List crnogorskih prosvjetnih, kulturnih i naučnih radnika
„GRLICA”, prva crnogorska periodična publikacija (Cetinje, 1835-1839)
„PROSVJETA” (Cetinje, 1889-1901)
„PROSVJETNI RAD” (od 15. januara 1949)
Broj 14-15 MART - APRIL 2013 Izlazi mjesečno, cijena 0,40 € ISSN 0033-1686
DOBITNIK „OKTOIHA” 1998.
Državna izborna komisija utvrdila konačne rezultate predśedničkih izbora
FILIP VUJANOVIĆ IZABRAN
ZA PREDŚEDNIKA
CRNE GORE
Premijer Milo Đukanović sastao se sa
polaznicima prve generacije Programa
stručnog osposobljavanja
OZBILJNO SE RAČUNA
NA SVE KOJI SU
POSVEĆENI POSLU I
LOJALNI SVOJOJ DRŽAVI
(str. 3)
Dobitnici Državne nagrade „Oktoih“ : Srednja
Ekonomska škola „Mirko Vešović“ u Podgorici
NAJVIŠE PRIZNANJE
ZA VIŠEDECENIJSKI
USPON
(str. 4 - 5)
Intervju: Bendžamin Perks, Šef predstavništva
UNICEF-a za Crnu Goru
ZADOVOLJSTVO JE
RADITI OVĐE
(str. 6)
U Nikšiću održan simpozijum povodom
godišnjice smrti akademika Branka Pavićevića
Državna izborna komisija utvrdila je konačne rezultate predśedničkih izbora održanih 7. aprila u Crnoj Gori, prema kojima je kandidat Demokratske partije socijalista Filip Vujanović osvojio 51, 21 odsto glasova, a njegov protiv kandidat Miodrag Lekić 48, 79. Prema
izvještaju DIK, za Vujanovića je glasalo 161. 940 građana, a za Miodraga Lekića 154. 289. Ukupno su glasala 326. 803 birača, odnosno
63, 90 odsto upisanih u birački spisak. Od tog broja, bilo je 316. 299 važećih, dok je 11. 708 birača glasalo putem pisma.
Članovi posmatračke misije OEBS-a u Crnoj Gori, kao i Parlamentarne Skupštine Savjeta Evrope, ocijenili su da su predśednički
izbori održani profesionalno i efikasno.
Premijer Crne Gore Milo Đukanović povodom Dana studenata
primio predstavnike sva tri univerziteta
VLADA POUZDAN PARTNER
ZA INICIJATIVE STUDENATA
DOKAZ O VISOKOM KVALITETU
OBRAZOVNOG SISTEMA CRNE GORE
Ministar prosvjete Slavoljub Stijepović primio je učenike koji su osvojili drugo mjesto u robotici,
njihove mentore i direktore škola. On im se u ime Minstarstva zahvalio i čestitao na ovom velikom
uspjehu i zaželio da u budućem učenju i radu ostvaruju dobre rezultate, tj. da imaju uspješnu đačku,
i kasnije, radnu karijeru. Ministar je istakao da ovako veliki uspjeh na prestižnom takmičenju, nesumnjivo predstavlja dokaz o visokom kvalitetu obrazovnog sistema Crne Gore
„Ponosimo se vašim rezultatom, talentom i posebno vašom spremnošću da i dalje učite i osvajate
još veća priznanja. Mi u Ministarstvu prosvjete smo obavezni da vaš uspjeh propratimo, ne samo protokolarno, već da vam omogućimo dalje napredovanje. U tom cilju spremni smo da u dogovoru sa
upravama škola pomognemo vaš budući istraživački rad, tj. da laboratorije i kabinete opremimo odgovarajućim sredstvima kako bi vaš talenat i znanje još bolje iskoristili“, naglasio je ministar Stijepović.
Učenici su, kao poklon, dobili tablet računare a mentori lap-topove. Osim toga, kao podstrek za
uspjehe i dalje školovanje, onima koji se upišu na neki od fakulteta u Crnoj Gori biće obezbijeđene
školarine za vrijeme studija.
Učenici i mentori zahvalili su se ministru Stijepoviću i njegovim saradnicima i naglasili da će se
u narednom periodu još više truditi i ulagati u svoje obrazovanje kako bi predstavljali Crnu Goru na
najbolji način.
Lj. V.
1 6 8 0 0 8
Predložene mjere za unapređenje studentskog standarda i upisne politike: Sa sastanka u Vladi Crne Gore
(str. 18)
Ministar prosvjete Slavoljub Stijepović primio učenike koji su
osvojili drugo mjesto na međunarodnom takmičenju u robotici,
njihove mentore i direktore škola
7 7 0 0 3 3
9
I S SN
0 0 3 3 - 1 6 8 6
Predśednik Vlade Crne Gore Milo Đukanović primio je povodom 4. aprila – Dana studenata, predstavnike sva tri crnogorska univerziteta, saopšteno je nakon stastanka, kojem je prisustvovao i ministar prosvjete Slavoljub Stijepović. Premijer Đukanović, čestitajući studentima njihov praznik, istakao
je da studentska populacija ima u Vladi pouzdanog partnera u cilju unapređenja uslova studiranja,
afirmacije studenata i poboljšanja kvaliteta obrazovanja, kao jednog od osnovnih preduslova za napredak cjelokupnog društva.
Predstavnici Univerziteta Crne Gore potencirali su teme o kojima je bilo riječi tokom sastanka
koji su održali sa premijerom u januaru i istakli da su zadovojni odnosom Vlade prema studentskim
inicijativama. Studenti univerziteta „Donja Gorica“ i „Mediteran“ predložili su mjere za unapređenje
studentskog standarda i upisne politike. Na sastanku su razmijenjena mišljenja o dinamici realizacije
infrastrukturnih projekata, studentskih domova i fakulteta, te ponovoljena opredijeljenost Vlade Crne
Gore da u kontinuiranom dijalogu sa predstavnicima univerziteta unapređuje položaj studenata u
crnogorskom društvu, navodi se u saopštenju.
O. Đ.
BIO JE ISTORIJA
CRNE GORE
OMOGUĆITI DALJE NAPREDOVANJE: Na prijemu kod ministra prosvjete
AKTUELNO
Premijer Milo Đukanović i predstavnik Unicefa Bendžamin Perks
PODRŠKA DALJEM
SNAŽENJU INSTITUCIJE
HRANITELJSTVA
Iskazano zadovoljstvo dugogodišnjom uspješnom saradnjom Vlade Crne
Gore i Unicefa, posebno u primjeni i promociji osnovnih đečjih prava, kao i
rezultatima kampanje „Govorimo o mogućnostima“
Predśednik Vlade Milo
Đukanović i predstavnik Kancelarije Unicefa u Crnoj Gori
Bendžamin Perks iskazali su
prilikom nedavnog susreta zadovoljstvo uspješnom
dugogodišnjom saradnjom
Vlade Crne Gore i Kancelarije Unicefa, koja je znatno
doprinijela ukupnoj emancipaciji i evropskom razvoju
crnogorskog društva. U tom
kontekstu, predśednik Vlade
je ukazao na kontinuiranu
posvećenost države Konvenciji UN o pravima đeteta
i spremnost na dosljednu
primjenu i promociju osnovnih đečjih prava. Iskazano
je obostrano zadovoljstvo
rezultatima akcije „Govorimo o mogućnostima“, koja
je pomogla da se prevaziđu
predrasude i ohrabri puna
inkluzija đece s posebnim
potrebama u obrazovni sistem Crne Gore.
Perks je ukazao da je uloga Unicefa u Crnoj Gori da
podrži napore Vlade u procesu reformisanja društva na
putu evropskih integracija i
istakao da su do sada realizovani projekti pozicionirali
Crnu Goru na mjesto potencijalnog lidera ne samo u
regionu već i na globalnom
nivou.
Sagovornici su se složili
sa zalaganjem Unicefa da
sva đeca imaju pravo na život u porodici i u tom smislu
pohvalili Ministarstvo rada i
socijalnog staranja u sprovođenju takve politike.
Posebno se insistira na
daljem snaženju institucije
hraniteljstva u okviru proširene porodice, odnosno na
razvoju standardnog – pro-
fesionalnog hraniteljstva, s
akcentom na đecu do tri godine, koji će biti obuhvaćen
novim zakonom o socijalnoj
i đečjoj zaštiti.
Predśednik Vlade iskazao
je opredijeljenost Vlade da i
dalje bude pouzdan partner
za primjenu svih budućih
aktivnosti Unicefa, a koje
su posvećene unapređenju
kvaliteta života đece svih
uzrasta. Premijer Đukanović
i šef predstavništva Unicefa
Bendžamin Perks složili su
se da su dosadašnji rezultati
odlična platforma za dalje
napore koji su neophodni
kako bi se obezbijedila puna
inkluzija đece sa smetnjama
u razvoju i obavezali su se da
zajedno rade na postizanju
ovog cilja.
Lj.V.
Odluka Vlade Crne Gore
OKO TRI MILIONA EURA
ZA NAUKU
Vlada Crne Gore odlučila
je da u 2013. godini uloži oko
tri miliona eura za naučnoistraživačku djelatnost. Prema
Informaciji o finansiranju naučnoistraživačke djelatnosti,
usvojenoj u martu, za preuzete
obaveze i prioritetne programe u ovoj oblasti ovogodišnjim budžetom opredijeljeno
je 1.170.300 eura, dok je za finansiranje iz drugih izvora planirano 1.839.000 eura.
„Finansiranje nacionalnih
i međunarodnih naučnoistraživačkih programa i projekata predstavlja glavni oblik
podrške naučnoistraživačkoj
djelatnosti u Crnoj Gori. Osim
nastavka finansiranja projekata prihvaćenih na konkursu
2011. godine, obezbijediće se
nesmetano izvršavanje preuzetih domaćih i međunarodnih obaveza. Pored ostalog, u
okviru projekta koji se finan-
sira iz kredita Svjetske banke,
realizovaće se aktivnosti na
uspostavljanju prvog centra
uspješnosti u Crnoj Gori, biće
izrađena studija o dijaspori i
organizovana konferencija naučnika iz Crne Gore i dijaspore, a obezbijediće se i dodjela
istraživačkih grantova“, saopšteno je iz Vlade.
O. Đ.
Sa śednice Vlade
Ministar prosvjete Slavoljub Stijepović primio njemačkog
ambasadora Piusa Fišera
2
NAJAVLJEN NASTAVAK
USPJEŠNE SARADNJE
MART
APRIL
Ministar prosvjete gospodin Slavoljub Stijepović
sa saradnicima primio je
ambasadora Savezne Republike Njemačke u Crnoj
Gori Piusa Fišera, direktora
Geteovog instituta u Beogradu dr Matiasa Miler-Viferiga, stručnog savjetnika
Centralne službe za nastavu njemačkog jezika u inostranstvu Armina Šura i ata-
CRNA GORA MOŽE BITI LIDER U PRAVIMA ĐETETA: Milo Đukanović i Bendžamin Perks
šea za kulturu i obrazovanje
Mihaela Šnura.
Na sastanku je ocijenjeno da je dosadašnja saradnja između Crne Gore i Savezne Republike Njemačke
uspješna, posebno kada je
riječ o izučavanju njemačkog jezika u školama na teritoriji Crne Gore. Na osnovu
Sporazuma o slanju stručnog osoblja, potpisanog
2011. godine, najavljen je
nastavak i jačanje saradnje
kroz angažman njemačkih
nastavnika kao predavača u
crnogorskim školama. Obje
strane izrazile su spremnost
za zajedničku promociju
izučavanja njemačkog jezika u obrazovno-vaspitnim
ustanovama u Crnoj Gori.
Lj. V.
Ministarka nauke prof. dr Sanja Vlahović primila ambasadorku
Velike Britanije Ketrin Najt Sends
JAČANJE NAUČNE
ZAJEDNICE
Ministarka nauke prof. dr
Sanja Vlahović primila je ambasadorku Velike Britanije u
Crnoj Gori Ketrin Najt Sends.
Ambasadorka je tom prilikom
čestitala na otvaranju i privremenom zatvaranju poglavlja
25 – Nauka i istraživanje.
„Privremeno zatvaranje
ovog poglavlja nije veliki korak samo za crnogorsku nauku, već za cjelokupnu državu,
imajući u vidu da je to prvo
otvoreno i uspješno zatvoreno
poglavlje na putu ka ostvare-
nju prioritetnog državnog cilja,
a to je članstvo u EU“, ocijenila
je Sends.
Ministarka Vlahović govorila je o Strategiji naučnoistraživačke djelatnosti i reviziji
koju je taj dokument pretrpio,
kao i o velikim naporima koji
se ulažu radi jačanja naučne
zajednice, mrežnoj politici u
smislu razvoja bilateralne i
multilateralne saradnje, ali i o
nekim od razvojnih projekata
na polju povezivanja nauke i
biznisa, đe je aktuelna izgrad-
nja impulsnog centra, za prvi
naučnotehnološki park, ali i
brojnim projektima na polju
promocije nauke.
Kako je saopšteno iz Ministarstva, razmotrene su
mogućnosti saradnje u ovoj
oblasti između Crne Gore i Velike Britanije, a ambasadorka je
najavila pomoć i podršku Ambasade i britanskih institucija.
ZA ZAJEDNIČKU PROMOCIJU IZUČAVANJA NJEMAČKOG JEZIKA: Sa sastanka
Saradnja Ministarstva prosvjete i Unije poslodavaca Crne Gore
O. Đ.
OBRAZOVANJE
PRILAGODITI POTREBAMA
TRŽIŠTA RADA
Ministar prosvjete Slavoljub
Stijepović i predśednik Unije
poslodavaca Crne Gore Predrag Mitrović dogovorili su na
nedavnom sastanku da Unija
i Ministarstvo zajedničkim aktivnostima animiraju mlade da
se upisuju u stručne škole, posebno one koje obrazuju kadar
u skladu s današnjim ali i projektovanim potrebama tržišta
rada, a na taj način obezbjeđuju
zaposlenje nakon završetka
škole.
Na sastanku je ukazano
na značaj saradnje privrede i
obrazovnog sistema, posebno
u okviru iznalaženja rješenja za
prevazilaženje strukturne neusklađenosti ponude i tražnje
radne snage, planiranja budućih potreba za kvalifikacijama
i vještinama, bržeg odgovara
obrazovanja na potrebe poslodavaca i stvaranja kvalitetnog
kadra koji pośeduje znanja,
vještine i kompetencije, neophodne za uključivanje na tržište rada. Takođe je naglašeno
da obrazovne programe treba
prilagođavati potrebama tržišta
rada.
Lj. V.
Premijer Milo Đukanović sastao se s polaznicima prve generacije Programa stručnog osposobljavanja
OZBILJNO SE RAČUNA NA SVE KOJI
SU POSVEĆENI POSLU I LOJALNI
SVOJOJ DRŽAVI
Uloga i mjesto koje danas imate u državnoj upravi jesu početnički, ali mogućnosti koje se otvaraju pred vama su izuzetne. Državna uprava Crne Gore je u
veoma dinamičnoj fazi. To znači da mora biti adaptivna, kreativna, prije svega efikasna i kvalitetna u načinu razmišljanja i rada. Ovaj program, zajedno
s drugim aktivnostima, upravo ima za cilj da mladim ljudima otvorimo mogućnost zapošljavanja, ali i da snažno pojača tržište rada i da unese novu
energiju u državnu upravu, istakao je premijer Đukanović
„Vladin Program stručnog
osposobljavanja visokoškolaca, za koji je u budžetu za ovu
godinu izdvojeno 10 miliona
eura, koristi danas 4.211 polaznika. Koriste ga svi koji su se
prijavili u skladu s odredbama
Pravilnika, utvrđenim tako da
isključuju svaku eventualnu
zloupotrebu. Informacioni sistem je programiran na način
da je algoritam automatski
formirao rang-listu na osnovu
prośečne ocjene korisnika i
izabranih referenci svakog od
njih. Najvažnije je, svakako, da
će ovaj program obrazovanim
i vrijednim mladim ljudima
omogućiti brže zapošljavanje“, kazao je predśednik Vlade Crne Gore Milo Đukanović
na sastanku s polaznicima
prve generacije Programa
stručnog osposobljavanja, an-
NIKO NE MOŽE DA ZAUSTAVI
ČOVJEKA SA ČVRSTIM STAVOM DA
POSTIGNE SVOJ CILJ
Obraćajući se svojim kolegama, Andrej Nedović je naglasio:
„Ukoliko želimo da za sebe napravimo bolje društvo i efikasniju
državnu upravu, moramo sami raditi na tome. Novim idejama,
radom i upornošću, možemo to postići. Treba sami da tražimo
svoje mjesto u društvu. Ne čekajmo da nam neko drugi to uradi.
Niko ne može da zaustavi čovjeka sa čvrstim stavom da postigne svoj cilj“.
gažovanih u organima državne uprave.
Državna uprava na usluzi
svim građanima
On je naglasio da su njihovi uspjesi tokom školovanja,
koji su ih isključivo preporučili
NACIONALNI OBRAZOVNI SISTEM
PO MJERI NOVE EVROPSKE
STRATEGIJE „PROMIŠLJANJE
OBRAZOVANJA“
Premijer Đukanović je izrazio vjerovanje da će Crna Gora
vrlo brzo dobiti od Savjeta Evropske unije mandat da pristupi otvaranju i privremenom zatvaranju poglavlja koje se bavi
obrazovanjem i kulturom.
„Ovaj program, zajedno s drugim aktivnostima, upravo
ima za cilj da mladim ljudima otvorimo mogućnost zapošljavanja, ali i da snažno pojača tržište rada i da unese novu
energiju u državnu upravu. Siguran sam da je to put koji je
komplementaran sa planovima EU da do 2020. godine bude
zaposleno 75 % radno sposobnog stanovništva, a posebno
da se poveća mogućnost zapošljavanja mladih. Na taj način
ćemo ostvariti pokretljivije i otpornije tržište rada koje odgovara izazovima sve starije populacije na našem kontinentu i
obezbijediti očuvanje sistema socijalne zaštite. Svi zajedno
moramo ozbiljno raditi na tome da naš nacionalni obrazovni
sistem gradimo po mjeri nove evropske strategije ’Promišljanje obrazovanja’. Trebaju nam ljudi sa vještinama koje su potrebne tržištu rada“, rekao je Đukanović i naglasio da se ozbiljno računa na sve one koji su posvećeni poslu, koji znaju, koji
žele da se stalno usavršavaju i koji su lojalni svojoj državi.
za ovaj Vladin projekat, potvrda da sve ovo što se radi u Crnoj Gori nije uzaludno.
„Uloga i mjesto koje danas
imate u državnoj upravi jesu
početnički, ali mogućnosti
koje se otvaraju pred vama su
izuzetne. Državna uprava Crne
Gore je u veoma dinamičnoj fazi. To znači da mora biti
adaptivna, kreativna, prije svega efikasna i kvalitetna u načinu razmišljanja i rada. Živimo
u modernom dobu koje traži
brzinu poslovanja i komuniciranja i sve usavršenija znanja
i vještine. Paralelno s izazovima novog doba, naša administracija mora da se razvija u
skladu s obavezama na putu
integrisanja u Evropsku uniju.
Politike i oblasti EU sa kojima
se usklađujemo na regulatornom, institucionalnom i praktičnom planu, zahtijevaju u
narednim godinama slojevite
i suštinske promjene u načinu
funkcionisanja i povezanosti
s drugim državama i administracijama. Samo tako ćemo
moći ostvariti kvalitetan nivo
umreženosti u zajedničko donošenje i sprovođenje odluka
na nivou Unije. Mi ne možemo
čekati to vrijeme, već se danas
za njega moramo pripremati.
Reforma državne uprave znači osposobljavanje i izgradnju
Državu smo i obnovili zato da bismo upravljali svojom budućnošću
moderne, efikasne i kvalitetne
administracije, čiji je imperativ
da bude na usluzi svim građanima Crne Gore. Isto tako, i
da odgovori potrebama moderne evropske države u međunarodnim odnosima. To je
uslov našeg opstanka, jer Crna
Gora mora odgovoriti svim
izazovima članstva u sve integrisanijoj Uniji, kao bilo koja
njena velika članica“, istakao je
premijer Đukanović.
Ovakav projekat ne postoji
ni u jednoj državi
Govoreći u ime polaznika
stručnog usavršavanja, Andrej
Nedović je istakao da ovakav
projekat ne postoji ni u jednoj
državi i predstavlja izuzetnu
priliku za mlade ljude da pokažu svoj potencijal.
„Mi smo generacija koja
dolazi i mnogo se očekuje
od nas. Ali, ako ne pokažemo
kreativnost i upornost na poslu, nećemo uspjeti da posta-
nemo konkurentni na tržištu
rada. Stoga, ovo je prava prilika da predstavimo svoje ideje
kako bismo pomogli i sebi i
društvu. Na moju veliku sreću,
imam svakodnevni kontakt sa
svojim mentorom, dok neke
moje kolege nijesu u toj prilici.
Želim da pozovem poslodav-
POBJEDA TIMSKOG DUHA
I ŽELJE ZA USPJEHOM
„Želio sam da se upoznam
sa nečim novim, steknem novo
iskustvo i saznanje, da budem
u toku sa najnovijim otkrićima.
Dosta smo se trudili. Ovo nam
je prvo učešće na ovakvom takmičenju. Nijesmo imali nikakvog iskustva i učili smo u ovoj
učionici, koristeći sve izvore saznanja. Neka rješenja, kao npr.
kako da napravimo osnovu za
robota sa kompletom djelova,
tražili smo na internetu“, priča
Jurij Oničuk, kapiten tima. On
ocjenjuje da je za rezultat bio
presudan timski rad.
„Sve ovo je neponovljivo
iskustvo. I same pripreme, i
takmičenje, druženje. Očekujem da će nam se zahvaljujući
ovom rezultatu otvoriti veliki
putevi u životu“, kaže Stefan
Drobnjak. On ocjenjuje da je
za rezultat bilo presudno to što
je njih desetero veoma dobro
sarađivalo. Nije bilo bitno ko je
iz koje škole, ko je muško, ko je
žensko, ko je stariji a ko mlađi.
„Učešće na takmičenju i
rezultat su podsticajni. Iz ovakvih stvari rađaju se nove ideje“, smatra Mihailo Kovačević, i
dodaje: „Od svih robota koji su
učestvovali naš je bio najmanji,
ali najmobilniji, imao je dobra
podešavanja“.
Zanimanje za robote, inovacije i istraživanja podstaklo
je Aleksandra Lukačevića da
bude u ovom timu. „Na takmičenju je bilo veoma teško, jer je
botics Championship“, Američka internacionalna škola iz
Bukurešta, a inicijator međunarodna organizacija FIRST, čiji
zadatak je da inspiriše mlade
ljude da postanu lideri u oblasti nauke i tehnologije.
Praktična primjena stečenih
znanja
Učešće desetočlanog tima
(Aleksandar Lukačević, Stefan
Drobnjak, Jelena Šavelić, Maja
Bajčeta i Milica Radunović
iz Mašinske škole, i Mihailo
Kovačević, Miloš Uskoković,
Aleksandar Filipović, Branko
Vukčević i Jurij Oničuk iz Elektrotehničke škole) podržala su
ministarstva nauke i prosvjete.
Profesor u Elektrotehničkoj školi Mladen Klikovac, jedan od dva trenera, kaže da je
ideja o učešću na takmičenju
potekla od Džona Tejbora iz
Američke ambasade za teh-
ničku saradnju sa Crnom Gorom. „Pripremali smo se oko
četiri mjeseca. Dio opreme
dobili smo od Mašinskog fakulteta, a softver i kompletnu
tehniku morali smo da odradimo sami. U kreaciji smo svi
učestvovali. Robota smo uradili optimalno, u skladu sa
skromnim mogućnostima.
Kreirali smo jednostavniji
robot. Uspjeli smo da izbjegnemo redukciju pogonske
snage motora. Koristili smo
punu brzinu. Zato je naš robot bio dva puta brži nego
roboti protivničkih ekipa. I
jedina smo mi ekipa koja je
koristila jačanje prenosa na
servo-motore. I to smo dobro osmislili: što je ruka više
bila opterećena, to je servomotor više izdržavao terete.
Zato smo izdržali 20-ak borbi
sa samo dva kvara koji nijesu
bili vezani za konstrukciju,
već sa samim nastupom“,
ističe Klikovac.
I mentori i učenici smatraju da je za uspjeh bio presudan kolektivni duh i velika
želja svih da se dokažu. Zahvaljujući tome lakše su prebrodili
sve prepreke na koje su nailazili. Rezultatom su više nego
zadovoljni. A njihovo učešće
dio je urođene radoznalosti i
želje za dokazivanjem.
Jedina su ekipa koja je koristila samo dva obična i dva
servo-motora. Ostali su, kako
kaže Maja Bajčeta, imali po
10 servo-motora. „Uspjeli smo
da to maksimalno iskoristimo.
Imali smo dva dobra vozača koji su uspješno savladali
upravljanje robotom džojsticima i nijesu dozvolili da nas
drugi roboti ugroze“, kaže
ona i naglašava da su veoma
dobro na ovaj način mogli da
praktično primijene teorijska
znanja koja su stekli tokom
školovanja.
3
MART
APRIL
Premijer Milo Đukanović poručio je članovima Vlade, svim
rukovodiocima državnih uprava, državnih institucija na svim
nivoima, da je njihova prevashodna obaveza da se ozbiljno
posvete ovim i svim mladim ljudima angažovanim u državnoj
upravi. „Posebno tražim od svih da sva svoja znanja i umijeća
nesebično podijele sa mladim saradnicima, i da stvore uslove
za primjenu vještina i znanja svih visokoobrazovanih ljudi. Moramo lomiti stereotipe i praksu u kojoj ljudi s dugim stažom, bez
škole i radnih navika, surevnjivo i neljubazno dočekuju mlade i sposobne ljude, i na taj način nanose štetu i tim ljudima i
svojoj državi, i ometaju mogući tempo njenog ekonomskog i
demokratskog razvoja. Odgovornost za to prevashodno snose
starješine državnih organa. Nema i neće biti više nezamjenjivih,
ako želimo naprijed, i ako želimo da nam svima bude bolje. A to
svakako želimo. Uostalom, državu smo i obnovili zato da bismo
upravljali svojom budućnošću“, istakao je on.
Neponovljivo iskustvo
Dokaz da se i sa malo sredstava mogu ostvariti dobri
rezultati jeste Crnogorski FTC
tim (pet učenika Srednje elektrotehničke škole „Vaso Aligrudić“ i pet Srednje stručne škole
„Ivan Uskoković“ iz Podgorice)
koji je na međunarodnom takmičenju iz robotike u Bukureštu osvojio drugo mjesto. Prva
je bila Internacionalna škola iz
Bukurešta, a treća Internacionalna škola iz Sofije.
Kako je ocijenio direktor
Srednje elektrotehničke škole
Veselin Pićurić, ovo je veliki
uspjeh ostvaren na prestižnom takmičenju, na kojem je
učestvovalo 13 ekipa iz cijele
Evrope. Tim prije što je ekipa iz
Crne Gore bila jedina državna
škola na ovom nadmetanju,
ostale su bile internacionalne,
a ovo je i prva godina da se
takmiče.
Domaćin takmičenja bila
je „FIRST Tech Challenge Ro-
Lj. V.
NEMA I NEĆE VIŠE BITI
NEZAMJENJIVIH
Crnogorski srednjoškolci drugi na međunarodnom takmičenju u robotici u Bukureštu
Među 13 ekipa na takmičenju, jedino je crnogorska bila iz državne škole, a ostale su bile internacionalne.
Prvo mjesto osvojila je Internacionalna škola iz Bukurešta, a treće Internacionalna škola iz Sofije
ce da posvete pažnju mojim
kolegama, jer i pored velike
želje za dokazivanjem, nijesu
to u stanju da urade ako im
se ne pruži prilika“, kazao je
Nedović.
naš robot bio jedan od manjih.
Presudila je tehnika i dizajn. Išli
smo na to da bude što funkcionalniji. I uspjeli smo. Ovaj
uspjeh daje mi volju da nastavim ovim putem. Upisaću mehatroniku“, veli Lukačević.
„Bila je čast da predstavljamo Crnu Goru kao državu. Presudili su timski duh i sposobnost momaka u vožnji“, kazao
je Branko Vukčević.
„Mislim da je potrebno još
ovakvih iskustava jer će nam
koristiti kada budemo studirali. Već imamo ideje kako da
riješimo neke probleme“, ističe
Miloš Uskoković.
Na značaj ovog iskustva i
zadovoljstvo rezultatom ukazali su i Aleksandar Filipović i
Jelena Šavelić.
Ovaj uspjeh je još jednom
potvrdio da u Crnoj Gori postoje talenti za tehniku, inovacije.
Samo im treba omogućiti da
se dokažu. To, pored ostalog,
podrazumijeva bolje uslove za
praktičnu nastavu, veće ulaganje u nauku, učešće na sličnim
takmičenjima. Kao podsticaj
ostalima, neophodno je da se
ovoj ekipi obezbijede uslovi za
dalje napredovanje, studiranje.
A svi oni, kako kažu, opredijeliće se uglavnom za tehniku,
najviše mehatroniku. I svi su
naglasili da žele da ostanu u
Crnoj Gori ako im se omogući
da napreduju.
Lj. V.
Dobitnici Državne nagrade „Oktoih“: Srednja ekonomska škola „Mirko Vešović“ u Podgorici
NAJVIŠE PRIZNANJE ZA
VIŠEDECENIJSKI USPON
Teorijska znanja koja učenici tokom četvorogodišnjeg školovanja stiču iz ekonomskih predmeta provjeravaju se kroz praktičnu nastavu. Cilj je da učenici po
završenom školovanju izađu sa stečenim vještinama koje cijene poslodavci i, ako žele, mogu odmah da se uključe u proces rada. Preduzeća za vježbu uspješna na
međunarodnim i domaćim smotrama i sajmovima. Za rezultate je zaslužna i tradicionalno dobra saradnja s roditeljima i lokalnom zajednicom
4
MART
APRIL
Srednja
ekonomska
škola„Mirko Vešović“ u Podgorici najstarija je ekonomska škola u Crnoj Gori. Počela
je da radi 1923. godine. Za
devedeseti rođendan nije
mogla dobiti vrednije priznanje od Državne nagrade
„Oktoih“, koja joj je uručena
u januaru. Posebno raduje
činjenica da su je za to priznanje predložili bivši učenici – generacija koja je prošle
godine obilježila 45 godina
mature.
Priznanje nije slučajno.
Generacije učenika i profesora izgrađivale su njen rejting,
koji je iz godine u godinu rastao. Rezultati nijesu izostajali i kada se radilo u izuzetno
teškim uslovima. Naprotiv, to
je bio izazov da nastava bude
što kvalitetnija. Preseljenje u
novu školsku zgradu, u kojoj
imaju optimalne uslove za
rad, samo je omogućilo da
se uvedu moderne metode
rada.
Podsticaj za još bolje
rezultate
„Od osnivanja do danas
škola je napredovala kru-
nomsku školu prepoznaju
kao obrazovnu instituciju
u kojoj mogu uspješno da
nastave svoje školovanje i
dobiju kvalitetno stručno
obrazovanje, značajno za nastavak školovanja u mnogim
visokoškolskim ustanovama
u zemlji i inostranstvu“, kaže
direktor Branislav Đukić. On
ukazuje da je škola ovim
priznanjem još više dobila
na ugledu, i ono predstavlja veliki podsticaj za sve da
ubuduće postižu još bolje
rezultate.
„Nagrada je potvrda da
je posao koji radimo ocijenjen najvišom ocjenom. Svima nama čast je što je ovo
priznanje došlo za vrijeme
našeg radnog angažovanja u
školi. Naravno, za ovo priznanje nijesmo zaslužni samo
mi, nego i sve prethodne generacije profesora i učenika“,
ocjenjuje Đukić.
Tokom dugog postojanja
i rada ove škole iz njenih klupa izašle su brojne generacije đaka s bogatim znanjem
koje su uspješno nadograđivali kroz rad i dalje školovanje. Mnogi od njih postali
su afirmisani preduzetnici,
Novica Šaranović
Varja Pejković
Sonja Dabetić
Svetozar Knežević
Pomoćnik direktora Svetozar Knežević:
ODGOVORAN ODNOS PREMA PROSVJETNOM POZIVU
Sonja Dabetić, profesorica crnogorskog−srpskog,
bosanskog i hrvatskog jezika i književnosti:
GENERACIJE NAS PAMTE I POŠTUJU
Ova škola ima dugu tradiciju. Vrlo je popularna. O tome govori prilično veliki broj upisanih,
tj. zainteresovanih učenika. Svaki profesor je veoma posvećen nastavi i učenicima. Dajemo sve
od sebe, jer je ovo posebna profesija, koja se ne radi djelimično. Imamo dvostruku ulogu − i
vaspitnu i obrazovnu. Učestvujemo u razvojnom procesu svih đaka, a trudimo se i da nastavu
realizujemo na pravi način. Samo profesor koji kontinuirano prati rad učenika i njihov psihički i
mentalni razvoj može da ih na pravi način ocijeni I u staroj školi, u lošim uslovima, bila je veoma
radna atmosfera. Generacije nas pamte i poštuju. Učili smo ih životu, a ne samo obrazovali. To
je nešto što oni kasnije shvate, a mi u, kontaktu s njima uviđamo da smo našu misiju učitelja
uspješno završili.
pnim koracima i dostigla
današnji status savremene
i popularne škole za koju
su zainteresovani najbolji
učenici osnovnih škola. Eko-
profesori, naučnici, poznati
revolucionari i političari.
Kvalitetan rad i ranije je
bio zapažen i nagrađivan.
Škola je 1976. godine, za-
NAGRADU ZASLUŽILE SVE GENERACIJE UČENIKA I PROFESORA:
Direktor Branislav Đukić sa priznanjem
jedno sa Školskim centrom
„Tvrtko Bijelić“ iz Nikšića,
zbog razvijenog učeničkog
samoupravljanja proglašena
najboljom srednjom školom
u Crnoj Gori; 1977. dobitnik
Najveće državno priznanje u oblasti obrazovanja doživljavamo kao priznanje dugotrajnog
procesa rada, kako profesora, tako i učenika, koji su zaslužni za ugled naše škole. U svakom procesu sistema obrazovanja u Crnoj Gori, Ekonomska škola je uspješno pratila i davala doprinos
njegovom unapređivanju. Za reformu ekonomske škole zaslužni su, prije svega, profesori, koji
su uvijek na najbolji način potvrđivali odgovornost prema svom pozivu. Veliku pažnju poklanjaju uspjehu učenika. Ništa ne prepuštaju slučaju. I ranije, i danas, znanja koja su prenosili i
prenose su na zavidnom nivou. Zato su naši učenici koji se opredjeljuju da nastave školovanje
uspješni, a dobro se snalaze i u praksi.
je Povelje i plakete Klubova samoupravljača; školske
1997/1998. godine Atletski
klub „Budućnost“ uručio je
povodom 50 godina svog
postojanja medalju i Plaketu
školi za poseban doprinos
razvoju atletike u Podgorici.
Međunarodni uspjesi
učeničkih preduzeća za
vježbu
Preseljenjem u novu škol-
sku zgradu sa savremenim
uslovima za rad i posebno
reformom obrazovanja, te
uvođenjem novih obrazovnih
programa, praktična nastava
dobila je više prostora. Kako
kaže Novica Šaranović, pro-
Riječ učenika:
ISPUNJENA OČEKIVANJA
Učenici su veoma zadovoljni uslovima rada, predmetima i načinom rada u školi. Time su
ispunjenja njihova očekivanja prilikom upisa.
Suzana Ćetković, učenica I razreda (smjer ekonomski tehničar), prilikom izbora srednje škole nije se rukovodila željama roditelja, niti je bila pod uticajem svojih vršnjaka. „Nakon završetka
osnovne škole, dobro sam se informisala o tome što ova škola nudi. Privuklo me je novo uređeno zdanje, ali i stručni predmeti. Poželjela sam da bolje upoznam svijet ekonomije, kao i da se
bavim njome. Što više izučavam neke predmete, uviđam da se nijesam pokajala. Posebno mi je
zanimljiva poslovna ekonomija“, objašnjava ona.
Anđela Radošević, učenica II razreda (tehničar marketinga i trgovine), smatra da joj ovo
usmjerenje omogućava uvid u stanje i potrebe tržišta kod nas.
„Uvjerena sam da marketing i trgovina imaju budućnost kod nas. Učimo da razvijamo
određene osobine poput samouvjerenosti, koja je veoma važna prilikom prezentacije proizvoda, kao i maštovitosti u nalaženju novih ideja i pristupa“, ističe ona.
„Imamo odlične uslove za rad. Kabineti informatike su pravi užitak za učenje i informisanje.
Uz to, predanim radom naših profesora, brojne generacije postigle su značajne rezultate, te
je škola stekla epitet ugledne vaspitno-obrazovne ustanove. I nagrada „Oktoih“, kojom se svi
ponosimo, još je jedna potvrda kvaliteta. Znanje iz ove oblasti se stalno uvećava, a znanje i
obrazovanje temelji su stabilnosti i napretka. Zato im treba posvetiti pažnju i mjesto koje im
pripada. Uprkos nezavidnom ekonomskom položaju kod nas, u daljem školovanju ostaću u
svijetu ekonomije. Međutim, budući da postoji mogućnost razmjene studenata, voljela bih da
iskoristim tu priliku i vidim kako su studije organizovane na fakultetima u Evropi“, ističe Anđela
Vlahović, učenica III razreda (smjer ekonomski tehničar), koja do sada je imala odlične ocjene
iz svih predmeta.
I učenik IV razreda Jovan Pavličić (pravni smjer) izrazio je zadovoljstvo uslovima rada u školi.
On kaže da je nova digitalna era omogućila moderniji način izvođenja i praćenja nastave u
dobro opremljenim kabinetima i ukazuje na podršku profesora, kao i njihovu spremnost da
pomognu u svakoj prilici. Želi da bude pravnik.
