KAMUSAL YAŞAMDA
SOSYAL DAVRANIŞ
Doç. Dr. Yusuf Adıgüzel
Edebiyat Fakültesi
Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi
Yaşam Alanlarımız
ÖZEL ALAN
SOSYAL ALAN
Görgü ve
Nezaket Kuralları
8 Haziran 2015
KAMUSAL
(RESMİ) ALAN
Protokol Kuralları
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
2
Nezaket
Başkalarına karşı
 Saygılı,
 Nazik ve
 İnce (kibar)
davranma kurallarını gösterir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
3
Protokol

Protokol kurallarını bilmek insana güven
verir, üstünlük ve saygınlık kazandırır.

Protokol kurallarına uyan kişi, iş yaşamında
fark edilir, tercih edilir ve yükseltilir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
4
Protokolün Uygulandığı Yerler

Yöneticilerin Makam Odaları

Toplantılar

Törenler

Resmi Davet ve Ziyaretler

Resmi Otomobiller
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
5
İmaj, Nezaket, Görgü….
Kamusal ve sosyal yaşamda bir insanın;
 İmajı
--- Kıyafetiyle
 Nezaketi --Davranışlarıyla
 Bilgisi
--- Konuşmasıyla
 Görgüsü --Yeme içmesiyle
Anlaşılır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
6
İmaj



Çevrenizde bıraktığınız etkidir.
İmaj bir iletişim aracıdır.
Yeteneklerinizin bir parçasıdır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
7
İmaj Nasıl Oluşturulur?
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
8
İmaj nasıl oluşturulur?
•
•
•
•
Beden dili
Kişisel Bakım
Giyim Kuşam
Konuşma / Dinleme
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
9
İmaj Nasıl Oluşturulur?

Beden dili
Duruşumuz
 Yürüyüş biçimimiz
 Oturuş şeklimiz

8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
10
İmaj Nasıl Oluşturulur?
Yüz ifadesi
 Göz teması
 Tokalaşma biçimi
 Üslup, konuşma biçimimiz
 Sesimiz, rengi, tonu, vurgusu

8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
11
İmaj nasıl oluşturulur?
İlk izlenim önemlidir.
Araştırmalara göre,
bir kişi hakkında kanaatimiz,
görür görmez / ilk iki saniye içinde
başlıyor.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
12
İmaj nasıl oluşturulur?
 Gülümsemenin gücünü kullanın
 Asık suratlı biriyle muhatap olmak
istemeyiz.
 En iyi makyaj, gülümseyen yüzünüzdür.
 Güler yüzlü olmak sadakadır.
Bol bol gülümseyin.
Hem maliyeti sıfırdır, hem de bedeline paha biçilemez.
)
H.J. Brown
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
14
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
15
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
16
İmaj Nasıl Oluşturulur?

Kişisel Bakım




Saç
Vücut temizliği
Tırnaklar
Nefesiniz
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
17
İmaj Nasıl Oluşturulur?

Erkek giyim tarzı





Ayakta iken kravatın en uç kısmı kemere dokunmalı.
Ceket eteğinin uzunluğunu kollar aşağıya doğru
sarkıtıldığında avuç içinin ortasına denk gelmeli
Protokolde koyu renk takım elbiseler tercih edilir. Lacivert ve
siyah tonları.
3 düğmeli cekette, alttaki düğmenin açık bırakılması daha
uygun olur.
Gömlek beyaz veya açık mavi renk olmalı
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
18
Erkek Giyimi



Gömlek tek renk ise kravat çizgili olabilir. Gömlek
çizgili ise tek renk kravat takılmalıdır.
Ayakkabı siyah ise çorap da siyah olmalıdır.
Ayakkabı, çanta ve kemer aynı renkte olmalıdır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
19
Bayan Giyimi

Resmî kıyafet


Gündüz tayyör; gece uzun etek tuvalet
Yarı resmî kıyafet

Gündüz ve gece koyu renk takım, kumaş pantolon ceket
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
20
Sosyal Davranışlar
Görgü ve Nezaket Kuralları
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
21
Görgü ve Nezaket Kuralları


Görgü kuralları çalıştığımız yeri daha huzurlu
hale getirir.
Görgü ve nezaket; sevilmenin başlıca
koşuludur ve dost kazandırır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
22
Görgü ve Nezaket Kuralları

Temel ilkeler






İyiniyetli olmalıyız.
Bencil olmamalıyız
Karşınızdakilere sürekli kendimizden
bahsetmemeliyiz.
Başkalarına meydan okumamalıyız.
Hoşgörülü ve iyimser olmalıyız.
Hatasız kul olmaz, hataları affedebilmeliyiz.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
23
Görgü ve Nezaket Kuralları




