JUVENILNI IDIOPATSKI ARTRITIS
TERAPIJSKI PRINCIPI I
FUNKCIONALNA PROCENA
Dr sci med Hristina Čolović
fizijatar- subs.dečji fizijatar
JUVENILNI IDIOPATSKI ARTRITIS
(JIA)
perzistentna upala jednog ili više
zglobova, koja traje šest nedelja kod
deteta mlađeg od 16 god., kada su
isključeni drugi uzroci artritisa.
JIA
juvenilni
reumatoridni artritis (JRA),
juvenilni hronični artritis (JHA),
Stilova bolest
prevalenca 65-113/100 000 dece
češći kod devojčica
DIJAGNOZA
ne
postoje specifični laboratorijski testovi i
biohemijske analize (umerena anemija, SE,
RF, CRP, ANA, HLA B 27),
RTG,
NMR.
isključivanje drugih bolesti, praćenje toka
bolesti, procene rizika od komplikacija i
vođenje tretmana.
DIJAGNOZA
KLINIČKA SLIKA
KLINIČKE MANIFESTACIJE JIA
otok,
bol i ograničena pokretljivost zglobova,
KLINIČKE MANIFESTACIJE JIA
jutarnja
ukočenost,
kontrakture,
mišićna atrofija, oslabljena GMS i izdržljivost,
umor,
smanjen aerobni kapacitet, redukovana
sposobnost za vežbanjem,
KLINIČKE MANIFESTACIJE JIA
abnormalnosti
rasta (lokalizovane,
generalizovane),
poremećaj hoda,
ograničenja u aktivnostima svakodnevnog
života,
KLINIČKE MANIFESTACIJE JIA
akutni
ili hronični uveitis (poliarikularni JIA),
KLINIČKE MANIFESTACIJE JIA
sistemske
manifestacije
ETIOLOGIJA
dominantna
teorija: autoimuni, zapaljenski
proces aktiviran spoljnim okidačem na
genetski predisponiranom terenu.
virusna, bakterijska infekcija
emocionalni stres
trauma?
Rani stadijum
U osnovi- sinovitis:
povećana količina
sinovijalne tečnosti,
hipertrofija sinovije,
hiperplazija resica,
panus.
Kasni stadijum
- erozija subhondralne
kosti
-oštećenja ligamenata
JIA
bol
kontrakture
zglobova
otok
inflamacija citokina
gubitak mišićne funkcije
mišićna atrofija
mišićna slabost
gubitak izdržljivosti
bol
gubitak nezavisnosti i funkcija
BIOMEHANIČKA DISFUNKCIJA
bol
zglobna nestabilnost
gubitak aktivnih pokreta
mišićna atrofija
gubitak mišićne snage
KLASIFIKACIONI KRITERIJUMI
za
JRA - American College of Rheumatology
(ACR),
za JCA - The European League Against
Rheumatism (EULAR),
za JIA - International League of Associations for
Rheumatology (ILAR).
Klasifikacija JIA-ILAR
na osnovu simptoma prisutnih tokom prvih šest
meseci trajanja bolesti.
SISTEMSKI
POLIARTIKULARNI
OLIGOARTIKULARNI
PROŠIRENI OLIGOARTIKULARNI
PSORIJAZNI
ARTRITIS UDRUŽEN SA ENTENZITISOM
SISTEMSKI OBLIK
skokovi
T iznad 39°, tokom dana sa vraćanjem
na normalne vrednosti;
RASH, pleurit, perikardit, miokardit,
hepatosplenomegalija, limfadenopatija;
artritis- poliartikularan, simetričan;
10% dece sa JIA.
POLIARTIKULARNI OBLIK
artritis
zahvata 5 i više zglobova,
25-28% dece sa JIA, češći kod devojčica,
deli se na :
-RF +( 5%, često prelazi u adultnu formu)
-RF -
OLIGOARTIKULARNI OBLIK
40-60%
zahvaćeno
najviše 4 zgloba,
artritis- asimetričan, pretežno veliki zglobovi (
kolena i skočni),
pre 6 god. života,
uglavnom dobra prognoza.
OSNOVNI CILJEVI TERAPIJE
SUPRESIJA
INFLAMACIJE,
OBEZBOLJAVANJE,
OČUVANJE ZGLOBNE POKRETLJIVOSTI,
PREVENCIJA DEFORMITETA I
NESPOSOBNOSTI.
TIMSKI RAD
pedijatar-
reumatolog,
dečji fizijatar,
ortoped,
oftalmolog,
dermatolog,
fizio i radni terapeut,
psiholog, socijalni radnik, defektolog.
MEDIKAMENTNA TERAPIJA
MEDIKAMENTNA TERAPIJA
I - antiinflamatorni lekovi ( NSAID i
kortikosteroidi);
II - bolest modifikujući lekovi (Disease modifying
anti-rheumatic drugs- DMARD )- methotrexat,
sulfasalazin, ciklosporin, salazopirin;
III - anti TNF lekovi ( antitela protiv TNF i blokatori
TNF receptora) Etanercept (Enbrel).