„Pravni smjer koji sam pohađao, kao i saradnja i pośeta Pravnom fakultetu bili su presudni
u izboru mog daljeg školovanja. Iako kod nas situacija i nije baš ohrabrujuća, primjeri pokazuju
da će za odgovorne i najbolje uvijek biti mjesta“, uvjeren je naš sagovornik.
SAVREMENI USLOVI ZA RAD: Zgrada škole
SARADNJA SA BANKAMA, BORCIMA NOR-A I
ANTIFAŠISTIMA...
„Posljednjih godina učenici i profesori ove škole u cilju razvijanja znanja stečenih u redovnoj nastavi pośećuju razne institucije đe im stručnjaci iz tih oblasti drže predavanja. Stalnu sarađujemo sa Centralnom bankom Crne Gore, Glavnim trezorom Crne Gore, Komisijom za hartije od vrijednosti, Fondom PIO, Ministarstvom finansija Crne Gore, Poreskom upravom“, kaže
direktor Branislav Đukić.
Učenici pravnog smjera pośećivali su Skupštinu Crne Gore, Zavod za zapošljavanje i razne
sudove. Imaju veoma dobru saradnju sa Ekonomskim i Pravnim fakultetom Univerziteta Crne
Gore i potpisan protokol o saradnji. Takođe sarađuju da UDG-om, Fakultetom za državne i
evropske studije i Univerzitetom „Mediteran“.
Dobru sarađuju i sa Savezom Udruženja boraca NOR-a i antifašista Crne Gore, a đaci učestvuju u svim manifestacijama koje organizuje ovaj savez.
U okviru međunarodne saradnje potpisali su sporazume sa Prvom ekonomskom školom iz
Beograda i sa Obrazovnim grupom „Zrinski“ iz Zagreba.
fesor statistike i preduzeća za
vježbu, sada se sva teorijska
znanja koja tokom četvorogodišnjeg školovanja učenici
pravim preduzećima, učenici prolaze faze od osnivanja
preduzeća, te rad u raznim
organizacionim jedinicama,
obučeni za savremeni način
rada.
Učenici se u okviru preduzeća za vježbu („Vesele pe-
UŽITAK ZA UČENJE I INFORMISANJE
Đ AČKI PARLAMENT:
ZNAČAJ TIMSKOG RADA
U ovoj vaspitno-obrazovnoj ustanovi prije dvije godine osnovan je Đački parlament sa ciljem da unaprijedi saradnju između učenika i nastavnika, kao i Uprave škole.
„Radom Đačkog parlamenta promovišemo značaj timskog rada. Osim toga, kada se jave
nesporazumi, zahvaljujući otvorenosti naših profesora uspješno ih prevazilazimo. Aktivnosti
našeg parlamenta brojne su. Na primjer, saradnja sa Ženskim lobijem u okviru borbe protiv
trgovine i trafikinga ljudima, obilježavanje Dana osoba sa invaliditetom, pośete učenicima
Centra „1. jun“, kao i vojnom aerodromu u Golubovcima, potpisivanje memoranduma sa Fakultetom za državne i evropske studije, te brojne akcije pomoći upućene onima koji su lošeg
materijalnog stanja“, kaže predśednica ovog parlamenta Anđela Vlahović, učenica III razreda.
Ona dodaje da su pośete Ekonomskom i Pravnom fakultetu bile veoma korisne, budući da je
to bila prilika da se detaljno informišu o odsjecima i upisnoj politici na ovim visokoškolskim
ustanovama.
stiču iz ekonomskih predmeta
provjeravaju kroz praktičnu
nastavu. „Konkretno, u okviru predmeta Preduzeća za
vježbu u trećem razredu sublimirana su stečena znanja
kao što su komercijalni sektor,
računovodstvo, marketing.
Rade sve što i zaposleni u
tim oblastima: izdaju fakture,
vode evidenciju robe i materijala, vrše elektronsko plaćanje,
čurke“, „Biser voda“, „Cicvara“,
„Monteko“, „Božanske kapi“)
posebno pripremaju i učestvuju na mnogim domaćim
i međunarodnim smotrama
i sajmovima. Škola je veoma
SIMULIRAJU RAD U PRAVIM PREDUZEĆIMA: Kabinet za praktičnu nastavu
Savjeta roditelja. Sve odluke
koje su bitne za školu donose
se u dogovoru s Parlamentom
i sa Savjetom roditelja, bilo
da se radi o ekskurziji, izletu,
pośeti našim ustanovama ili
pomoći siromašnima.
Učenici učestvuju u mnogim akcijama lokalne zajednice. Članovi ekološke sekcije
uvijek su tu kada se čisti Skadarsko jezero. Takođe su stalni
učesnici maratona i drugih
sportskih manifestacija koje
organizuje lokalna zajednica.
I pedagoško-psihološka
služba veoma intenzivno prati razvoj učenika i sarađuje s
roditeljima. „Imamo različite
projekte u koje su uključeni i
roditelji. Dosta pažnje posvećeno je učenicima koji imaju
veliki broj negativnih ocjena,
kao i neopravdanih izostanaka. Razgovaramo s njima ali i
s njihovim roditeljima, radimo
motivacione treninge, pokazujemo tehnike učenja, tj.
kako da lakše savladaju gradivo. Kontinuirano, tokom čitave školske godine, i roditelje i
učenike informišemo o njihovom pravima, ali i dužnostima
koje škola zahtijeva od njih.
Organizujemo i druge radionice. Posebno je popularna o re-
produktivnom zdravlju, koju
održavamo svake neđelje. Svi
učenici su aktivni i zainteresovani. Ta im je radionica neophodna jer veoma malo znaju
o toj temi Imamo i neke asertivne treninge putem kojih
đeca uče kako da na pravilan
način komuniciraju, ukoliko
imaju poteškoća u komunikaciji sa svojim vršnjacima“, veli
psiholog Varja Pejković.
Lj. Vukoslavović
Š. Begzić
Državno takmičenje učenika osnovnih i srednjih škola
NADMETALO SE 738 ĐAKA
UČENICI ZADOVOLJNI USLOVIMA I PODRŠKOM: Anđela Vlahović, Jovan Pavličić, Suzana Ćetković i Anđela Radošević
iz računovodstva, statistike,
ekonomike, organizacije rada,
informatike, pravnih predmeta. Ova škola ne priprema
učenike samo za studiranje.
Cilj nam je da učenici po za-
izrađuju razne promotivne
materijale i veb-stranice svojih
preduzeća“, objašnjava Šaranović.
Veliku pomoć u realizaciji ovih predmeta imali su od
VANNASTAVNE AKTIVNOSTI
Velika pažnja posvećena je vannastavnim aktivnostima.
Škola je poznata po radu brojnih sekcija. Posebno su se isticali
mladi gorani i sekcija Crvenog krsta. Maturanti svake godine
učestvuju u akciji dobrovoljnog davanja krvi. Veoma su aktivne sportske sekcije (rukomet, odbojka, košarka, mali fudbal,
stoni tenis, atletika...) koje tradicionalno postižu zapažene rezultate.
Uspješne su i ekološka i recitatorska sekcija. Veliki broj učenika članovi su Saveza izviđača. Uređuju zidne novine u holu.
vršenom školovanju, osim sa
bogatim teorijskim znanjem,
izađu sa vještinama koje cijene poslodavci i da, ako žele,
mogu odmah da se uključe
u proces rada. Tako kroz ovaj
predmet, simulirajući rad u
austrijske organizacije Kultur-kontakt koja je donirala
opremu za dva kabineta i Servisa preduzeća za vježbu Crne
Gore pri Centru za stručno
obrazovanje. Takođe, nastavnici su na brojnim seminarima
ponosna na njih, jer su u jakoj
konkurenciji osvajali prva mjesta na smotrama u Bugarskoj,
Austriji, Sloveniji, Hrvatskoj.
Takođe su, u konkurenciji
stručnih škola u Crnoj Gori,
preduzeća za vježbu ove škole
često proglašavana za najbolja.
Na Državnom takmičenju
učenika osnovnih i srednjih
škola, koje je u organizaciji Ispitnog centra održano početkom marta na Ekonomskom
fakultetu u Podgorici, takmičilo
se 738 učenika.
Osnovci su se iz matema-
tike nadmetali u VI i IX razredu,
a iz fizike, hemije, biologije,
engleskog, ruskog, francuskog,
italijanskog i njemačkog jezika
samo u IX razredu. Srednjoškolci su se iz matematike, fizike,
hemije, biologije, programiranja, istorije i stranih jezika
I prava i dužnosti
Za dobre rezultate zaslužna je i tradicionalno dobra saradnja s roditeljima i lokalnom
zajednicom. „Naš cilj nije samo
da obrazujemo đecu, nego i
da ih vaspitavamo. Zato je neophodna stalna povezanost
profesora, posebno razrednog
starješine, s učenicima i roditeljima. Sve to je rezultiralo kvalitetnom nastavom, redom i
disciplinom“, kaže pomoćnik
direktora Svetozar Knežević.
On posebno ukazuje na aktivan rad Đačkog parlamenta i
AFIRMACIJA TALENATA: Sa takmičenja osnovaca...
USPJEŠNIH DEVEDESET GODINA
Škola je 1923. godine počela da radi kao dvogodišnja (dvorazredna) trgovačka škola,
da bi 1927. godine prerasla u Državnu trgovačku akademiju (četvorogodišnja škola). Pod
tim imenom radila je do II svjetskog rata, tokom kojeg je nastava održavana s prekidima.
Školske 1945/46. godine radi kao Trgovačka akademija, a 1948/49. godine nastavlja kao
Ekonomski tehnikum. Od školske 1952/53. godine radi kao Srednja ekonomska škola. Od
osnivanja se više puta selila, a najduže je radila u trošnim paviljonima na današnjoj lokaciji,
koji nijesu obezbjeđivali ni minimalne pedagoške uslove. Prvog septembra 2006. preselila
se u novu, savremeno opremljenu zgradu.
Ove godine školu pohađa 1.600 učenika koji su raspoređeni u 44 odjeljenja. Oni se
obrazuju za zanimanja: ekonomski tehničar, tehničar marketinga i trgovine, pravno-administrativni tehničar. Od ukupno 115 zaposlenih, 86 radi u nastavi.
i srednjoškolaca
takmičili u IV, a iz geografije u
II razredu. Škole su mogle prijaviti i takmičare iz nižih razreda
ukoliko su dodatnim radom
oni savladali predviđeni program i osvojili nagradu na školskom takmičenju.
Lj. V.
5
MART
APRIL
INTERVJU
Intervju: Bendžamin Perks, Šef predstavništva Unicefa za Crnu Goru
ZADOVOLJSTVO JE RADITI OVĐE
Imamo odličnu saradnju, i to od Kancelarije predśednika Vlade Crne Gore do ministarstava i institucija s kojima svakodnevno radimo, pa do Skupštine i
Kancelarije predśednika Crne Gore. Ovo partnerstvo nedavno je posebno istaknuto, kada je od Vlade Crne Gore zatraženo da predstavi uspjeh u oblasti
inkluzije đece sa smetnjama u razvoju pred stalnim predstavnicima zemalja članica UN na Izvršnom odboru UN u Njujorku i Savjetu za ljudska prava u
Ženevi. Za nas je uvijek važno da imamo kvalitetne odnose i iskren i otvoren dijalog s odgovarajućim partnerima na nivou vlada, i mi smo srećni što to
imamo ovđe u Crnoj Gori
6
MART
APRIL
G. Bendžamin Perks je šef
predstavništva Unicefa za Crnu
Goru od avgusta 2011. Prije
toga bio je zamjenik šefa predstavništva Unicefa za Gruziju,
a radio je i za Unicef u Indiji,
Afganistanu, Kosovu i Albaniji.
Pored rada u Unicefu, bio je i
facilitator i predavač u oblasti
ljudskih prava i drugih ključnih
tema na Koledžu za osoblje UN
u Torinu. Diplomirao je istoriju
i politiku, magistrirao iz oblasti
analize međunarodnih konflikata.
Srećom, u novije vrijeme
mi smo u svom radu s pružanja
hitne pomoći priješli na podršku dugoročnom razvoju, što
odražava i napredak Crne Gore
na njenom putu ka evroatlantskim integracijama. Danas je
naša uloga da pomognemo
Crnoj Gori da izgradi sistem
i usluge koji mogu osigurati
ostvarivanje osnovnih prava
đece u skladu s evropskim i
međunarodnim standardima,
kao što je navedeno u Konvenciji o pravima đeteta.
Ostvarivanje osnovnih
prava đece
Iskorijeniti smještanje
đece mlađe od tri godine
u velike institucije
Gospodine Perks, Đečiji fond
Ujedinjenih nacija, Unicef, ima
veoma dugu istoriju saradnje u
regionu. Koja je njegova glavna
misija?
Unicef je prisutan u Crnoj
Gori od 1993. Navedite najvažnije projekte koji su do sada uspješno realizovani.
– Đečiji fond Ujedinjenih
nacija (Unicef) počeo je da radi
u ovom regionu neposredno nakon završetka Drugog
svjetskog rata, i naša glavna
odgovornost u to vrijeme bila
je da ublažimo patnju miliona
jugoslovenske đece čiji je svijet
bio poremećen brutalnostima
rata. Unicef se vratio u Crnu
Goru ranih 90-ih kako bi pružio
podršku đeci pogođenoj najskorijim konfliktima.
– Unicef podržava Crnu
Goru u usklađivanju političkog i pravnog okvira s odgovarajućim
međunarodnim
instrumentima u svim aspektima koji se tiču đečjih prava i
u izgradnji sistema kako bi se
odgovorilo potrebama đece, s
fokusom na najranjiviju đecu.
Mi podržavamo stručna lica iz
različitih sektora: obrazovanja,
zdravstva, sektora socijalnog
staranja, sudstva, u cilju usvaja-
RAD U KORIST DRUŠTVENE
ZAJEDNICE
Mada su značajni napori uloženi u promovisanje posredovanja između žrtve i učinioca krivičnog djela, potrebne su
dalje akcije za povećanje praktične primjene drugih alternativnih mjera i podizanje svijesti stručnjaka u oblasti maloljetničkog pravosuđa o koristima primjene alternativnih mjera za
maloljetnike u smislu promocije njihove rehabilitacjie i resocijalizacije. U tom smislu Unicef će u saradnji s Ministarstvom
pravde i Ministarstvom rada i socijalnog staranja nastaviti da
pruža podršku u ovoj oblasti kroz reformsku inicijativu „Pravda za đecu“. Fokusiraćemo se na posredovanje između žrtava
i učinilaca, ali i na primjenu drugih alternativnih mjera, kao
što je rad u korist društvene zajednice. S obzirom na to da će
stručne službe koje će imati ključnu ulogu u implementaciji
novog zakonodavstva i primjeni alternativnih mjera biti uspostavljene u dva viša suda i u Kancelariji vrhovnog državnog
tužioca, mi ćemo se fokusirati na podršku radu tim službama.
nja novih koncepata i metoda
rada u skladu s odgovarajućim
međunarodnim standardima
i najnovijim razvojnim trendovima u oblasti đečjih prava, omogućavamo razmjenu
znanja i iskustva s kolegama iz
drugih zemalja i uvodimo neke
modele najboljih praksi koji su
više puta testirani, posebno
kada se radi o razvoju lokalnih
usluga u zajednici. U oblasti
maloljetničkog
pravosuđa
Unicef je podržao Ministarstvo
pravde u uvođenju zakonodavstva i sveobuhvatnoj reformi sistema kako bi se osigurala
primjena međunarodnih standarda u postupanju sa đecom
koja su došla u kontakt s pravosudnim sistemom kao osumnjičeni, učinioci, žrtve i svjedoci
krivičnih djela. Glavni cilj ove
reforme jeste jačanje prevencije, promovisanje alternativnih
mjera i podrška reintegraciji
u društvo maloljetnika u konfliktu sa zakonom, đe lišavanje
slobode treba da bude krajnja
mjera koja se preduzima na
najkraće moguće vrijeme.
Jedan od najznačajnijih
ciljeva misije Unicefa jeste da
se podrži reforma koja garantuje pravo đeteta da raste
u porodičnom okruženju. U
ovoj oblasti Unicef podržava
Ministarstvo rada i socijalnog
staranja u unapređenju zakonodavnog okvira i izgradnji
kapaciteta zapošljenih, sa ciljem unapređenja kvaliteta socijalnog rada kako bi se ranjive
porodice održale na okupu, te
razvilo hraniteljstvo, dnevni
centri za đecu sa smetnjama u
razvoju, male kućne zajednice i
druge alternativne usluge koje
se zasnivaju na porodici i zajednici. U više od 20 zemalja regiona, uz podršku Unicefa i Kancelarije Visokog komesara UN za
ljudska prava, sprovodi se kampanja za okončanje smještanja
đece mlađe od tri godine u
velike institucije, a Crna Gora
se pridružila ovoj kampanji uz
podršku Kabineta predśednika Vlade, a posvećenost Vlade
odražava i nacrt novog zakona.
Svi smo svjesni velike važnosti
razvoja đeteta u periodu do
treće godine života i činjenice
da institucije ne mogu pružiti
taj nivo pažnje, kontakta i pod-
Još jedna oblast za koju
smo jako zainteresovani jeste
korišćenje informacija i podataka u kreiranju politika koje se
tiču đece, i veoma tijesno sarađujemo sa MONSTAT-om i drugim partnerima kako bismo
ojačali ovu oblast. Ove godine
sproveli smo anketu u velikom
broju domaćinstava kako bismo bolje razumjeli zdravstvenu, obrazovnu i socijalnu situaciju stanovništva. Takođe smo
podržali izradu analize o siromaštvu đece, izradu publikacije koja se tiče podataka o đeci
prikupljenih tokom posljednjeg popisa stanovništva, studiju o preprekama za pristup
romske đece obrazovanju, a i u
toku je istraživanje o stavovima
javnosti o đeci sa smetnjama u
razvoju.
Ovo su neke od najvažnijih
oblasti. Ima i mnogo drugih u
kojima smo takođe prisutni.
Pravda za đecu
Početkom septembra 2012.
konačno je počela implementacija Zakona o postupanju
sa maloljetnicima u krivičnom
postupku, i on promoviše implementaciju alternativnih mjera.
Očigledno, izuzev posredovanja
između žrtve i učinioca, druge alternativne mjere ne implementiraju se u potpunosti u praksi. Što
treba uraditi s tim u vezi?
– Unicef je podržao cijeli
proces usvajanja nove legislative koja je usklađena s
međunarodnim i evropskim
standardima u oblasti zaštite
đece u sukobu sa zakonom,
đece žrtava i svjedoka krivičnih
djela. Novi Zakon o postupanju
prema maloljetnicima u krivičnom postupku ima za cilj promovisanje alternativnih mjera.
Do sada je ostvaren značajan
napredak u primjeni vaspitnog
naloga: poravnanje između
žrtve i učinioca krivičnog djela
kroz postupak posredovanja.
U 2010. godini bilo je veoma
malo slučajeva preusmjeravanja s redovne sudske procedure u pravcu primjene vaspitnih
naloga uopšte, dok je 2011.
upućivanje na poravnanje između žrtve i počinioca dostiglo više od 100 đece u sukobu
ODLIČNO OSOBLJE U
INSTITUCIJAMA KAO ŠTO JE
„MLADOST“ IZ BIJELE
U Crnoj Gori imamo odlično osoblje koje veoma naporno radi kako bi podržalo đecu bez roditeljske brige u institucijama kao što je „Mladost“ iz Bijele. Kad god pośetim takve
institucije, dirnut sam posvećenošću i brigom zaposlenih.
Oni su prvi koji prepoznaju da Crna Gora, kao druge zemlje u
tranziciji u regionu, treba da transformiše institucije u skladu s
evropskim i globalnim standardima kako bi osigurala da sva
đeca imaju brigu u porodici.
sticaja koji je potreban malom
đetetu za zdrav razvoj, a ovaj
negativan uticaj ne može se
ispraviti kasnije u životu. U Crnoj Gori se izuzetno mali broj
đece mlađe od tri godine nalazi na institucionalnom smještaju – u svakom trenutku taj
broj je između 15 i 19, a većina
đece dolazi direktno iz porodilišta. Uz mehanizme prevencije
i podrške u porodilištima u cilju
sprečavanja odvajanja đeteta
od porodice i kroz druge intervencije – možete biti jedna od
prvih zemalja u regionu koja
će iskorijeniti smještaj đece
mlađe od tri godine u velike
institucije.
sa zakonom, a u 2012 godini
110 đece.
Izmjene i dopune
Porodičnog zakona
Termin ’poremećaj u ponašanju’, koji se javlja u Porodičnom zakonu, dozvoljava da se
đeca mlađa od 14 godina upućuju u Centar za đecu i mlade
„Ljubović“. Što mislite o tome?
– Mi smo svjesni da postoje odredbe Porodičnog zakona
na osnovu kojih se đeca upućuju u Centar od strane odgovarajućeg organa starateljstva
iz različitih razloga i na neo-
dređeni vremenski period. Svi
znamo da je Centar „Ljubović“
institucija za đecu u sukobu sa
zakonom i da dijeljenje istog
prostora s drugom đecom
nije u najboljem interesu đece.
Stoga neke odredbe Porodičnog zakona treba promijeniti i
đecu koja su žrtve zlostavljanja
ili zanemarivanja treba smještati u druge oblike zaštite, po
mogućnosti u neki oblik urgentnog hraniteljstva dok se
ne pronađe dugoročno rješenje za tu đecu. Ispred Unicefa,
mogu potvrditi da ćemo podržati proces izmjena i dopuna
Porodičnog zakona kako bi on
bio usklađen s međunarodnim
standardima.
Pored toga, više od 50
godina istraživanja pružilo je
ubjedljive dokaze da je institucionalna briga štetna za kognitivni, emotivni i socijalni razvoj
đece. Stoga smještanje đece u
bilo kakvu vrstu institucija treba da bude posljednja moguća
mjera i na najkraći mogući period. Kako bi se spriječilo smještanje đece u institucije, Unicef
podržava uspostavljanje mehanizama sistema koji jačaju
porodicu i alternativne usluge
brige u porodici i zajednici,
kao što su hraniteljstvo, dnevni
centri, privremena skloništa,
kuće za male grupe đece itd.
Iz istih razloga Unicef zagovara
i podržava primjenu širokog
niza alternativnih mjera za
đecu u sukobu sa zakonom.
Osnovni fokus biće na izradi i
implementaciji programa rehabilitacije i reintegracije, posebno osmišljenih za pripremu
đece u sukobu sa zakonom za
njihovu ponovnu integraciju
u društvo, na izradi programa
privremenog smještanja maloljetnika u vaspitnu ustanovu
(kao alternativu pritvoru), te
na organizaciji specijalizovanih
obuka stručnih lica u skladu s
međunarodnim standardima,
s posebnim naglaskom na postupanje prema maloljetnicima i mentorstvo u ovoj oblasti.
Dobro partnerstvo sa
MONSTAT-om
Kako biste ocijenili saradnju
s Vladom Crne Gore, tj. s odgovarajućim ministarstvima?
– Uopšteno gledano, imamo odličnu saradnju, i to od
Kancelarije predśednika Vlade
Crne Gore do ministarstava i
institucija sa kojima svakodnevno radimo, pa do Skupštine i Kancelarije predśednika
Crne Gore. Ovo partnerstvo
nedavno je posebno istaknuto
kada je od Vlade Crne Gore zatraženo da predstavi uspjeh u
oblasti inkluzije đece sa smetnjama u razvoju pred stalnim
predstavnicima zemalja članica UN na Izvršnom odboru UN
u Njujorku i Savjetu za ljudska
prava u Ženevi. EU je takođe
pohvalila ovo partnerstvo u
NAPREDAK KOJI JE CRNA GORA
OSTVARILA U INKLUZIJI ĐECE
SA SMETNJAMA U RAZVOJU –
IMPRESIVAN
Unicef podržava reformu i pomaže u mijenjanju stavova
kako bi se osigurala inkluzija đece sa smetnjama u razvoju u
društvo. Napredak koji je Crna Gora ostvarila u skorije vrijeme
u ovoj oblasti je impresivan, a naša stalna istraživanja pokazuju da je u velikoj mjeri smanjen procenat populacije koja se
protivi inkluzivnom obrazovanju i da je veoma porastao broj
đece koja su uključena u redovne škole ili dnevne centre. Sada
ispitujemo suštinske uzroke isključenosti romske đece i pokušaćemo da podržimo Vladu u prevazilaženju ovih uzroka. U
Crnoj Gori 5 % đece ne ide u školu – uglavnom đece Roma i
đece sa smetnjama u razvoju. Želimo da podržimo napore ka
smanjenju ovog broja, tako da zemlja može ostvariti milenijumske razvojne ciljeve punog obuhvata đece osnovnoškolskim obrazovanjem.
Specijalizovane obuke
stručnih lica
Unicef je implementirao
veoma važne projekte u vezi sa
Centrom, koji su unaprijedili rad
sa đecom u sukobu sa zakonom.
Kakvi su vaši planovi za budućnost, da li planirate da nastavite
saradnju na tom polju?
– Kao što sam već pomenuo, nastavak reforme sistema maloljetničkog pravosuđa
obezbjeđuje se kroz projekat
„Pravda za đecu“, koji je fokusiran ne samo na zaštitu đece
u sukobu sa zakonom, već i
na đecu žrtve i svjedoke krivičnih djela. Moram naglasiti
da Evropska unija po drugi put
finansijski podržava ovu inicijativu iznosom od 500.000 eura.
Pored Ministarstva pravde,
kao našeg glavnog partnera
u ovom projektu, Ministarstvo
rada i socijalnog staranja igra
važnu ulogu u njegovoj implementaciji. Posebna projektna
aktivnost vezana je za jačanje
kapaciteta Centra kako bi se
implementirao novi Zakon o
postupanju prema maloljetnicima u krivičnom postupku.
smislu rada i napora koje smo
zajednički uložili s ministarstvima rada i socijalnog staranja i
pravde. Posao koji radimo sa
MONSTAT-om pokušavajući da
ojačamo korišćenje podataka
i analiza, koje će informisati
kreiranje javnih politika, kroz
inicijative poput tekućeg istraživanja višestrukih pokazatelja
stanja đece i žena u Crnoj Gori,
takođe je prepoznat od Unicefa na globalnom nivou kao
dobro partnerstvo.
Mi smo nepristrasna organizacija UN, s posebnim
mandatom za zaštitu ljudskih
prava. Za nas je uvijek važno
da imamo kvalitetne odnose i
iskren i otvoren dijalog s odgovarajućim partnerima na nivou
vlada, i srećni smo što to imamo ovđe u Crnoj Gori. Druga
stvar koja na mene ostavlja poseban utisak jeste ljubaznost
i toplina svih naših partnera
u Crnoj Gori – na lokalnom i
nacionalnom nivou, vladinih i
nevladinih. Zadovoljstvo je raditi ovđe.
Razgovor vodio:
Milorad – Gero Šćekić
U Briselu otvoreno i privremeno zatvoreno pregovaračko poglavlje 26 - Obrazovanje i kultura
RAZVOJNA ŠANSA U NOVIM
PROGRAMIMA
– Praćenje napretka u usklađivanju sa pravnom tekovinom i njenom sprovođenju biće nastavljeno tokom pregovora, a ukoliko bude potrebno, EU će se
vratiti ovom poglavlju
– Iskoristiti sve pogodnosti evropskih projekata
Na Međuvladinoj konferenciji između Crne Gore i
Evropske unije (EU), koja je
održana 15. aprila u Briselu,
otvoreno je i privremeno zatvoreno pregovaračko poglavlje 26, koje se odnosi na
obrazovanje i kulturu. Ovo
poglavlje obuhvata, između
ostalog, najznačajnije programe, kao što su Erasmus
Mundus, Tempus i Mladi na
djelu, kao i budući program
Kreativna Evropa, koji su od
suštinskog značaja za građane i koji omogućavaju hiljadama Evropljana da studiraju
i rade u inostranstvu svake
godine, saopšteno je iz Vlade
Crne Gore.
„EU smatra da, izuzetno,
nijesu potrebna posebna
mjerila za privremeno zatvaranje ovog poglavlja, imajući
u vidu dobar nivo pripremljenosti Crne Gore u oblasti
obrazovanja i kulture, kao i
ograničeni opseg i poseban
karakter obaveza koje proističu iz pravne tekovine u ovom
poglavlju. Stoga je EU istakla
da, u ovoj fazi, ovo poglavlje
ne zahtijeva dalje pregovore.
EU je, takođe, naglasila da će
posebnu pažnju posvetiti praćenju svih specifičnih pitanja
istaknutih u zajedničkoj poziciji, u cilju jačanja kapaciteta
crnogorske administracije i
sposobnosti za upravljanje
programima EU u ovoj oblasti.
Praćenje napretka u usklađivanju sa pravnom tekovinom
i njenom sprovođenju biće
nastavljeno tokom pregovora. Ukoliko bude potrebno, EU
će se vratiti ovom poglavlju u
Slavoljub Stijepović, ministar prosvjete
PUTOKAZ ZA UČLANJENJE U EU
Branislav Mićunović, ministar kuture
USVOJENI EVROPSKI STANDARDI
„Privremeno zatvaranje Poglavlja 26 predstavlja potvrdu
da je Crna Gora na pravom putu kada su integracije u oblasti
obrazovanja i kulture u pitanju. Zatvaranje poglavlja bez dodatnih kriterijuma znači da je nacionalna legislativa u oblasti
obrazovanja, kulture, mladih i sporta usaglašena sa propisima
EU, kao i da Crna Gora aktivno učestvuje u otvorenom metodu koordinacije koji ima cilj razmjenu dobre prakse sa drugim
zemljama, koristi programe EU i fondove Tempus i Erazmus
Mundus. Takođe, ovo predstavlja potvrdu da naša država ima
uspostavljene institucije i savjetodavna tijela za oblast obrazovanja, a zakonodavnim okvirom su obezbijeđene jednake
mogućnosti pristupa obrazovanju“, izjavio je ministar prosvjete Slavoljub Stijepović.
Prema njegovom mišljenju, usaglašena obrazovna politika s propisima EU će doprinijeti inteziviranju mobilnosti mladih, olakšanom priznavanju diploma, boljoj razmjeni dobre
prakse i iskustava, što će sveobuhvatno doprinijeti unapređenju obrazovnog sistema Crne Gore kroz poboljšanje znanja
pojedinaca, vještina i kompetencija, učenja stranih jezika i
slično.
Crna Gora trenutno učestvuje u Tempus programu koji
pruža podršku reformi visokog obrazovanja. Učešće u ovom
programu dobra je priprema za participaciju u Programu cjeloživotnog učenja, s obzirom da je u toku potpisivanje Memoranduma o razumijevanju za učešće u centralizovanim akcijama Programa cjeloživotnog učenja.
„Period do stupanja Crne Gore u Evropsku uniju iskoristićemo za sprovođenje aktivnosti na daljem unapređenju
kvaliteta u obrazovanju i kulturi i implementaciji preporuka
koje smo dobili. Aktivno ćemo raditi na uspostavljanju saradnje i intenziviranju mobilnosti u oblasti obrazovanja, kulture,
mladih i sporta, kao i realizaciji ciljeva zacrtanih u strateškim
dokumentima koji su usaglašeni sa strateškim dokumentima
Evropske unije u ovim oblastima“, rekao je ministar Stijepović.
odgovarajućem trenutku“, navodi se u saopštenju.
Državni
sekretar
za
evropske integracije i glavni
pregovarač za pregovore o
pristupanju Crne Gore u EU
Aleksandar Andrija Pejović
izjavio je nakon završetka
konferencije da je značajno
što se nastavlja dinamika rada
na pregovaračkim poglavljima i pripremaju skrining pozicije za druga poglavlja. „Prednost ovog čina je u tome što
se podstiče mobilnost studenata, a u oblasti kulutre će biti
iskorišćene sve pogodnosti
evropskih programa“, rekao je
Pejović.
Pomoćnica ministra pro-
Otvaranje i zatvaranje Poglavlja 26 je potvrda da je Crna Gora usvojila i odgovorila na evropske standarde u oblasti obrazovanja i kulture, izjavio je ministar kulture Branislav Mićunović.
„Sproveli smo zakonodavne i institucionalne reforme, pristupili programima EU i intezivirali
aktivnosti u oblasti međunarodne saradnje. Izdvojio bih konkretne benefite koje ćemo imati
kroz intenziviranje saradnje sa zemljama članicama EU u oblasti obrazovanja i kulture, kao što
su: pristupanje novoj generaciji programa Kreativna Evropa koji će se realizovati od 2014. do
2020. godine i zamijeniće dosadašnji program Kultura 2007 – 2013 i program MEDIA, učešće u
Otvorenom metodu koordinacije koji pruža novi okvir kulturne i obrazovne saradnje između
evropskih zemalja, korišćenje šanse za povećanu mobilnost umjetnika, studenata i kulturnoumjetničkih djela“, istakao je ministar Mićunović.
7
MART
APRIL
OD NAŠEG PRISTUPA OBRAZOVANJU I KULTURI ZAVISI SUŠTINA EVROPSKOG DUHA KOJI ŽELIMO DA GRADIMO:
Crnogorska delegacija na konferenciji u Briselu
svjete Mubera Kurpejović
kazala je da je legislativa koja
uređuje oblast obrazovanje i
kultura usklađena sa propisima EU.
„To je svakako priznanje
za Crnu Goru da je na pravom
putu kada je unapređenje obrazovanja i kulture u pitanju.
Ovo će ohrabriti našu akademsku zajednicu da se više
uključi u programe obrazovanja, s obzirom da su usklađeni
sa evropskim“, dodala je Kur-
pejovićeva.
Sljedeća
međuvladina
konferencija na ministarskom
nivou, u cilju nastavka procesa, planirana je u junu.
O. Đuričković
Konferencija Evropskog komiteta sindikata obrazovanja
PROMOCIJA JAVNOG
OBRAZOVANJA U VREMENU KRIZE
Glavne probleme i izazove za budućnost nastavničke profesije su: rješavanje predstojećeg nedostatka stručnih nastavnika, regrutacija i davanje podrške
mladim kandidatima, bolji pristup kontinuiranom profesionalnom razvoju, kao i potvrda profesionalne autonomije. U ime sindikata prosvjete Crne Gore
Komitetu žena prisustvovala je profesorica Ljiljana Kolundžić
Na Konferenciji Evropskog komiteta Sindikata obrazovanja (ETUCE), koja ujedno predstavlja regionalnu
konferenciju Internacionale
obrazovanja (EI), održanoj u
Budimpešti, među 300 članova prisustvovali su i predstavnici Sindikata prosvjete
Crne Gore.
Za predśednicu ETUCE-a
izabrana je Kristin Blauer iz
engleskog sindikata obrazovanja (NUT). Izabrano je
i sedam potpredśednika, a
među 45 članova Komiteta ove institucije ponovo je
Zvonko Pavićević, predśednik Sindikata prosvjete Crne
Gore.
Predśednica Internacionale obrazovanja Suzan Houpgud kritički se osvrnula na
obrazovne reforme koje, prema njenim riječima, „samo
sprovode ideje korporativnog svijeta na nastavničku
profesiju“.
U svom uvodnom obraćanju, direktor ETUCE Martin
Romer istakao je problem
smanjenja plata nastavnika,
koje se sprovodi širom Evrope, uključujući i smanjenje
za više od 50 odsto u pojedinim zemljama, kao što je
Letonija, na primjer. U tom
kontekstu, Romer je istakao
glavne probleme i izazove za
budućnost nastavničke profesije. To su: rješavanje predstojećeg nedostatka stručnih
nastavnika, regrutacija i davanje podrške mladim kandidatima, bolji pristup kontinuiranom profesionalnom
razvoju, kao i potvrda profesionalne autonomije.
Bernadet Segol, generalna sekretarka Evropske
konfederacije sindikata, ključ
za ekonomski oporavak vidi
u kombinaciji rada na promovisanju i odbrani javnog
obrazovanja i nastavničke
profesije s onim na širim
ekonomskim pitanjima, kao
što je fer oporezivanje i finansijska regulativa, što je
jedan od glavnih zaključaka
Konferencije ETUCE.
Usvojeno je više rezolucija, među kojima su rezolucije
o finansijskoj i ekonomskoj
krizi; o nastavničkoj profesiji;
o privatizaciji i nejednakosti
u obrazovanju i hitna rezolucija o stanju u Grčkoj.
Rezolucije će predstavljati osnovu za ETUCE aktivnosti i program u predstojećem
četvorogodišnjem
periodu.
Konferencija je takođe
usvojila četiri zvanična dokumenta: o obrazovanju od
najranijeg đetinjstva, o školskom rukovodstvu, o stručnom obrazovanju i obuci, te
o stresu na radnom mjestu.
U ime sindikata prosvjete
Crne Gore Komitetu žena
prisustvovala je profesorica
Ljiljana Kolundžić.
Održani su i sastanci Komiteta žena i Odbora visokog obrazovanja.
Š. B.
Delegacija Sindikata prosvjete Crne Gore
ISTRAŽIVANJE ZAVODA ZA ŠKOLSTVO: Položaj učenika u školi
ZADOVOLJSTVO PREDMETIMA,
UDŽBENICIMA I BEZBJEDNOŠĆU
NEZADOVOLJSTVO ODLUČIVANJEM,
USLOVIMA I OCJENJIVANJEM
8
MART
APRIL
Većina osnovaca i gimnazijalaca najviše je zadovoljna
(iznad 50 %): predmetima,
udžbenicima, atmosferom,
bezbjednošću u školi, metodama učenja i podrškom koju
imaju od škole i nastavnika.
Najmanje su zadovoljni: učešćem u odlučivanju, uslovima
u školi i pravednošću ocjenjivanja.
To je pokazalo istraživanje
Zavoda za školstvo Položaj
učenika u školi, objavljeno
u stručnoj publikaciji „Nova
škola“.