İşyerinde ziyaretleri fazla uzatmamalıyız.
Dedikodu yapmamalıyız.
Vereceğiniz öğütlerde ölçülü olmalıyız.
Sinirli değil, soğukkanlı olmalıyız.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
24
Görgü ve Nezaket Kuralları




Kadınlara karşı nazik olmalıyız.
İstek ve talepleri rica ile belirtmeliyiz.
Özür dilemek gerektiğinde, gecikmeden özür
dilemeliyiz.
Alıngan değil, anlayışlı olmalıyız.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
25
Görgü ve Nezaket Kuralları

Hiç kimseyi küçümsememeli,



Tepeden bakmamalı
Yapılan veya verilen işe burun kıvırmamalıyız.
Parayla/maddiyatla her şeyi çözemeyeceğimizi
bilmeliyiz.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
26
Görgü ve Nezaket Kuralları




Açık sözlü olmalı
Randevu saatine özen göstermelı,
Sözünde durmalı/ güvenilir olmalı,
İnsanlara duyarlı olmalı /
hassasiyetlerine anlamalı ve
saygı göstermeliyiz.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
27
Görgü ve Nezaket Kuralları

Bazı Yanlışlar





Yersiz ve soğuk şakalar yapmak,
Seviyesiz ve müstehcen espriler yapmak,
Konuşmaları gizlice dinlemek,
Konuşan kişinin sözünü kesmek,
Başka bir insanın gramerini veya bilgisini
düzeltmek.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
28
Görgü ve Nezaket Kuralları

Bazı Yanlışlar



Başkalarının başarılarının üstüne yatmak,
İkna etmek veya tartışmayı kazanabilmek için
sesini yükseltmek,
Varlığı, parası veya yetenekleriyle övünmek.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
29
İletişim Becerileri
Etkili İletişim
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
30
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
31
İnsanlarla İlişkiler
1- Farklılıkları hoşgörüyle karşılayın.
2- Benzerliklerinizi ön plana çıkarın.
3- Eleştiri ve suçlama yöneltmeyin.
4- İlk izlenime önem verin
İlk izlenim çok önemlidir, kolay kolay değişmez.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
32
Etkili İletişim
Etkili sözcükler:




Kesinlikle,
Açıkça,
Hemen,
Özellikle,
8 Haziran 2015




Derhal,
Muhteşem,
Memnuniyetle,
Harika…
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
33
Etkili Konuşma









Yapıcı olması
Konu, dinleyici, ortam ve konuşmacının uygunluğu
Dinleyicinin ilgisi ve dikkatini toplama
Canlı, hareketli, aktif bir üslup
Etkili beden dili, jestler ve ses tonu
Ahlaki sorumluluk
Gözlem gücü, feedbackleri izleme
İnandırıcılık, Kişiliği ile konuşmanın bütünleşmesi
Amaca yönelik konuşulması
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
34
Etkili Dinleme
Dinleme,
işitmekten farklı ve öğrenilebilen
aktif bir eylemdir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
35
Etkili Dinleme

Yaygın yanlış dinleme biçimleri:






Görünüşte dinleme
Seçerek dinleme
Saplanmış dinleme
Savunucu dinleme
Yüzeysel dinleme
Tuzak kurucu dinleme
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
36
Etkili Dinleme

Aktif dinleme için:





Gürültüsüz bir ortam
Konuyu anlayacak yeterli bilgi
Konuşmacıyı yönlendirecek feedbackler verme
Önyargıdan uzak olmalı
Yalnızca gerektiğinde not alma ve soru sorma
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
37
Etkili iletişim

Bunları asla yapmayın





Aynı fikirde olmasanız da tartışmaya girmeyin.
İyi bir sebebiniz yoksa karşındaki kişinin sözünü
kesmeyin.
Konuşmaya önyargılı biçimde başlamayın.
Muhatabınız istemedikçe öğüt vermeyin.
Sinirli ve kızgın ile iletişimden uzak durmaya çalışın.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
38
Etkili iletişim / Empati
Karşımızdakinin bulunduğu yerden bakabilmek
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
39
Protokol
Yönetimde Protokol Kuralları
Makamda Davranış Adabı
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
40
Yönetimde Protokol Kuralları


Yönetimde protokol, bir anlamda
Resmi Görgü Kuralları demektir.
Ast ile üst özel hayatlarında ne kadar samimi
bir arkadaş olsa da, yönetimdeki resmi
ilişkilerinde daima protokol kurallarına uymak
durumundadır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
41
Makamda Davranış


Makam ziyareti en fazla 20 dakika olmalı.
Makam odasına giren kişi,


Buyur edilen koltuğa oturulur.
Söylenmemişse sırtı duvara gelen koltuğa
oturulur.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
42
Makamda Davranış


