Yrd. Doç. Dr. Mustafa GÜNGÖRMÜŞ
[email protected]
Ders asistanı: Fatih Kaya
Hareket
• Hareket: Zamana bağlı olarak yer değiştirme.
• Yer değiştirme (x), zaman (t), sürat (v), ve ivme (a) ile
tanımlanır.
• Sürat: Yer değiştirmenin zamana bağlı değişimi.
• İvme: Süratin zamana bağlı değişimi.
Hocam gerçek hayatta ne işimize yarayacak?
Bölü
Zaman
Bölü
Mesafe
Eşittir
Kuvvet
Sürat
Çarpı
Eşittir
Mesafe
Kütle
Zaman
Eşittir
İvme
Eşittir
İş
Çarpı
Bölü
Güç
Eşittir
Zaman
Hareket
Tek boyutta (yönde) hareket
• Hareket: Zamana bağlı olarak yer değiştirme.
• Yer (konum) (x) : Başlangıç noktası 0 (x=0) olarak kabul
edilir. x, başlangıç noktasına göre tanımlanır.
• Yön: Pozitif (sağ, yukarı) veya negatif (sol, aşağı) olabilir.
• Konum zamana bağlıdır. x(t)
• t=0 başlangıç zamanıdır, x(t=0) 0 olmayabilir.
Pozitif yön
Negatif yön
x= -3 m
x= 2,5 m
Başlangıç noktası
Hareket
Hız ve Sürat
ÇIKIŞ
Konum t1 = 1s
Konum t2 = 4s
x-ekseni
Arabanın 1s’deki
x-koordinatı
x’ in değeri başlangıç
noktasının (O) sağında (+)
solunda (-) ‘dir
BİTİŞ
t1‘ den t2’ ye yer değiştirme
Arabanın 4s’deki
x-koordinatı
Araba x yönünde hareket ettiği zamanki yer değiştirmesi Dx (+) dır.
277-19
258m
Dx
Arabanın ortalama hızı vort = Dx = 4 -1 = 3s = 86m/s
Hareket
Hız ve Sürat
x ekseni boyuncaki yer değiştirmenin ortalama hızı
(vort); konum-zaman grafiğinde ilgili noktaları
birleştiren doğru parçasının eğimidir.
Eğim = yükselme / taban
Hareket
Hız ve Sürat
Alınan yol
Sürat =
Hız =
Zaman
Yer değiştirme
Yer değiştirme
Zaman
q
Alınan yol
Sürat: Birim zamanda kat edilen yol (skalar)
Hız: Birim zamandaki yer değiştirme (vektörel)
Hareket
Yer Değiştirme ve Yol
0
1m
2m
3m
4m
5m
6m
7m
t0-t1 3m
t1-t2 -2m
t2-t3 6m
t3-t4-7m
Alınan yol:
18m
11m
5m
3m
Yer değiştirme: 0m
7m
1m
3m
8m
Hareket
Ortalama Hız ve Ortalama Sürat
D
d=x2 – x1
x1,t1
Alınan yol
Sürat =
 =  =
Zaman
2 − 1 Δ
=
2 − 1
Δ
x2,t2
Hız =
Yer değiştirme
Zaman
 =  =
Sürat: Birim zamanda kat edilen yol (skalar)
Hız: Birim zamandaki yer değiştirme (vektörel)
2 − 1 Δ
=
2 − 1
Δ
Hareket
Yer Değiştirme ve Yolun Grafik Gösterimi
Konum
Yol

Dx xson  xilk
vortalama 

Dt
Dt
vortalama 
Yer değiştirme
Dx Yol

Dt Dt

Dx dx
vani  lim

dt
Dt 0 Dt
Zaman
Hareket
Sabit Hızda Doğrusal Hareket
• Anlık hız her zaman aynıdır.
• Anlık hız her zaman ortalama hıza eşittir.
v
x
v(t)
xson
Hız
Konum
x(t)
vx
?
xilk
0
t
Zaman
0
t
Zaman
Hareket
Sabit İvmede Doğrusal Hareket
• İvme: Birim zamandaki hız değişimi.
• İvme vektörel bir niceliktir. Yönü ve büyüklüğü vardır.
• Birimi m/s2 (mesafe/zaman2)
m
Dv vson  vilk
m
s



 2
Dt t son  tilk
s
s
• Ortalama ivme:
aort
• Anlık ivme:
Dv dv d dx d 2v
 lim


 2
dt dt dt dt
Dt 0 Dt
aani
Hareket
Sabit İvmede Doğrusal Hareket
Zaman fonksiyonu
olarak hız
aort
Dv vson  vilk


Dt t son  tilk
vson (t )  vilk  aort Dt
• İvme ve hızın işaretleri aynı
ise (+ veya -) hız artıyordur
• İvme ve hızın işaretleri zıt ise
hız azalıyordur.
Download

FİZ 103C 4. hafta 1