Više od polovine učenika
osnovne škole predmete ocjenjuje korisnim, razumljivim,
umjereno teškim i zanimljivim. Manji broj učenika (42,3
%) predmete smatra primjerenim (ni malo, ni previše informacija). I većina učenika gimnazije, iznad 50 %, ocjenjuje
predmete/sadržaje koje uči u
školi razumljivim i korisnim. Za
oko 40 % predmeti su umjereno teški i zanimljivi. S druge
strane, većina učenika gimnazije predmete smatra preobimnim (puno informacija).
Nastavnici i u osnovnim
školama i u gimnazijama posvećuju vidnu pažnju vođenju
učenja. To se može zaključiti
na osnovu visoke zastupljenosti postupaka kao što su: nastavnik obrazlaže značaj teme,
povezuje temu sa životom i
provjerava da li ga učenici razumiju.
Problem ilustracije
izlaganja
Jedino, izgleda, da se vrlo
rijetko u nastavi koristi neko
od očiglednih sredstava (slika, TV, DVD i sl.). Polovina učenika tvrdi da nastavnik nikada
ne ilustruje svoje izlaganje ili
to čini vrlo rijetko.
Prema rezultatima istraživanja može se zaključiti da
na časovima u osnovnoj školi vlada atmosfera koja bi se
mogla opisati više kao radna
nego kao nekontrolisana; više
zanimljiva nego nezanimljiva;
više opuštena nego stroga;
više saradnička nego takmičarska i, donekle, istraživačka
(najveći broj učenika nije se
NAJČEŠĆI OBLICI VRŠNJAČKOG
NASILJA − OGOVARANJE I
VRIJEĐANJE
Pokazalo se da je 22,8 % učenika u osnovnoj školi bilo lično
izloženo nekom od nasilnih postupaka drugih učenika. Oko 50
% učenika tvrdi da su ovi oblici ponašanja učenika u školi prisutni često ili vrlo često, a još oko 20 % da su prisutni ponekad. Da
je fizičko zlostavljanje od strane vršnjaka prisutno u školi, tvrdi
svaki drugi učenik (četvrtina učenika tvrdi da je fizičko zlostavljanje u školi prisutno često ili vrlo često). Utvrđeno je da je 17,2
% gimnazijalaca u školi bilo lično izloženo nekom od nasilnih
postupaka drugih učenika, bilo da su ogovarani i izbjegavani,
vrijeđani ili fizički zlostavljani. Oko 60 % učenika tvrdi da su ovi
oblici ponašanja učenika u školi prisutni često ili vrlo često, a njih
oko 20% smatra da su prisutni ponekad. Da je fizičko zlostavljanje od strane vršnjaka prisutno u školi, tvrdi oko 40% učenika
(a da je prisutno često ili vrlo često, tvrdi 20% učenika). Najčešći
oblici vršnjačkog nasilja i u osnovnoj školi i gimnaziji jesu ogovaranje i vrijeđanje.
Utvrđeno je da je predavanje dominantan metod nastave, što je i očekivano. Više od
tri petine učenika tvrdi da se
savremene metode (interaktivno učenje, kreativno učenje
rješavanjem problema) u nastavi koriste vrlo često, često ili
ponekad.
mogao opredijeliti između
atributa pasivna – istraživačka atmosfera na času). Slično
je i u gimnazijama.
Mišljenje je većine osnovaca i gimnazijalaca da nastavnici često ili vrlo često
postižu da im časovi budu
razumljivi, primjereni uzrastu,
zanimljivi i prilagođeni mo-
PITANJA PRETEŽNO
LIKERTOVOG TIPA
Istraživanjem su obuhvaćena 1.533 učenika završnih razreda iz 39 osnovnih škola i 793 učenika završnih razreda gimnazija
u Crnoj Gori. Prilikom formiranja uzorka vodilo se računa o srazmjernoj zastupljenosti regiona i škola različitih po veličini.
Osam godina od početka primjene novih obrazovnih programa u osnovnoj školi i šest godina u gimnaziji, cilj istraživanja
bio je da se vidi kako učenici ocjenjuju svoj položaj i ulogu u
školi. Istraživanjem je utvrđivano kako učenici završnih razreda
osnovne škole i gimnazije ocjenjuju svoju ulogu i položaj kroz
sljedeće aspekte života i rada u školi: predmeti/sadržaji učenja;
metode učenja; atmosfera na času, u školi; pravednost/objektivnost ocjenjivanja; uvažavanje mišljenja učenika; podrška koju
učenici imaju od škole i nastavnika; uslovi i opremljenost škole;
udžbenici i drugi materijal za učenje, učešće učenika u donošenju odluka u školi; bezbjednost.
Korišćena su dva upitnika, jedan za osnovnu školu i jedan za
gimnaziju. Radi se o paralelnim upitnicima s izvjesnim prilagođavanjem uzrastu i tipu škole. Upitnik sadrži 98 pitanja, pretežno Likertovog tipa.
PREDAVANJE DOMINANTAN OBLIK NASTAVE
gućnostima učenika. Najveći
procenat učenika tvrdi da
časovi nijesu ni zanimljivi ni
nezanimljivi.
Opisujući svoj odnos sa
nastavnicima, većina učenika
navodi da nema razloga da se
plaši nastavnika, da sa njima
uvijek mogu bez problema
razgovarati, da nastavnici
poštuju prava učenika i da
prema učenicima pokazuju
povjerenje i razumijevanje. S
druge strane, 19,5 % učenika
tvrdi da nastavnici poštuju
samo svoja prava; 17,3 % da
prema učenicima pokazuju
nepovjerenje i nerazumijevanje; 17,2 % da ne žele razgovarati s učenicima; 12,4 %
izjavljuje da ih se plaši.
reno (kada se traži ili premalo
ili previše) i odmjereno (kada
se traži ni premalo ni previše);
nepravedno (kada ocjena zavisi od simpatija nastavnika) i
pravedno (kada svako dobije
ocjenu koju je zaslužio).
Kreativnost − najrjeđi oblik
misaone aktivnosti
Od učenika osnovne škole,
prema rezultatima istraživanja,
najčešće se traži da pred drugima izloži ono što je pripremio
o nekoj temi (pripremljeno
usmeno izlaganje); zatim da
iznosi vlastito gledište, svoj
stav o nekoj temi; da pored
udžbenika koristi i druge izvore znanja (npr. da u biblioteci
OSNOVNE ŠKOLE: SEKCIJE
POLOVIČNO, KVIZOVI, KULTURA,
ZABAVA I TRIBINE ZAPOSTAVLJENI
Pokazalo se da su u osnovnim školama u priličnoj mjeri
zastupljeni časovi dopunske i dodatne nastave, te sportska takmičenja. Sekcije su, međutim, polovično zastupljene, u nekim
školama ima ih često, u drugima ih nema, dok se za kvizove
(takmičenja u znanju), kulturno-zabavne manifestacije i tribine
(savjetovanja za mlade) može reći da su visokoj mjeri zapostavljeni.
Većina učenika osnovne
škole ocjenjivanje doživljava
kao objektivno (ocjena zavisi
isključivo od njihovog rada i
zalaganja); argumentovano
(nastavnici obrazlažu svoje
ocjene); pravedno (svako dobije ocjenu koju je zaslužio) i
odmjereno (nastavnici ne traže
ni premalo ni previše).
Podjednak broj učenika
smatra da je ocjenjivanje u
gimnaziji i neargumentovano
(kada nastavnici ne obrazlažu
svoje ocjene) i argumentovano (kada nastavnici obrazlažu ocjene); subjektivno (đe
ocjena zavisi od raspoloženja
nastavnika) i objektivno (đe
ocjena zavisi isključivo od rada
i zalaganja učenika); neodmje-
ili putem interneta pronađe dodatne informacije), da
iznese svoj prijedlog, rješenje
nekog problema; da raspravlja, diskutuje o nekoj temi; da
analizira različite tekstove i da
izradi svoj izvještaj, rezime. Da
se u školi često ili vrlo često kao
zahtjev postavlja učenje lekcija
napamet, navodi 36,9 % učenika. Najrjeđi oblik misaone
aktivnosti učenika odnosi se na
kreativnost.
Đaci se pitaju za sadržaj
ekskurzija
Od učenika u gimnaziji
najčešće se očekuje da pred
drugima izlaže ono što je pripremio o nekoj temi (pripremljeno usmeno izlaganje); da
pored udžbenika koristi i druge izvore znanja (npr. da se u
zadovoljna higijenom toaleta.
Može se zaključiti da uče-
O NASILJU NASTAVNIKA
Utvrđeno je da je 28 % osnovaca u školi bilo lično izloženo
nekom od nasilnih postupaka nastavnika. Oko 40 % učenika tvrdi da su ovi oblici ponašanja nastavnika u školi prisutni često ili
vrlo često, a oko 20 % učenika da su prisutni ponekad. Svaki drugi
učenik tvrdi da nastavnici ponekad, često ili vrlo često vrijeđaju,
omalovažavaju ili nazivaju pogrdnim imenima učenike (24,8 %
tvrdi da se to dešava često ili vrlo često). Četvrtina učenika tvrdi
da nastavnici bar ponekad fizički kažnjavaju učenike (da to čine
često ili vrlo često, tvrdi 12,8 % učenika). Utvrđeno je da je 31 %
gimnazijalaca u školi lično bilo izloženo nekom od nasilnih postupaka nastavnika. Oko 56 % tvrdi da se vrlo rijetko ili nikada ne
dešava da nastavnik vrijeđa ili omalovažava učenika. Druga polovina tvrdi da se to dešava – ponekad (25 %), često ili vrlo često
(21 %). Skoro 90 % učenika tvrdi da u gimnazijama nema fizičkog
kažnjavanja učenika, 10 % smatra da ima ponekad, a oko 5 % da
ima često ili vrlo često.
biblioteci ili putem interneta
pronađu dodatne informacije),
te da iznosi vlastito gledište,
svoj stav o nekoj temi. Slijede
aktivnosti: da raspravlja – diskutuje o nekoj temi; da analizira različite tekstove i da izradi
svoj izvještaj/rezime; da iznese
svoj prijedlog – rješenje nekog
problema. Od učenika gimna-
nici osnovne škole u prośeku
veoma pozitivno ocjenjuju
udžbenike. Za većinu njih, oni
su više korisni nego nekorisni,
više razumljivi nego nerazumljivi, više zanimljivi nego nezanimljivi.
Većina učenika rijetko ili nikada ne učestvuje u donošenju
odluka o tome što će se dodat-
GIMNAZIJE: SPORT JEDINI
OBLIK PODRŠKE
Izgleda da su sportska takmičenja jedini oblik podrške učenicima koji je u određenoj mjeri prisutan u gimnazijama. Ostali
oblici podrške (časovi dopunske nastave, časovi dodatne nastave, sekcije, kvizovi i takmičenja u znanju, kulturno-zabavne
manifestacije i savjetovanja za mlade – tribine) zapostavljeni su
u priličnoj mjeri.
zije najrjeđe se očekuje da uče
napamet, te da budu kreativni.
Učenici osnovnih škola i
gimnazija uglavnom su zadovoljni opremljenošću kompjuterske učionice, biblioteke,
fiskulturne dvorane i učionica
(kabineta). Kada je higijena
hodnika i učionica u pitanju,
podjednak je broj zadovoljnih
i nezadovoljnih. Većina je ne-
no učiti iz pojedinih predmeta;
u uređenju školskog prostora;
u humanitarnim akcijama koje
pokreće škola; u donošenju
odluka važnih za školu, ili prilikom utvrđivanja ocjena. Najviši
nivo participacije učenika zabilježen je u vezi s pitanjima koja
su važna za njih, npr. što će biti
sadržaj školske ekskurzije.
Lj. V.
CRNOGORSKA DIJASPORA: Njegovanje crnogorskog jezika i kulture (2)
JOŠ VIŠE OJAČATI
VEZE SA MATICOM
U posljednjih nekoliko godina sve češće se organizuju škole crnogorskog jezika za naše iseljenike. Udruženja brojnim aktivnostima nastoje da sačuvaju
tradiciju i afirmišu crnogorsku kulturu: informisanjem, izdavaštvom, kulturnim amaterizmom, manifestacijama
Udruženja se veoma trude da afirmišu crnogorsku
kulturu. „Krstaš“ je inicirao da
biblioteke u Malom Iđošu,
Lovćencu i Feketiću formiraju
poseban knjižni fond izdanja
na crnogorskom jeziku i pismu.
U saradnji s institucijama kulture iz Crne Gore, prije svega s
Maticom crnogorskom, uspjeli
su da za te biblioteke, kao i za
biblioteke osnovnih škola iz tih
mjesta, obezbijede nekoliko
hiljada izdanja koje afirmišu
crnogorski nacionalni, kulturni i jezički identitet. U centru
Lovćenca obezbijeđen je prostor za Crnogorski kulturni centar, prvi te vrste u Srbiji, koji ima
opremljenu učionicu, biblioteku, izložbeni prostor i salu za
vježbanje. Na inicijativu „Krstaša“” postavljena je bista Petra II
Petrovića Njegoša u Lovćencu.
Knjiga „Crnogorci u Južnoj
Americi“
„Pokrenuli smo formiranje
Crnogorskog
kulturno-prosvjetnog društva ’Princeza
Ksenija’ iz Lovćenca i ’Montenegrina’ iz Subotice. Zajedno
s mladim pregaocima kulture
iz Beograda, u toku je organizovanje društva u tom gradu,
koje će se baviti očuvanjem
crnogorske kulturne baštine.
CKPD ’Princeza Ksenija’ s đecom radi na prepoznavanju,
očuvanju i prezentovanju
crnogorske tradicionalne kulture.
Kulturno-umjetničkim
manifestacijama obilježavamo
Dan nezavisnosti i Dan državnosti Crne Gore, kao crnogorsko badnje veče i 4. jul (Dan
Svetog Ivana Crnojevića). Organizujemo književne večeri
na kojima promovišemo izdanja autora iz Crne Gore, a kada
smo u prilici – i gostovanja iz
Crne Gore. Istakao bih saradnju
s Kulturnim centrom iz Bara,
KUD ’Željezničar’ iz Podgorice
i KUD ’Njegoš’ sa Cetinja“, naglašava predśednik Udruženja
„Krstaš“ Nenad Stevović.
U želji da obnovi i uspostavi čvršće veze i saradnju sa
crnogorskom dijasporom u
zemljama Južne Amerike, Centar za iseljenike odlučio je da
sačini monografiju koja bi bila
polazna osnova za dalja istraživanja istorije iseljevanja Crnogoraca u ovu zemlju. Zbog
nedostupnosti i oskudnosti
arhivske građe i drugih izvora o iseljeništvu Crne Gore u
južnoameričkim zemljama, na
pisanju ove knjige angažovana
su dva autora: Marijan – Mašo
Miljić, publicista i istraživač koji
se, između ostalog, bavi i problematikom crnogorske dijaspore, i Gordan Stojović, istraživač crnogorskog iseljeništva u
Južnoj Americi. Koncepcijski se
sastoji iz četiri dijela i nekoliko
korisnih priloga za dalja istraživanja crnogorske dijaspore
u Argentini i zemljama Južne
Amerike. Tekst je obogaćen i sa
preko stotinu fotografija, faksimila i drugih dokumenata, što
joj daje posebnu vrijednost.
Prvi defile crnogorske
zajednice
Gordan Stojović, direktor
Direkcije za dijasporu, već duže
izučava crnogorsku dijasporu,
posebno naše iseljenike u Južnoj Americi, prije svega u Argentini i Boliviji. On naglašava
da su generalno zemlje„Novog
svijeta“, a prije svega Latinske
Amerike, velikim dijelom useljeničke zemlje. U Argentini
više od 90 % stanovništva čine
potomci doseljenika iz Evrope i
s Bliskog istoka. Očuvanje naci-
Gordan Stojović
Danilo Ivezić
Crnogorska dijaspora u Njemačkoj obilježiće 200.
godišnjicu rođenja Petra II Petrovića Njegoša
SVEČANA AKADEMIJA U GETEOVOJ
KUĆI
Crnogorska dijaspora u Njemačkoj obilježiće u Frankfurtu
200. godišnjicu rođenja Petra II Petrovića Njegoša. Tim povodom 12. oktobra u Geteovoj kući biće održana svečana akademija. Istog dana, Radio Darmstadt emitovaće emisiju posvećenu Njegošu. Planirana je i izložba dokumenata o njegovom
životu i djelu.
onalnog identiteta ostavljeno
je zemljama porijekla. Država
prijema različitim projektima
pokušava da sačuva posebnosti svake zajednice, ali je to prije
svega posao zemlje porijekla.
Bez inputa i podrške zemlje
porijekla, koji se reflektuju na
zajednicu u zemlji prijema,
nemoguće je realizovati bilo
kakav projekat koji bi dodatno,
izvan usko porodičnih okvira,
omogućio očuvanje nacionalnog, jezičkog i kulturnog identiteta.
Stojović ukazuje da se u
Latinskoj Americi, posebno u
Argentini, u onim sredinama
đe su ostaci kolonija naših iseljenika (npr. u provinciji Ćako)
– a đe žive i brojne druge za-
DIMITRIJE POPOVIĆ, MIRKO KOVAČ, VELJKO BULAJIĆ,
MIJO ADŽIĆ, MILKA BABOVIĆ...
Danilo Ivezić navodi da Udruženje iz Zagreba očuvanje kulturnog i nacionalnog identiteta
ostvaruje putem informisanja, izdavaštva, kulturnog amaterizma i kulturnim manifestacijama.
Izdaju „Crnogorski glasnik“ (izlazi dvomjesečno) i „Ljetopis crnogorski“ (almanah – dvogodišnjak). Kada je izdavaštvo u pitanju, do sada su objavili više od 60 naslova. U okviru kulturnog
amaterizma organizuju izložbe slika svojih članova i prijatelja Crne Gore a imaju pjevačke grupe
„Montenegro“ i„Montenegrine“, čiji je cilj očuvanje crnogorskih pjesama i njihove interpretacije
u novim aranžmanima. Tu su i brojne kulturne manifestacije.
Ivezić ističe da su zbog događaja tokom devedesetih morali da grade porušene mostove
saradnje između dvije države, u prvom redu na kulturnom planu. Omogućili su nastup velikog
broja crnogorskih, prvenstveno mladih i neafirmisanih umjetnika − slikara, vajara, muzičara,
književnika, javnih i kulturnih radnika kako bi predstavili drugačiju Crnu Goru i pokazali bogatstvo njenog savremenog stvaralaštva. Gosti su im bila i svjetska imena crnogorske kulture (Vojo
Stanić, Mihailo Jovićević, Ratomir Martinović, Roman Simović). Nastoje i da velike umjetnike i
javne radnike crnogorskog porijekla, koji žive i rade u Republici Hrvatskoj, uključe u kulturna
događanja. Pored ostalih, Dimitrija Popovića, Mirka Kovača, Veljka Bulajića, Mija Adžića, Milku
Babović...
jednice, poput bugarske, hrvatske, ukrajinske, njemačke,
slovačke – redovno organizuju
defilei i sajmovi zajednica, đe
oni jedni druge upoznaju s
kulturom i istorijom svojih zajednica. Ovakva dešavanja vrlo
su pośećena i dobro podržana
od lokalnih uprava. Skoro godinu dana unaprijed pripadnici
različitih zajednica rade na pripremi svojih štandova, defilea i
tokom tog procesa prikupljaju
što je moguće više informacija
o zemlji svog porijekla, njenoj
istoriji i drugim karakteristikama. On navodi da je prošle
godine prisustvovao prvom
defileu crnogorske zajednice u
gradu Roke Saens Penja, koji su
organizovala tri lokalna udruženja uz logističku i materijalnu pomoć Draga Mićunovića,
počasnog konzula Crne Gore
u provinciji Ćako. Crnogorci
su tada, prvi put nakon 1917.
godine i masovnog dolaska
Crnogoraca u Ćako, defilovali
odvojeno od još uvijek postojeće pseudojugoslovenske zajednice.
Neophodno više inicijativa
Naši sagovornici smatraju
da, iako ima rezultata, država
Crna Gora treba da intenzivira
dosadašnje aktivnosti.
„Odnosi sa iseljeništvom,
i pored problema koji postoje
u gotovo svim državama, snažno idu uzlaznom putanjom. U
narednom periodu očekuje
nas transformacija Centra za
iseljenike, kao i izrada zakona
Nenad Stevović
Prof. dr Milan Vukčević, direktor Centra za iseljenike:
ONLAJN KURS CRNOGORSKOG
JEZIKA
Tokom prošle godine Centar za iseljenike započeo je
izradu materijala za onlajn kurs crnogorskog jezika. To, prije
svega, odgovara našoj dijaspori na udaljenim destinacijama i
odraslim osobama koje ne znaju jezik zemlje svog porijekla,
a nemaju prilike ili dovoljno vremena za pohađanje klasičnog
kursa jezika. Završena je prva faza ovog projekta – pisanje teksta, odnosno lekcija za učenje jezika. Predstoji faza tehničkog
uređivanja i izrade programa, odnosno internet aplikacije.
Onlajn kurs crnogorskog jezika biće postavljen na sajtu
Centra za iseljenike Crne Gore uz ponudu više interaktivnih
sredstava za prenošenje znanja, uključujući: tematske lekcije,
gramatiku, pravopis, interpunkciju, izgovor glasova, audio materijal, testove i druge materijale koji se mogu koristiti onlajn
i/ili preuzimati sa sajta. Svi tekstovi, ali i meni za ulazak u tematske lekcije, biće prevedeni na pet stranih jezika: engleski,
španski, njemački, turski i albanski jezik. Izbor jezika na koji će
se tekstovi prevoditi odabran je i usklađen s potrebama crnogorske dijaspore i prethodnom analizom Centra za iseljenike
o brojnosti crnogorskih iseljenika koji žive na tim jezičkim područjima.
CRNOGORCI TREĆA PO BROJNOSTI
JUŽNOSLOVENSKA ZAJEDNICA U
LATINSKOJ AMERICI
Crnogorci, treća po brojnosti južnoslovenska zajednica u
Latinskoj Americi, kasne za hrvatskom i slovenačkom zajednicom koje su odmah nakon raspada SFRJ krenule da u, saradnji
sa svojim zajednicama, realizuju adekvatne programe očuvanja i unapređenja identitetskih karakteristika.
„Na nama je da u okviru mogućnosti učinimo sve kako bismo nadoknadili izgubljeno i da na kvalitetan način sačuvamo
minimum svijesti o porijeklu, te izgradimo paralelni identitet,
ono što su već učinile neke druge zemlje“, zaključuje Stojović.
Riječ je o tome da Crnogorci, iako ne govore crnogorski jezik,
sačuvaju svijest o porijeklu i pripadnosti naciji svojih predaka.
o dijaspori, te niz drugih mjera
koje treba da unaprijede odnose s dijasporom na nivou centralne izvršne vlasti i opština.
Mislim da će 2013. godina biti
najproduktivnija u tom smislu“,
smatra Gordan Stojović.
„U cilju očuvanja nacionalnog, jezičkog i kulturnog
identiteta, saradnju između
predstavnika crnogorske zajednice u Srbiji i države Crne
DANI CRNOGORSKE KULTURE U
REPUBLICI SRPSKOJ
KULTUROM PROTIV ZABORAVA: Lučindanska manifestacija Crnogoraca u Hrvatskoj
Milan Vukčević
U organizaciji Udruženja Crnogoraca u Republici Srpskoj
„Njegoš“, u Banjaluci su održani Dani crnogorske kulture u Republici Srpskoj. Manifestacija je počela izložbom umjetničkih
fotografija Miladina – Brka Mitrovića, bivšeg predśednika Opštine Mojkovac, koju je otvorio pomoćnik ministra kulture u Vladi
Crne Gore Željko Rutović, a prisustvovao je i ministar kulture
Republike Srpske Anton Kasumović.
U Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci održano je književno veče na kojem su stihove čitali Rodoljub – Rođo Ćorić, dr
Mimo Drašković i Slobodan Bošković. Program je upotpunjen
i prezentacijom kulturnog i prirodnog blaga Crne Gore putem
dokumentarnih filmova, izložbe plakata i brošura.
Predśednik udruženja „Njegoš“ Dragoslav Medojević ocijenio je da je ova manifestacija od velikog značaja za crnogorsku
populaciju stalno nastanjenu u Republici Srpskoj, te da će ova
manifestacija postati tradicionalna.
Gore vidim kao dvosmjernu
ulicu. U budućnosti se od Crnogoraca u Srbiji očekuje više
konkretnih inicijativa i prijedloga, a od države Crne Gore više
razumijevanja i senzibiliteta za
potrebe njenih iseljenika u Srbiji“, ocjenjuje Nenad Stevović.
Sekretar Nacionalne zajednice Crnogoraca Hrvatske
iz Zagreba Danilo Ivezić ocjenjuje da su vraćanjem Crne
Gore u međunarodno priznate
države dobili važan oslonac
svoga djelovanja i rada. „Do
2006. godine imali smo ulogu
posrednika u gradnji mostova
između dviju država i uspostavi prijateljskih odnosa, a od
tada smatramo da veze treba
da se ostvaruju institucionalno,
u čemu možemo pomoći“, veli
on i naglašava da se u nekim
aktivnostima kasni, ali da su,
iako postoje brojni problemi,
ostvarili značajnu saradnju s
Ministarstvom kulture, Maticom crnogorskom, Centrom
za iseljenike i Centrom za očuvanje i razvoj kulture manjina
Crne Gore na nizu zajedničkih,
izuzetno uspješnih programa.
Lj. Vukoslavović
(Kraj)
9
MART
APRIL
Nastava iz prirodnih nauka u OŠ „21. maj“, Podgorica
ZAVOD ZA ŠKOLSTVO:
Forum za nastavnike crnogorskog−srpskog, bosanskog i
hrvatskog jezika i književnosti u osnovnim školama
PRISTUP DJELU IVA ANDRIĆA U
OSNOVNOJ ŠKOLI
Na prvom forumu za nastavnike
crnogorskog−srpskog, bosanskog i hrvatskog
jezika i književnosti u osnovnim školama, organizovanom
u Zavodu za školstvo, razmatran je pristup djelu Iva Andrića
u osnovnoj školi.
Uvodničarka dr Tamara
Piletić, profesorica jezika i književnosti u OŠ „21. maj“ u Podgorici, podśetila je učesnike
na život i djelo ovog velikog
pisca. Tokom druge sesije razgovaralo se o djelima ovog
nobelovca zastupljenim u programu osnovne škole. Učesnici
su iznosili svoja iskustva i ideje
u realizaciji pripovijetki: Aska i
vuk, Most na Žepi, Knjiga, Deca,
Put Alije Đerzeleza...Tokom treće sesije učesnici su predstavili
primjere dobre prakse iz svojih
učionica. Svoje iskustvo predstavile su: Maja Ivanković, OŠ
„Dr Dragiša Ivanović“, Podgorica (primjena tehnike čitanje
sa predviđanjem u interpretaciji pripovijetke Deca); Anisa
Adrović, OŠ „25. maj“ Rožaje
(intrepretacija pjesme Zimsko
jutro Vojislava Ilića, uz pomoć
PP prezentacije i zvučnih zapisa); Ljiljana Ivanović, OŠ „Vuk
Karadžić“, Podgorica (motivacija za čitanje i razumijevanje pripovijetke Most na Žepi) i Raza
Muhović, OŠ „Donja Lovnica“
(interpretacija
pripovijetke
Knjiga).
U radu foruma učestvovalo je 40 nastavnika crnogorskog−srpskog, bosanskog i
hrvatskog jezika i književnosti
iz 28 osnovnih škola iz Rožaja,
Bijelog Polja, Podgorice, Nikšića, Cetinja, Budve, Sutomora...
Lj. V.
RAZMJENA ISKUSTAVA: Sa foruma
10 U Centru za đecu i mlade „Ljubović“ i Zavodu „Komanski most“
MART
APRIL
UNAPRIJEĐENI USLOVI
BORAVKA I RADA
Predstavnica delegacije EU u Podgorici Daun Edi Berd pohvalila je dobru
saradnju monitoring tima s rukovodiocima ovih ustanova zatvorenog
tipa i izrazila nadu da će njihova saradnja postati praksa i pravilo, jer je
pokazala pozitivne pomake
NVO „Akcija za ljudska
prava“, u saradnji sa Centrom
za antidiskriminaciju „Ekvista“,
Centrom za građansko obrazovanje i NVO „Sigurna ženska
kuća“, nedavno je sprovela
istraživanje o uslovima rada
i poštovanju ljudskih prava
u podgoričkom Zavodu „Komanski most“, kao i Centru za
đecu i mlade „Ljubović“. Njihov
izvještaj o primjeni preporuka
Evropskog komiteta iz 2008.
godine za sprečavanje mučenja i nečovječnog ponašanja,
za razliku od ranijih godina, bio
je pozitivan.
Od pet ponovljenih preporuka Evropskog komiteta
nije primijenjena samo jedna.
Zavod „Komanski most“ od
50 preporuka ove NVO u proteklom periodu ispunio je 21,
dok je od 30 preporuka Evropske komisije primijenjeno
samo 16. U Centru „Ljubović“,
od 36 preporuka NVO monitoring tima, primijenjeno je 20.
„Sa zadovoljstvom konsta-
tujemo da su u Centru za đecu
i mlade ’Ljubović’ i Zavodu
’Komanski most’ unaprijeđeni uslovi boravka i rada, te je
atmosfera sada mnogo prijatnija. Uz to, nijesu zabilježeni
slučajevi zlostavljanja štićenika.
Međutim, određene preporuke Evropskog komiteta za sprečavanje nasilja i nečovječnog
ponašanja nijesu ispunjene“,
istakla je direktorica NVO Tea
Gorjanc-Prelević.
Takođe, predstavnica delegacije EU u Podgorici Daun
Edi Berd pohvalila je dobru
saradnju monitoring tima s
rukovodiocima ovih ustanova
zatvorenog tipa i izrazila nadu
da će njihova saradnja postati
praksa i pravilo, jer je pokazala pozitivne pomake. Ona je
izrazila zadovoljstvo stanjem i
atmosferom, rekavši da je stepen ispunjenosti preporuka u
ovim institucijama ohrabrujući.
„Iskustva EU pokazuju da
su osobe s mentalnim oboljenjima posebno izložene zlou-
Sajam sezonskog zapošljavanja
„Summer job 2013“
POSLOVI ZA
SREDNJOŠKOLCE I
STUDENTE
Studentski parlament Univerziteta Crne Gore u saradnji
sa studentskom organizacijom
„Turist“ sa Fakulteta za turizam i
hotelijerstvo iz Kotora priredio
je krajem marta u Podgorici i
Kotoru Šesti sajam sezonskih
poslova u turizmu „Summer
job 2013“.
Cilj je da srednjoškolci i
studenti, zainteresovani za
sezonsko zapošljavanje, lakše
dođu do posla, a kompanije
jednostavnije do radnika. Mjesto za sezonsko zapošljavanje
ponudilo je oko 60 poslodavaca, među kojima su „Plantaže“,
„Avon“, „Kips“, Nacionalni parkovi Crne Gore, HTP „Budvanska rivijera“ i Maksimus.
potrebama i zlostavljanju, tako
da je monitoring veoma važno zaštitno sredstvo. Stepen
ispunjenih preporuka bilježi
pomake i nadam se da će se
naći i ispoštovati načini za dalje
unapređenje“, istakla je Berd.
I ministar rada i socijalnog staranja Predrag Bošković
izrazio je nadu da će uslovi
rada i boravka ubuduće bilježiti samo napredak. Prema
njegovim riječima, za dalje
unapređenje stanja u ovim
ustanovama neophodno je da
NVO sektor nastavi aktivnosti
u ovoj oblasti, te da je bitno da
se uključi i lokalna samouprava. Direktor Zavoda „Komanski
most“ Vaselj Dušaj podśetio
je da je boljim uslovima doprinijela i adaptacija kuhinje,
trpezarije, magacinskog prostora, sale i opreme za fizikalnu
terapiju, a obnovljen je i sistem
za navodnjavanje terena oko
zgrade Zavoda.
Š. B.
Pomoćnica ministra prosvjete i sporta Mubera Kurpejović smatra da projekat nije
značajan samo za poslodavce
i mlade ljude, već je od koristi
za čitav sistem. „Svake godine
oko 22.000 ljudi iz inostranstva
radi sezonski ili tokom godine
u Crnoj Gori. Mislim da je zaista
i prilika i vrijeme da naši mladi
preuzmu to tržište i oni nađu
možda pravog poslodavca sa
kojim će śutra i zasnovati radni
odnos“, istakla je Kurpejovićeva.
Ona je navela da se kroz
partnerski odnos sa svim relevantnim institucijama može
doprinijeti smanjenju nezaposlenosti, obrazovanju i formiranju kvalitetnog kadra i istovremeno razvoju turizma.
STANDARDI KOJI
OMOGUĆUJU KVALITET
Kabineti hemije i biologije opremljeni neophodnim hemikalijama,
laboratorijskim posuđem, kalotnim modelima za pravljenje molekula,
modelima unutrašnjih organa, kao i sa 15 mikroskopskih aparata. Ogledi
koji se izvode daju praktičnu dimenziju teoretskom znaju, đeca ih vole jer
su im zanimljivi
Nastavni proces u podgoričkoj OŠ „21. maj“ realizuje se u skladu sa savremenim
normama, zahvaljujući moderno opremljenom školskom zdanju. To se posebno
odnosi na kabinete u kojima
se izvodi nastava prirodnih
nauka. Danka Rosandić, profesorica hemije i biologije,
(predaje i predmet Zdravi stilovi života) s dugogodišnjim
iskustvom u radu sa đecom,
izražava zadovoljstvo uslovima rada. Međutim, ona
primjećuje velike razlike u
generacijama đece.
„Uz opremljenost neophodnim hemikalijama, kao
i laboratorijskim posuđem,
kalotnim modelima za pravljenje molekula, nastava
predstavlja pravo zadovoljstvo. Kabinet pruža mogućnost izvođenja ogleda bez
kojih su časovi hemije nezamislivi. Nažalost, posljednjih
godina đeca sve manje nalaze zadovoljstvo u učenju,
a uz to sve se više insistira
na njihovim pravima nego
na obavezama. To se veoma
loše odražava na kvalitet
znanja. Budući da sam svih
ovih godina bila dosljedna
kriterijima, generacije mojih učenika nastavljaju dalje
školovanje s dobrom osnovom“, ističe profesorica Rosandić i dodaje da su tu i ona
đeca koja su zainteresovana
i vole nova saznanja iz ovih
oblasti.
Ogledi – praktična
dimenzija teoretskom
znanju
„Oni često sami donesu
dio materijala neophodnog
za oglede koje izvodimo na
času. Ogledi koje izvodimo
u kabinetima daju praktičnu
dimenziju teoretskom znanju i zato ih đeca posebno
I MATEMATIKA MOŽE BITI OMILJENI
PREDMET
Miljan Stanković i Ivana Lazarević, učenici VIII razreda,
više vole prirodne nego društvene nauke, posebno matematiku.
„Zahvaljujući dobrom temelju koji smo stekli u osnovnoj
školi, matematika nam je postala omiljeni predmet. Nastavnik Radomir Vujović puno nam pomaže, posebno u periodu
pripreme za takmičenja. Računske operacije i geometrija
posebno su zanimljive oblasti. Pored koristi u učenju i informisanju koje omogućuje kompjuterska tehnika, oni koji
veliki dio vremena provode uz kompjuter, u stvari gube ipak
vrijeme koje se ne može nadoknaditi“, objašnjavaju Miljan
i Ivana.
Miljan voli košarku i htio bi da bude košarkaš, jer bi mu
to, kako kaže, otvorilo mogućnost za putovanja o kojima sanja. Ivana još nije sigurna o svom budućem zanimanju, jer
pored prirodnih nauka ona voli strane jezike.
Prema riječima nastavnice Danke Rosandić, Milena
Đukanović i Tamara Knežević, učenice IX razreda, odlične
su hemičarke. One kažu da ih privlače sve prirodne nauke podjednako (matematika, fizika, hemija), tj. logika koja
predstavlja njihovu suštinu. Iako su mladi XXI vijeka obuzeti
čarolijom digitalnog svijeta, one smatraju da je ovo vijek hemije. Često pomažu drugaricama da savladaju matematičke
nedoumice i zavrzlame.
„Roditelji su nas usmjeravali i pomagali nam da razvijemo ljubav prema prirodnim naukama. Takođe, i naša starija
braća i sestre uspješni su u ovim predmetima, te su i na nas
prenijeli to oduševljenje. Ogledi koje izvodimo predstavljaju
najzanimljiviji dio časa: na primjer, trik sa balonom, reakcija
između cinka i kiśeline, prikazivanje praskavog gasa“, kažu
naše mlade sagovornice Milena i Tamara.
Milena voli da slika. Posebno je privlači apstraktno slikarstvo, a sebe u budućnosti vidi kao arhitektu.
vole jer su im zanimljivi. Na
primjer, proces dobijanja vodonika i kiseonika, ili reakcije
bjelančevina. Kada gledaju
kako se ti procesi odvijaju,
đeca ih nikada ne zaborave“,
objašnjava profesorica Rosandić.
Takođe, i kabinet biologije opremljen je neophodnim
didaktičkim pomagalima.
„Biologija je đeci malo
bliža, lakša i jednostavnija za
shvatanje. Najčešće ih interesuju uzroci hroničnih bolesti.
jednostavno – motivisati. To
je početni korak u promovisanju znanja“, ističe profesorka Rosandić.
Velibor Ilić, profesor fizike i ICT koordinator u ovoj
vaspitnoobrazovnoj ustanovi, kaže da bi uslovi u školi
ipak mogli biti bolji.
„Nemamo kabinet za
izvođenje nastave fizike, već
se isti koristi za nastavu hemije i biologije. Ako se neki
ogledi iz fizike moraju pripre-
Profesorica Danka Rosandić s učenicama Milenom Đukanović i Tamarom Knežević
Student povjerenik Univerziteta Crne Gore Miloš Pavićević rekao je da je prošlogodišnji sajam sezonskih poslova
u turizmu pośetilo nekoliko hiljada studenata i maturanata,
te da je predato oko 4.000
prijava, a oko 400 kandidata
dobilo je priliku da radi tokom
tri ljetnja mjeseca.