Yöneticinin makamına girerken mutlaka
ajanda ve kalemle girilmelidir.
Üst veya eş düzey birisi geldiğinde
makamda oturulmamalı. Misafir
koltuğunda oturmalı.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
43
Makamda Davranış


Üste teşekkür edilmemeli, gerektiğinde
«sağolun" denilmelidir.
Makama evrak sunulurken masanın arkasına
geçilmemeli, yanına gidilmemeli, nezaketle
masanın karşısından vermelidir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
44
Kurumda Kadın-Erkek İletişimi


Ast-üst ilişkisinin olduğu yerde bayan-erkek
ayırımı olmaz. Ast-üstlük geçerli olur.
Asansörden inişte kapıya yakın olan önce çıkar.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
45
Kurumda Kadın-Erkek İletişimi



Merdivenden çıkarken önce bayan çıkar,
inerken ise erkek önde olmalıdır.
Üst, Konuk ve Hanım daima sağdadır.
Üniformalı iken hanım solda yürümelidir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
46
Kurumda Kadın-Erkek İletişimi




Tanıştırılan kişilerin özellikleri söylenmelidir.
Önce üst elini uzatır, sonra ast uzatır.
Önce bayan elini uzatır, sonra erkek.
Hanımlar erkek elini uzatmamalı.


Hanımlar elini uzatmak zorunda değildir.
Başı ile selam verebilir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
47
Toplantı Protokolü
BAŞKAN
KONUK
1
BAŞKAN
EVSAHİBİ
1
1
2
4
2
2
3
3
3
5
6
4
4
7
8
5
5
9
10
Tek başkanlı ve çift taraflı
toplantı düzeni
8 Haziran 2015
Tek başkanlı ve tek taraflı
toplantı düzeni
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
48
Eşbaşkanlı ve Çift Taraflı Toplantı Düzeni
5
3
EŞBAŞKAN 1
8 Haziran 2015
4
2
1 EŞBAŞKAN
2
3
4
5
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
49
Yönetimde Protokol Kuralları

Protokolde üst daima sağdadır.


Ast olarak; otururken, ayakta dururken veya
yürürken daima üstünüzün soluna geçin.
Üstünüzün önüne geçmeyin,

Astınızın arkasına düşmeyin.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
50
Yönetimde Protokol Kuralları

Yöneticinizin makamına girdiğinizde Saygılar
Sayın Hocam diyerek selamlayın.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
51
Yönetimde Protokol Kuralları



İçeri girerken ceketinizin düğmeli olmasına
dikkat edin.
Yöneticiniz “Buyurun oturun” demeden
oturmayın
Oturmanız gerekiyorsa “Müsaadenizle
Efendim” diyerek oturun.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
52
Yönetimde Protokol Kuralları


Otururken amiriniz veya üstleriniz karşısında
bacak bacak üstüne atmayın.
Üstünüz ve yöneticiniz size hoş geldiniz veya
güle güle derken, tokalaşmak için elini
uzatmıyorsa, önce siz uzatmayın.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
53
Yönetimde Protokol Kuralları

Üstünüz ya da amiriniz
Otururken, üstünüz ayağa kalkarsa
 Size “memnun oldum, teşekkür ederim” derse
 Tokalaşmak için elini uzatırsa
Görüşmenin bittiğini
kalkmanız gerektiğini anlayın.

8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
54
Yönetimde Protokol Kuralları


Yöneticinin makamına birden çok kişiyle
girildiğinde seviye ve kıdeme göre
oturulmalıdır.
En üst olan, masaya en yakın koltuğa ve/veya
yöneticiye en yakın koltuğa oturmalıdır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
55
Yönetimde Protokol Kuralları


Yöneticinizle ya da üst yöneticilerle görüşmek
için daima sekreterinden randevu alınmalı.
Üstler veya eşit düzeydeki yöneticiler randevu
almadan veya en azından izin almadan ziyaret
edilmemeli.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
56
Yönetimde Protokol Kuralları


Üst yöneticinizi, odanızın kapısında değil
binanızın kapısında karşılayıp uğurlayın.
Akranınızı dairenizin kapısında karşılayıp
uğurlayın.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
57
Yönetimde Protokol Kuralları


Ast konuğunuzu odada ayağa kalkarak ve
tokalaşarak karşılayıp uğurlayın.
Tokalaşmada önce el uzatma hakkı üst olana
aittir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
58
Yönetimde Protokol Kuralları

Üstleriniz ya da resmi misafirlerinizle
görüşürken zorunlu olmadıkça:




Telefonla görüşmeyin,
Evrak imzalamayın,
Başka şeylerle meşgul olmayın…
Mecbursanız, özür dileyin ve izin isteyin.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
59
Yönetimde Protokol Kuralları

Akranlarınıza ve astlarınıza adıyla veya
ünvanlarıyla hitabetmeliyiz.