MEDIKAMENTNA TERAPIJA
nova
doktrina- rano uvođenje DMARD u cilju
prevencije funkcionalnih oštećenja.
PREGLED DETETA SA JIA
u
skladu sa starošću deteta, stepenom
motoričkog razvoja, kognitivnim i
emocionalnim stepenom razvoja.
STRUKTURA I FUNKCIJA ZGLOBOVA
Uvećan zglob
Otok: intraaktikularna efuzija, sinovijalna
hipertrofija, edem mekih tkiva i periartikularni
tenosinovitis,
usled preteranog koštanog rasta( povećan dotok
krvi u inflamirano područje ).
STRUKTURA I FUNKCIJA ZGLOBOVA
kontraktura:
protektivni mišićni spazam,
intraartikularne athezije i fibroze pripojenih
tetiva.
zglobna nestabilnost:
erozija hrskavice i subhondralne kosti kompromituju stabilnost zgloba.
STRUKTURA I FUNKCIJA ZGLOBOVA
kuk
30-50% sistemskog i poliartikularnog
oblika
primarno: bol u preponi i medijalnom delu
natkolenice- fleksione kontrakture kukapovećanje lumbalne lordoze,
sekundarno: fleksione kontrakture kolena i
disegaliteta nogu.
STRUKTURA I FUNKCIJA ZGLOBOVA
STRUKTURA I FUNKCIJA ZGLOBOVA
oligoartikularni oblik
STRUKTURA I FUNKCIJA ZGLOBOVA
PREGLED ZGLOBOVA
obim
PREGLED ZGLOBOVA
pokretljivost:
- goniometar
PREGLED ZGLOBOVA
pokretljivost:
- Articular Severity Score (ASS)
- Global Range of Motion Score (GROMS)
MIŠIĆNA STRUKTURA I FUNKCIJA
obim
mišićna snaga (MMT)
PROCENA BOLA
PROCENA BOLA
PROCENA BOLA
RETARDACIJA LINEARNOG RASTA I
POSTURALNI POREMEĆAJI
POREMEĆAJ HODA
inicijalni kontakt,
odraz druge noge,
podizanje pete,
inicijalni kontakt
druge noge,
odraz,
približavanje
stopala,
vertikalizacija tibije.
PROCENA AKTIVNOSTI
Childhood
(CHAQ)
Healt Assessment Questionnaire
PROCENA FIZIČKE FUNKCIJE
Juvenile
Arthritis Functional Status Index
( JASI),
Juvenile Arthritis Functional Assessment Scale
( JAFAR).
Childhood Healt Assessment
Questionnaire (CHAQ),
ocenjuje
30 svakodnevnih aktivnosti deteta,
tokom poslednjih nedelju dana.
funkcionalnu sposobnost deteta kroz
aktivnosti
1-19 god.
roditelj ili dete starije od 9 god.
DI (indeks nesposobnosti)
8 kategorija
oblačenje
i nega,
ustajanje,
ishrana,
hodanje,
higijena,
dohvatanje,
stezanje
i otvaranje,
aktivnosti.
FUNCIONALNA PROCENA I
KVALITET ŽIVOTA
Juvenile
Arthritis Quality of Live Questionnaire
(JAQQ),
Pediatric Quality of Live Questionnaire
(PedsQL),
Child Health Questionnaire (CHQ).
Child Health Questionnaire (CHQ)
fizička,
emocionalna i socijalna komponenta
zdravstvenog stanja deteta, tokom poslednje
4 nedelje,
5-18 god.
opšte
zdravstveno stanje,
fizička aktivnost,
svakodnevna aktivnost,
bol,
ponašanje,
raspoloženje,
samopouzdanje,
opšta
percepcija zdravlja,
promene u zdravlju,
emotivno stanje roditelja,
vremenske aktivnosti,
koherentnost porodice
Child Health Questionnaire (CHQ)
-
fizički zbirni skor (PHs) i psihosocijalni zbirni
skor (PSs).
PROCENA ZDRAVSTVENOG
STANJA DETETA SA JIA
HEALTH-RELATED
QUALITY OF LIFE (HRQOL)
- Childhood Healt Assessment Questionnaire
(CHAQ),
- Child Health Questionnaire (CHQ).
Paediatric Rheumatology International
Trials Organisation - PRINTO
32
države,
6639 ispitanika ( 3324 dece sa JIA i 3315
zdrave dece ),
ILAR klasifikacioni kriterijumi JIA,
prevencija funkcionalne nesposobnosti i
kontrola bola su najvažniji u terapiji JIA.
PROCENA ZDRAVSTVENOG
STANJA DETETA SA JIA
Download

preuzmi