Dekan Ekonomskog fakulteta doc. dr Dragan Lajović
uvjeren je da će ove godine
biti mnogo manje onih koji
dolaze iz drugih država da rade
u Crnoj Gori, kao i da će sajam
ponuditi kompetentne mlade
ljude koji mogu da odgovore
zahtjevima tržišta.
O. Đ.
To su đeca koja planiraju dalje školovanje u medicinskoj
školi. ostoje modeli unutrašnjih organa srca, mozga, bubrega, kao i 15 mikroskopskih aparata“, ističe Rosandić.
Pokloniti veću pažnju
talentima
Talentovana đeca ne
smiju se zanemariti, ali smatra da im se ne poklanja dovoljna pažnja.
„Kada postignu određeni
rezultat na takmičenjima, u
štampi ili na TV pomene se
njihovo ime, saopšti informacija o njihovom uspjehu,
i na tome se sve završi. Potrebna je veća medijska podrška, razgovor sa đecom,
fotografisati ih, nagraditi,
mati minimum sat vremena
ranije, to komplikuje organizaciju časa. Na primjer, to je
slučaj kada želimo demonstrirati napon struje. Srećom,
većina đece, zahvaljujući
modernim sredstvima komunikacije, veoma je dobro
informisana. Neke nastavne
jedinice skoro da i ne moram
predavati. Na primjer, o energetskim izvorima. Uopšteno
govoreći, đeca su mnogo
više zainteresovana za društvene nauke. Smatram da bismo ih najbolje animirali ako
bi svi imali svoj kompjuter i
instaliran program koji bi im
omogućio praćenje nastave“,
objašnjava profesor Ilić.
Š. B.
Izdanja Zavoda za udžbenike i nastavna sredstva Podgorica: Zbirke riješenih zadataka iz
algebre i geometrije i analize za dodatnu nastavu i takmičenja učenika srednjih škola
RIZNICA NESTANDARDNIH
METODA ZA RJEŠAVANJE
ZADATAKA
Veći broj zadataka je sa raznih matematičkih takmičenja srednjoškolaca širom svijeta. Pojedini zadaci su riješeni na više
iš načina
či i predstavljaju
d
lj j pravo sredstvo
d
za ilustrovanje povezanosti pojedinih područja matematike, te služi razvijanju kreativnog, stvaralačkog matematičkog mišljenja i podstiču učenike da izlaze
izvan uskih okvira zadatog problema
Učenici se sa matematikom, njenim ljepotama i
stalnim izazovima koje im
ona upućuje, upoznaju kroz
nastavu u školama. Međutim,
odavno je uočeno da se, zbog
različitog stepena zainteresovanosti za matematiku, na časovima ne mogu zadovoljiti
zahtjevi izvjesnog broja učenika koji pokazuju posebne
sklonosti prema matematici i
radoznalost da saznaju znatno više od onoga što im škola
može pružiti.
U želji da zadovolji potrebe talentovanih srednjoškolaca i olakša im pripremu
za takmičenja iz matematike,
Zavod za udžbenike objavio
je Zbirku riješenih zadataka iz
algebre i Zbirku riješenih zadataka iz geometrije i analize
za dodatnu nastavu i takmičenja učenika srednjih škola,
autora dr Miomira Anđića i dr
Radoja Šćepanovića. Zbirke
su značajno unapređenje ranije Zbirke riješenih zadataka
iz matematike za takmičenja
učenika srednjih škola istih
autora, koju je 2005. godine
izdala Laboratorija za matematiku i računarstvo Podgorica.
Kako kaže Lazo Leković,
odgovorni urednik i urednik
izdanja, motiv za njihovu
pripremu bio je nedostatak
zbirke za ove oblasti za gimnazije. Za osnovnu školu
već su izdali Mozgalice, 6, 8 i
9 (autori Radoje Šćepanović
i Danijela Jovanović), a Mozgalicu 7 Radoje Šćepanović
je pripremio sam, a izdala
Laboratorija za matematiku i
računarstvo Podgorica.
Olakšati rad profesora
Autori ističu da je cilj
ovih zbirki da se učenicima
i nastavnicima pomogne u
dodatnoj nastavi, kao i u pripremanju za matematička
takmičenja najvišeg ranga
− državnim, balkanijadama
i olimpijadama. Zbog toga
je u njima posebna pažnja
posvećena svim oblastima
iz kojih se daju zadaci na tim
takmičenjima: Teorija brojeva, Nejednakosti, Geometrija,
Kombinatorni zadaci, Polinomi, Funkcionalne jednačine.
Naravno, tu su sadržaji i za
dodatnu nastavu iz: Realnih
brojeva, Funkcija, Skupova
tačaka u ravni, Jednačina, Nejednačina, Sistema jednačina,
Sistema nejednačina, Nizova,
Aritmetičkog i geometrijskog
niza, Nalaženja zbirova, Anali-
OSPOSOBLJAVANJE ZA SAMOSTALNO
RJEŠAVANJE TEŠKIH ZADATAKA
Zbirka riješenih zadataka iz algebre, sa širokim rasponom tema i zadataka, odgovara svojoj namjeni (za rad u
dodatnoj nastavi i pripremanje učenika srednjih škola za
takmičenja). U uvodu Zbirke naveden je “opis klasičnih ideja za rješavanje takmičarskih zadataka”. Takođe, na početku
poglavlja Djeljivost, prosti brojevi, Polinomi i nejednakosti,
navedeni su kratki podsjetnici u kojima se gradivo, učeno u
redovnoj nastavi, proširuje i produbljuje, tako da omogućavaju rješavanje nestandardnih zadataka.
Rješavajući zadatke iz ovih zbirki, učenici se osposobljavaju za samostalno rješavanje teških zadataka i pripremaju
za matematička takmičenja. Takođe, ove zbirke su namijenjene nastavnicima matematike koji predaju matematiku u
srednjim školama i rade sa učenicima koji imaju dar za matematiku.
tičke geometrije i Ekstremnih
vrijednosti.
„Zbirke predstavljaju pravu riznicu nestandardnih metoda za rješavanje zadataka,
sa neobičnim, nepredvidljivim i originalnim rješenjima.
Veći broj zadataka je sa raznih
matematičkih
takmičenja
srednjoškolaca širom svijeta. Pojedini zadaci su riješeni
na više načina i predstavljaju
pravo sredstvo za ilustrovanje povezanosti pojedinih
područja matematike, te služi
razvijanju kreativnog, stvaralačkog matematičkog mišljenja i podstiču učenike da izlaze izvan uskih okvira zadatog
problema. Kako bi se olakšao
rad profesorima i učenicima,
zadacima u nekim oblastima
prethodi odgovarajući teorijski dio sa osnovnim pojmovima i tvrđenjima“, kaže Miomir
Anđić.
Autori se nadaju da će
zbirke biti koristan dodatak
i u redovnoj nastavi učenika
srednjih škola. Mnogobrojni
riješeni zadaci omogućavaju
srednjoškolcima da se upuste
u samostalna proučavanja
i da se osposobe za analizu
određenih vrsta problema. U
njima su takođe i originalni
zadaci nešto lakšeg nivoa, namijenjeni za dodatnu nastavu, ali i kao priprema za rješavanje takmičarskih zadataka.
Recenzent Ivona Adžić
ocjenjuje da su zadaci u Zbirci za algebru sistematično
odabrani po težini i raznovrsnosti. Njihovo rješavanje zahtijeva analizu i razumijevanje naučenog gradiva. Kako
se ne radi o jednostavnim
zadacima, to što su, u većini
slučajeva, detaljno riješeni,
pojedini i na više načina, pomažu nastavnicima da lakše
organizuju dodatnu nastavu.
Sistematičan pristup
„Zadaci za algebru su zanimljivi i većina od njih je pro-
blemskog tipa. Prema mom
mišljenju, oni su srednjeg do
složenijeg nivoa, mada ima i
onih jednostavnijih, čije rješenje ipak u velikom broju
slučajeva nije šablonsko. Za
veći broj zadataka je na kraju dato neko od rješenja. To
smatram pozitivnim, jer se
time značajno olakšava nastavnicima da organizuju dodatnu nastavu matematike u
srednjim školama“, ocjenjuje
recenzent dr Svjetlana Terzić.
Recenzent Miodrag Lalić ističe da su u uvodima
poglavlja iz geometrije i poglavlja o rješavanju jednačina
navedene činjenice kojima
se gradivo produbljuje i proširuje u odnosu na sadržaje
koji su poznati iz redovne nastave, potrebne za rješavanje
složenijih zadataka.
On ukazuje da je Zbirka pisana tako da učeniku i
njegovom nastavniku približi
razne načine rješavanja takmičarskih zadataka. Sistematično se pristupilo odabiru
i rješavanju zadataka. Prvo
poglavlje u zbirci je Geometrija, koje obuhvata zadatke
klasične geometrije, od kojih
se 114 odnose na planimetriju, a 40 na stereometriju. U
ovom poglavlju je prikazano
i deset ilustrativnih rješenja
jednog zadatka sa Juniorske balkanske matematičke
olimpijade. Poglavlje ima i
uvodni dio u kome su formulisane neke osnovne teoreme
i navedene dobro poznate
formule planimetrije, koje se
odnose na trougao i četvorougao.
Drugo poglavlje u zbirci
je Analiza, i ono je podijeljeno u nekoliko cjelina, u zavisnosti od tipa zadataka koji se
rješavaju. To su: Realni brojevi, Funkcije, Skupovi tačaka u
ravni – Analitička geometrija,
Jednačine, Sistemi jednačina,
Jednačine i sistemi jednačina
sa parametrima, Funcionalne jednačine, Nejednačine
Zbirke testova za polaganje maturskog i stručnog ispita
SVE NA JEDNOM
MJESTU
Ispitni centar i Zavod za
udžbenike i nastavna sredstva − Podgorica objavili su
zbirke testova za polaganje
maturskog i stručnog ispita
iz matematike, crnogorskog
− srpskog, bosanskog, hrvatskog jezika i književnosti, albanskog jezika i književnosti,
te pet stranih jezika (engleski,
italijanski, francuski, ruski i njemački).
Direktor Ispitnog centra
prof. dr Željko Jaćimović ističe
da je cilj da se ovaj materijal
približi učenicima, roditeljima i nastavnicima. Zbirke su
veoma korisne za pripremu
maturskog i stručnog ispita
iz predmeta koji se eksterno
testiraju, jer se na jednom
mjestu nalaze svi do sada
objavljeni testovi. Za strane je-
zike, uz zbirke, pripremljeni su
i CD-ovi sa pratećim zvučnim
materijalom.
Zbirka testova iz crnogorskog − srpskog, bosanskog,
hrvatskog jezika i književnosti
sadrži do sada objavljene zadatke kojima se provjerava razumijevanje pročitanog funkcionalnog i književnog testa,
znanje iz istorije književnosti,
semantike, primjena naučenih jezičkih pravila u pisanju
školskog eseja, odnosno funkcionalnog testa. Takođe sadrži
i rješenja i sheme za bodovanje zadataka, školskog eseja i
funkcionalnog testa.
U Zbirci zadataka iz matematike objedinjeni su testovi
za potrebe pilota maturskog
i stručnog ispita, kao i testovi
koje su kandidati polagali od
juna 2011. do avgusta 2012.
godine. Testovi su sastavljeni
tako da je dio zadataka bio
isti za kandidate iz gimnazije
i kandidate iz stručnih škola.
Zajednički zadaci su po pravilu, manje zahtjevni, u testu za
maturski ispit. Razlog je manji
fond časova matematike u
stručnim školama. Razdvajanje u zbirci nije izvršeno tako
da u manjem broju slučajeva
postoje dvije varijante skoro
istog zadataka. Jednostavnija varijanta je na stručnom, a
složenija na maturskom ispitu.
Zadaci su podijeljeni po
oblastima u skladu sa ispitnim
katalogom. Zadaci otvorenog
tipa dati su sa detaljnim rješenjem i bodovanjem. One višestrukog izbora prati tačan odgovor, a gdje se smatralo da je
potrebno, dato je uputstvo ili
kompletno rješenje.
Zadaci iz engleskog jezika
raspoređeni su po oblastima:
slušanje, čitanje, leksika/gramatika i pisanje. Pored svakog
zadatka je oznaka težine: M za
maturski, a S za stručni ispit.
Slično je i u drugim zbirkama
zadataka iz stranih jezika.
Na kraju svake zbirke data
je shema za ocjenjivanje i način bodovanja.
Zbirke se neće prodavati.
Oni koji imaju pristup internetu mogu ih naći na sajtu Ispitnog centra (www.iccg.co.me).
Po tri kompleta distribuirana
su bibliotekama svih srednjih
škola u Crnoj Gori. Tamo ih
mogu koristiti đaci koji nemaju pristup internetu.
Dr Svjetlana Terzić, recenzent:
ANALIZA I RAZUMIJEVANJE
NAUČENOG GRADIVA
Smatram da su zadaci u zbirci iz geometrije i analize
interesantni i da je većina njih problemskog tipa, a to znači da njihovo rješavanje ne zahtijeva doslovnu primjenu,
već analizu i razumijevanje naučenog gradiva. U zbirci ima
veliki broj složenih zadataka, ali ima i onih jednostavnijih,
čije rješenje nije šablonsko, i zato su korisni. Većina zadataka u poglavlju Geometrija dobro je odabrana, zadaci su
raznovrsni i sadržajni. I zadaci u poglavlju Analiza su interesantni. Njihovo rješavanje je nestandardno i idejno korisno
i za mnoge tipove zadataka koji nijesu prikazani u zbirci.
Za veliki broj zadataka na kraju je dato neko od rješenja.
To smatram pozitivnim, jer se time, s obzirom na to da se
ne radi o jednostavnim zadacima, značajno olakšava nastavnicima da organizuju dodatnu nastavu matematike u
srednjim školama.
Dr Radoje Šćepanović, autor:
ZAKLJUČIVANJE I DOKAZIVANJE
U rješavanju zadataka koristili smo desetine različitih
metoda zaključivanja i dokazivanja. Sve one su zasnovane
na logičkim pravilima izvođenja. Od posebnog značaja su
zadaci u kojima se traži dokaz nekog tvrđenja jer, učeći
dokaze, učenik se uči logičkom rasuđivanju (zaključivanje,
dokazivanje, ... ). Zaključivanje i dokazivanje imaju sličnosti
i razlike. One su dvije obrnute logičke radnje. Zaključivanje
se zasniva na zakonima logičkog mišljenja i raznim logičkim pravilima izvođenja. Dokazivanje je radnja kojom se
utvrđuje istinitost nekog tvrđenja. Za obje važe ista pravila
i imaju iste strukture. Svako zaključivanje može se shvatiti
i kao dokazivanje nekog zaključka, a svaki dokaz se može
izvesti jedino putem zaključivanja. Ipak, među njima postoji i jedna razlika, ona je u različitim ciljevima mišljenja.
Kod zaključivanja usmjereni smo na sticanje novog znanja,
na otkrivanju novih veza i odnosa, do tada nepoznatih,
među pojmovima i tvrđenjima koja su nam prethodno poznata. Kod dokazivanja mi ne idemo dalje od rezultata koje
već imamo pred sobom, već želimo da utvrdimo njihovu
tačnost koristeći logička pravila dokazivanja. Kod zaključivanja idemo od uslova zadatka ka zaključku, a kod dokazivanja polazimo od zaključka prema uslovima zadatka koji
će ga dokazati. O svim ovim odnosima strogo smo vodili
računa u rješavanju zadataka.
i sistemi nejednačina, Ekstremne vrijednosti, Nizovi i
Razni zadaci iz analize. Cjelina jednačine sadrži i obiman
uvodni dio u kome je prikazan veliki broj metoda za rje-
šavanje jednačina, pri čemu
je svaka metoda ilustrovana
urađenim primjerima.
Pripremila:
Lj. Vukoslavović
11
MART
APRIL
[email protected]
www.zuns.me/prosvjetnirad
Ministar prosvjete Slavoljub Stijepović sastao se sa
ambasadorom Republike Slovenije u Crnoj Gori Vladimirom
Gašparičem
NR Kina poklonila 804 računara crnogorskim đacima
O REALIZACIJI PROJEKTA
ELEKTRONSKOG
OBRAZOVANJA
Na sastanku minstra prosvjete Slavoljuba Stijepovića
i ambasadora Republike Slovenije u Crnoj Gori Vladimira
Gašpariča razmatrana je mogućnost realizacije projekta
elektronskog obrazovanja u
crnogorskim školama. Elektronsko obrazovanje je postalo
praksa u zemljama Evropske
unije i važan je faktor za izgradnju modernog obrazovnog sistema i modernizaciju
procesa nastave. Ovakav vid
obrazovanja se uspješno primjenjuje i u Republici Sloveniji,
a podrazumijeva upotrebu klasičnih i elektronskih udžbenika
u nastavi. Dogovoreno je da
stručnjaci za ovu oblast iz Republike Slovenije pośete Crnu
Goru i sa partnerima iz Ministarstva prosvjete preciziraju
detalje sprovođenja Projekta
u određenom broju škola na
teritoriji Crne Gore. Primjenom
i učešćem u ovakvom i sličnim
projektima Crna Gora će biti
u mogućnosti da unaprijedi
obrazovni sistem.
Ambasador Gašparič je
čestitao ministru Stijepoviću
na privremenom zatvaranju
poglavlja 26 – Obrazovanje i
kultura u okviru pregovora o
pristupanju Crne Gore Evropskoj uniji.
Dosadašnja saradnja između Crne Gore i Republike
Slovenije ocijenjena je kao
uspješna, posebno kada je
riječ o učešću slovenačkih
stručnjaka u definisanju reforme crnogorskog obrazovnog
sistema.
BLIŽI INFORMATIČKOM
DRUŠTVU
Potpredsjednik Vlade i ministar za informaciono društvo i telekomunikacije Vujica
Lazović i ambasador NR Kine u
Crnoj Gori Ži Žaolin potpisali
su krajem februara Potvrdu o
primopredaji i početak uručenja 804 računara iz donacije
NR Kine đeci školskog uzrasta
iz śevernih opština.
Uručenju prvih računara
prisustvovali su najbolji učenici iz 11 opština koje su obuhvaćene programom, kao i
direktori tih škola.
Potpredsjednik Lazović
je u ime Vlade Crne Gore zahvalio Kini na ovoj izuzetno
korisnoj donaciji. On je izrazio zadovoljstvo „što se Vla-
da Crne Gore opredijelila da
dominantan broj računara iz
ovog kontigenta opredijeli za
804 učenika iz 93 škole iz 11
opština sa śevera Crne Gore.
Kriterijumi za dodjelu ovih računara su svakako bili uspjeh
đece u školi i materijalno stanje. Dakle, prednost su imala
đeca čiji su roditelji u situaciji
da koriste materijalnu pomoć
ili se nalaze na Zavodu za zapošljavanje“, objasnio je Lazović.
„Vodili smo računa i o
tome da i male seoske škole,
odnosno najbolji đaci iz tih
škola dobiju po jedan računar
i da svima njima obezbijedimo šansu da se priključe jed-
nom novom društvu, informatičkom društvu, i da u tom
društvu imaju jednake šanse
kao i ostali“, dodao je, uz ostalo Lazović.
On je zahvalio kompaniji
M-tel koja je poklonila 100
modema za računare i time će
učenici imati neograničen besplatan godišnji internet.
Ambasador Kine Ži Žaolin
je istakao da je u današnjem
kompjuterizovanom svijetu
veoma važno da đeca odmalena savladaju rad na kompjuterima.
O. Đ.
Lj. V.
12
MART
APRIL
SA SVEČANOSTI: iz Vile Gorica
USPJEŠNA SARADNJA: Sa sastanka
Kompanija Majkrosoft i Univerzitet Mediteran potpisali memorandum
Ministarstvo prosvjete i Majkrosoft potpisali memorandum o saradnji
STUDENTIMA BESPLATAN NASTAVAK USPJEŠNE
DESETOGODIŠNJE
PROGRAM OFFICE 365
SARADNJE
Generalni menadžer Majkrosofta u 24 zemlje Centralnoistočne Evrope Takuja Hirano i
rektor Univerziteta „Mediteran“
prof. dr Slobodan Backović potpisali su memorandum kojim je
omogućeno da studenti te visokoškolske ustanove besplatno koriste Majkrosoftov paket
„Office 365“.
Hirano je istakao da Majkrosoft, kao kompanija čije poslovanje počiva na autoritetu
znanja, već godinama ulaže u
obrazovanje. „Mi vjerujemo u
studente i u njih investiramo.
Ovo je vrhunska tehnologija
koja studentima omogućava
da realizuju svoje potencijale.
Ovaj softver obezbjeđuje način komunikacije i međusobno
povezivanje, a koristi ga oko 50
miliona studenata širom svijeta. Upotrebljavaju ga i poslovni
ljudi, potrošači, ali su studenti u
njemu najvažniji jer oni su naša
budućnost i moraju imati mogućnost da razmjenjuju infor-
macije“, rekao je Hirano.
„Office 365 najbolji je i
najkorišćeniji alat ove vrste
u svijetu. Svaki student će,
osim e-mail adrese sa 25 GB
prostora zaštićenih od virusa i
spama, imati na raspolaganju
kalendar i kontakte u cloudu,
instant poruke, mogućnost
audio i video poziva, kao i vebkonferencije“, objasnio je rektor Backović.
O. Đ.
Generalni menadžer Takuja Hirano i rektor prof. dr Slobodan Backović potpisuju sporazum
Ministar prosvjete Slavoljub Stijepović sastao se sa Takujem Hiranom, generalnim
direktorom Majkrosofta za 24
zemlje centralne i istočne Evrope.
Nakon sastanka, na kome
je bilo riječi o dosadašnjem
partnerstvu, potpisan je treći
memorandum o saglasnosti
između Majkrosofta Crna Gora
i Ministarstva prosvjete, koji
predstavlja nastavak uspješne
desetogodišnje saradnje.
Obe strane saglasile su se
da sarađuju u primjeni programa kroz zajedničku podršku
razvoju zajednice znanja, stvaranjem naprednog okruženja
za rad u školama, da promovišu digitalnu pismenost kao dio
obrazovnog programa, razvoj
PROMOVISATI DIGITALNU PISMENOST: Sa sastanka
radne snage osposobljene
za rad sa informacionim tehnologijama, te da pomognu
premošćavanje
digitalnog
jaza radi razvijanja digitalne
pismenosti u školama i u slabo
razvijenim društvenim zajednicama.
Lj. V.
TALENTI
Jovana Milošević, učenica IX razreda podgoričke OŠ „Branko Božović“
ODABRALA ŠKOLOVANJE
U VELIKOJ BRITANIJI
Britanski obrazovni sistem umnogome se razlikuje od našeg, počevši od koncepcije nastavnih planova i programa, pa do razreda koji su manje brojni. Tokom
prve dvije godine školovanja obavezna su samo četiri predmeta, dok se ostali biraju u skladu sa interesovanjem
Kada se bliži kraj osnovne škole, gotovo sva đeca
stoje pred istom dilemom:
kako nastaviti školovanje i
pronaći pravo usmjerenje?
I dok dio njih pasivno slijedi
izbor drugara ili ispunjava
želje svojih roditelja, tu su i
oni rijetki koji sami traže odgovarajući obrazovni smjer.
Jedna od njih je i Jovana
Milošević, učenica IX razreda
podgoričke osnovne škole
„Branko Božović“. Kako je tokom dosadašnjeg školovanja
zavrijedila diplomu „Luča“,
reklo bi se da je izazov izbora
time bio mnogo veći. Jelena
se već dokazala kao pjesnikinja, pohađa Muzičku školu
„Vasa Pavić“ i poseban užitak
nalazi u sviranju klavira, bavi
se i sportskim plesom, a sa
samo 11 godina snimila je
i jednu reklamu. Međutim,
kako sama kaže, opredjelje-
UZ ŽELJU I VOLJU SVE SE MOŽE
Jovana Milošević je član školskog hora, kao i vokalnog
sastava „Grlice“. Pored redovnih školskih obaveza, angažovana je u mnogim vanškolskim aktivnostima. Ne žali se.
"Kada je vrijeme maksimalno isplanirano i organizovano,
uz želju i volju sve se može postići", kaže ona.
„Ne volim opravdanja na račun nečega drugog. Nešto
nijesam uspjela da naučim zato što sam bila na plesu ili
probi hora. Škola je na prvom mjestu. Pravo zadovoljstvo
je biti dio školskog hora, kao i ansambla ’Grlice’ zato što
su na repertoaru zastupljeni svi stilovi, počev od evergrina
do trenutno popularnih stranih i domaćih pjesama, etno,
kao i belkanto muzike. Nastavnica nas ne obavezuje niti
usko ograničava na jedan muzički pravac. U slobodnom
vremenu volim da slušam kvalitetnu muziku. Na primjer,
muzika iz vremena mladosti mojih roditelja veoma dobro
zvuči“, ističe Jovana.
nje je teklo brzo.
„Nakon bližeg upoznavanja sa postojećim školama
i usmjerenjima ovdje u Podgorici uvidjela sam da mojim
interesovanjima i senzibilitetu ne odgovara nijedno.
Putem interneta i postojećih veb-sajtova krenula sam
dalje, tražeći informacije o
američkim i britanskim programima školovanja. Krenula
sam dalje i kontaktirala Turističku agenciju ’Kub’, koja
inače organizuje školovanje
u inostranstvu. Putem mejla
komunicirala sam s Tatjanom
Filipović, agentom, i dobila
detaljnije informacije. Brzo
je uslijedilo polaganje testova iz engleskog jezika i
matematike, a nakon toga
i intervju putem Skajpa sa
predstavnicima uprave škole koji su mi saopštili da sam
zadovoljila njihove kriterijume“, objašnjava Jovana.
Prema njenim riječima,
britanski obrazovni sistem
umnogome se razlikuje od
našeg. Počevši od koncepcije nastavnih planova i programa, pa do razreda koji su
manje brojni. Tokom prve
dvije godine obavezna su
samo četiri predmeta, dok se
ostali biraju u skladu s interesovanjem. Osim toga, savremeno opremljena škola nudi
mogućnost bavljenja gotovo
svim vrstama umjetnosti, što
posebno raduje našu mladu
sagovornicu.
Dopada joj se britanska
kultura, otvorenost, kao i
razumijevanje za strance.
Budući da je riječ o privatnoj
školi, troškove školarine snosiće njeni roditelji. Škola je
ponudila mogućnost smještaja u nekoj porodici ili u kućama koje nijesu klasičnog
internatskog tipa. Riječ je o
tri kuće koje funkcionišu pod
okriljem škole, a locirane su u
neposrednoj blizini školskog
kompleksa. Ipak, ne može se
zanemariti da će već od septembra Jelena sa samo 16
godina otići daleko od svojih
roditelja, rodnog grada, kao i
svojih drugara.
„Moji roditelji nijesu bili
iznenađeni odlukom i podržavaju moju želju i stav. Iako
će mi nedostajati i školske
drugarice, uvjerena sam da
će savremena digitalna komunikacija ublažiti daljinu i
povezivati nas i dalje“, kaže
BRZO SAVLADALA IZAZOV IZBORA DALJEG ŠKOLOVANJA: Jovana Milošević
Jovana.
Prije zvaničnog početka
školske godine, ona će dvije
neđelje provesti na ljetnjem
kursu engleskog jezika.
Š. Begzić
Iz stranog školstva
TALENTOVANI UČENICI SU
GARANT BUDUĆEG PROGRESA
Nadareni učenik je stvaralac po opredjeljenju. Zbog toga je važno otkriti takve učenike i pomoći im da se ne izgube u svakodnevnoj užurbanosti
Piše: Olga Andrijanova
Obrazovanje danas preživljava ozbiljnu krizu. Uzroci su,
u stvari, posljedice koje nam
je prošlost ostavila u nasljedstvo. Osnova progresivnog
razvoja svake zemlje i čovječanstva u cjelini jeste sam
čovjek, njegova djelatnost,
kultura, obrazovanje, profesionalna kompetentnost.
Zato je, i danas i ubuduće,
aktuelno i prioritetno što više
pažnje posvećivati i snage
ulagati u otkrivanje, obrazovanje i razvoj talentovanih
učenika.
Blagovremeno otkrivanje nadarenih učenika ima
veliki značaj ne samo za njih
i njihove roditelje nego i za
državu. Upravo talentovani
učenici, kad odrastu, predstavljaće potencijal zemlje
koji joj omogućava da pravi
radikalne i kvalitetne skokove u ekonomskoj i socijalnoj
sferi.
Nadarenim
možemo
smatrati one učenike koji se
izdvajaju izuzetnim, očiglednim, ponekad i izvanrednim
dostignućima u nekoj oblasti. Nadarenost predstavlja
obuzetost djelatnošću i bavljenje samim predmetom, tj.
to što učenik radi s ljubavlju
i usavršava, realizujući nove
zamisli rođene u procesu
samoga rada. Ako rezultat
prevazilazi početnu zamisao,
možemo govoriti da se radi
o razvoju djelatnosti. Razvoj
djelatnosti na inicijativu učenika jeste stvaralaštvo. Nadareni učenik je stvaralac po
opredjeljenju. Zbog toga je
važno otkriti takve učenike i
pomoći im da se ne izgube u
svakodnevnoj užurbanosti.
Sačuvati i razvijati
obdarenost
Problem ispoljavanja nadarenih učenika ima jasno
izražen etički aspekat. Identifikovati učenika kao „nadarenog“ ili „nenadarenog“, znači
miješati se u njegovu sudbinu, unaprijed predupređivati
njegova subjektivna očekivanja. Mnogi životni konflikti
između „nadarenih“ i „nenadarenih“ proizilaze iz neadekvatnosti (i lakomislenosti)
prognoza njihovih budućih
dostignuća.
Postavlja se pitanje: kako
sačuvati od prirode datu
nadarenost i razvijati sposobnosti manje nadarenih,
kako ih na vrijeme podržati i
usmjeriti.
U osnovnoj školi nadareni učenici mogu postati
predmet manipulisanja. Učenike možemo uporediti sa
cvjetovima. Dobar stručnjak
za cvijeće zna koji cvijet treba
posaditi u kiśelo tle, a koji bi
u takvom zemljištu uginuo.
Adekvatno posmatranje unikalne, od prirode date nadarenosti, zahtijeva prilaz koji
ima u vidu kako sposobnosti
tako i osobenosti ličnosti nadarenog učenika, njegovog
moralnog i duhovnog lika.
Otkrivanje, obučavanje i razvoj nadarenih učenika čine
jedan sistem. Nijedan od tih
oblika rada ne smije biti sam
sebi cilj, niti djelovati odvojeno od drugih. Dijagnostika
ne treba da služi cilju odabira, nego da bude sredstvo
najefikasnijeg razvoja i obučavanja nadarenih učenika.
Naravno, dati prilaz ima posebne zahtjeve u pogledu
stručnosti onoga ko radi s nadarenim učenicima i pretpostavlja određene oblike pripremanja takvih stručnjaka.
Na dobrobit nauke
Višestranost i složenost
fenomena nadarenosti opredjeljuje svrsishodnost postojanja raznovrsnih usmjerenja,
oblika i metoda pedagoškog
rada s nadarenim učenicima.
U okviru osnovnih pravaca
rada, u sistem treba izdvojiti:
Prvo – predškolske obrazovne ustanove, u prvom
redu đečje vrtiće opšteobrazovnog tipa, centre za razvoj
đece, u kojima su stvoreni
najpovoljniji uslovi za razvoj
sposobnosti predškolaca;
Drugo – opšteobrazovne
škole, u okviru kojih se stvaraju uslovi za individualno
obučavanje nadarene đece;
Treće – dopunsko ob-
razovanje namijenjeno zadovoljavanju individualnih
socio-kulturnih i obrazovnih
potreba nadarene đece, koje
omogućavaju obezbjeđenje
uticaja, podrške i razvoja njihovih sposobnosti u okviru
opšteg srednjeg obrazovanja; i
Četvrto – škole orijentisane na rad s nadarenom
đecom (liceji, gimnazije, netipične obrazovne institucije), pozvane da obezbijede
podršku i razvoj mogućnosti
takvih učenika u procesu dobijanja opšteg stručnog obrazovanja.
Osnovni zadatak onih
koji rade s nadarenom đecom formuliše se na sljedeći način: otkrivanje i razvoj
sposobnosti učenika za samoaktualizaciju i efektivnu
realizaciju njihovih povećanih mogućnosti u budućnosti, za zrelu profesionalnu
djelatnost, da bi nadarenost
datu učeniku on harmonično
razvijao na dobrobit nauke,
ekonomije i kulture u cilju
preobražaja i progresa društva u cjelini.
(Oprema redakcijska)
(„Praktični časopis za
nastavnike i uprave škola“,
jul, 2012)
Preveo
Slavko Šćepanović
13
MART
APRIL
VIJESTI IZ ŠKOLA
OŠ „Polica“, Berane
TIVAT: Susreti mladih talenata „Djeca imaju krila“
PROMOCIJA KREATIVNOSTI HRABRE, SNAŽNE, PAMETNE,
VAŽNE...
U čitaonici Narodne biblioteke u Tivtu, pjesmom,
muzikom i glumom, pod
motom „Djeca imaju krila“, talenat su pokazali đaci
osnovnih škola iz Podgorice
(„Milorad – Musa Burzan“,
„Štampar Makarije“, „Božidar Vuković Podgoričanin“),
Kotora („Narodni heroj Savo
Ilić“), sa Cetinja („Njegoš“),
Nikšića („Janko Bjelica“) i iz
Tivta („Branko Brinić“, „Nikola Đurković“ i „Drago Milović“), te njihovi drugari iz
muzičkih škola: „Vasa Pavić“
– Podgorica , „Vida Matijan“
– Kotor, i Muzička škola – Ti-
vat.
U edukativno-zabavnom
programu učestvovala su i
đeca sa posebnim potrebama, a specijalni gost je
bio Petar Pejaković, reditelj,
dramaturg, glumac i direktor kotorskog festivala pozorišta za djecu. Scenario za
ovu manifestaciju uradila je
Sonja Špilet, novinarka Radio Tivta.
Okupljanje mladih stvaralaca upriličeno je povodom jedanaestogodišnjice
smrti velikog pjesnika, televizijskog autora i slikara
Dragana Radulovića, a organizovali su ga Dječji savez
Tivta u saradnji sa Dječjim
savezom Podgorice.
Povodom Osmog marta učenici su organizovali
prigodan kulturno-zabavni
program. Tom prilikom, pod
motom „Hrabre, snažne, pametne, važne – žene hoće,
mogu prava i slobodu“, polaznici škole predstavili su
Š. B.
Saradnja Škole za srednje i više stručno obrazovanje „Sergije
Stanić“ i Udruženja mladih sa hendikepom Crne Gore
Iz predstave „Snježana i sedam patuljaka“
POŠTOVATI POSEBNE
POTREBE I RAZLIKE DRUGIH
14
MART
APRIL
I ove školske godine ostvarena je saradnja Škole za srednje i više stručno obrazovanje
„Sergije Stanić“ s Udruženjem
mladih sa hendikepom Crne
Gore, u okviru koje su treneri
Marina Vujačić, Milenko Vojičić,
Miroslava – Mima Ivanović i Milan Šaranović održali izuzetno
uspješne edukativne radionice
za učenike svih razreda.
Treneri su govorili o svojim problemima, đe je i kako
tekao proces njihovog školovanja, kako se ośećaju u sredini u kojoj žive. Objašnjavali su
učenicima termine kao što su:
posebne potrebe, invaliditet,
hendikep. Učenici su slušali sa
zanimanjem, postavljali pitanja, iskreno dijelili svoje predrasude i nedoumice u vezi s
ovim problemom, uz veliko interesovanje za probleme ljudi s
hendikepom (posebnim obrazovnim potrebama, razvojnim
poteškoćama), a što je i bio cilj
radionica.
„Od ove školske godine
u našoj školi zaživjelo je inkluzivno obrazovanje, čime je
skrenuta pažnja na prisustvo
osoba s hendikepom u našem
okruženju, ali i razvila empatija
i poštovanje njihovih potreba
i prava. Cilj nam je, takođe, da
kroz ovakve aktivnosti obezbijedimo što efikasnije i lakše
uključivanje đece sa posebnim
potrebama u redovni obrazovni sistem, odnosno senzibilizaciju vršnjaka za njihove potrebe“, naglašava direktor škole
Zoran Klikovac.
Š. B.
TALENTI: Andrej Šuković, OŠ„Pavle Rovinski“
ODLIČAN I
UČENIK I ŠAHISTA
Andrej Šuković, učenik
VIII razreda OŠ „Pavle Rovinski“ u Podgorici, uspješno
usklađuje školske obaveze
i šah. U školi uglavnom niže
petice, dok je na državnom
šampionatu u šahu za 2012.
godinu, u kategoriji do 14
godina, osvojio drugo mjesto. Andrej vjeruje da će i dalje uspješno nastaviti da se
bori „na dva fronta“.
Škola mu je, naravno, na
prvom mjestu, i po završenom devetom razredu namjerava da upiše gimnaziju.
U šahu želi da stigne do najvišeg zvanja – titule velemajstora.
Šah je, kaže, zavolio uz
roditelje. Kasnije se učlanio
u šahovsku sekciju koju u
njegovoj školi vodi profesor
Dražen Vujačić.
Od novembra 2012. godine redovno pohađa pionirsku školu ŠK „Budućnost“,
kojom rukovodi fide majstor
Srećko Đukanović.
Od školskih predmeta
najviše voli istoriju, a od šahovskih otvaranja, kao crni,
najradije igra Karo–Kan i Slovensku odbranu. Od starijih
šahista, uzor mu je Karpov, a
od savremenih – Karlsen.
se dramatizacijama „8. mart“
i „Snježana i sedam patuljaka“, kao i recitalima posvećenim ženama.
