞTIRMA MERKEZİ
Download

ÇOCUĞUN KÖTÜYE KULLANIMI - Üsküdar Rehberlik ve Araştırma