ET MUAYENESİ
PARASİTLER
Doç.Dr. Belgin SIRIKEN
SARKOSPORODİLER
 Omurgalıların kas fibrilleri ve konjuktif
dokuları içerisinde, beyazımtrak renkte
kistler halinde görülür.
 -Kas iplikçileri arasında yerleşen ve iğ
şeklinden küre şekline kadar değişen
kesecikler halinde görülür.
 Bu keseciklere “miescher kesecikleri” adı
da verilir
 Bu kistlerin içerisi transversal olarak
localara ayrılmıştır ki bunlara da “Rainey
cisimcikleri” denilen yarımay veya
fasülye şeklindeki
 Bu keseciklere “miescher kesecikleri”
adı da verilir
 Bu kistlerin içerisi transversal olarak
localara ayrılmıştır ki bunlara da “Rainey
cisimcikleri” denilen yarımay veya
fasülye şeklindeki sporlar (trophozoitler)
ile doludur.
 -Rainey cisicikleri zamanla granüler bir
manzara alırlar ve daha sonra bütün
kese kalsifiy olarak gözle görülebilecek
bir şekil ve büyüklüğe ulaşırlar.
 Kistler genellikle çizgili kaslarda, kalp
kasında ve nadir olarak da düz kaslara
yerleşerek “sarcosporoidiosis” e neden
olurlar
 50’den fazla türü bulunmaktadır.
Sarcocystis’ler özel konakçı isterlerse
de, konakçı spesifik olmayıp, akraba
konakçılar da birinden ötekine
nakledilebilirler.
Morfolojileri:
 Sarcocystlerin kistleri, mikroskobik
ölçüden başlamak üzere 1.5-5 mm
büyüklüğüne kadar değişebilir.
 Şekilleri ise, silindir, iğ, elipsoidal ve
düzensiz bir halde olabilip, kaslara
uzunlamasına yerleşirler.
 Büyüklükleri konakçılara göre değişir.
Biyolojisi
 Hayat siklusubasit olup, eşeyli safha ve
arakonakçı bulunmadığı kabul edilir.
 Et yiyen hayvanlar: ya kaslarda bulunab
bozulmamış kistleri veya gaitada
bulunan serbest haldeki sporlar ile
bulaşmış besinleri yiyerek enfekte
olurlar.
 Ot yiyen hayvanlar ise, enfekte besinlerde
bulunan serbest sprları yiyerek
sarcospirodiosise yakalanırlar.
 Gıdalarla alınan trophozoitler barsak duvarını
geçerek kan dolşımına geçerler. Hematojen
yolla da çizgili kaslara giderek oradan kas
hücrelerine yerleşirler.
 KİSTLER- kas hücresi içerisinde ikiye
bölünerek çoğalan sporlar tarafından meydana
getirirler.
 Bu büyüme sonucu kistler, kas hücresini
tahrip ederek daha sonra kas fibrilleri
arasındaki bağ dokuya yerleşirler.
 Trophozoitler, kist olgunlaştıktan sonra
kist duvarının parçalanması neticesi
serbest kalırlar ve kana karışırlar.
 Kan dolaşımı vasıtası ile sindirim ve
boşaltım kanalına gelirler.
 Oradan da idrar ve gaita ile dışarı
çıkarlar.
 Trofozoitler vücutlarının kayması,
bükülmesi, dönmesi ve spiral olarak
hareket ederler.
SARCOCYST TÜRLERİ
 Sarcocystis tenella: Koyun ve keçilerde
bulunur.


Boyu 1.5 cm’ye ulaşır.
Özefagusta bulunanları fındık
büyüklüğünde olabilirler. Henüz
kireçlenmemiş olanları makroskopik et
muayenesinde her zaman belirlenemez.
 Özefagus dışında,







Dil,
Çene
Gırtlak
Diafrağma
Karın kası
İnterkostal kas
Myokard ‘da bulunur.
 Bunlar içinde en sıklıkla bulundukları
organ özefagustur.
 Diğer bölgelerde bulunanlar çoğunlukla
kireçlenmemiş kistlerden ibaret olup,
ancak mikroskobik muayene ile
saptanabilir.
 Sarcocystic miescheriana- Domuzlarda
görülür.
 Kistler, özellikle koyu renkli kaslarda
çıplak gözle açık gri renkte görülür.
Kistler 0.5-4 mm x 2-3 mm
büyüklüğündedir.
 Çoğu zaman domuzlarda kalsifiye olmuş
trişin kistleri ile karışabilir.
 Sarkokistlerinoluşturduğu miescher
boruları tamamen kireçlenmişlerse
sarkosporidileri et muayenesinde çıplak
gözle tanımak mümkündür.
 Parazitin orta kısmından başlayarak
yanlara doğru yayılan kireç birikintileri
kalsiyum karbonattan ibarettir.
 Domuzlarda en çok bulunduğu yer karın
kasları ve diyafragmanın kaslı
bölümüdür.
 Sarkosistis lindemanni: İnsanlarda
görülen bu sarkosporoidelerin insanlara
özgü bir nevi olmadığı üzerinde görüşler
vardır.
 Bazı araştırıcılar bunun koyunlardan
insanlara geçen Sarcocystis tenella
olduğu ihtimali üzerinde durmaktadır.
 İnsanlarda kalp, yutak, dil, karın ve
göğüs kaslarında nadiren rastlanır.
 Sarcocystis fusiformis (S. blanchardi):
 Boyu 15 mm’ye ulaşan bu sarkosporidi
kaide olarak mandaların özefagusunda
yerleşir.
 Bazen çok sayıda olup, özefagusun her
tarafına serpilmiş bir manzara gösterir.
 Sığır ve mandaların çizgili kas, kalp kası
ve dokularında görülür.
 Sarcocystis bertrami: Tek tırnaklılarda
 Sarcocystis cervi: Geyiklerde
 Sarcocystis cameli: Develerde
 Sarcocystis cuniculi: Tavşanlarda
 Sarcocystis muris: Rat ve farelerde
 Sarcocystis caviae:Kobaylarda
 Sarcocystis rilevi: Tavuk, ödek ve yabani
kuşlarda rastlanmıştır.
Sarcosporidiosis’te
Scheme of Sarcocystis life-cycle
(by Radchenko, 1994)
Sarcocystis fusiformis from
buffaloes in Azerbaijan
 Oesophagus of
buffalo with
sarcocysts (orig.)
 Sarcocyst in
oesophagus muscle
tissue (orig.)
Microscopic cysts of Sarcocystis hominis nestled
in a sliver of beef tongue.
 Haematoxylin-eosin staining. Magnified about 400x

By kindness permission of United States Department of Agriculture (USDA)
http://www.ars.usda.gov/is/graphics/photos/may02/k9871-1.htm; Image Number K9871-1
Download

ET MUAYENESİ - Uzman Veteriner