„Kao i prethodnih godina, na svečan način proslavljamo Međunarodni dan
žena. Priredili smo program
kojim smo htjeli da ukažemo
na značaj žena u savremenom društvu, te da stavimo
do znanja da i žene moraju
imati isti tretman kao i muškarci. Mislim da smo u tome
uspjeli, o čemu su svjedočili
i gromoglasni aplauzi publike“, istakla je koordinatorka
programa Svetlana Bajić,
profesorica crnogorskog –
srpskog, hrvatskog, bosanskog jezika i književnosti.
Novinarska sekcija škole
Na pitanje o tome koji su
mu učitelji stroži – da li oni u
školi ili u šahovskom klubu,
Andrej spremno odgovara
da su profesori u školi stroži, ali da su predavanja fide
majstora Srećka Đukanovića
interesantnija.
Šahovsku igru Andrej u
slobodnom vremenu usavršava i kod kuće. Znanje engleskog jezika pomaže mu
da se lakše služi kompjuterom, što mu je u šahovskom
usavršavanju neophodno.
Nebojša Knežević
ISKRENO DIJELILI SVOJE PREDRASUDE: Veliko interesovanje učenika
OŠ „Zarija Vujošević“, Mataguži
SVI SU OKRENUTI NAPRETKU ŠKOLE
– Brinu o školi kao o svojoj kući
– Kreativni profesori omiljeni među đacima
– Školske sekcije veoma aktivne
Osnovna škola„Zarija Vujošević“, koja je sagrađena 1992.
na prostoru od 1500 kvadrata,
raspolaže sa sedam učionica
i tri kabineta, bibliotekom,
zbornicom, tri kancelarije,
prostorijom za prijem roditelja, renoviranom fiskulturnom
salom, sportskim poligonom
i uređenim školskim dvorištem. Trideset pet zaposlenih
i 350 učenika, raspoređenih u
16 odjeljenja, koji gravitiraju
s područja Mataguža, Gošića,
Vladana i Vranja, žive u harmoniji. Škola je svojevrsni primjer
znanja, drugarstva, sportskih i
drugih nadmetanja.
Za direktora Branka Rašovića kažu da brine o školi
kao o svojoj kući. A to se i vidi:
obnovljeni su šahtovi, popravljena ograda, uređeno zelenilo
i rastinje, učionice okrečene,
parket lakiran... „Nedostaju
nam klime u nekoliko prosto-
VOLE DA ČITAJU
Vukašin Krdžić, profesor ruskog jezika, radom u biblioteci
dopunjuje normu: „Biblioteka raspolaže fondom od 5.500 naslova, među kojima je neophodna đačka lektira, stručna literatura, đački listovi i časopisi, kao i audio-vizuelna sredstva“.
Učenik Amil Orahovac kaže: „Volim da čitam. Knjigu ne
može zamijeniti kompjuter, a u školu dolazim rado. Uprava
škole, profesori i moji drugovi su zaslužni da u školi osjećam
toplinu kao kod kuće“. Svoje dužnosti rado obavlja i Dejan Mijović, domar: „Nije teško kada u svakom trenutku imate materijal, alat i znate potrebe škole. Volim da radim i radom ispunim
radni dan. Nije bitno da li je to s kosačicom, kliještima, bormašinom ili čekićem“, ističe Mijović.
Pedagog Snežana Jukić
rija, ali se nadam da ćemo ih
donatorstvom nabaviti. U učionicama i holu postavljene su
plutane table na kojim su istaknuti dječji radovi, obavještenja, kao i izvještaji o postignućima učenika. Zidne novine
se redovno obnavljaju. Tu je i
kutija povjerenja. Tako učenici
svojim prijedlozima, zahtjevima i žalbama djeluju na đački
parlament“, kaže direktor.
Da se to odražava i na ponašanje učenika i nastavnika,
potvrđuje disciplina učenika,
red i mir tokom nastave.
Uspješne prezentacije
„Nastojanje uprave škole s
direktorom Rašovićem na čelu,
da se unaprijedi nastava, urodi-
Direktor Branko Rašović
lo je plodom“, kaže pedagogica
Snežana Jukić. „Još na početku
reforme nabavljena su nastavna sredstva bez kojih ne bi
ni bilo rezultata. Ministarstvo
prosvjete i sporta obezbijedilo
je sedam CD plejera, nekoliko
televizora sa DVD plejerima,
profesionalnu klavijaturu, harmoniku, pa se i nastava izvodi
u savremenim uslovima. Informatički kabinet, opremljen sa
30 kompjutera, koristi nastavno osoblje, učenici i zainteresovani roditelji. Ministarstvo
je opremilo i kabinete fizike,
hemije i biologije“, ističe pedagogica Jukić.
Plan se realizuje preko prezentacija, koje su propraćene
bogatom dokumentacijom,
kako u elektronskoj formi tako
i štampanom dokumentacijom i fotografijama. Kako kaže
Snežana Jukić, do kraja školske godine razredne starješine
treba da realizuju teme „Kako
zaštititi učenika od nasilja“ i
„Njegovanje klime različitosti“,
a prezentacije koje treba da
obrade nastavnici i učenici su:
„Mjere protiv nasilja“, „Zlostavljanje i zanemarivanje djece“ i
„Nasilje moderne tehnologije“.
strane uprave koja nađe način
da udovolji našim potrebama“,
ističe Olga. „S profesoricom
Olgom je lijepo družiti se. Naučili smo mnogo, kroz igru“,
s osmijehom nam saopštava
Ana Raičević, dobitnica nagrade za žensku ulogu u predstavi
čiji je autor profesorica Olga.
Predstava je izvedena na Međunarodnom festivalu dječjeg
teatra „Čedo Dragović“ u Baru.
Slobodne aktivnosti
Sportska takmičenja
U okviru slobodnih aktivnosti uspješno radi muzička
sekcija kojom rukovodi Senad
Adžović: „Škola posjeduje potrebne muzičke instrumente,
učenicima rado prenosim
znanje i rezultati su očigledni“,
kaže Adžović. Boris Petričević,
rukovodilac likovne sekcije,
kaže da ima puno talentovanih
učenika. Jedan od njih je i Tomica Klikovac, koji je nagrađen
na likovnom konkursu na Cetinju. „Moja je radost bila velika
kada su mi saopštili da sam dobio drugu nagradu“, priča nam
Tomica. Recitatorskom i dramskom sekcijom rukovodi Olga
Dabović-Klikovac, profesorica
crnogorskog–srpskog jezika i
književnosti, slikarka i pjesnikinja.„Raditi u ovoj školi je milina,
posebno za kreativne profesore koji imaju punu podršku od
„Sarađujemo s drugim
školama u okviru takmičenja
u fudbalu, rukometu, košarci...
Zajedno s učenicima, u okviru
slobodnih aktivnosti, uređujemo školsko dvorište, pa nam
ni poljoprivredne alatke nijesu
strane. Čišćenje dvorišta je svakodnevno. Često se dešava da
bivši učenici navrate da vide i
zaliju drvo koje su posadili. Ima
dosta sportskih talenata koji
su ponikli iz ove škole: u Košarkaškom klubu ’Zeta’ su Vuk
Janković i Nemanja Popović, u
Odbojkaškoj ženskoj selekciji
„Morača“ trener je Marko Radusinović. Talente koje uočim,
podstičem na dalji rad, dajem
im smjernice i savjete“, kaže
Aleksa Ajković, nastavnik fizičkog vaspitanja.
Slavka Klikovac
VIJESTI IZ ŠKOLA
OŠ „Vuk Karadžić“ u Bistrici u Bijelom Polju
OŠ „Meksiko“ iz Bara
DAROVI ZA AMARA
NOVE RADIONICE
I PROJEKTI
NVO „Djeca Tivta“ pośetila je u nastavku svoje akcije „Malim školama u pohode“ područno odjeljenje
u Stubu, u kojem za sada uči samo Amar Hamzić, i čija je sudbina prilično neizvjesna zbog odlaska
stanovnika iz tih krajeva
NVO „Djeca Tivta“ pośetila je u nastavku svoje akcije
„Malim školama u pohode“
područno odjeljenje OŠ „Vuk
Karadžić“ u Bistrici u Bijelom
Polju.
Područno odjeljenje škole
u selu Stubo ima samo jednog
đaka – Amara Hamzića koji pohađa drugi razred. S njim radi
učitelj Šaćir Sijarić, koji je u školi
NIJESU PROBLEM ZIMA NI ZAVIJANI PUTEVI
Zaselak Stubo nalazi se na nadmorskoj visini 1.250 metara, i od matične škole udaljen je devet
kilometara. Bez kvalitetnog je puta, tako da je posebno zimi teško obezbijediti stručni nastavni
kadar.„Amar Hamzić živi u blizini škole, pa za njega nijesu problem zima ni zavijani putevi, kada se
bez terenskog vozila ne može doći do škole“, kazali su u školi, ponosni na mnoga umna imena koje
je bistrička škola iznjedrila, posebno ističući Ćamila Sijarića, koji potiče takođe s područja Stuba.
od 2001. godine, putujući za to
vrijeme oko 40 kilometara iz
Bijelog Polja.
„Malo je teško držati četiri
JEDAN ĐAK I JEDAN UČITELJ: Amar Hamzić i Šaćir Sijarić
časa za jednog učenika, jer nije
baš lako ni njemu ni učitelju.
Najteže je organizovati čas fizičkog s jednim đakom“, kazao
je učitelj Sijarić.
Školstvo na tim prostorima datira još od 1892. godine,
kada su na području Bistrice
osnovane prve svjetovne škole, a zgrada OŠ „Vuk Karadžić“
izgrađena je 1963. godine i
tada je brojala 450 učenika. Godinama se broj učenika povećavao, pa je školske 1969/1970.
školu pohađalo 1.050 učenika.
U to vrijeme radila su i četiri
područna odjeljenja, u selima
Pećarska, Jablanovo, Stubo i
Vrh.
„Broj đaka počeo se smanjivati od 1992. godine, tako da
danas škola broji ukupno 160
učenika – 150 u matičnoj školi
i 10 u tri područna odjeljenja.
Sudbina područnog odjeljenja
u Stubu, u kojem za sada uči
samo Amar, prilično je neizvjesna zbog odlaska stanovnika iz
tih krajeva“, kazao je direktor
Ćemal Zoranić.
Darove za Amira poslali
su Opština Tivat, Radio Tivat,
AMD „Pionir“, Turistička organizacija, stomatološka ordinacija „Ševaljević“, knjižara
„Logos“, butik „Lisca“ i učenici
OŠ „Drago Milović“ Andrea i
Đorđe Čavor.
Akcija „Malim školama u
pohode“ traje osam godina, a
Tivćani su za to vrijeme pośetili
osamnaest škola, od juga do
śevera Crne Gore.
Početak drugog polugodišta u OŠ„Meksiko“ obilježen je i
nizom vannastavnih aktivnosti.
Nastavljena je uspješna saradnja sa Crvenim krstom Bara, čiji
volonteri za učenike starijih razreda svakog četvrtka realizuju
radionice pod nazivom „Promocija humanih vrijednosti“.
Stručnjaci Savjetovališta
za mlade u Domu zdravlja Bar
osmislili su za učenike VIII i IX
razreda radionice na temu„Prevencija bolesti zavisnosti – nikotinska zavisnost“. Dr Renata
Abramović, dr Momira Vukelić i
Olivera Simović kroz zanimljive
filmove, slajdove i predavanja
predočile su đeci opasnosti od
nikotinske zavisnosti.
Učenici naše škole učestvovali su u projektu „Demo-
kratske radionice“ u Podgorici.
Projekat je organizovala Skupština Crne Gore, u saradnji sa
NVO Forum MNE, a cilj je bio da
se đeca informišu o osnovnim
karakteristikama demokratije
i parlamentarnog sistema. U
ovaj projekat bili su uključeni
učenici VI razreda naše škole i
njihovi nastavnici, koji su pośetili Skupštinu Crne Gore kako bi
se upoznali s funkcionisanjem,
njenom ulogom u državi, istorijatom i s radom poslanika.
Kao škola koja je otvorena za saradnju, nadamo se da
ćemo imati prilike da učestvujemo u sličnim akcijama.
Literarno-novinarska
sekcija škole
15
MART
APRIL
IZ RADA DEMOKRATSKE RADIONICE:
Neposredna saznanja o funkcionisanju države i njenih organa
Zora Krstović
NASTAVAK USPJEŠNE AKCIJE: Tivćani s domaćinima iz Stuba
Vijek škole u Odžaku kod Pljevalja
OAZA KULTURE I ZNANJA
Prvi učitelj Dobrilo Šiljak. Uspjesi i van nastave.
Škola renovirana – dobri uslovi za nastavu
Prva škola u ovom dijelu
pljevaljske opštine otvorena je
u zgradi Mejtefa 1912. godine.
Pohađalo ju je 60 učenika, učitelj je bio Dobrilo Šiljak. Zbog
ratova i pobuna, škola je često
zatvarana, da bi stvaranjem
Kraljevine Jugoslavije počelo
redovnije školovanje. U oktobru 1930. godine u Odžak
dolazi vrstan učitelj, pedagog
Mihailo Žugić iz Novakovića,
ispod Durmitora. Za sve vrijeme školovanja u učiteljskoj
školi u Vršcu, pa i kasnije, smatran je za revolucionara zbog
svoje urođene pravičnosti i
spremnosti da se pobuni za
najmanju nepravdu. Izbijanjem II svjetskog rata, učitelj
Žugić priključuje se partizanima i komunističkom pokretu.
Učestvuje u proboju Prozora,
Kupresa, Livna, Neretve, Sutjeske... U borbama oko Pljevalja
biva teško ranjen. Njegovi
saborci su ga odnijeli u uspomenama kao dobrog druga,
odvažnog borca i rukovodioca koga su krasile najljepše vrline, a naročito hrabrost i drugarstvo. Nosilac Partizanske
spomenice 1941. godine, rezervni pukovnik JNA, prosvjetar i slobodar, preminuo je u
81. godini života u Beogradu,
đe je sahranjen 1983. godine.
Prepoznatljivi po šahu
„U želji da se sačuva uspomena na lik i djelo vrsnog
pedagoga i istaknutog revolucionara, na inicijativu njegovih
učenika, kolektiva škole, građana ovoga kraja, organizacije
DEVETORO MIĆIĆA ČEKA
KOMPJUTER
Nadati se da škola u Odžaku neće doživjeti sudbinu mnogih drugih u pljevaljskoj opštini. Školu trenutno pohađa 100
učenika. Biblioteka od preko 6.500 naslova pruža solidne usluge učenicima. Dobro rade dramska, šahovska i recitatorska
sekcija.
Školu pohađa i sedmoro đece Uglješe Mićića, od prvog
do devetog razreda. Šta bi za njih značio kompjuter kada bi
se neki darodavac javio, suvišno je govoriti. Direktor Tešević
se nada da ima dobrih ljudi i da kompjuter Mićićima neće biti
nedostupan.
SUBNOR-a Pljevalja i organa
Mjesne zajednice Odžak, 9.
juna 1985. godine osnovna
škola u Odžaku dobija ime Mihaila Žugića“, navodi direktor
ove vaspitno-obrazovne ustanove Bajo Tešević.
On rado nabraja članove
sadašnjeg kolektiva: Ana Milić, Ljiljana Ivanović, Ljubinka
Milinković, Vesna Babić, Bojana Bujišić, Jelena Petrović,
Mirjana Mrdak, Ivana Milikić,
Rada Smolović, Bojan Vojinović, Ljubica Marković, Bojan
Koprivica, Čedomirka Vujanović, Elzadin Zulić, Matija
Zorić, Gordan Šljukić, Marina
Bošković, Maja Gomilanović,
Željka Pavlović, Ljiljana Delić,
kao i sekretar škole Vuksan
Mrdak, te pomoćno osoblje:
Elvedin Kordić, Božajka Knežević, Snežana Soković, Milorad
Loncović, Nada Lalević, Slobodan Ćirović i Slavica Tabaš. Tu
su i učenici na koje je takođe
ponosan.
Ana Milović, profesorica
hemije, kaže da bi u nastavi
promijenila kriterijume ocjenjivanja, jer smatra da đaci
imaju visoke ocjene, a nizak
nivo znanja. Matije Zorić, profesor razredne nastave, inače
šahovski sudija, instruktor i
nastavnik šaha, uticao je da
učenici i prosvjetni radnici ove
škole postižu zapažene rezul-
Sa proslave jubileja
tate na brojnim takmičenjima
i van Pljevalja.
Iz ove škole porasli su
brojni poznati slobodari, naučni, kulturni, javni i sportski
radnici.
Lijepe uspomene
Dolazili su i odlazili mnogi
prosvjetari iz raznih krajeva
nekadašnje Jugoslavije. Iz Odžaka su odnijeli lijepe i vedre
uspomene. Nekada se oko
škole odvijao sav društveni i
politički život ovog kraja.
Mnogo se pažnje poklanja
vannastavnim aktivnostima
koje vode naši vrijedni i stručni prosvjetari. Zahvaljujući Ministarstvu prosvjete i sporta,
kao i brojnim donatorima, zamijenjen je kompletan krovni
pokrivač, oluci i gromobranska instalacija, izrađen novi
mokri čvor, postavljen parket
u fiskulturnoj sali, školsko
dvorište presvučeno je novim
asfaltnim zastorom, izgrađena
je kotlarnica sa sistemom centralnog grijanja, opremljena
računarska učionica...
Ovaj kraj je bogomdan
za razvoj poljoprivrede. Još u
Otomanskom carstvu, u Odžaku su radile čuvene Čengića
pilane i katrane. Kraj je bogat
florom i faunom. Poseban pečat daju mu dobri i plemeniti
domaćini.
Miodrag Čabarkapa
VIJESTI IZ ŠKOLA
OŠ „ĐERĐ KASTRIOTI SKENDERBEG“ U OSTROSU:
84 godine postojanja
SMŠ „Mladost“ organizovala veče ljubavne poezije
Osnovna škola „Đerđ Kastrioti Skenderbeg“ u Ostrosu
obilježila je nedavno 84 godine
od svog osnivanja i postojanja
školstva na ovom području.
Tim povodom priređen je kulturno-zabavni program raznovrsnog sadržaja, a iz štampe je
izašao petnaesti broj školskog
časopisa „Valet“.
List koji izlazi jednom godišnje uređuje redakcija sastavljena od učenika i nastavnika. U
njemu su zastupljene teme iz
života i rada škole, razne aktuelnosti, reportaže, prikazi, aktivnosti koje se realizuju i projekti u koje je škola uključena.
Ovogodišnji Dan škole obilježila je i monografija o njenom
U organizaciji SMŠ „Mladost“, u tivatskom Centru za
kulturu održano je pjesničko
veče ljubavne poezije i promocija dviju novih zbirki pjesama
Desanke Bulajić, učenice trećeg razreda te škole.
Dramska sekcija i redakcija tinejdžerske radio-emisije „Teen Code“, uz pomoć
profesorice Ružice Lazarević,
pripremili su zanimljiv program u kome su učestvovali
talentovani mladi recitatori,
DUGOGODIŠNJA SVJETLOST SVE MOŽE DA POSTANE
PJESMA
ZNANJA
DOŽIVOTNI SPONZORI LISTA
Bivši prosvjetni radnici ove obrazovne ustanove Fatima
i Ramazan Marković, penzionisani bračni par koji sada živi u
Americi, svake godine izdvoje penziju za štampanje školskog
lista. Ramazan je, prema riječima direktora škole Bećira Berjaševića, i sam bio dugogodišnji rukovodilac ove obrazovne
ustanove, a njegova supruga Fatima prosvjetni radnik. Zahvaljujući tome i znaju koliko je značajno postojanje časopisa,
a nakon odlaska u penziju izrazili su želju da budu doživotni
sponzori lista.
nastanku i radu. Monografiju
koju je uradio nastavnik Ali
Đečbitraj, a njome su obuhvaćeni događaji od osnivanja
škole 1929. do 2009. godine. Finansijsku podršku dao je Fond
za manjine.
Pored roditelja učenika i
brojnih zvanica, proslavi Dana
škole prisustvovala je i delegacija istoimene škole iz Peći,
koja je pobratim sa školom u
Ostrosu.
D. Janković
stvaraoci, muzičari. Veče su
vodile učenice Jelena Papović i
Valentina Ljubojević. Na svečanosti su nagrađeni najbolji na
školskom konkursu za likovni i
literarni rad na temu ljubavi, a
knjige i diplome uručila im je
direktorica škole Jovanka Vujačić. Zbirke pjesama „Udahni
duboko“ i „Ledena kraljica“ Desanke Bulajić povezuje ljubav
kao omiljena tema ove talentovane djevojke. O svojoj poeziji Desanka kaže: „Kroz pisanja
otkrila sam čarobni svijet riječi,
igru misli. Inspiraciju nalazim
u svemu što me okružuje, u
životu, vlastitom iskustvu. Sve
može da postane pjesma“. O
njenim zbirkama poezije govorili su Perivoje Popović, koji je
istakao zrelost i ozbiljnost Desankinih stihova, i profesorica
Ružica Lazarević.
Š. B.
Gimnazija „Slobodan Škerović“, Podgorica
PROSLAVLJEN SVJETSKI DAN
POEZIJE
Povodom Svjetskog dana
poezije (21. mart), a u okviru
Tribine podgoričke gimnazije, u biblioteci Gimnazije
„Slobodan Škerović“ priređeno je „Veče soneta“. Stihove
14 pjesnika ove stare ali još
uvijek intrigantne i izazovne
pjesničke forme govorili su
direktor Gimnazije Radiša
Šćekić, zamjenica direktora
Jadranka Đerković i učenici
Nevena Petrović i Ivan Radović. Učenici i profesori škole
uživali su u nadahnutom
izvođenju stihova Dantea,
Šekspira, Petrarke, Bodlera,
Dučića, Prešerna...
Moderatori večeri bili su
bibliotekari Nebojša Knežević
i Sanja Marjanović.
Š. B.
Crnogorska kompanija „Telekom“ ustupila Fakultetu likovnih
umjetnosti na korišćenje svoje prostorije na Cetinju
16
MART
APRIL
STUDENTI U ZNAK
ZAHVALNOSTI POKLONILI
UMJETNIČKU SLIKU
BOGATA TRADICIJA ŠKOLE: Sa svečanosti
Odjeljenje kotorskog Fakulteta za pomorstvo na Cetinju
OBEZBIJEĐENI USLOVI ZA
SLJEDEĆI ISPITNI ROK
Fakultet za pomorstvo iz
Kotora pomogao je u sanaciji
objekta Crvenog krsta na Cetinju, čiji je dio nedavno stradao
u požaru. Podśetimo, jedno
odjeljenje ove visokoškolske
ustanove bilo je smješteno u
ovom zdanju. Iako velika sala, u
kojoj je realizovana većina aktivnosti smjera Menadžment
u pomorstvu, nije oštećena u
požaru, zaključeno je da je neophodno u što kraćem roku
početi radove u prostorijama
koje su bile zahvaćene požarom. Prof. dr Danilo Nikolić, dekan Fakulteta za pomorstvo u
Kotoru, zahvalio je gradonačelniku Cetinja Aleksandru Bogdanoviću na pruženoj pomoći
da u OŠ „Njegoš“ nesmetano
realizuju sljedeći ispitni rok.
Takođe, najavljeno je da će rad
Fakulteta za pomorstvo na Cetinju od naredne studijske godine biti proširen otvaranjem
smjera Carine i špedicija.
Š. B.
PRODAJNA IZLOŽBA
LIKOVNIH RADOVA
sredstva za nastavu fizičkog
vaspitanja. Učenici su izložbu
organizovali uz pomoć nastavnika likovne kulture Zorana Krute i pedagogice Slavke
Mirković.
Učenici nižih razreda pripremili su uz pomoć svojih
učiteljica priredbu za roditelje.
Š. B.
Učenički parlament SEŠ „Mirko Vešović“ pośetio Vladu Crne Gore
NOVA SAZNANJA O
DRŽAVNO-PRAVNOM
UREĐENJU
Grupa učenika Srednje
ekonomske škole „Mirko
Vešović“ iz Podgorice, koju
je predvodio direktor škole
Branislav Đukić s grupom
nastavnika, pośetila je Vladu
Crne Gore. Pośetu je organizovao učenički parlament u
saradnji s upravom škole, u
cilju upoznavanja učenika s
organizacijom, načinom rada
i funkcionisanjem Vlade Crne
Gore. Učenike je primio gene-
ralni sekretar Vlade Žarko Šturanović sa saradnicima. On je
goste upoznao s organizacionom strukturom i funkcionisanjem Vlade kao nosioca
izvršne vlasti i njenim položajem u kontekstu ustavnopravnog uređenja Crne Gore.
Nakon toga je, uz poziv za nastavak saradnje, odgovarao
na pitanja učenika. Učenici su
se najviše interesovali za politiku obrazovanja i reformu
zahvalnosti ovoj kompaniji poklonili umjetničku sliku.
„Veoma je prijatan ośećaj
pružiti podršku važnim segmentima crnogorskog društva, a njegovanje umjetnosti
i obrazovanja naš je prioritet“,
naglasili su predstavnici ove
kompanije.
Podśetimo, Fakultet likov-
nih umjetnosti, koji u okviru
četiri studijska programa (slikarstvo, vajarstvo, grafika i
grafički dizajn) na osnovnim i
poslijediplomskim studija pohađa oko 100 studenata, osnovan je 1988. godine.
Š. B.
SMŠ „Bećo Bašić“ u Plavu
SEKCIJA ZA POMOĆ STARIM I
BOLESNIM OSOBAMA
OŠ „Ivo Visin“, Prčanj
Na prijedlog učeničkog
parlamenta OŠ „Ivo Visin“ u
Prčnju organizovana je prodajna izložba likovnih i umjetničkih radova njenih učenika.
Od zarađenog novca kupiće
Crnogorska
kompanija
„Telekom“ ustupila je na korišćenje Fakultetu likovnih umjetnosti svoje prostorije na Cetinju. Studentima i profesorima
omogućeni su bolji uslovi boravka i rada nakon što je zgrada
Ruskog poslanstva, u kojoj se
inače Fakultet nalazio, oštećena u požaru. Studenti su u znak
Dobar primjer da obrazovanje mladih podrazumijeva i
njihov odgovoran odnos i ponašanje prema sredini u kojoj
žive jeste Srednja mješovita
škola „Bećo Bašić“ u Plavu. U
njoj je već nekoliko mjeseci
aktivna učenička sekcija „Hajde da…“, čiji članovi pomažu
starim, iznemoglim i bolesnim
osobama na području opštine.
Đaci pośećuju stare osobe
u njihovim kućama, i tom pri-
visokog školstva, nastavak
programa stručnog osposobljavanja visokoškolaca, kao
i pitanja u vezi s procesom
evropskih i evroatlantskih integracija.
Učenici i njihovi nastavnici bili su zadovoljni prijemom
i dobijenim odgovorima u
vezi s temama koje su ih zanimale.
Š. B.
Mladi dali lijep primjer humanosti
likom mjere im krvni pritisak,
nivo šećera u krvi, kontrolišu
uzimanje i korišćenje ljekova, a ako je potrebno plaćaju
račune, kupuju namirnice i
ljekove.
Profesorice Asmina Omeragić i dr Valentina Radončić,
koje vode ovu sekciju, zadovoljne su interesovanjem i
angažovanjem učenika. One
ističu da su formirali bazu podataka starijih osoba koje će
biti njihova ciljna grupa. Uko-
liko bude interesovanja za ovu
vrstu pomoći, spisak će biti
proširen.
Profesorice ukazuju na podršku srednje škole u realizaciji ovog projekta, koja je organizovala info-telefonsku liniju,
prevoz učenika do određenih
mjesta i kuća starijih osoba.
One se nadaju da će uskoro
obezbijediti i potrebne medicinske aparate za mjerenje
pritiska i šećera u krvi.
Lj. V.
VIJESTI IZ ŠKOLA
Za dogradnju OŠ „Mrkojevići“ u Pečuricama
SREDSTVA OBEZBIJEDILA
LOKALNA SAMOUPRAVA
Direktor Direkcije za javne radove Žarko Živković i
potpredsjednik Opštine Bar
Osman Subašić sa saradnicima
obišli su OŠ„Mrkojevići“ u Pečuricama kraj Bara, koja će uskoro
biti rekonstruisana. U tu svrhu
Direkcija je iz svog kapitalnog
budžeta izdvojila oko 250.000
eura.
Tim novcem planirano je
proširenje školskih kapaciteta
za oko 200 kvadrata, što podrazumijeva izgradnju četiri
učionice s odgovarajućim tehničkim prostorijama. „U toku je
izrada projekta, a nakon toga
je predviđeno raspisivanje ten-
dera za odabir izvođača radova. Očekujemo da izgradnja
otpočne početkom juna i da
bude okončana do početka
nove školske godine“, kazao je
direktor Direkcije Žarko Živković.
Školi je, u duhu dobre saradnje s lokalnom upravom,
uručena i donacija JP „Morsko
dobro“ u iznosu 2.500 eura.
Toliku sumu ovo javno preduzeće je, umjesto novca koji su
do sada izdvajali za marketing,
uplatilo na račun nekoliko barskih nevladinih organizacija
koje se bave djecom s posebnim potrebama.
„Ovo je izuzetan gest JP
'Morsko dobro' i zaista cijenimo njihovu odluku da pomognu onima kojima je to
najpotrebnije. Takođe, veoma
smo zadovoljni što je Direkcija
za javne radove obezbijedila
sredstva za rekonstrukciju OŠ
'Mrkojevići', kao i planiranom
dinamikom radova. Naša lokalna uprava vodi računa o
stvaranju što boljih uslova za
rad svih obrazovnih ustanova
na području barske opštine“,
kazao je Subašić.
.
D. Janković
Centar za stručno obrazovanje u Srednjoj stručnoj školi „Vukadin
Vukadinović“ u Beranama organizovao radionicu na temu
kvaliteta u stručnim školama
BLIŽE SVJETSKIM
STANDARDIMA
Dvije godine nakon zakonskih izmjena, na potezu su
aktivnosti na uspostavljanju
internog obezbjeđivanja kvaliteta – samoevaluacije.
U cilju podrške stručnim
školama, Centar za stručno
obrazovanje (CSO) dao je u
Priručniku o razvoju stručnih
škola procesom interne evaluacije preporuke i indikatore
kvaliteta koji su usklađeni sa
državnim okvirom eksterne
evaluacije i referentnim okvirom za obezbjeđivanje kvaliteta u Evropi (EQAVET).
Centar je u Srednjoj struč-
noj školi „Vukadin Vukadinović“ u Beranama nedavno organizovao radionicu na temu
„Interna evaluacija u obezbjeđivanju i unapređivanju
kvaliteta u stručnim školama“.
Učestvovali su i predstavnici
srednjih škola iz Andrijevice,
Berana, Rožaja, Plava i Medicinske škole „Dr Branko Zogović“ iz Berana.
O značaju obezbjeđivanja
i unapređivanja kvaliteta u
stručnom obrazovanju govorio je direktor škole domaćina
Vujica Popović i predstavnici
Odjeljenja za evaluaciju Cen-
tra – mr Željko Raičević (o implementaciji mreže EQAVET) i
Jovo Nišavić (koji je predstavio
prethodne rezultate u ovoj
oblasti od 2010. do 2012. godine).
Tokom obuke radilo se u
tri radionice: Upravljanje internom evaluacijom i indikatori kvaliteta; Uloga socijalnih
partnera u obezbjeđivanju i
unapređivanju kvaliteta; kao i
Podrška školi na unapređivanju kvaliteta.
Š. B.
Povodom 39 godina od smrti Petra Lubarde: U Galeriji „Velimir
Leković“ u Baru izlagali učenici sa Cetinja i iz Herceg Novog
STVARALAČKI UZLETI
INSPIRISANI DJELIMA
VELIKANA
USKORO PROŠIRENJE OBJEKTA ŠKOLE: Donatori s upravom
U SREDNJOJ EKONOMSKO-UGOSTITELJSKOJ ŠKOLI U BARU:
Školsko takmičenje u izradi biznis-planova
ZRELI ZA IDEJE I
PODUHVATE
Nedavno je u Srednjoj ekonomsko-ugostiteljskoj školi u
Baru, u saradnji sa „Biznis startap centrom“, u sklopu nastavnog predmeta Preduzetništvo,
održano prvo školsko takmičenje u izradi biznis-planova.
Cilj ovog takmičenja je,
prema riječima Neđeljka Đurovića, predśednika žirija i
profesora ove škole, da učenici kroz praktičan rad steknu
uvid u osnove preduzetništva,
prvenstveno kroz formiranje i
prezentaciju svojih biznis-ideja u biznis-planove. U prvom
krugu nadmetanja nastupili
su svi učenici trećih razreda.
Kako ističe Đurović, posebno
raduje činjenica da je veliki
broj učesnika u svojim biznisplanovima prezentovao interesantne ideje i pokazao da, iako
Kreatori nagrađenih biznis-planova imali su priliku da
učestvuju na konkursu Druge
berze preduzetničkih ideja u
Podgorici.
Saradnja s partnerskim
školama iz Makedonije i
Slovačke
Učenici Srednje ekonomsko-ugostiteljske škole iz Bara
drugu godinu zaredom učestvuju u projektu Akademije
evropskih škola (ACES), koji je
ovoga puta posvećen medijskoj pismenosti.
„Naše partnerske škole
su Peta privatna gimnazija iz
Skoplja, koju smo pośetili u
novembru prošle, a sredinom
marta ove godine vratili smo se
iz Slovačke, đe se nalazi i naša
taciju pod nazivom „Find and
replace me“, đe su pokazali sve
što znaju o Slovačkoj i prezentaciju „In good news we trust“
kojom su izložili rezultate istraživanja o procentu zastupljenosti i uticaju dobrih i loših vijesti u crnogorskim medijima.
Prema dobijenim rezultatima,
dobrih vijesti je svega 15%.
U sportu uglavnom
pobjeđivali
U projektu je učestvovalo petnaest učenika. Od toga
je u Slovačku, s profesoricom
Martom Nikolić, putovalo njih
sedam. „Pošto je škola internatskog tipa, bili smo smješteni u
njoj. Bili smo zajedno sa par-
Povodom obilježavanja 39
godina od smrti Petra Lubarde,
najvećeg barda modernog slikarstva s ovih prostora, u Galeriji „Velimir A. Leković“ u Baru, u
organizaciji Fondacije čije ime
nosi, bila je organizovana izložba „Lubarda kao inspiracija“.
Predstavljeni su radovi učenika
srednjih škola „Petar Lubarda“
sa Cetinja i „Ivan Goran Kovačić“ iz Herceg Novog.
Postavku je činilo pedeset
multimedijalnih i multidisciplinarnih radova izuzetne
kreativnosti, maštovitosti, entuzijazma i stvaralačkog uzleta,
u slobodnoj interpretaciji, inspirisanih djelom velikana čiju
umjetničku tradiciju njeguju
ove škole, ali i gradovi u kojima je Lubarda osnivao prve
umjetničke škole u Crnoj Gori.
„Naša ideja je bila da ra-
dovi učenika ne budu kopije
likovnih djela već da to budu
kreacije koje će na Lubardinom jeziku progovoriti kroz
moderne tokove umjetnosti
i moderne materije. Ovom
izložbom mladi ljudi iz dviju
škola, pred kojima se tek otvaraju magični putevi neizmjernih umjetničkih galaksija, pokazali su izuzetnu kreativnost i
maštovitost. Pored Fondacije,
dviju škola i njihovih talentovanih učenika, stoji i vrijedan nastavni kadar bez čije posvećenosti ovakav projekat ne bi bio
moguć“, naglasio je Radoslav
Milošević Atos, potpredśednik
Fondacije.
Upravnica Galerije istoričarka umjetnosti mr Anastazija
Miranović istakla je da mlade
umjetničke snage pośeduju
znanje i entuzijazam koji su ga-
rant za budući vrijednosni nivo
crnogorske savremene umjetnosti.
Pred nagrađenim učesnicima ovogodišnjeg konkursa
– Markom Gardaševićem, Bojanom Kosić, Jovanom Spajić,
Andreom Miljanić, Draganom
Vujović, Nađom Tomašević i
Lazarom Ivovićem – ukoliko
budu i dalje razvijali svoj nesumnjivi talenat, sasvim sigurno je lijepa slikarska budućnost.
U Fondaciji planiraju da
izložba preraste u tradicionalnu likovnu manifestaciju na kojoj će svoje radove inspirisane
Lubardinim djelima osmisliti i
prezentovati mladi stvaraoci iz
svih škola Crne Gore.
D. Janković
Predstavnici škole iz Rena (Francuska) pośetili SSŠ „Sergije Stanić“
PROFESIONALNA PRAKSA U
PRVOM PLANU
Predstavnici škole iz Rena
nedavno bili su u uzvratnoj
pośeti SSŠ „Sergije Stanić“ iz
Podgorice. Tom prilikom oni su
đe su razgovarali s direktorom.
Tokom pośete dogovoreno
je da tri profesora iz „S. Stanić“
budu na usavršavanju u Fran-
svih deset odjeljenja prvog razreda.
Ovaj vid saradnje na istu
temu odvija se svake školske
ORGANIZOVANO ŠKOLSKO TAKMIČENJE
Barski osnovci sve uspješniji u preduzetništvu
su mladi i neiskusni, pośeduju
smisao i zrelost za preduzetničke poduhvate. U uži izbor ušlo
je dvanaest biznis-planova
koje su, uz video-prezentaciju,
autori predstavili žiriju u čijem
su sastavu, pored profesora
Ekonomske škole, bili i predstavnici „Biznis start-ap centra“
iz Bara.
Za autore pet najboljih
biznis-planova na ovom takmičenju proglašeni su: Filip
Mijović s biznis-idejom „Proizvodnja ukrasnog zelenog
bilja“, Violeta Žudić s „Kućom
zabave“, Zoran Đurnić i Jovan
Zlatičanin – „Reciklaža plastike“, Vesna Vujović – „Ronilački
klub“, te Bisera Atić s biznis-idejom „Sušara voća“.
druga partnerska škola – u
mjestu Giraltovce, 25 kilometara od Prešova“, kaže profesorica
Marta Nikolić.