Yusuf Bey, Dekan Bey, Sayın Adıgüzel veya Sayın
Hocam… gibi.
Abi, Abla, Yenge denmemeli.
Erkeklere Bey, Beyefendi, kadınlara Hanım,
Hanımefendi diye hitap edilmeli.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
60
Yönetimde Protokol Kuralları

Tanışma / Tanıştırma



Bir yere girdiğinizde önce kendinizi tanıtın.
Tanıştırma daima ayakta ve ilk karşılamada olur.
Tanıştırmada;
Küçük büyüğe, Erkek kadına,
unvan, adı ve soyadıyla takdim edilmeli.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
61
Konuk Protokolü

Konuğa Verilen Önem





Karşılama
Oturtulan Yer
Sunulan İkram
Gösterilen İlgi
Uğurlama
ile değerlendirilir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
62
Telefonda / Telefonla
Etkili ve Doğru İletişim
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
63
Genel Telefon Adabı


Arayan kişi, kiminle muhatap olduğunu
sormadan (kiminle görüşüyorum, demeden)
önce kendini tanıtmakla yükümlüdür.
Telefonda “alo”, “merhaba”, “nasılsınız” demek
ve kendinizi tanıtmak en fazla 15 saniyenizi alır.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
64
Genel Telefon Adabı



Hal hatır sorgusundan hemen sonra arananın
müsait olup olmadığı sorulmalıdır.
Söyleyeceklerinizi aklınızda kesin olarak
hazırlayınız, konuşmayı uzatmayınız.
Telefonda görüşürken, yanınızdakilerle aynı
anda konuşmamaya özen gösterin.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
65
Genel Telefon Adabı




Bir topluluk içerisinde otururken çalan cep telefonunuzla
yüksek sesle konuşmak, hem yanınızdaki insanlara, hem de
çevrede oturanlar saygısızlık olur.
Birebir insan ilişkisi her zaman telefon görüşmesinden
önceliklidir.
Sadece telefon çalıyor diye ona cevap vererek birlikte olunan
kişiyi ikinci plana atmamak gerekir.
Açmanız gereken bir telefon ise izin isteyerek bir kenara
çekilebilirsiniz.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
66
Genel Telefon Adabı

Direkt telefon alıcısına doğru



öksürmemeli,
hapşırmamalı,
burnunuzu silmemeliyiz.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
67
Genel Telefon Adabı


Görüşmelerinizi her zaman için karşı tarafın
“pat diye kapattı” izlenimine kapılmayacağı bir
biçimde sona erdirmeye çalışın.
Konuşmayı adeta bir “sözlü el sıkışma” iyi dilek
ve temennilerle bitirmeye dikkat edin.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
68
Telefonda İletişim

Telefonunuzu 3’den fazla çaldırmayınız.




Telefon eden beklemektedir.
Gürültü kirliliği oluşmaktadır.
Santral görevlileri telefona cevap verirken mutlaka ve
mutlaka kurumu tanıtmalıdır. “……….. Üniversitesi,
Edebiyat Fakültesi” gibi.
Santralden bağlanan telefonlarda kendimizi mutlaka
tanıtmalıyız.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
69
Telefonda İletişim





Telefonda da nezaketli, olumlu ve yapıcı olmalıyız.
Gülümsemeyi ihmal etmemeliyiz.
Biz aramışsak, aradığımız kurumu ve kendimizi tanıtmalıyız.
Telefonu bir başkasına aktarırken her iki tarafa da bilgi
vermeliyiz.
“Lütfen” ve “Teşekkür ederim/z” i bolca kullanmalıyız.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
70
Telefonda İletişim


Aranan biz değilsek aranan kişi için not almalıyız.
Notumuzda,
 Arayanın firması, bölümü, birimi
 Adı soyadı,
 Telefon numarası,
 Aradığı gün, saat,
 Mesajı ve Notu
Doğru biçimde alınmalı ve ilgilisine zamanında
iletilmelidir.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
71
Telefonda İletişim


Yanlış numara çevirdiğimizde karşımızdakine aynı
durumda bize davranılmasını beklediğimiz şekilde
davranmalıyız.
Arayan kişi sizin birimden birini sordu, o yoksa:



“Ben yardımcı olabilir miyim?” demeliyiz.
İhtiyacını öğrenmeli ve yardımcı olmaya çalışmalıyız.
“Ne vardı?”, “Ne istiyorsunuz?” gibi katı ve sert ifadeler
kullanmamalıyız.
8 Haziran 2015
Kamusal Yaşamda Sosyal Davranış
72
TEŞEKKÜRLER
Doç. Dr. Yusuf Adıgüzel
[email protected]
Download

Resmi Görgü Kuralları