Tokom petodnevnog boravka učenici su snimili film s
porukom„Mislite kritički u odabiru informacija koje vam nude
mediji“. Predstavili su i školsku
kampanju, odnosno grafit koji
je u školi napravio Angel Andrejevski. On poručuje da ne
dozvolimo sebi da budemo
zloupotrijebljeni od strane medija, ali i da ih ni sami ne zloupotrebljavamo. Grafit je stalno
izložen u školi, ispred zbornice.
Učenici su iskoristili priliku
da snime svoju informativnu
emisiju u lokalnoj TV stanici „TV
centrum“. Održali su i prezen-
tnerima iz Skoplja, i sve aktivnosti sprovodili s njima. Rad je
upotpunila ekskurzija u suśedna mjesta – Berdejov i Prešov,
a imali smo i sportska takmičenja u kojima smo uglavnom
pobjeđivali“, naglasila je profesorica Nikolić i ujedno zahvalila
Luci Bar, koja je u svom hotelu
„Sidro“ u Baru početkom novembra prošle godine ugostila
pet profesora iz Makedonije i
Slovačke.
Rezultati kompletnog projekta predstavljeni su u Bratislavi, od 9. do 12. aprila, na
svečanoj akademiji.
D. Janković
U SSŠ„S. Stanić“ organizovano je takmičenje učenika u znanju iz opšteobrazovnih, stručnoteorijskih predmeta i praktične nastave.
Znanje i vještine u pripremanju jela pokazali su takmičari kuvari (III stepen) i tehničari kulinari (IV stepen) u disciplini„ priprema jela po meniju“. Konobari (III stepen) i tehničari usluživanja
oprobali su se takmičeći se iz restoraterstva (disciplina „usluživanje vina“) i „bar i barsko poslovanje“ (flambiranje).
Školsko takmičemnje ostvarilo je svoj cilj i pokazalo do kog nivoa idu učenička postignuća.
Aktivi nastavnika i svaki predmetni nastavnik ozbiljnim i temeljnim radom dobro su pripremili učenike, što su pokazali i rezultati na školskom takmičenju.
Svoj dorinos kvalititenom odvijanju takmičenja dali su i sponzori koji su u organizacionom i
materijalnom smislu dali podršku takmičarima i školi kao ustanovi.
Pobjednicima i osvajačima II i III mjesta na prigodan način uručene su nagrade i priznanja.
obišli socijalne partnere naše
škole iz Podgorice – „Plantaže“,
Privrednu komoru i Centar za
stručno obrazovanje, hotele
„Ramada“ i „Crna Gora“ i upoznali se s organizacijom praktične nastave u tim objektima,
a na Crnogorskom primorju
– hotele „Aman“, „Sveti Stefan“
i „Splendid“, đe su neposredno
mogli čuti sve o kvalitetu obavljanja profesionalne prakse.
Pośetili su i Francuski institut,
cuskoj, a da francuski profesori
zauzvrat održe stručni seminar
za profesore „S. Stanić“. Razgovarano je takođe o razmjeni
učenika u okviru praktične
nastave.
*
U saradnji s Domom
zdravlja i Zavodom za mentalno zdravlje u školi se u pet
termina održava radionica na
temu „Reproduktivno zdravlje mladih“. U rad je uključeno
godine, a ima za cilj da adolescenti, bez prisustva nastavnika,
kroz predavanja i pitanja koja
postavljaju sami dobiju odgovore za sve što ih iz ove oblasti
interesuje.
Ovaj projekat uvod je u
širu saradnju s Domom zdravlja tako da će uskoro zaživjeti i
druge teme, kao što je prevencija narkomanije, bolesti zavisnosti i sl.
Zoran Klikovac
17
MART
APRIL
MLADI I ANTIFAŠIZAM
U Nikšiću održan simpozijum povodom godišnjice smrti akademika Branka Pavićevića
BIO JE ISTORIJA CRNE GORE
− Predśednik SUBNOR-a Andrija Nikolić: Ostao je do posljednjeg daha vjeran idejama revolucije i borbi za pravo i slobodu svakog čovjeka.
U nezavisnost Crne Gore Branko je ugradio decenije svog života
− Predśednik nikšićkog Udruženja boraca NOR-a Slobodan Mirjačić: Pavićević je jedan od najznačajnijih crnogorskih istoričara, čije su radove i istraživanja
uvažavale kolege iz cijelog svijeta
− Akademik Branko Radojičić: Često je podśećao na riječi kralja Nikole da naše kraljevstvo potiče od Vojislava, Mihaila i Bodina
sta. To se ne smije i ne može
zaboraviti“, poručio je Nikolić.
Ogroman doprinos obnovi
državnog suvereniteta
DO POSLJEDNJEG DAHA
VJERAN IDEJAMA REVOLUCIJE:
Branko Pavićević
18
MART
APRIL
U prisustvu brojnih zvanica i njegove porodice, Savez
udruženja boraca i antifašista Crne Gore obilježio je u
Nikšiću prvu godišnjicu smrti
velikog borca, istoričara akademika Branka Pavićevića,
nosioca „Partizanske spomenice 1941“.
Predśednik
SUBNOR-a
Crne Gore Andrija Nikolić govorio je o zajedničkom životu
sa Brankom „od đetinjstva i
ratnih godina do slobode“ i
istakao da je porodica Branka
Pavićevića u najnovijoj crnogorskoj istoriji ostavila trag za
poštovanje.
Nikolić je istakao da je
Pavićević bio ratni major i
komesar bataljona, a da se
u miru posvetio nauci, posebno istoriji, koju je u skoro
dva vijeka ispisivala njegova
porodica.
„Ostao je do posljednjeg
daha vjeran idejama revolucije i borbi za pravo i slobodu
svakog čovjeka. U nezavisnost Crne Gore Branko je
ugradio decenije svog života, kao tvorac naučne misli i
istraživač istine o Crnoj Gori,
kao osnivač Akademije nauka, kao zapamćeni politički
radnik i kao borac i antifaši-
Predśednik
nikšićkog
Udruženja boraca NOR-a Slobodan Mirjačić naglasio je da
je priča o porodici Branka Šajova Pavićevića priča o Crnoj
Gori za vrijeme kralja Nikole,
priča o Crnoj Gori između dva
rata, priča o narodnooslobodilačkom ratu i poslijeratnom
periodu.
On je podśetio da je akademik Pavićević, pored naučnog i prosvjetno-obrazovnog
rada, bio i veoma aktivan u
vine i Slovenačke akademije
nauka i umjetnosti, te redovni
član Akademije nauka i umjetnosti Kosova.
„Pavićević je jedan od najznačajnijih crnogorskih istoričara, čije su radove i istraživanja uvažavale kolege iz cijelog
svijeta. Jedan je od utemeljivača Dukljanske akademije
nauka i umjetnosti. Od omladinskih dana do smrti, Branku
je uvijek na umu bila domovina Crna Gora i ona mu je bila
prioritet u naučnom i javnom
životu. Stoga je njegov doprinos obnovi državnog suvereniteta i izgradnji evropske
Crne Gore ogroman“, ocijenio
je Mirjačić.
ZASLUŽIO JE IME ULICE
„Branko Pavićević je zadužio svoj Nikšić i svoju tako voljenu Crnu Goru svojim djelima, svojim učešćem u mnogim presudno značajnim trenucima, u vremenu kada se odlučivalo o
sudbini Crne Gore, posebno u trenucima kada se odlučivalo o
daljim važnim koracima u razvoju visokog školstva, nauke, kulture, kada se odlučivao o sudbini daljeg opstajanja i življenja
na ovom prostoru. Branko Pavićević je bio istorija Crne Gore.
Predlažem ovom autoritativnom skupu da uputi prijedlog odgovornim organima Nikšića i Crne Gore da Branko Pavićević,
Veljko Milatović i Veljko Zeković dobiju u Nikšiću svoje ulice“,
istakao je akademik Radojičić.
društveno-političkom životu Crne Gore. Krajem 1973.
godine izabran je za člana
Predśedništva CK KPCG i člana
CK KPJ. Na toj dužnosti bio dva
mandata. Bio je i poslanik u
Skupštini SFRJ, kao i predśednik Odbora za pravosuđe, i sa
te dužnosti otišao je u penziju.
Za redovnog člana Društva za
nauku i umjetnost Crne Gore,
kasnije CANU, izabran je 6.
marta 1973. godine, a krajem
iste godine za prvog predśednika. Na toj dužnosti ostao
je dva mandata. Akademik
Pavićević bio je profesor po
pozivu na Pravnom fakultetu
Univerziteta Crne Gore, dopisni član Akademije nauka i
umjetnosti Bosne i Hercego-
On je ukazao da je Pavićević iskrenu vezanost za SUBNOR Crne Gore i Opštinsko
udruženje boraca i antifašista
Nikšića pokazivao do posljednjeg dana života. Stoga je
na Četvrtom kongresu SUBNOR-a i antifašista Crne Gore
2008. godine izabran za potpredśednika. Iako već u poodmaklim godinama, pokazivao je da je čovjek ogromne
unutrašnje energije i moralne
čistote i stvarao je do posljednjeg dana.
„Brankove vrline i zasluge
obavezivale su nas da se godinu dana poslije njegove smrti
podśetimo na život i djelo velikana crnogorske istorije, koje
je nadživjelo njegov biološki
RAZMATRANJE NAUČNOG OPUSA AKADEMIKA PAVIĆEVIĆA: Sa simpozijuma
nestanak“, naglasio je Slobodan Mirjačić.
Osvjetljavanje prošlosti
Crne Gore težak posao
„Branko Pavićević i drugi
naučnici koji su poslije II svjetskog rata nastojali da osvijetle
istorijom Crne Gore u doba
Petrovića i podśetio: „Posljednjih godina nastojao je da na
osnovu novijih dokumenata
iznese svoje stavove i o periodima ranije crnogorske istorije. U razgovoru na Televiziji
Crne Gore 2000. godine rekao
je sljedeće: 'Slovenska Duklja
kraljevstvo je staro, ono potiče
od Vojislava, Mihaila i Bodina'. U više svojih djela Branko
Pavićević govori i o istoriji
nikšićkog kraja, posebno u
obimnom radu objavljenom
u monografiji o Nikšiću i u
predgovoru knjige 'Kazivanja
POSTHUMNO PRIZNANJE
SUBNOR je Branku Pavićeviću posthumno dodijelio orden namijenjen ličnostima koje su zadužile Crnu Goru. Odlikovanje je njegovom sinu Ivanu uručio Andrija Nikolić.
„Sve boračko, a nakon završenih velikih škola naučno i političko pregalaštvo moga oca bilo
je ispunjeno rodoljubljem i stavljeno na raspolaganje potomcima. Veoma je dirljivo kako mu njegova Crna Gora i Nikšić danas odaju počast, na čemu od sveg srca zahvaljujemo“, rekao je u ime
porodice Branka Pavićevića njegov sin Ivan.
prošlost Crne Gore, imali su
težak posao. Sve ili skoro sve
što je iz društvenih nauka, posebno iz istorije i etnografije,
objavljeno tokom XIX vijeka i
do završetka II svjetskog rata,
služilo je pravdanju i priključenju Crne Gore Srbiji“, istakao je
akademik Branko Radojičić.
On je kazao da se Branko Pavićević najviše bavio
nikada nije bila srpska država,
a nema nijednog dokumenta
da su Sclavi docleati, kako su
ih nazivali Vizantinci, bili Srbi.
Takve stavove iznosili su i najpoznatiji srpski istoričari: G.
Ostrogorski, S. Ćirković i drugi'. Branko je često podśećao
i na riječi koje je kralj Nikola
izgovorio prilikom krunisanja
za kralja 1910. godine: 'Naše
starih Trebješana'“.
O različitim temama iz
naučnog opusa akademika
Branka Radojičića govorili su i
doc. dr Mladen Vukčević, prof.
dr Živko Andrijašević, akademik Radoje Pajović, dr Saša
Knežević, akademik Đorđe Borozan i dr Vojislav Raspopović.
Lj. Vukoslavović
Proslavljen Međunarodni dan izviđača–skauta (Thinking Day)
GLASNIK
POSJETA VLADI I
MINISTARSTVU ODBRANE
Članovi Saveza izviđača Crne Gore – predstavnici
odreda iz Bara, Cetinja, Podgorice i Nikšića, predvođeni
sekretarkom Saveza Vesnom
Vešović i Miškom Ćetkovićem, starješinom Odreda
izviđača sa Cetinja, organizovali su krajem februara šetnju
Podgoricom s ciljem da upoznaju njene važne ustanove,
kao i da građane upoznaju s
organizacijom izviđača. Na
taj način obilježili su Međunarodni dan izviđača–skauta
(Thinking Day).
Tom prilikom primio ih
je generalni sekretar Vlade
Žarko Šturanović, koji je goste upoznao s organizacijom
i aktivnostima Vlade. Štura-
(List SUBNOR-a Crne Gore,
br. 33, 2012)
KA JOŠ USPJEŠNIJOJ SARADNJI: Ispred Ministarstva odbrane
nović je istakao da je Vlada
spremna da i u narednom pe-
riodu pruži podršku Savezu
izviđača i njegovim važnim
SNIJEŽNE ATRAKCIJE
Da je „vrela zima u brdima“, uvjerili su se članovi Odreda izviđača „Stara varoš“ iz Podgorice, boraveći jedan dan na Vučju.
Osim doživljaja na snijegu, kroz igru i smijeh članovi Odreda imali su priliku da prisustvuju Drugom međunarodnom snoubord kupu pod nazivom „Plava vučica“, organizovanom za
sve pośetioce tog lijepog planinskog izletišta. Takmičenje je bilo obogaćeno i hip-hop muzikom, čiji su izvođači bili zaduženi za dobro raspoloženje pośetilaca i takmičara. Druženje s
maskotom Vučkom, takođe je bilo atrakcija.
V. V.
programskim aktivnostima.
Mladi izviđači pośetili su i
Ministarstvo odbrane. Major
Radivoje Radović predstavio
je izviđačima protokolarne
obaveze Vojske Crne Gore.
Predstavnike izviđača pozdravio je i pukovnik Zoran
Lazarević, zamjenik načelnika
Generalštaba, i izrazio želju za
još uspješnijom saradnjom.
Š. B.
List SUBNOR-a i antifašista Crne Gore „Glasnik“
tematski je posvećen V kongresu antifašista. Uvodne
strane ispunjene su pozdravnim riječima predśednika
SUBNOR-a Andrije Nikolića i
Filipa Vujanovića, predśednika Crne Gore. Zabilježen je i
govor Jova Kapičića, narodnog heroja. Kongresu su prisustvovali članovi SUBNOR-a
Srbije prof. dr Miodrag Zečević i Aleksandar Sekulović, kao i Branko Grošeta,
predśednik Udruge Dubrovačko-neretvljanske županije, te Goran Babić, predśednik beogradskog Društva za
istinu o NOB-u i Jugoslaviji.
Članovima ove organizacije
obratili su se i mladi učesnici
kongresa Anđela Mudreša,
načelnica cetinjskog Odreda izviđača „Gojko Kruška“,
i Marko Babić, član čete
izviđača „Orlovi“ iz Nikšića,
dok se u ime mladih Berana
obratio Jovan Mališić. O neophodnosti zaštite svetilišta i
spomenika govorili su Slobodan Mirjačić i Slobodan Mar-
tinović, a o ulozi i poštovanju
žene kao temelju porodice i
društva govorila je Ruža Zeković. U dijelu lista posvećenom mladima, predstavljena
je podgorička Srednja stručna škola „Ivan Uskoković“,
stihovi Zuvdije Hodžića o
Titu i revoluciji, a objavljene
su i anegdote iz knjige „Tito u
legendama“.
Tu su i dokumenta usvojena na kongresu: izvještaj o
radu republičkog i nadzornog odbora, kongresni referat, kao i odluke o imenovanju rukovodstva. Predśednik
je Andrija Nikolić, a potpredśednici prof. dr Ljubo
Sekulić i književnik Zuvdija
Hodžić. Rad kongresa završen je usvajanjem dokumenta o njegovanju i očuvanju
tekovina NOB-a, etike crnogorskog naroda i njegove
vjekovne borbe za odbranu
slobode i slobode čovjeka.
Glavni i odgovorni urednik časopisa je Dragan Mitov
Đurović.
Š. B.
0(ċ81$52'1$ SARADNJA
U Podgorici održan IX kongres Crnogorske sportske akademije i
X međunarodna naučna konferencija
BERLIN: Ministarka Vlahović jedan od glavnih govornika na
Međunarodnom ekonomskom kongresu
AFIRMACIJA SPORTA KROZ
NAUČNO DJELOVANJE
ZAJEDNIČKI PROJEKTI ZA
PROMOCIJU NAUKE
U Podgorici je početkom
aprila održan IX kongres Crnogorske sportske akademije i X
međunarodna naučna konferencija.
Otvarajući skup, ministar
prosvjete i nauke Slavoljub Stijepović istakao je da će Vlada
Crne Gore nastaviti da radi na
afirmaciji sporta kroz naučno
djelovanje, te da uvjerenje u
uspjeh i svrsishodnost ovakvog skupa proizilazi iz činjenice da Crna Gora ima nemjerljiv sportski potencijal i da je
važno da svi budemo odlučni
u oblikovanju jasne i odlučne
strategije razvoja sporta.
„Crnogorski sport ovakvim
skupovima dobija mjesto i
značaj koji zaslužuje. Zahvaljujući istraživanjima do kojih nauka dolazi, uspjesi mogu biti
još veći i značajniji. Stoga se
Ministarka nauke prof. dr
Sanja Vlahović nastupila je
na Međunarodnom ekonomskom kongresu u Berlinu u
okviru sesije „Stvaranje nacionalnog brenda u 21. vijeku“,
đe je govorila o nacionalnom
imidžu Crne Gore kroz nauku
i inovacije.
Skup je organizovao Institut kulturne diplomatije,
uz podršku njemačkog parlamenta i tamošnjeg Ministarstva vanjskih poslova.
Berlinski
međunarodni
ekonomski kongres okupio je
neka od najznačajnijih imena
evropskog političkog i privred-
nadam da će se tradicija ovakvih okupljanja nastaviti, za
dobrobit crnogorskog sporta,
ali i države u cjelini“, zaključio
je Stijepović.
Čestitajući predśedniku
Crnogorske akademije za
sport prof. dr Dušku Bjelici i
njegovim saradnicima, rektor
Univerziteta Crne Gore prof.
dr Predrag Miranović naglasio je da duh nauke kojom se
bave upućuje na kreativnost
i aktivizam, koji će, uvjeren je,
i tokom ovog skupa doći do
izražaja.
Skup se odvijao u okviru
tri tematske cjeline: aktuelna
tematika, aktuelna problematika i opšta problematika.
U plenarnom dijelu predavanja su imali prof. dr Pavel
Opavski (Crnogorska sportska
akademija): „Stručni štab u
sportu“, Monem Jemni (Univerzitet u Grinviču): „Kako
nauka podstiče šampione:
pomjeranje ljudskih granica“,
Mustafa Levent Ince (Srednjeevropski tehnički univerzitet, Turska): „Profesionalni
razvoj nastavnika i trenera:
Trendovi i izazovi“, Dragan
Milanović, Dinko Vuleta, Sanja
Tomašević (Kineziološki fakultet Sveučilišta u Zagrebu): „Razlike rukometašica kadetske i
seniorke dobi u pokazateljima
kondicijske pripremljenosti“,
kao i Milan Čoh, Milan Žvan,
Stojan Burnik (Fakultet za
sport, Univerzitet u Ljubljani
− Slovenija): „Biomonitoring
elastične snage kod elitnih
skakača troskoka“.
nog života, a raspravljalo se o
stvaranju nacionalnog brenda, obrazovanju i razvoju mladih, te održivosti i klimatskim
promjenama.
Ministarka Vlahović istakla
je težnju Crne Gore da, pored
prirodnih ljepota koje ima i
po kojima je prepoznatljiva,
formira društvo zasnovano na
znanju i da mladim ljudima
stvori uslove da ostanu u svojoj zemlji i tu na najbolji način
primijene stečeno znanje. Ona
je predstavila Vladin program
stručnog
osposobljavanja
visokoškolaca, projekat uspostavljanja centra uspješnosti,
tehno parka – tri projekta čiji
je cilj povezivanje naučne zajednice Crne Gore s naučnom
dijasporom, ali i drugim naučnicima širom svijeta.
Vlahovićeva se s direktorom Instituta za kulturnu
diplomatiju Markom Donfridom dogovorila o nekoliko
zajedničkih projekata na promociji nauke, a razgovarali su
i o mogućnostima saradnje
na programima magistarskih
i doktorskih studija kulturne
diplomatije.
O. Đ
Lj. V.
Donacija Vlade Japana
ULAGANJE U OBRAZOVANJE
− ULAGANJE U BUDUĆNOST
CRNE GORE
Vesna Vučurović, pomoćnica ministra prosvjete Crne Gore, naglasila značaj
dugogodišnje podrške Vlade Japana reformskim aktivnostima na polju
obrazovanja kroz ulaganje u školske objekte širom Crne Gore
19
Kineski ambasador Ži Žaolin pośetio Filozofski fakultet u Nikšiću
U cilju podrške unapređenju obrazovnog i zdravstvenog sistema Crne Gore,
te ekoloških usluga, Vlada
Japana donirala je ukupno
344.978 eura za OŠ „Aleksa
Đilas Bećo“ u Mojkovcu, JPU
„Zagorka Ivanović“ na Cetinju, Dom zdravlja Bijelo Polje
i JP „Vodovod i kanalizacija“
na Cetinju.
Ugovori o donacijama
nistra prosvjete Crne Gore,
Nebojša Todorović, pomoćnik ministra zdravlja Crne
Gore, Siniša Stanković, pomoćnik ministra održivog
razvoja i turizma Crne Gore,
Veselin Bulatović, profesor u
Osnovnoj školi „Aleksa Đilas
Bećo“ u Mojkovcu, Senka
Vuksanović, direktorica JPU
„Zagorka Ivanović“ na Cetinju, dr Rasim Agić, direktor
ke. Obnavljanjem postojećih
i gradnjom novih školskih
objekata, kroz nove obrazovne programe i udžbenike,
nastavna sredstva, kao i uvođenjem savremenih informacionih tehnologija, Ministarstvo prosvjete nastoji da
stvori što bolje uslove za kvalitetno obrazovanje mladih
ljudi koji će istinski znati da
U PERSPEKTIVI OSNIVANJE
KONFUČIJEVOG INSTITUTA
Ambasador Kine u Crnoj Gori Ži Žaolin nedavno je
pośetio Filozofski fakultet u
Nikšiću. Osvrćući se na međudržavne odnose Kine i Crne
Gore koji su veoma dobri,
ambasador Žaolin je podśetio
na saradnju koja se ogledala u
razmjeni studenata.
„U toku je konkurs za pet
stipendija kineske vlade crnogorskim studentima za studije
na nekom od hiljadu univerziteta u Kini. Takođe, ambasada
je predložila da se na Univerzitetu Crne Gore osnuje Konfučijev institut, kakav inače
postoji u više zemalja. Na primjer, desetogodišnje iskustvo
takvog instituta na Filološkom
fakultetu u Beogradu moglo
bi biti od koristi i u njegovom
osnivanju u Nikšiću“, naglasio
je ambasador Žaolin.
Dekan Filozofskog fakulteta Blagoje Cerović istakao je
da bi za početak učenja kineskog jezika bilo najprikladnije
osnivanje kineskog centra, a
kasnije i putem fakultativne
nastave. Takođe, on je upoznao goste s razvojem ove
visokoškolske ustanove, na
kojoj ima 15 studijskih programa. Među njima je i sedam filoloških, koji će se uskoro transformisati u poseban Filološki
fakultet.
„Budući da je Vlada planirala sredstva, radovi bi trebalo
da počnu ove godine. Shvatili
smo da se dobrom saradnjom
s univerzitetima iz Evrope i svijeta na najbolji način unapre-
đuje kvalitet rada na našem
fakultetu. Tako smo i ostvarili
saradnju s desetinama univerziteta u različitim obrazovnonaučnim oblastima. Dva naša
studenta sociologije odlaze na
doktorske studije u Moskvu,
odakle su se dvojica upravo
vratila. Takođe, dvojica završavaju postdiplomske studije
u Francuskoj, četvorica su na
magistarskim studijama istorije u Turskoj, dok su desetine
naših studenata po jedan ili
dva semestra pratile nastavu na srodnim fakultetima u
Evropi“, objasnio je dekan Cerović.
Š. B.
Regionalna konferencija „Održive škole i lokalno održivo
upravljanje na Zapadnom Balkanu“
PRIMJERI DOBRE PRAKSE
S potpisivanja ugovora o donacijama
potpisani su sredinom marta
u Ministarstvu prosvjete Crne
Gore. Osnovna škola „Aleksa Đilas Bećo“ u Mojkovcu
dobila je 88.467 eura, a vrtić
„Zagorka Ivanović“ 88.642
eura za rekonstrukciju zgrade. Domu zdravlja u Bijelom
Polju pripalo je 78.869 eura
za nabavku dva ambulantna
vozila i medicinske opreme,
a JP „Vodovod i kanalizacija“
na Cetinju − 89.000 eura za
kupovinu specijalnog vozila
za održavanje vodovodne
mreže.
Ceremoniji su prisustvovali: Kazuaki Kameda, otpravnik poslova u Ambasadi
Japana u Crnoj Gori, Vesna
Vučurović, pomoćnica mi-
Doma zdravlja Bijelo Polje, i
Miloš Ražnatović, direktor JP
„Vodovod i kanalizacija“ na
Cetinju.
U ime Ministarstva prosvjete, na ovoj značajnoj
donaciji zahvalila je Vesna
Vučurović. Ona je kazala
da ulaganje u obrazovanje
predstavlja najbolje ulaganje u budućnost Crne Gore,
i naglasila značaj dugogodišnje podrške Vlade Japana
reformskim
aktivnostima
na polju obrazovanja kroz
ulaganje u školske objekte
širom Crne Gore. „Jačanje
školske infrastrukture zapravo je jačanje samog sistema
obrazovanja, stvaranje boljih
uslova za zaposlene i učeni-
cijene vrijednost demokratskog građanskog društva u
cilju što bržeg uključenja u
porodicu ekonomski razvijenih evropskih država“, istakla
je Vučurovićeva.
Uključujući ovu donaciju, ukupan iznos japanske
pomoći kroz projekte za
osnovne potrebe stanovništva (POPOS) u Crnoj Gori od
1998. godine iznosi oko 1,7
miliona eura, dok je ukupan
iznos pomoći Japana Crnoj
Gori kroz ostale projekte u
toku istog perioda oko 15
miliona eura.
Lj. V.
Na trodnevnoj konferenciji „Održive škole i lokalno
održivo upravljanje na Zapadnom Balkanu“, koju je
Regionalni centar za životnu
sredinu za Centralnu i Istočnu Evropu (REC) uz podršku Ministarstva inostranih
poslova Republike Finske
organizovao u hotelu „Omorika“ na Tari, učestvovale su i
osnovne škole iz Crne Gore.
Tema skupa bile su održive škole, njihova uloga u
Evropi i primjeri dobre prakse na Zapadnom Balkanu,
kao i u Finskoj i Njemačkoj.
Jedan od važnih djelova
konferencije bio je intenzivan rad u grupama, na kojima su usvojeni zaključci
u vezi sa širenjem rezultata
ovog projekta.
Na temu „Budućnost
održivih škola u Finskoj“ govorila je dr Mervi Aineslahti,
međunarodna ekspertica za
obrazovanje, dok je o ulozi
održivih škola u Evropi – ENSI
govorio dr Reiner Mathar,
međunarodni ekspert.
Svoja iskustva u ovom
projektu predstavile su
osnovne škole iz Crne Gore:
„Dušan Obradović“ – Žabljak,
„Radomir Mitrović“ – Berane,
„Bajo Jojić“ – Andrijevica,
„Risto Manojlović“ – Kolašin
i „Aleksa Đilas Bećo“ – Mojkovac.
Konferenciji su prisustvovali i predstavnici škola koje
će koristiti rezultate projekta:
OŠ „Vuk Knežević“ – Njegovuđa, Žabljak, OŠ „Dr Radoslav – Jagoš Vešović“ – Bare
Kraljske, OŠ „Mojsije Stevanović“ – Manastir Morača, OŠ
„Međuriječje“ – Međuriječje,
OŠ „Vuk Karadžić“ – Berane,
OŠ „Vukašin Radunović“ –
Berane, OŠ „Milić Kelajnović“
– Konjuhe i OŠ „Petar Dedović“ – Murina.
U radu skupa učestvovala je Branka Kankaraš iz Ministarstva prosvjete Crne Gore,
te Nevena Čabrilo i Snežana
Grbović iz Zavoda za školstvo.
Lj. V.
MART
APRIL
Književne analize
PLJEVLJA I PLJEVLJACI
U ANDRIĆEVIM
PRIPOVIJETKAMA
Pljevlja i Pljevljaci pominju se u sljedećim Andrićevim pripovijetkama:
„Put Alije Đerzeleza“, „U musafirhani“, „Kod kazana“, „Anikina vremena“, „Ruđanski begovi“
Piše: Dr Rade Džuverović
Pljevlja i Pljevljaci pominju se u Andrićevim pripovijetkama: „Put Alije Đerzeleza“,
„U musafirhani“, „Kod kazana“,
„Anikina vremena“, i „Ruđanski begovi“.
Pripovijetka „Put Alije Đerzeleza“ prvi put je objavljena
1920. godine u Beogradu, u
izdanju Svetislava Cvijanovića, izdavača i knjižara.
U pripovijeci Pljevlja se
pominju dva puta, Metaljka
jednom, a od likova Srbin iz
Pljevalja sa sinom, handžinica
sa Metaljke i Darinka iz Pljevalja – samo po jednom.
U prvom dijelu pripovijet-
handžinica sa Metaljke, a ni
šizija sarajska. Gospodsko je
ono, hej!“
Sve se dešava usput
Usput, a sve se dešava
usput, zaluđen sirovom varvarskom požudom za ženom,
susreće braću Moriće „a oni
bijahu lole i rasipnici, nasilni
i sramotni, daleko poznati po
zlu“. Dražili su i zapitkivali Đerzeleza: „Šta je, šta si se smrk’o?
Ostarilo se, Đerzeleze, bogami!
– Pozdravila te Darinka
iz Pljevalja; kaže, otkako si ti
otiš’o spava sama“.
Handžinica sa Metaljke je
obično pored manastira zidali
jednu poveću odijeljenu sobu
za te goste. Ona se zvala musafirhana“.
Fra Marko Krneta, vikar
(ekonom) manastira u Kreševu, neodvojivo je vezan za
musafirhanu, jer mu je gvardijan potpuno prepustio „da
je redi i upravlja“. Sve što će se
dalje dešavati, dešavaće se u
vezi sa njom. „...u subotu pred
veče, za vrijeme večernje... videći Turke gdje idu uz brijeg.
Bila su svega trojica... Jednoga
poznade: bio je Kezmo, janičar. Druga dvojica mora da
su stranci. Taj Kezmo je već
nekoliko puta natjerao manastir u strah i na globu“. Svi su
20
MART
APRIL
peče rakija, učestaju turske
posjete manastiru. Taj miris
patoke privukao je i Kezmu,
janičara, onog koji je nekad
dopratio pokojnog Osmu Memeledžiju. Već nekoliko godina se ovaj Kezmo sprema za
ratište, a u stvari ratuje po hanovima i manastirima između
Sarajeva i Travnika. Zgojen i
podaduo od pića, on se jedva
vuče, i gdje zasjedne ne diže
se dok ga ne iznesu“. Ali „u posljednje vrijeme s njim je neki
Mehmedbeg Biogradlija, janičar i istinski glasnik. Svojom
otmenošću u odijelu i svojim
držanjem čovjeka koji je učio
škole i vidio svijeta, on odudara neobično od prostog i
neobičnog Kezma“.
Da li se ove osobine
Mehmedbega
Biogradlije
mogu pripisati Mehmedu
Pljevljaku, ličnosti iz pripovijetke „U musafirhani“?
Oba imaju isto ime, oba
su janičari, ali su i različito
karakterisani. Mehmedbeg
Biogradlija je samo neki
Mehmedbeg, koji odudara
od prostog Kezma. Sa njim je
samo u posljednje vrijeme.
Znači ne i odranije, što nedvosmisleno ukazuje da to nije
Mehmedbeg Pljevljak. Kezmo
je jednako karakterisan u obje
pripovijetke – skitnica, pijanica, prostak...
imenovana zanimanjem sa
određenjem mjesta, a Darinka iz Pljevalja je imenovana
sa određenjem mjesta, ali ne i
zanimanjem. Pretpostavilo bi
se da se i ona bavila poslovima kao i handžinica sa Metaljke, ali je bila žena do koje put
nije „vijugav i tajan“.
Nigdje se više, takođe, u
Andrićevom djelu one ne pominju.
Skoro da je Alija Đerzelez
potpuno ravnodušan kada
su u pitanju ova dva ženska
lika, kao da i nije čuo šta mu
o njima govore Fočak i braća
Morići, jer ga je „život porazio
pred vječito zagonetnom prirodom i lepotom žene“. Kao
što su, inače, usputno viđene
i doživljene, tako su i karakterisane.
Pripovijetka „U musafirhani“ objavljena je u Srpskom književnom glasniku,
u Beogradu, 1923. godine.
U njoj se samo jednom, više
usputno, pominje Mehmed
Pljevljak. Uvodni dio značajan
je po ambijentu u kome će se
on pojaviti. Evo kako to pisac
kaže: „Za turskih vremena,
manastiri su morali da ukonačuju Turke koji bi se uvraćali.
Događalo se da bi se poneki
nasilni Turci zadržavali dugo
u manastiru, pili i terevenčili.
Da bi očuvali propisani red i
tišinu manastirsku, fratri su
Pripovijetka „Ruđanski begovi“ prvi put je objavljena
1935. godine, u listu „Vreme“ u Beogradu. U pripovijeci
Pljevlja se pominju dva puta, ali samo kao naznaka mjesta. Prvi put: „Rudo, belo begovsko mesto... Dobar i beo
drum koji vodi sve od Višegrada do Pljevalja, tu se penje
na najvišu tačku.“ Dalje, radnja se dešava krajem avgusta
1878. godine, u vrijeme kada je austrijska vojska ušla u Višegrad i kada su njeni odredi upućeni prema Uvcu, jedan
preko Bijelog Brda, a drugi preko Rudog. Ruđanski begovi
se dogovaraju kako da dočekaju austrijsku vojsku, borbom
ili predajom. Drugi put: „Treba dakle propustiti neprijatelja
da prođe. Drum je dugačak, a u cara zemlja velika i gradova
mnogo; što ne zadrži Rudo, zadržaće drugi. A treba neko i
da ostane pored druma, ko će znati ljudski dočekati potučenu švapsku vojsku kad se bude vraćala od Pljevalja“.
Pisac je radnju vezao za Rudo nagovještavajući da će
dolaskom austrijske vojske kasaba promijeniti svoju fizionomiju i život njenih ljudi.
u to vreme bila krenula na
višegradski drum. Stranci su
ređe dolazili. Broj zaptija je
smanjen. Jedino Alibeg nije
hteo da napusti Višegrad, u
kom je ostao kao kajmakan.
Dvaput je išao sa ocem u rat,
u Vlašku i u Srbiju, ali se svaki put vraćao na svoj položaj
u Višegrad“. Njegovo interesovanje premašivalo je palanačke ograničenosti. „Imao je
strast za tople izvore. Tražio
ih je i obilazio gde god bi čuo
da ih ima; i gde bi god našao
izvor tople vode, podizao bi
ga i sagradio česmu ili banju
o svom trošku“. Nijesu mu
bila strana zadovoljstva lakog
života, jer je „bio poznat sa
svoje slabosti prema ženama“.
Čak se i ženio nekoliko puta.
Kao čovjek gospodskog soja,
rado je viđan na teferidžima
ruđanskih i glasinačkih begova, a obilazio je i svoje imanje
u Pljevljima.
imaće drugačiji pristup, nešto kao kajmakanov na kraju
prema Aniki. „Ispitujući neku
krivicu, čim bi naišao na ženu,
zaostajao bi i bez velike nužde ne bi išao dalje... mešati se
u spor u koji su žene upletene
znači metati prst između vrata
i dovratnika“.
Od tolike ljepote ništa nije
ostalo
Pripovijetka „Anikina vremena“ objavljena je prvi put
1931. godine u Savremeniku
Srpske kulturne zadruge.
U pripovijeci Pljevlja se
pominju dva puta, Dževadpaša Pljevljak jednom i Ali-
Prema potčinjenima nije
bio strog, ali je njegova morala da se poštuje. „Čuo je i on
o toj kćeri Krnojelca, i dosad
su se neki žalili da se mnogo
digla... kajmakan je pozvao
starešinu višegradskih zaptija, Salka Hedu, i naredio mu
da ode do te Vlahinje i da joj
pripreti degenekom ako se ne
smiri, a Jakšu da otera odmah
natrag u Dobrun“. Takav je bio
i njegov odnos prema Salku
Hedu, jer „kajmakan je bio
čovek koji ne voli neprijatne
stvari ni u susednom komšiluku, i kome Hedo nikad nije
smeo nijednu stvar saopštiti
pre nego što je povoljno re-
Alibegov odnos prema
ženi, odnosno Aniki, bio je
više izazivački, iz začuđene
uzdržanosti, nego iz požude,
te se i zaputio kod nje, koja je
vladala tom primitivnom kasabom, prkosila ljudima i čulnošću im se svetila: „...Kajmakan je konačno rešio da sam
ode do Anikine kuće i da vidi
šta je s tom ženom. I otišao
je jedno poslepodne sa zaptijom. Zaptija se vratio sam.
Kajmakan je ostao do pred
mrak. I sutra je došao ponovo... Kajmakan, koji je u životu
video mnogo žena... osetio
je odmah da je nešto drugo.
Kao da je našao i poznao nešto znano i davno izgubljeno,
Kajkaman je zastao pred tom
lepotom... I sve je to on video
očima čoveka zrelih godina,
kad mu se čini da poznaje
pravu vrednost života, a u isto
vreme oseća i vidi da mu se
taj život izmiče i krati“. Takve
su i njegove posjete Aniki, bez
detaljisanja, bez zaključivanja zašto je i kako je postala
takva. I poslije Anikine smrti
ništa se nije promijenilo u njegovom trajanju i spokojnosti.
„Kajmakan je proveo dve-tri
nedelje u Pljevljima kod rođaka, a posle se vrati u Višegrad
beg, njegov sin, višegradski
kajmakan, više puta. „Sin
bogatog i uglednog Dževadpaše Pljevljaka, višegradski
kajmakan Alibeg mogao je
odavno da bude na boljem
mestu i većem položaju, ali on
je od svoje majke, koja je bila
Sokolovićka, nasledio veliku i
gospodsku ravnodušnost za
sve stvari, naročito za račun
i sticanje... Alibeg je kao mladić u dvadeset prvoj godini
postavljen za komandanta
policije u kasabi. Trgovina je
šena“.
I taj Hedo poprimio je
osobine svoga nadređenog.
Njegov odnos prema svemu
što se zbiva bio je u neku ruku
filozofski. Shvatio je da se sva
zla i nesreće dešavaju kao neminovnost i prirodno, „da su
zla i nesreće i nemiri među
ljudima stalni i neprolazni i da
se u tom ne da ništa promeniti“. Vjerovao je da će se svaka
stvar nekako rasplesti i riješiti
„jer ništa na svetu ne traje“.
I njegov odnos prema ženi
i nastavi svoj život od pre i od
uvek, na zadovoljstvo sebi i
drugima. Istina, sedeći u svojoj bašti pored nargile i gledajući u brzu vodu, mislio je ponekad o vlahinji sa Mejdana.
’Čudo! Od tolike lepote ništa
nije ostalo’. To je bio otprilike
predmet njegovog razmišljanja. Ali je smatrao da u kasabi
nema nikoga s kim bi vredelo
porazgovarati se o tome.
I sva ostala kasaba brzo je
dolazila sebi i primala svoj stari lik oduvek“.
Palanačke ograničenosti
ke „Đerzelez u hanu“, u hanu
se skupila, pored dokonih
domaćih, šarolika gomila prispjelih putnika kod višegradske đumrukane, jer „svi koji su
putovali iz Sarajeva na istok
zaustavljali su se u hanu...
Raznolika su bila čeljad koja
su tu zapela na svom putu“.
U tom mnoštvu putnika je i
„trgovac, Srbin iz Pljevalja, sa
sinom, visokim šutljivim mladićem crvenih obraza“.
Nigdje se više u Andrićevom djelu oni ne pominju.
Kao da je pisac htio samo da
upotpuni tu skupinu i prisustvom trgovca iz Pljevalja.
U pripovijeci „Put Alije
Đerzeleza“ pomenute su i dvije žene Pljevljakinje.
U prvom dijelu pripovijetke „Đerzelez u hanu“ pominje
se handžinica sa Metaljke, a
u drugom dijelu „Đerzelez na
putu“ Darinka iz Pljevalja. O
njima ne saznajemo ništa iz
njihovih postupaka. Ono što
se o njima kazuje, kazuje Fočak o handžinici sa Metaljke,
a braća Morići o Darinki iz
Pljevalja.
Zanesen ljepotom Venecijanke, Đerzelez „...hoće da
ide po nju, da je otme i posadi
kraj sebe... Ali ga Fočak koji
je potpuno ovladao njim... sa
obješenjačkim, nadmoćnim
smješkom zaustavlja.
– Kud ćeš, bolan? Nije ono
Drum je dugačak
Ništa na svijetu ne traje
različito karakterisani. Memeledžija će imati značajnu ulogu u daljem toku radnje. Čak
je označen imenom, prezimenom i mjestom. Mehmed
Pljevljak će biti samo pomenut uz oskudno detaljisanje.
„Fra Marko sjeo u kut, a odupro lakte o koljena, a glavu
o dlanove, pa ćuti i sluša. Iz
razgovora razabire polako:
bolesni Turčin je Osmo Memeledžija iz Sarajeva, a onaj
drugi Mehmed Pljevljak. Obojica su janičari kao i Kezmo. U
Sarajevu su u taboru. Sad se
skitaju, čekaju da im stigne
plata pa da pođu na Vidin“.
Osim ove konstatacije – da je i
Pljevljak janičar, da je u taboru
u Sarajevu, da se skita – nema
više nijedne posebne karakteristike po kojoj bi bio negdje
prepoznat.
Da li je Biogradlija Mehmed
Pljevljak
U pripovijeci„Kod kazana“,
objavljenoj takođe u Srpskom
književnom glasniku, 1930.
godine, pominju se iste ličnosti kao i u pripovijeci „U musafirhani“. Osmo Memeledžija je
umro, a uz već poznatog Kezma sada je Mehmet Biogradlija. Da li je Biogradlija Mehmed
Pljevljak? Ili je to sasvim druga
ličnost? „Čim počne da se
NASTAVA: Iskustvo i teorija
STVARNI DOŽIVLJAJ
USVOJENIH ZNANJA
Činjenica da nema recepta za stvaralaštvo i inventivnost u nastavi ujedno oslobađa i obavezuje svakog nastavnika. Autonomija nastave ne znači pravo
na proizvoljno izražavanje mišljenja, već prije svega dužnost da se podstiče razvoj ličnosti i individualnosti svakog učenika
Piše:
Prof. dr Slavka Gvozdenović
„Samo onaj može upravljati lađom cjelishodno i pravo
ka cilju koji je prethodno stekao teorijska znanja iz vještine
plovljenja.“
(Artur Libert:
Filosofija nastave)
„Kada bi svi nastavnici
shvatili da je kvalitet duhovnog procesa, a ne proizvodnja tačnih odgovora, merilo
vaspitnog razvitka, onda bi to
skoro izazvalo istinsku revoluciju u nastavi.“
(Džon Djui:
Vaspitanje i demokratija)
Iako uzajamni uticaji promjena u društvu i obrazovanju samo djelimično podliježu individualnoj i kolektivnoj
procjeni, to ne umanjuje
potrebu da se uvijek iznova
preispituje korelacija između postavljenih ciljeva i planiranih promjena, s jedne, i
ostvarenih rezultata, s druge
strane. U tom kontekstu sagledavanje kvaliteta nastave
i učenja upućuje na prožimanje teorijski osmišljenih zahtjeva i vaspitno-obrazovne
realnosti, i istovremeno ispostavlja prisustvo trajnog nesklada i brojnih protivrječnosti. To ilustruje odnos između
normativnog i stvarnog, između potreba i mogućnosti,
između vrijednosti koje važe
u školi i onih koje vrijede u
društvu, između unutrašnjeg
svijeta života i svijeta u kome
živimo.
Budući da su nastavnici ključni nosioci promjena
u obrazovanju, izvjesno je
da će od njihovog angažovanja u velikoj mjeri zavisiti
kvalitet procesa i ostvarenih
rezultata na svim nivoima
obrazovanja. Za potpunije
razumijevanje
suštinskih
pitanja nastavne stvarnosti,
posebno je značajno unutrašnje, lično iskustvo, a ne
samo činjenični podaci koje
zatičemo ili (ne)posredno
dolazimo do njih. Utoliko
„posedovanje teorije, kao i
znanje za teoriju, predstavlja
presudan uslov i potporu za
praktičnu nastavnu delatnost“ (Artur Libert: Filosofija
nastave, Geca Kon, Beograd,
1935, str. 12). Nesporno je
da je posjedovanje teorijske osnove neophodan, ali
često ne i dovoljan, uslov za
uspješnu nastavnu praksu.
Da li će teorijsko znanje postati sastavni dio nastavnog
iskustva, najčešće ne zavisi
samo od nastavnika, već i od
brojnih faktora unutar nastave i izvan nje.
Šta i kako govoriti
Redefinisanjem ciljeva
obrazovanja i nastave našeg
školskog sistema (2001–
2002) izneseno je nastojanje da se obezbijedi mogućnost za svestrani razvoj
pojedinca. Aktualizovane su
aktivnosti na poboljšanju
pedagoške efikasnosti škole
i promjeni položaja učenika i
nastavnika, a samim tim i savremena koncepcija nastave
kao osnova za unapređivanje kvaliteta znanja i vještina koje učenici stiču u školi.
Od nastavnika se očekuje
da, pored uloge predavača
i ocjenjivača, sve više bude
organizator, motivator i koordinator nastavnog procesa. Učenik se posmatra kao
aktivan subjekt nastavnog
procesa, preferira se usvajanje znanja s razumijevanjem,
neposredna saradnja i interakcija između nastavnika i
učenika, kao i među samim
učenicima.
U tom smislu se kao
osnovno pitanje za nastavnika postavlja: kako svoje
znanje učiniti podsticajnim
za razvoj mišljenja učenika,
kako osmisliti i izvesti posredovanje između nastavnog
gradiva i duhovnog svijeta
učenika? Odgovor na ovo pitanje involviran je u produkciji nastavne prakse i njenih
ukupnih efekata. Da li će aktivnosti nastavnika naići na
pozitivne reakcije učenika,
zavisiće od načina izlaganja,
vještine vođenja dijaloga i
ukupne organizacije nastavnog procesa. Problem nastave, dakle, nije samo ono
o čemu će se govoriti, nego
i kako će se govoriti. Izlažući
nastavne sadržaje, nastavnik izlaže sopstveni odnos
prema gradivu, daje vlastiti
pečat i oblik svemu o čemu
govori.
Činjenica da nema recepta za stvaralaštvo i inventivnost u nastavi ujedno
oslobađa i obavezuje svakog
nastavnika. Autonomija nastave ne znači pravo na pro-
izvoljno izražavanje mišljenja, već prije svega dužnost
da se podstiče razvoj ličnosti
i individualnosti svakog učenika. To je i zahtjev za nastavnika da učenike osposobi
za samostalno dolaženje do
novih saznanja i izgradnju
sopstvenog mišljenja – za
formiranje sopstvenih ideja,
vjerovanja i vrijednosti.
Pretpostavke dobre
nastave
Budući da ne postoji univerzalno prihvatljiv odgovor
o diferenciji između tradicionalne i savremene nastave,
primjerenije je govoriti o dobroj nastavi, odnosno uspješnoj nastavnoj praski. Dobra
nastava značila bi ostvarivanje kvalitativno vidljivih
rezultata koji ujedinjuju zahtjeve savremene civilizacije
i tradicionalne vrijednosti,
odnosno dostignuća prethodnih generacija. Dobra je
ona nastava koja podstiče
unutrašnju, a ne nametnutu
potrebu da učenik radi sebe,
a ne samo zbog ocjene, traga
za izvorima znanja. Uspješna
je ona nastavna praksa koja
osposobljava samoobrazovanje i samoevaluaciju, koja
promoviše bogatstvo misli
a ne samo bogatstvo znanja. Afirmisanje bogatstva
činjeničkog znanja i puke
reprodukcije samo prividno
smanjuje rizik u neuspjeh
koji sa sobom nosi kreativna
saradnja mišljenja u nastavi.
Efikasnost nastavnog rada
treba sagledavati s aspekta
kvaliteta duhovnog procesa koji nastaje kao rezultat
komunikacije i interakcije
između nastavnika i učenika, i između samih učenika. Uz uvažavanje uslova u
ŠKOLA MIŠLJENJA
Razmjena iskustava i ideja, pitanja i odgovora, suočavanje s novim i nepoznatim, doprinosi pomjeranju
granica saznanja, razvoju kritičkog mišljenja i prosuđivanja. Poenta je, dakle, u afirmisanju škole mišljenja, a
ne pamćenja gotovih činjenica koje ne znače mnogo u
duhovnom svijetu učenika. Saradnja mišljenja znači da je
nastava središte duhovnosti, prostor za stvaralačko potvrđivanje nastavnika i osposobljavanje učenika za intelektualno osamostaljivanje. Saradnja mišljenja u nastavi
doprinosi upoznavanju sopstvenih mogućnosti i granica, proširivanju i bogaćenju znanja i iskustva. Znanje je
jedna od rijetkih vrijednosti koje se dijeljenjem množe, a
duhovno zajedništvo prostor koji podstiče napredovanje
u razvoju mišljenja učenika. Izvjesno je da saradnja mišljenja u nastavi može da se desi, ali može i da izostane.
Utoliko preispitivanje vlastite nastavne prakse doprinosi
smanjivanju rizika u neuspjeh, omogućuje unapređivanje obrazovnih procesa i ishoda, pokreće traganje za smislom obrazovanja i smislom života.
kojima se radi, potrebno je
da nastavnik stekne uvid u
prethodno znanje, misaono
iskustvo i nivo opšte kulture učenika. To je osnova za
uspješnu realizaciju gradiva,
kao i za ostvarivanje elementarnih pretpostavki dobre
nastave: povezivanje nastave sa životom i svijetom u
kome živimo (egzistencijalna dimenzija obrazovanja);
slobodan položaj učenika
(osposobljavanje učenika za
samostalno sticanje znanja)
i raznovrsnost organizacije
nastavnog procesa (primjena različitih oblika i metoda
rada).
Iskustvo pokazuje da
u našoj vaspitnoj realnosti
možemo prepoznati zrela
nastojanja i ostvarenja koja
se zasnivaju na pokušaju da
se primopredajni odnos između učenika i nastavnika
svede na najmanju mjeru.
Prisutno je angažovanje nastavnika u pravcu inoviranja
oblika i metoda rada, što doprinosi kvalitetnijem usvajanju znanja, prožimanju učenja i razvoja i intelektualnom
osamostaljivanju učenika.
Apostrofiraju se zahtjevi za
njegovanjem škole mišljenja
koja se zasniva na stvarnom
doživljavanju i primjenljivosti usvojenih znanja. (Navedeno prema: S. Gvozdenović: Filosofija, obrazovanje,
nastava, ZUNS, Podgorica,
2005, str. 98–99).
Da li će iznesene karakteristike biti izuzetak ili će
postati pravilo, zavisi od daljih usmjeravanja procesa i
promjena u vaspitno-obrazovnom sistemu i društvu
u cjelini. Utoliko unapređivanje kvaliteta obrazovanja zahtijeva angažovanje
brojnih učesnika u društvu i
obrazovnom sistemu, iako su
krajnji ishodi često nepredvidivi i neizvjesni.
NASTAVNA PRAKSA: Ocjenjivanje učenika
SAMO JAVNOST I SISTEMATIČNOST
DONOSE REZULTAT
Veliki je nedostatak ako praćenje razvoja, tj. ispitivanje i ocjenjivanje, nije sistematično, permanentno i kontinuirano, što nije rijedak slučaj u našim
školama. Ocjenu saopštiti javno i obrazložiti je pred svim učenicima - to je formula za uspjeh
Ocjenjivanje učenika je
svojevrsno nagrađivanje, a
svako nagrađivanje, tj. ocjenjivanje, djeluje na učinak.
Zato škola treba da traži takve metode ispitivanja i ocjenjivanja koji učenike stimulišu na maksimalno zalaganje.
Svaki nastavnik prati razvojne promjene kod učenika.
Istraživanjima je zapaženo
da je najveći dio razvojnih
promena rezultat vaspitnoobrazovnog rada. Polazeći
od vrlo složenih i raznovrsnih vaspitno-obrazovnih ciljeva i zadataka škole, sistem
praćenja učeničkog razvoja
mora biti sistematski i odgovoran, zasnovan na određenim naučnim principima,
tehnički osmišljen, ekonomičan i praktičan. Mora se
imati u vidu da, iako glavni,
kvantitet učeničkog znanja
nije jedini elemenat praćenja
razvoja učenika. Sistem praćenja razvoja učenika ima i
društveno-vaspitnu funkciju.
Veliki nedostatak je ako
praćenje razvoja, to jest ispitivanje i ocjenjivanje, nije
sistematično, permanentno i
kontinuirano, što nije rijedak
slučaj u našim školama. Ima
pojava kampanjskog ocjenjivanja, kao pod prinudom,
kad se primakne klasifikacioni period a većina učenika
je bez ocjena. Kontinuirano
ispitivanje i ocjenjivanje učenika na svakom času aktivira
učenike, suzbija kampanjski
rad i omogućuje nastavniku
da redovno realizuje nastavne sadržaje. Ocjenjivanje kao
vrednovanje i nagrađivanje
rada učenika jeste društvena
aktivnost koja se mora podvrgnuti nekim društvenim
normama. Ocjena ima društveni značaj. Prilikom ocjenjivanja, primjenjuje se unaprijed poznata skala, najčešće
od pet ocjena. Ona odgovara
svim bitnim zahtjevima procjene, pedagoške i psihološke manifestacije.
Ocjenjivanje ima dvojaku ulogu. Prva je mjerenje:
mjeri se znanje učenika i
utvrđuje kvantitet. To se vrši
upoređivanjem znanja jednog sa znanjem ostalih učenika u razredu (odjeljenju).
Može imati znanje kao većina učenika: osrednji, prosječan, dobar. Ako je malo
iznad prosjeka, onda je: natprosječan, vrlo dobar. Ako
postiže najviše u grupi, onda
je: izvanredan, ističe se, odli-
čan. Na sličan način mjerimo
i one ispod prosjeka. Naslanjajući se na mjerenje, vrednovanje predstavlja malo
drukčiju operaciju. Uzimaju
se u obzir: uslovi, marljivost,
zainteresovanost, radne navike itd. U ispitivanju i ocjenjivanju primjenjuju se standardni ispitni postupci na što
veći broj učenika.
Svestranim i kontinuiranim praćenjem razvoja
učenika može se znati kako
škola ostvaruje svoje ciljeve i zadatke. Nastojanje da
se učenici što češće ispituju
i ocjenjuju, taj proces diže
nastavu na viši nivo i time
se postiže najaktivniji oblik
učenja.
Poštovani nastavnici, ne
budite kukavice, ne skrivajte
ocjene. To će vam se vratiti
TAKMIČARSKA ATMOSFERA
Prilikom ocjenjivanja treba izbjegavati prozivku. Pitanja postavljati cijelom odjeljenju i pratiti ponašanje i aktivnost svih učenika, a odgovore zahtijevati od određenih
učenika koje želimo da ocijenimo. Tom prilikom može se
postaviti i neko dopunsko pitanje. Ocjenjivanje mora biti
javno. Svaka ocjena se obrazlaže pred svim učenicima.
Skrivanje ocjena je pogrešno. Odaje nesigurnost nastavnika i ostavlja mjesto nedoumicama i sumnjama u dobronamjernost i objektivnost. Javnošću ocjenjivanja uspjeh
postaje briga cijelog odjeljenjskog kolektiva. To je osnova
za stvaranje svojevrsne takmičarske atmosfere. Nastavni
testovi, kontrolni i pismeni radovi, iako nijesu svemogući,
od ogromne su pomoći u procesu mjerenja i vrednovanja
znanja učenika.
kao bumerang. Opredijelite
se za: sistematično i kontinuirano praćenje razvoja učenika, ispitivanje i ocjenjivanje
na svakom času, što manje
prozivke, pitanja postavljati
cijelom odjeljenju, ocjenu
saopštite javno i obrazložite
je pred svim učenicima. To je
formula za uspjeh.
Čedomir Lutovac,
profesor istorije u penziji
21
MART
APRIL
VISOKO OBRAZOVANJE
Trinaestu godinu zaredom uručene stipendije Atlas fondacije najboljim studentima sa sva tri crnogorska univerziteta
UČENJE SE ISPLATI, RAD VREDNUJE,
ZNANJE NAGRAĐUJE
Studentu generacije Filipu Markoviću, s Fakulteta za informacione tehnologije Univerziteta Mediteran, premijer Milo Đukanović uručio je sliku crnogorskog
umjetnika Momčila Macanovića
U Crnogorskom narodnom pozorištu studentima je
uručeno 20 stipendija Atlas
fondacije na svečanosti kojoj
su prisustvovali premijer Milo
Đukanović, predśednik Parlamenta Ranko Krivokapić, ministar prosvjete Slavoljub Stijepović i drugi visoki državnici, te
predstavnici političkih partija,
lokalne samouprave, nauke,
kulture i sporta.
Studijsko putovanje u
Ujedinjene Arapske Emirate
Stipendije po 1.000 eura
dobilo je 15 studenata Univerziteta Crne Gore i njih pet s privatnih univerziteta. Studentu
generacije Filipu Markoviću, s
Premijer Milo Đukanović:
DRŽAVA JE UZ VAS
„Država je uz vas. Kao i uz sve one koji razumiju da je znak
jednakosti između obrazovanja i naše evropske budućnosti. Nažalost, ni u najbogatijim zemljama nema stipendija za sve one
koji ih zaslužuju. Ali ako neko prepozna bar jednog od najboljih – a Atlas fondacija već trinaestu godinu zaredom organizuje ovakve manifestacije – onda je i to pokazatelj da se učenje
isplati, da se rad vrednuje, da se znanje nagrađuje. Vaši rezultati
i rezultati vaših kolega najbolje su svjedočanstvo da pośedujemo zdrave i raskošne intelektualne potencijale na kojima ćemo
temeljiti naš ukupan razvoj. Bez dileme, osavremenjavanje sistema obrazovanja i njegov kvalitet preduslov su napretka. Progresivna su samo ona društva u kojima su đeca obrazovanija od
svojih roditelja“, kazao je Đukanović.
Fakulteta za informacione teh-
Predśednik Atlas grupe dr Duško Knežević:
NE PRESTAJTE DA MISLITE DA ĆE
ŚUTRA BITI BOLJE NEGO JUČE
22
MART
APRIL
Predśednik Atlas grupe dr Duško Knežević kazao je da je
njegova obaveza, kao i obaveza svih zvaničnika da urade sve
što je u njihovoj moći da stipendistima obezbijede dostojanstvenu budućnost u svojoj zemlji.
„Naša obaveza je da vam omogućimo da i dalje vjerujete da
možete da promijenite svijet, da nikada ne prestajete da mislite
da će śutra biti bolje nego juče i da vi tome treba i možete da
doprinesete“, istakao je Knežević.
nologije Univerziteta Mediteran, premijer Đukanović uručio
je sliku crnogorskog umjetnika
Momčila Macanovića, dok ga
je ambasadorka Ujedinjenih
Arapskih Emirata Hafsa al Ulama nagradila studijskim putovanjem u tu zemlju.
Čestitajući stipendistima,
predśednik Vlade je rekao da
je ovo prilika da se izrazi poštovanje i uvažavanje prema
studentima koji se izdvajaju
svojim znanjem i vaspitanjem i
služe za primjer drugima.
Prema njegovim riječima, unapređenje standarda
školovanja na svim nivoima i
PROGRESIVNA SU SAMO ONA DRUŠTVA U KOJIMA SU ĐECA OBRAZOVANIJA OD SVOJIH RODITELJA:
Stipendisti s premijerom Milom Đukanovićem i predśednikom Atlas grupe dr Duškom Kneževićem
usvajanje najboljih međunarodnih iskustava, prilagođenih
mogućnostima i potrebama
Crne Gore, predstavlja strateški
interes države.
Poštovanje se mora zaslužiti,
ne zvanjem nego znanjem
„Naši mladi ljudi imaju i
imaće sve više mogućnosti
da stiču znanja i da završavaju
škole u svojoj državi, ali i drugđe. I da u svojoj zemlji ta znanja primjenjuju i izgrađuju svoju državu. To je novo evropsko
lice Crne Gore koja je danas u
procesu pristupnih pregovora
za članstvo u EU. Ljudski kapital kojim raspolažemo mora
biti vrednovan i objedinjen,
spreman da efikasno odgovori
brzim promjenama u vremenu
u kojem živimo. I mora biti konkurentan, sposoban da śutra
na zajedničkom evropskom
tržištu rada nađe svoje mjesto.
Ja sam uvjeren da kadrovi,
poput vas, svojim znanjem i
entuzijazmom mogu ne samo
učestvovati u evropskom procesu nego i značajno uticati i
upravljati našom evropskom
budućnošću. Moramo stvarati
Rektori tri univerziteta
u Crnoj Gori potpisali povelju
NA SVJETSKOM KONGRESU FARMACEUTA U AMSTERDAMU:
Zapažen rad Rose Čukić, studentkinje iz Podgorice
PODRŠKA INKLUZIJI
STUDENATA SA
INVALIDITETOM
LJEKOVITO BILJE –
ŠANSA CRNE GORE
Rektori tri univerziteta u
Crnoj Gori, Predrag Miranović,
Slobodan Backović i Veselin
Vukotić, potpisali su povelju
koja se odnosi na podršku i
inkluziju studenata s invaliditetom u visokoškolske institucije
u Crnoj Gori.
Rektor Univerziteta Crne
Gore Predrag Miranović istakao je da su visokoškolske
institucije odgovorne za poštovanje prava studenata s
invaliditetom na obrazovanje
bez diskriminacije i imaju obavezu da im obrazovanje učine
dostupnim. Rektor Univerziteta „Mediteran“ Slobodan Backović rekao je da se nada da će
se mjere predviđene Poveljom
naći i u zakonskim aktima, a
da će se nastavnici dodatno
obučiti za rad sa studentima
koje treba uključiti u sve oblike akademskog života. Kako
je istakao rektor Univerziteta
Donja Gorica Veselin Vukotić,
škole i univerziteti trebalo bi
da služe razbijanju predrasuda
o studentima s invaliditetom, i
pomognu im da se oslobode
straha od sredine u kojoj žive i
u kojoj se obrazuju.
Izvršna direktorica Udruženja mladih sa hendikepom
Crne Gore Marina Vujačić naglasila je da je potpisivanje
Povelje značajan korak ka sprovođenju afirmativne akcije i
uvođenju jednakih mogućnosti za studente sa invaliditetom, čemu treba da stremi
cijelo društvo.
Povelja je rezultat Tempus
projekta koji se realizuje od
2011. godine i predviđa razne
mjere za poboljšanje položaja
osoba s invaliditetom u obrazovnom sistemu. Planirano je,
između ostalog, i olakšavanje
učenja Brajeve azbuke i alternativnih načina i sredstava
komunikacije, kreiranje uslova za potpun pristup osoba s
invaliditetom svim oblicima
akademskog života, uklanjanje
svih arhitektonskih i građevinskih prepreka, kao i prepreka u
pristupu informacijama.
O. Đ.
JEDNAKE MOGUĆNOSTI ZA STUDENTE SA INVALIDITETOM:
Marina Vujačić, Veselin Vukotić, Predrag Miranović i Slobodan Backović
Vjerujem da bi prihvatanje nekog od poziva za istraživanje na inostranim
fakultetima bilo veoma dobro iskustvo, bitno za moje usavršavanje kao
budućeg farmaceuta. Međutim, ne bih prihvatila da zauvijek ostanem u
inostranstvu, već bi se sa stečenim znanjem vratila u svoju zemlju, gdje bih
nastavila rad, kaže Rosa Čukić
Na svjetskom kongresu
farmaceuta u Amsterdamu,
učestvovala je i Rosa Čukić, studentkinja pete godine Farmaceutskog fakulteta iz Podgorice. Njen naučnoistraživački rad
(„Samomedikacija menstrualnih tegoba kod studentkinja
četvrte godine devet fakulteta
Univerziteta Crne Gore) bio je
veoma zapažen i dobro prihvaćen od strane učesnika
kongresa. To je, zapravo, timski
rad, objašnjava Rosa Čukić, u čijoj realizaciji su učestvovale dr
Nataša Duborija - Kovačević, dr
Sanja Borozan, te koleginice sa
5. godine studija – Jasna Radonjić i Katarina Poleksić.
Kako je svojim radom zainteresovala svjetske farmaceutske stručnjake, Rosa Čukić je
već dobila pozive više institucija u inostranstvu. „Vjerujem da
bi prihvatanje nekog od poziva za istraživanje na inostranim fakultetima bilo veoma
dobro iskustvo, bitno za moje
usavršavanje kao budućeg
farmaceuta. Međutim, ne bih
prihvatila da zauvijek ostanem
u inostranstvu, već bi se sa stečenim znanjem vratila u svoju
zemlju, gdje bih nastavila rad“,
CILJ – DOBROBIT PACIJENTA
Teme predavanja i naučnih radova prezentovane na kongresu u Amsterdamu bile su raznolike – od edukacija, preko humanitarnog rada, neželjenih dejstava ljekova itd. Kao posebna
tema, ističe Rosa Čukić, koja je zaokupila najviše pažnje i koja
je pomenuta u najviše diskusija, bila je ona o ulozi farmaceuta
u zdravstvenom sistemu, kao i o odnosu sa pacijentima, tj. slici
koju pacijent ima o farmaceutu u modernom društvu. Diskutovano je o načinima kojima je moguće poboljšati odnos između
farmaceuta i ljekara, farmaceuta i pacijenta, a sve u cilju dobrobiti pacijenta i opšteg unapređenja zdravstvenog sistema bilo
koje zemlje.
uslove i graditi društvo u kom
će biti poštovani i đaci i studenti, jednako kao i učitelji, nastavnici, profesori. Ali to poštovanje
se mora zaslužiti, ne zvanjem
nego znanjem“, naglasio je, uz
ostalo, Đukanović.
Na svečanosti je obilježeno
200 godina od rođenja Petra II
Petrovića Njegoša. Glumac i reditelj Lazar Ristovski recitovao
je odlomak iz „Gorskog vijenca“, a u programu je učestvovala i grupa „Who See“, koja
će Crnu Goru predstavljati na
Eurosongu.
O. Đ.
bude prihvaćen na jednom
međunarodnom kongresu. Uz
podršku i pomoć kolega sve je
lakše. Pojedinačno, ako imamo
određene kvalitete, stići ćemo
daleko, ali u timu u kojem je
više kvalitetnih učesnika, evidentno je da ćemo stići mnogo
dalje.“
U razgovoru sa Rosom Čukić nije se moglo zaobići ni pitanje stručnog i naučnog kadra
na Farmaceutskom fakultetu, s
obzirom da je riječ o mladoj
instituciji, osnovanoj prije nekoliko godina. Veliku prednost
i snagu fakulteta naša sagovornica vidi u eminentnim
predavačima. Ali, i dodaje: „Na-
PLEMENITA PROFESIJA
Farmacija je u svakom dobu bila izazovna i privlačna ne
samo sa medicinske strane. Posebno danas, u tehnološkoj eri,
kada pitanja zdravstva i zdravlja iskrsavaju u prvi životni plan. I o
tome naša mlada sagovornica ima jasnu sliku. „Na samom smo
početku kada je u pitanju farmacija u Crnoj Gori. A mogućnosti
ove nauke su ogromne. Moje kolege sa fakulteta, nekada najbolji đaci crnogorskih srednjih škola, svi su nosioci diplome Luča,
sada izlaze kao doktori farmacije sa visokim prosjekom ocjena,
ostvarenim u toku studija. Spremni su da se uhvate u koštac sa
svim izazovima i odgovornostima ove plemenite profesije. Pomenula bih prirodna bogatstva Crne Gore u vidu ljekovitog bilja
visokog kvaliteta. Ono daje prostor za formiranje botaničkih bašti ljekovitog bilja kontinentalne i mediteranske Crne Gore, kao
i instituta za izučavanje ljekovitog bilja i razvijanje farmakognozije i homeopatije“.
kaže Rosa.
Iako je na početku svoje
naučne karijere, Rosa Čukić
već ima izvjesno iskustvo timskog rada, što smatra dragocjenim: „Kad imate za mentora
eminentnog naučnika kao
što je doc. dr Nataša Duborija
Kovačević, i nesebičnu pomoć dr Sanje Borozan, meni i
mojim koleginicama nije bilo
teško posvetiti se radu i dati
mu kvalitet koji zavređuje. I da
ROSA ČUKIĆ (PRVA S LIJEVA) S UČESNICAMA KONGRESA: Dragocjena nova saznanja
žalost, naš fakultet nema svoje
predavače, tako da nam predavanja iz stručnih predmeta
drže profesori sa univerziteta
iz Beograda i Novog Sada. Takođe, znanja iz oblasti nauka
vezanih za farmaciju prenosili
su nam profesori sa drugih fakulteta Univerziteta Crne Gore,
međunarodno priznati stručnjaci poput doc. dr Nataše D.
Kovačević, zatim prof. dr Mare
Drecun, prof. dr Vukića Pulevića i mnogih drugih“.
Sasvim je očekivano da
Rosu Čukić, koliko već sjutra,
vidimo kao istraživača upravo
u farmaceutskoj oblasti. Tim
prije što i sama naglašava da
će svoju ljubav prema prirodi
„prenijeti“ na svoje buduće zanimanje tako što će se posvetiti izučavanju ljekovitog bilja,
i dodaje: “Takođe planiram da
se bavim i naučnoistraživačkim
radom i da, ukoliko to bude
moguće, postanem saradnik
na Farmaceutskom fakultetu“.
J. Vukanović
VISOKO OBRAZOVANJE
Ministarka nauke prof. dr Sanja Vlahović pośetila Filozofski
fakultet i objekat nekadašnjeg doma vojske u Nikšiću
Brojnim manifestacijama obilježen 4. april – Dan studenata
PREPOZNATI ENERGIJU
MLADIH
ZNAČAJNI PROJEKTI IZ
PRIORITETNIH OBLASTI
ISTRAŽIVANJA
Ministarka nauke prof. dr
Sanja Vlahović i predśednik
Investiciono-razvojnog fonda
(IRF) prof. dr Dragan Lajović
tokom pośete Nikšiću obišli su
Filozofski fakultet i objekat nekadašnjeg Doma Vojske.
Kako je saopšteno, taj fakultet preko nacionalnog konkursa Ministarstva nauke trenutno realizuje šest značajnih
projekata iz prioritetnih oblasti
istraživanja, vrijednih 130.000
eura, kao i dva projekta u okviru bilateralne saradnje sa Hrvatskom i Slovenijom.
Dekan Filozofskog fakulteta prof. dr Blagoje Cerović
naglasio je dobru saradnju sa
Ministarstvom nauke i izrazio
zadovoljstvo zbog uspješne
realizacije nacionalnih naučnoistraživačkih projekata u prvoj
istraživačkoj godini. Ministarka
Vlahović je najavila da u susret
obilježavanju jubileja 200 godina od rođenja Petra II Petrovića
Njegoša očekuje značajan doprinos ove naučne institucije
samoj proslavi, kao i uključenje
u druge inicijative koje realizuje ministarstvo, s obzirom na to
da je 2013. godina jubilarna za
Filozofski fakultet – proslava 50
godina postojanja.
Ministarka Vlahović i Lajović obišli su nekadašnji Dom
Vojske, đe će u drugoj polovini
ove godine početi izgradnja
preduzetničko-inovacionog
Titulu najaktivnijeg studenta Crne Gore ponijela je Biljana Stanić, s Fakulteta
za informacione tehnologije Univerziteta Donja Gorica. Fakultet za državne i
evropske studije će jednom štićeniku Doma „Mladost“ omogućiti školovanje
na toj visokoobrazovnoj ustanovi
centra „Tehnopolis“. Idejnom
tvorcu projekta, Ministarstvu
nauke, partner će biti Investiciono-razvojni fond. Kako je
izjavio predśednik Odbora direktora te institucije, jak je motiv da u narednih nekoliko mjeseci počne realizacija projekta,
s obzirom na činjenicu da je
početni kapital u vrijednosti
500.000 eura već obezbijeđen.
Projekat će biti realizovan u
fazama, a dalja sredstva obezbijeđena iz budžeta Crne Gore
i međunarodnih finansijskih
izvora, ocijenio je Lajović. Planirano je da objekat bude završen do kraja naredne godine.
O. Đ.
TAKMIČENJE ZA STUDENTE U CRNOJ GORI :
Nagrađeni rad na konkursu „Junaci lokalne zajednice“
MALO JE MNOGO VIŠE
NEGO NIŠTA
Onaj ko se bavi humanitarnim radom ne radi to da bi se proslavio, ni da bi
nešto zaradio. To se radi iz jednog jedinog razloga – uljepšati život onima
kojima se pomaže i tako ih činiti srećnijima, jer njihova sreća ispunjava.
Jedna od ovih ljudi je i Snežana Ivanović, djevojka koja je pokrenula akciju
prikupljanja slatkiša za djecu iz Bijele i koja je postala njihov pravi prijatelj
Književni rad, redovne probe folklora, saradnja sa muzičarima, poslovne obaveze u Institutu sertifikovanih računovođa
Crne Gore, bogat porodični i
društveni život… Zauzeta skoro dvadeset sati dnevno… Ali
ipak, ona IMA vremena za one
čiji osmijeh vrijedi više!
Onaj ko se bavi humanitarnim radom ne radi to da bi se
proslavio, ni da bi nešto zaradio. To se radi iz jednog jedinog
razloga – uljepšati život onima
kojima se pomaže i tako ih činiti srećnijima, jer njihova sreća
ispunjava.
Jedna od ovih ljudi je i Snežana Ivanović, djevojka koja je
pokrenula akciju prikupljanja
slatkiša za djecu iz Bijele i koja
je postala njihov pravi prijatelj.
Slatkiši – ulaznica za sve
Pored svih svojih obaveza,
pronašla je vremena za njih.
Ona je primjer istine da „ako
želiš nešto da činiš – nađeš
načina, a ako ne želiš – nađeš
izgovor“.
Snežаninu ljubav, sreću i
uzbuđenje kada govori o svojim, kako ih naziva, malim velikim prijateljima, ne mogu prenijeti riječima. Morate osjetiti
ono što sam ja osjetila slušajući
je dok priča… Ono što ja osjećam sada, dok pišem ovaj blog.
Kako je došla na ideju? Na
ovo pitanje odgovara citatom
koji ju je podstakao da sa kolegama iz Saveza studenata
pokrene humanitarnu akciju:
„Tradicija je divna stvar, ali ne
kad se od nje živi, već kad se
ona stvara“. Njen cilj je bio da
napravi nešto što je veće od
nje, nešto što, u najljepšem
smislu te riječi, neće moći da
kontroliše, nešto što će da raste
i širi se kao virus!
„Nisam dugo razmišljala…
Nisam čekala da se slože sve
kockice, da nađem više vremena, da meteorološki uslovi
budu pogodni… Jer svi imamo želju da uradimo nešto, ali
svi čekamo – a šta? Da se nešto
samo pokrene? I onda, u jednom trenutku staneš i zapitaš
se – zašto ne baš sad i zašto
ne baš ja?“ I tako je, prije devet godina, počela prva akcija
prikupljanja slatkiša, vođena
parolom –njihov osmijeh vrijedi više!
Bilo je jednostavno – uzela
PODSTAĆI MLADE I OBRAZOVANE
LJUDE DA RAZMIŠLJAJU O
MIJENJANJU OKOLINE U KOJOJ ŽIVE
Blog „Change and Engage“ i portal Digitalizuj.me organizuju takmičenje za najbolji blog na temu „Lokalni junak“. Nadmetanje ima dvije faze – u prvoj se bira najbolji bloger mjeseca od
februara do decembra, i oni se direktno plasiraju za drugu fazu
– veliko finale, koje će biti krajem decembra.
Mjesečni pobjednik je onaj čiji post bude imao najveći zbir
broja komentara na blog-postu, najveći broj dijeljenja posredstvom Twittera, Facebooka i broja gledanja na Google+.
Organizator takmičenja mr Miroslav Radojević objašnjava
da je ideja nastala iz želje da se podstaknu mladi i obrazovani
ljudi da razmišljaju o mijenjanju okoline u kojoj žive, a da u isto
vrijeme vide i neku svoju šansu. Cilj takmičenja, prvog te vrste u
Crnoj Gori, jeste da podstakne studente da traže i prepoznaju
junake lokalnih zajednica i da ih kroz blog afirmišu.
Prema propozicijama, lokalni junak može biti pojedinac
koji je napravio neki podvig, zatim NVO, državna institucija,
međunarodna organizacija, preduzetnik koji je pokrenuo neku
proizvodnju na selu. Junak lokalne zajednice može biti i neko
ko u svom preduzeću sprovodi politiku zapošljavanja osoba s
posebnim potrebama ili socijalno ugroženih. Jedini je uslov da
je junak autentičan, da se o njemu nije pisalo u novinama ili na
portalima.
Pravo učešća na takmičenju imaju svi studenti iz Crne Gore,
bez obzira na univerzitet i godinu studija.
O. Đ.
je paket i stavila ga ispred ulaza
Ekonomskog fakulteta. Slatkiš je bio ulaznica za sve. To je
tako malo, a tako puno znači!
Uskoro joj se pridružio dekan
fakulteta, čiju je podršku imala
od samog početka i par kolega
koji su bili pomalo skeptični, ali
su ipak bili uz nju.
Postala je dio njihovih života
Zašto baš slatkiši, igračke,
roba, školski pribor? Zašto ne
novac? Bilo je onih koji su nudili novčanu pomoć umjesto
slatkiša, ali ih je ona odbila. Razlog je jednostavan – toj djeci
nije potreban novac toliko koliko im je potrebna naša ljubav
i pažnja.
Te, prve godine, njih petoro – šestoro je posjetilo Dom i
odnijelo dva paketa slatkiša.
Posljednjih godina, situacija je
znatno drugačija. Timu koji radi
akciju obraćaju se kako kompanije, tako i pojedinci koji žele
dati svoj doprinos. Ljudi su postali svjesni da je toj djeci, kao
i svima, potrebna ljubav, pa ko
ne može pomoći materijalno
pomaže svojim prisustvom.
Snežana stvara tradiciju!
Uspjela je da svoje prijate-
lje, muzičare, animira i uključi u
svoj humanitarni rad. Odlazak
u Bijelu je postao pravi događaj. Sada je ovo dan kada nije
važno ko je ko. Djeca iz doma
su tog dana glumci, muzičari,
animatori, studenti, sve što požele… A gosti i studenti su tog
dana djeca….jer tada su svi
jedno i sve ih spaja ista „stvar“
– sreća.
Ispričala mi je i kako se
osjećala kada je prvi put posjetila Dom u Bijeloj. Svako dijete
je željelo da privuče njenu pažnju, da joj bude što bliže. Slutila je da će ih razočarati kada
ode, a to nije željela. Zato im
se uvijek vraća i svaki put kada
ih posjeti, bude jedna od njih.
Sluša njihove tajne, daje im savjete, kada dođe vrijeme prati
ih na maturu… Ostaje sa njima
u kontaktu i nakon toga. Postala je dio njihovih života, kao i
oni njenog.
Cura velikog srca
Sva djeca su je zavoljela
i raduju se njenom dolasku.
Uvijek joj spreme neki poklon
ili napišu pismo. Dio jednog od
njih izgleda ovako: „…ti si veliki
prijatelj, kojeg mogu pozvati
Takmičenjima u govorništvu, debati, žvrlj-artu, izborom
najaktivnijeg studenta Crne
Gore, prikupljanjem stvari za
đecu iz Bijele i koncertom grupe S. A. R. S. akademci sva tri
univerziteta obilježili su 4. april
– Dan studenata.
Fakultet za državne i evropske studije (FDES) treći put
organizovao je Multimedijalni
festival „Opet fest“, u okviru kojeg je na takmičenju u govorništvu prvo mjesto osvojio Ivan
Vukčević, maturant Gimnazije
„Slobodan Škerović“ i polaznik
škole retorike „Dr Radovan Radonjić“, druga je Mirjana Vučinić, sa FDES-a, a treći Nemanja
Kovačević (Fakultet za humanističke studije). Na nadmetanju
u debati najbolja je bila ekipa
„Crna ruka“ (Pavle Božović i
Andrej Šepelj), drugoplasirana
je „Winsent and Jouls“ (Petar
Vukčević i Eldin Ličina), a treća
je bila ekipa „Demesten“ (Kristina i Marija Dedić). U žvrlj-artu
prvi je bio Filip Matović, druga
Bojana Furtula, a treće mjesto
pripalo je Marini Cimbaljević.
Titulu najaktivnijeg studenta
Crne Gore ponijela je Biljana
Stanić, sa Fakulteta za informacione tehnologije Univerziteta
Donja Gorica, koja je nagrađena sa 1.000 eura.
Drugi segment manifestacije, koja je održana u KIC
„Budo Tomović“, imao je humanitarni karakter. Pośetioci su
donosili garderobu i slatkiše za
štićenike Dječijeg doma „Mladost“ u Bijeloj, koji su inače
bili gosti Festivala. Ista akcija
za đecu iz Bijele organizovana
je tradicionalno i na Ekonomskom fakultetu.
Čestitka predśednika Parlamenta Ranka Krivokapića
DOĆI DO MUDROSTI MOŽEMO
SAMO PUTEM ZNANJA I IDEJA
„U vremenu protkanom velikim izazovima, državama
je potrebna energija i snaga, koju će svojom mudrošću uobličiti u sposobnost pozitivnih odgovora na izazove. Doći
do mudrosti možemo samo putem znanja i ideja. Prirodno
je da ste vi, uvaženi studenti, nukleus snage i pokreta naše
države. Država mora stajati na stubovima pravde, političke
i ekonomske suverenosti. Tada ste vi, mladi ljudi oplemenjeni novim znanjem i idejama, vjetar u jedra crnogorskog
broda na njegovom evroatlantskom kursu.
U najljepšim godinama vaše je pravo da zahtijevate i
više i bolje, kako od svojih univerziteta, tako i od svih institucija naše domovine. Obaveza države je da vam obezbijedi ambijent u kojem će vaš trud i znanje rezultirati javnim
dobrom“, navodi se u čestitki koju je uputio predśednik Parlamenta Ranko Krivokapić povodom Dana studenta.
„Smatrajući da su upravo
studenti onaj dio društva koji
treba da ima najviše energije,
odlučili smo da ovaj praznik
obilježimo tako što će se ta
energija prikazati, podržati, ali
i usmjeriti u pravom smjeru.
Stoga je jedan segment slogana Festivala ’donirajmo energiju’. I studenti jedni drugima,
ali i onima kojima je to najpotrebnije. Cilj je da se i u današnjim, iz mnogo uglova teškim
vremenima – kada je sistem
vrijednosti na teškom ispitu –
studenti podstaknu i ohrabre
da moraju sačuvati i njegovati
volju, optimizam, energiju i
humanost“, istakla je Biljana
Furtula sa FDES-a.
Otvarajući manifestaciju,
Biljana Mišović iz Ministarstva
prosvjete čestitala je studentima njihov dan i naglasila
posebno važnom činjenicu da
akademci na ovaj način imaju
šansu da ispolje svoju kreativnost, maštu i potencijal. Ona
je posebno pohvalila gest
FDES-a koji će jednom štićeniku Doma „Mladost“ omogućiti
školovanje na toj visokoobrazovnoj ustanovi.
„Prepoznajući
energiju
koju pośeduju mladi i njihovu
želju da budu aktivni učesnici
u kreiranju obrazovne politike,
Ministarstvo prosvjete ih aktivno uključuje u osmišljavanje
politike visokog obrazovanja“,
navela je, uz ostalo, Mišovićeva.
U okviru manifestacije održan je u velikoj sali KIC-a „Budo
Tomović“ koncert u kojem je
učestvovao Sergej Ćetković i
učesnici takmičenja „Let ka zvijezdama“.
O. Đ.
Nagrađeni studenti sa dekanom Fakulteta za državne i evropske studije prof. dr Đorđijem Blažićem
kad god hoću i kad god da mi
zatreba, a da znam da će biti tu
za mene, i da za to neće očekivati ništa za uzvrat… Cura velikog srca, koja umjesto da koristi slobodno vrijeme za sebe,
smišlja i pokreće humanitarne
akcije...“ (Kristina Đurković). Mislim da ove riječi na pravi način
govore o njoj. U jednoj osobi
našle su se skromnost i veliki
rezultati, a to je, po meni, odlika junaka.
Postoji li takav novac kojim se može kupiti ono što ona
njima i oni njoj poklanjaju? Ne
postoji!
Na kraju, bila bih presrećna ukoliko sam ovim tekstom
uspjela da podstaknem makar
nekog od vas, kao što je ona
podstakla stotine njih, da poklonite nešto u sljedećoj akciji,
bilo šta, јer „MALO JE MNOGO
VIŠE NEGO NIŠTA“!
Budite i vi nečiji heroj, nije
teško!
Eldijana Kalamperović,
Ekonomski fakultet
Univerziteta Crne Gore
Na Fakultetu političkih nauka održana
međunarodna konferencija
STUDENTI
SIMULIRALI RAD
UJEDINJENIH NACIJA
Na Fakultetu političkih
nauka u Podgorici održana je
četvorodnevna konferencija
„Međunarodni model Ujedinjenih nacija“ na kojoj je više
od 40 studenata iz Crne Gore i
inostranstva simuliralo rad Ujedinjenih nacija (UN).
Na konferenciji, koja je
prvi put organizovana u Crnoj
Gori, simuliran je rad dva tijela
UN – Savjeta bezbjednosti i Komiteta za ljudska i manjinska
prava, a obrađivani su aktuelni
problemi s kojima se suočavaju
zemlje širom svijeta.
U Savjetu bezbjednosti
učesnici su raspravljali na temu
„Rješavanje problema u Siriji:
Saradnja UN i Arapske lige“,
dok je simulacija u Komitetu za
ljudska prava bila posvećena
temama „Zaštita ljudskih prava
u građanskim ratovima: slučaj
Sirije“ i „Problem manjina na
području bivše Jugoslavije“.
Prema riječima Rastislava
Vrbenskog, stalnog koordinatora UN u Crnoj Gori, najveća
vrijednost ovog projekta jeste
inicijativa mladih entuzijasta
koji prepoznaju važnost uloge
UN u međunarodnoj saradnji,
očuvanju mira, zaštiti ljudskih
prava i jačanju društvenog i
ekonomskog napretka.
O. Đ.
23
MART
APRIL
INOVACIJE
Ministarka Vlahović u Briselu na konferenciji „EU nauka: Globalni
izazovi, globalna saradnja“
Petar Tadić, maturant gimnazije „Stojan Cerović“ u Nikšiću,
najuspješniji mladi istraživač u 2012. godini
ISTRAŽIVANJA I INOVACIJE
ZNAČAJNI ZA BOLJU
BUDUĆNOST
ZNANJE TREBA VIŠE
CIJENITI
Na konferenciji „EU nauka: Globalni izazovi, globalna
saradnja“, održanoj u Briselu,
ministarka nauke prof. dr Sanja
Vlahović govorila je o strategiji razvoja naučnoistraživačke
djelatnosti u Crnoj Gori.
Ministarka je izrazila zadovoljstvo zbog zatvaranja pregovora za oblast nauka i istraživanje, što je znak da je Crna
Gora na pravom putu kada je
u pitanju strategija razvoja te
oblasti, saopšteno je iz Ministarstva nauke.
„Revidiranje
Strategije
naučnoistraživačke djelatnosti, sa jedne strane usklađeno
je sa prioritetima i razvojnim
potrebama Crne Gore, ali i sa
EU standardima i strateškim
ciljevima, što je na putu pregovora i bilo od presudnog
značaja. Fokus naše zemlje,
kada je o nauci i tehnologiji
riječ, za naredni period jeste
sinergija i umrežavanje, što za
male zemlje poput Crne Gore
ima posebnu važnost“, navela
je Vlahovićeva.
Evropska komesarka za
nauku i inovacije Mojra Gejgan
Kvin ukazala je da svaka vlada
u Evropi mora obratiti pažnju
na ulaganja u nauku i postati
svjesna njene važnosti za razvoj svoga društva. Istraživanja
i inovacije, naglasila je komesarka Kvin, od vitalnog značaja
su za bolju budućnost, što je
Evropa prepoznala i što će činiti kroz svoj budući okvirni program za nauku i istraživanje,
nazvan HORIZON 2020, za koji
je opredijelila blizu 80 milijardi
eura.
U uvodnoj sesiji konferencije govorili su i prvi čovjek za
patente u Evropi Beno Batisteli,
generalni direktor Direktorata
„Nagradu sam doživio kao priznanje mog dosadašnjeg skromnog doprinosa
naučnoj misli u Crnoj Gori. Takođe, ona je dokaz da crnogorsko društvo
počinje da pravi zaokret ka vrijednostima koje bi u budućnosti mogle postati
okosnica privrednog razvoja“, kaže Petar Tadić
za umrežavanje (DG Connect)
Evropske komisije Robert
Medlin, ministar nauke i tehnologije Kanade Gari Gudijer,
ministar nauke i tehnologije
Indonezije Gusti Hata, Maroka
Lansen Daudi, jedna od čelnih
ljudi kompanije Huawei Technology Seng Lifang i drugi.
Konferencija „EU Nauka:
Globalni izazovi, globalna saradnja“ bila je izvanredna prilika za Crnu Goru da, prvi put
nakon zatvaranja poglavlja 25.
nauka i istraživanje, u direktnoj
komunikaciji sa čelnim ljudima
Evropske unije za ovu oblast,
razmijeni mišljenja, dobije sugestije i otvoreno razgovara o
važnim strateškim pitanjima,
planovima i budućim projektima.
O. Đ.
Razvoj inovacija na Starom kontinentu
DVIJE MILIJARDE ZA
PROJEKTE BUDUĆNOSTI
24
MART
APRIL
Evropska komisija, uz pomoć članica Evropske unije i
brojnih kompanija, instituta i
univerziteta, uložiće u narednoj deceniji po milijardu eura
u dva istraživanja – mapiranje
ljudskog mozga i primjena
grafina, materijala budućnosti.
Ti projekti izabrani su između
26 pristiglih na konkurs čiji je
cilj da se Stari kontinent – koji u
inovacijama zaostaje za SAD, a
umnogome gubi i naučnu trku
s Japanom i Južnom Korejom
– „očuva kao dom izvrsnosti u
nauci“.
Naučnici sa 87 univerziteta
i instituta, okuplјeni oko projekta „Ljudski mozak“, koristeći
dostignuća računarske tehnike, detaljno će izučiti mozak i
napraviti model koji oponaša
njegovu funkciju. To treba da
doprinese boljem upoznavanju s neurološkim bolestima,
pa samim tim i uspješnijem
Prema odluci Ministarstva
nauke, najuspješniji mladi
istraživač – talenat do 20. godine života jeste Petar Tadić, učenik četvrtog razreda Gimnazije
„Stojan Cerović“ u Nikšiću.
Petra je za to prestižno priznanje kandidovala Fondacija
za promovisanje nauke (Prona), čiji je on polaznik ljetnjih i
zimskih škola matematike i fizike od 2011. godine. Bio je promoter fizike na Noći istraživača
2012. godine, gdje je demonstrirao bežični prenos energije
(Teslin rezonantni metod transmisije energije), kao i prenos
energije kroz jedan provodnik
(Avramenkov sklop). Njegov
istraživački rad „Postoji li mjesec i kad ga ne gledamo?“,
posvećen principima kvantne
fizike, odnosno EPR (Ajnštajn,
Podolski, Rozen) paradoksu,
prihvaćen je za štampu u Zborniku mladih istraživača 2012
(Pronine sveske No 2). Aktivista
je sekcije za fiziku i energetiku
u svojoj školi. Osvojio je prvo
mjesto na državnim takmiče-
skromnom doprinosu naučnoj misli u Crnoj Gori. Takođe,
ona je dokaz da crnogorsko
društvo počinje da pravi zaokret ka vrijednostima koje bi u
budućnosti mogle postati okosnica privrednog razvoja. Da
bi se postalo laureat ovakvog
priznanja, potreban je, prije
svega, kontinuiran rad na polju
nauke, koji mora dati rezultate“,
kaže Petar, dodajući da mu je
to prvo priznanje za naučnoistraživački rad .
On ne žali što, umjesto sa
prijateljima, vrijeme provodi uz
knjigu. Fiziku je zavolio još od
šestog razreda osnovne škole.
„Fizika je najopštija prirodna nauka koja objašnjava kako
priroda radi, a voljeti prirodu
uopšte, znači voljeti i fiziku, to
je prosto neodvojivo. Za početak mog interesovanja u ovoj
oblasti zaslužna je moja profesorica iz osnovne škole Dragana Vučinić, a u srednjoj školi
nastavio sam da se usavršavam
pod mentorstvom profesorice
fizike Ane Vujačić. Intenzivniji
da se u Crnoj Gori ne poklanja
dovoljno pažnje talentovanim
učenicima.
njima iz fizike za učenike srednjih škola 2011. i 2013. godine,
te bronzanu medalju na 43.
međunarodnoj fizičkoj olimpijadi u Estoniji prošle godine.
rad počinje u Gimnaziji kada
sam počeo da se takmičim i –
eto rezultata“, veli Petar, koji je
dotadašnji hobi – tenis zamijenio bavljenjem naukom.
Kaže da ima dovoljno snage i volje da fiziku vježba i po
nekoliko sati dnevno, ali zbog
drugih obaveza, za to odvoji
sat, sat i po.
Naš sagovornik je mišljenja
ono što je ipak najbitnije jeste
da sami imate volju za rad i
učenje“.
A Petra će volja i želja za
znanjem odvesti na neki od
svjetskih univerziteta, uz uslov
da obezbijedi stipendiju, ili će
osnovne studije završiti u Podgorici, a magistraturu ili doktorat u inostranstvu.
O. Đuričković
Više ulagati u talente
„Znanje je kategorija koja
se mora više cijeniti, ali takođe
moram reći da je položaj nadarenih đaka počeo da se popravlja. Potrebno je povećati
kontinuirana ulaganja u naučne projekte, otvoriti istraživačke centre, pokrenuti projekte
od državnog interesa, tj. dati
ljudima priliku da rade u svojoj
struci i da pošteno žive od svog
rada“, ukazuje Petar.
On naglašava da su loši
uslovi za izvođenje eksperimenata.
„Kod kuće mogu da radim
zadatke, ali ne i eksperimente.
Školske laboratorije su vrlo
oskudne, i tu ne možemo govoriti o bilo kakvim ozbiljnim
pripremama za takmičenja.
Naravno, imam veliku podršku porodice, profesora, kao i
stručnih saradnika Prone, ali
liječenju.
Grafin, superlaki i supertanak materijal od uglјenika,
sprovodi struju bolјe od bakra,
a sto puta jači je od čelika, što
ga posebno preporučuje za
upotrebu u informacionim
tehnologijama. Zato i nije slučajno što su uz istraživače s
Kembridža partneri u ovom
poslu stručnjaci finskog giganta „Nokia“.
D. B.
U organizaciji Prone na Ivanovim koritima organizovana
Istraživačka stanica „Lovćen“
ŠKOLA ZA MLADE
NAUČNIKE
U organizaciji Fondacije
za promovisanje nauke (Prona) od 21. do 24. februara
organizovana je na Ivanovim
koritima Istraživačka stanica
„Lovćen 2013“. Mladi talenti iz
Crne Gore imali su priliku da
upoznaju osnove naučnoistraživačkog rada iz oblasti fizike,
matematike, energetike i elektronike, biologije i hemije. Polaznici su uz pomoć mentora
obrađivali teme za istraživanje
i prolazili sve korake istraživačkog procesa – upoznavanje
s temom, pregled literature,
formiranje i testiranje pretpostavki, osmišljavanje i izvođe-
nje eksperimenta, definisanje
novih pojmova, donošenje
zaključaka, te pisanje i prezentacija rada.
Neobična stabilnost delokalizovanog pi-sekseta, linearni motori i maglev tehnologija, fotonaponski detektori,
eksterni modulatori u optičkim
telekomunikacijama, aberacije
u geometrijskoj optici, barometarsko pitanje, efekat brazilskog oraha, bomba u sferi,
problem vozača ubice – samo
su neke od tema kojima su se
bavili polaznici škole.
Prema riječima koordinatora škole Marka Andrijaševića,
PODIZANJE MOTIVACIJE: Učesnici i organizatori
Istraživačka stanica „Lovćen“
nastala je iz potrebe za značajnijim poboljšanjem nivoa
naučne pismenosti učenika
i stvaranja društvene svijesti
koja bi podsticala kreativniji i
inovativniji pristup u obrazovanju, posebno u vezi s prirodnim naukama. Jedan od ciljeva
bio je podizanje motivacije
mladih talenata da se aktivnije posvete izučavanju fundamentalnih nauka i budu konkurentniji vršnjacima u svijetu.
O. Đ.
Kontinuiran rad
„Nagradu Ministarstva
nauke doživio sam kao priznanje mom dosadašnjem
GLASNIK
(List Privredne komore Crne Gore, br. 1–2, 2013)
Povodom 85 godina Privredne komore Crne Gore
štampan je svečani broj časopisa „Glasnik“. Ovim povodom,
priređen je tekst o retrospektivi
rada ove institucije. Objavljen
je intervju s predśednikom
Privredne komore Velimirom
Mijuškovićem. Predstavljena
je kompanija „HEX inovacije“
iz Podgorice, Studio za interaktivni dizajn „Fleka“, koji
vodi dizajner Miloš Milošević,
najbolji mladi naučnik u 2012.
godini – dr Savo Tomović, profesor na Prirodno-matematičkom, Medicinskom i Građevinskom fakultetu, te projekat
Privredne komore (u saradnji
s Regionalnom komorom Užice) „Promocija organske proizvodnje u Crnoj Gori i Srbiji“. Na
okruglom stolu o mogućnostima saradnje stručnih škola
i privrede u cilju usklađivanja
potreba tržišta rada s obrazovnim sistemom, organizovan u
Privrednoj komori, istakao je
značaj „mekih“ kompetencija,
kao što je sposobnost komunikacije, rješavanja problema,
timski rad, samostalno učenje,
kao i ośećaj odgovornosti. U
okviru kampanje „Spojimo niti“
biće otvoren i konkurs za najodgovornije preduzeće u oblasti zaštite životne sredine. Tu je
i intervju sa prof. dr Sanjom Vlahović, ministarkom nauke. Ona
je, između ostalog, kao važan
cilj istakla promovisanje nauke,
inovacija i znanja kod nas.
„Usredsređeni smo na promociju nauke, posebno kod
mladih, i jedna od već prepoznatih aktivnosti koje sprovodimo jeste manifestacija
Otvoreni dani nauke, đe se trudimo da nauku i znanje istinski
približimo svim građanima i
pokažemo da je sve oko nas
rezultat naučnih istraživanja,
znanja i kreativnosti. Tako, na
primjer, 'HORIZON 2020' pred-
stavlja nastavak Sedmog okvirnog programa za istraživanje,
tehnološki razvoj i ogledne
aktivnosti FP7. Na ovaj način
pomažemo
cjelokupnom
društvu da prepozna naš put
ka društvu znanja i pozicionira
nauku i znanje na vodeće mjesto, koje im pripada. Novom
Strategijom naučnoistraživačke djelatnosti 2012–2016. definisali smo smjernice u vezi s
finansiranjem. Naravno, i one
moraju biti usklađene s preporukama EU“, istakla je ministarka Vlahović.
„Glasnik“ obavještava čitaoce i o kampanji za povećanje
domaće proizvodnje i unapređenje kvaliteta domaćih
proizvoda, kao i o projektu izgradnje žičare Kotor–Lovćen–
Cetinje. Promovisan je i elektronski registar licenci, čija je
internet adresa www.licenca.
me, a zabilježena je i pośeta
ambasadora Egipta Privrednoj
komori.
V. d. glavna i odgovorna
urednica časopisa je Milka Pižurica.
Š. B.
EVROPSKE I EVROATLANTSKE INTEGRACIJE
Studentska debata na Fakultetu političkih nauka:
EU i NATO – za i protiv
Atlantski savez Crne Gore, Ministarstvo odbrane i Vojska Crne
Gore obilježili dan osnivanja NATO-a
SIGURNI U BUDUĆNOST
PREZENTACIJA IZVIĐAČA,
DOBROVOLJNO DAVANJE
KRVI, PROGRAM ZA
NAJMLAĐE
Naglašeno je da je potrebno iskoristiti sve raspoložive mehanizme u cilju
bolje, potpunije i objektivnije informisanosti mladih ljudi o prednostima
evroatlantskih integracija
Studentski parlament Univerziteta Crne Gore, u saradnji
s Koordinacionim timom za
implementaciju komunikacione strategije o evroatlantskim
integracijama Crne Gore i Debatnim klubom Fakulteta političkih nauka „Agora“, u okviru
projekta „Sigurni u budućnost“,
organizovao je debatu na
temu „EU i NATO, za i protiv“.
Naglašeno je da je potrebno iskoristiti sve raspoložive
mehanizme u cilju bolje, potpunije i objektivnije informisanosti mladih ljudi o prednostima evroatlantskih integracija
kako bi se izbjegle česte zabune i netačne informacije o samom procesu, kao i kasnijem
članstvu u EU i NATO. Rečeno
je da je prednost EU i NATO demokratski način odlučivanja,
jak bezbjednosni sistem, kao
i mogućnost korišćenja prava
na veto, te ekonomska dobit
koja se ostvaruje ulaskom na
tržište zemalja članica NATO,
saopšteno je iz Koordinacionog tima.
Debati, koja je okupila više
od 50 studenata Univerziteta
Crne Gore, prisustvovalo je i
nekoliko inostranih akademaca koji se, u okviru programa
studentske razmjene, školuju u
Crnoj Gori.
Astamur Daurovič iz Ukrajine, koji pohađa master studije
na FPN, govorio je o odnosu
NATO-a i Ukrajine koji je, s obzirom na njen strateški položaj između Istočne i Zapadne
Evrope, veoma važan u izgradnji mira i stabilnosti evroatlantskog područja. Ključni aspekt
partnerstva leži u pomoći NATO-a i ostalih zemalja članica
ukrajinskim nastojanjima u
sprovođenju reformi, veoma
značajnih za evroatlantske aspiracije Ukrajine. Takođe, on je
s kolegama podijelio bezbjednosne rizike koji su prisutni u
njegovoj zemlji, kao i dosadašnja zapažanja o crnogorskom
obrazovnom sistemu.
Zaključeno je da treba nastaviti organizovanjem sličnih
aktivnosti u cilju afirmisanja
dijaloga o evroatlanskim integracijama i povećanja stepena
informisanosti studenata o
ovoj temi kako bi se na osnovu jasnih argumenata, kroz
konstruktivne debate, izgradilo mišljenje o samom procesu
evroatlanskih integracija.
O. Đ.
Atlantski savez Crne
Gore, u saradnji s Ministarstvom odbrane i Vojskom
Crne Gore, prvi put obilježio je 4. april – dan kada je
1949. godine u Vašingtonu
osnovan NATO.
U tržnom centru Delta
siti građani su imali priliku
da vide opremu i vještine
vojnika, zatim izložbu fotografija o istorijatu NATO-a
i razvoju Vojske Crne Gore.
Izviđači su imali svoju prezentaciju, a organizovano
je dobrovoljno davanje krvi
(članovi Atlantskog saveza
Crne Gore, pripadnici Voj-
ske Crne Gore, kao i drugi
građani koji su se u tom
momentu našli u Delta sitiju). Takođe je upriličen i
program za najmlađe.
Istim povodom, u kasarni „Milovan Šaranović“ u
Danilovgradu organizovana je vježba članova Atlantskog saveza s vojnicima iz
Crne Gore.
„U dosadašnjem djelovanju Vojska Crne Gore je
pokazala izuzetnu kooperativnost, ali i sposobnost i
spremnost da odgovori veoma zahtjevnim zadacima.
Reforma sektora odbrane
je u toku i napredak je evidentan, ali još mnogo toga
treba uraditi da bi Vojska,
ali i cijeli sektor odbrane
bio spreman za članstvo u
euroatlantskoj
porodici“,
naglasio je Savo Kentera,
predśednik Atlantskog saveza.
Pomoćnik ministra odbrane Ivan Mašulović kazao
je da je ovo bila prilika da
se građanima približi značaj
Vojske i Ministarstva odbrane, kao i njihova saradnja s
Atlantskim savezom.
O. Đ.
25
MART
APRIL
POVEĆATI INFORMISANOST STUDENATA: Učesnici debate
POVEĆATI INFORMISANOST STUDENATA: Učesnici debate
Prezentacija opreme i vještina u tržnom centru Delta siti
Radoje Kandić, učenik IV-6 Ekonomsko-ugostiteljske škole Nikšić
NATO SAVEZ ZLATNA ŠANSA CRNE GORE
Smatram da nacionalizam i rasizam ne smiju biti način života, a etničko porijeklo i religijska pripadnost nikako ne smiju biti mjerila čovjeka. Kroz Savez
možemo dokazati i pokazati da smo svi isti i da svi imamo ista prava. Želim stabilan i bezbjedan međunarodni poredak
Cilj svake države jeste da
svojim građanima osigura
bezbjednost. Tako i naša država nastoji da nam omogući
bezbjedno okruženje za ekonomski, kulturni i socijalni progres. Bezbjednost naše zemlje
zahtijeva proračunatu i nepogrešivu akciju. Crna Gora je uvijek bila geografski mala zemlja,
ali je upravo hrabrost bila ta
koja ju je činila velikom. Ponosito smo se odupirali najezdama okupatora i nikad nijesmo
gasili vječni plamen slobode.
Uvođenjem profesionalne vojske, čiji dio učestvuje u ISAF
misijama i time doprinosi ukupnoj globalnoj bezbjednosti,
postajemo zapaženi u svijetu.
Takođe, svojoj bezbjednosti
doprinosimo i ubrzanim NATO
integracijama. Pristupanje ovoj
moćnoj organizaciji, s jedne
strane, podrazumijeva ispunjavanje određenih finansijskih
zahtjeva i učestvovanje u mirovnim i humanitarnim akcijama; s druge strane, učlanjenje
doprinosi političkom, ekonomskom, ekološkom i bezbjednosnom napretku članice.
Demokratija, vladavina
prava, poštovanje
ljudskih i manjinskih
prava i sloboda
Pristupanjem NATO-u svaka zemlja, pa tako i Crna Gora,
dobija najbolju garanciju za
sopstvenu bezbjednost. Sa-
NAUČNA PUTOVANJA SU VEOMA
VAŽAN SEGMENT OBRAZOVANJA
NATO DONOSI SAZNANJE DA SE
NEĆE PONOVITI DEVEDESETE
Naša obaveza je i da školujemo i usavršavamo kadrove
koji će nas sjutra predstavljati i koji će se spremni suočavati
sa svim izazovima koji im se postave. I tu vidim veliku ulogu
Alijanse. Odlazak naših studenata na usavršavanje u inostranstvu, posjeta važnim evropskim i svjetskim institucijama uveliko bi doprinijela profesionalnom usavršavanju i sticanju novih
iskustava. Porazna je činjenica da veoma mali broj građana
Crne Gore posjeduje pasoše, a još manji broj je ikada napustio
granice države. Naučna putovanja su veoma važan segment
obrazovanja, a tu je, takođe, uloga NATO-a zaista velika.
Šta mi to NATO donosi? Donosi mi osjećaj sigurnosti i bezbjednosti – saznanje da se neće ponoviti devedesete, da mogu
bezbrižno da uživam u putovanjima po regionu, po Evropi, po
cijelom svijetu, u šta sam se uvjerio na skorašnjoj maturskoj ekskurziji. Donosi mi bolji standard i ljepše uslove življenja. Donosi
mi slobodnije i otvorenije društvo, spremno na nove ideje i uvažavanje različitosti. Izaziva osjećaj ponosa što sam građanin zemlje koja odlučuje samostalno o svojoj budućnosti, zemlje koja
na ravnopravnim osnovama sa mnogo većima i jačima od sebe
promoviše i štiti mir u svijetu. Garantuje mi stabilnu, moderno
uređenu državu uključenu u globalna dešavanja, što je vrlo značajno za mlađe generacije, čiji sam i ja pripadnik, koje sanjaju o
boljoj i mirnijoj budućnosti.
izazova zahtijeva brzu, odlučnu i zajedničku akciju, nijesu
djelotvorna niti dugoročno
održiva rješenja. Pogotovo ne
u našem slučaju – isuviše smo
mali i nedovoljno bogati. Ula-
NAJBOLJI ESEJI NA KONKURSU
„MOJA ZEMLJA, BEZBJEDNA ZEMLJA“
U ORGANIZACIJI ALFA CENTRA
Raspisivanje ovakvog konkursa je nastalo kao rezultat
višemjesečnih aktivnosti ALFA Centra u srednjim školama u
dvanaest crnogorskih opština. Razgovarajući sa srednjoškolcima i profesorima o njihovim dilemama vezanim za odnose
naše zemlje i NATO Saveza identifikovali smo određeni broj
nedoumica koje smo u dijalogu razriješili, kazao je Aleksandar
Dedović, direktor „Alfa centra“.
„Prosvjetni rad“ će objaviti tri najbolja eseja.
SANJA O BOLJOJ I MIRNIJOJ
BUDUĆNOSTI: Radoje Kandić
mostalno djelovanje ili proklamovanje vojne neutralnosti, u
svijetu u kojem sveprisutnost
globalnih problema, prijetnji i
zak u NATO predstavlja najbolji
i najpouzdaniji pokazatelj ne
samo dostignutog ekonom-
skog, već i demokratskog razvoja jedne zemlje. To znači da
članica NATO-a može biti samo
zemlja koja dijeli, promoviše
i brani iste vrijednosti koje
NATO zastupa. Vrijednosti na
kojima je, uostalom, i utemeljen današnji svjetski poredak:
demokratiju, vladavinu prava,
poštovanje ljudskih i manjinskih prava i sloboda.
Treba raditi na razvijanju
svijesti o tome kako je potrebno misliti globalno a djelovati
lokalno. Osnovni razlog skeptičnosti naših građana o ulasku u NATO jeste nedovoljna
informisanost. Zato bi trebalo
organizovati tribine, javne
promocije i prezentacije, kako
bismo građane upoznali sa
benefitima koje pruža ulazak u
ovu krovnu organizaciju. Jedna takva javna promocija bila
je u našem gradu na trgu prije
nekoliko godina. Smatram to
značajnim iskorakom na polju
upoznavanja građana sa NATO
savezom. Ipak, ne treba na
tome stati.
Sloboda najsvjetlija
zvijezda života
Sloboda je bila i ostala najsvjetliji vladar „trona svjetskoga“, najsjajnija zvijezda životne
beskonačnosti. Put do zvijezda
je trnovit. Svaki korak ka slobodi bio je praćen krvavim borbama i ratovima. Vodile su se
bitke za osvajanje zvijezde koja
se nekada činila tako daleko,
tako nedostižno. To su činjenice koje ne smijemo zaboraviti,
ni dozvoliti vremenu da nam
otrgne te stranice naše istorije.
One moraju biti prisutne u na-
šoj sadašnjosti, da nas podsjete kako su naši preci ostavljali
živote da bismo mi danas bili
slobodni. Ljudi mogu da žive
u političkoj slobodi samo ako
je izbore određenim žrtvama, i
stiču je samo uz mnogo truda.
Mi danas ne moramo voditi
ratove, danas nam se pruža
šansa da slobodu branimo diplomatijom, dobrim međunarodnim odnosima i ulaskom u
saveze kao što je NATO!
Crna Gora trenutno piše
jednu od značajnijih stranica
novije istorije. Budimo dio te
stranice, ujedinimo se i dokažimo da je svijet mnogo bliži i
pristupačniji kada smo zajedno. Zato, NATO savez je zlatna
šansa Crne Gore. Ne propustimo je!
KULTURA
PORTRETI CRNOGORSKIH FILOZOFA XX VIJEKA:
Vujadin Jokić
OPUS OD ZNAČAJA ZA
BUDUĆNOST FILOZOFSKOG
MIŠLJENJA
Ne postoje pitanja značajna za filozofiju i njeno razumijevanje o kojima Vujadin Jokić nije raspravljao i o njima davao svoje viđenje.
S uvažavanjem i razumijevanjem odnosio se prema filozofskim pravcima, školama, strujama, ali se nijednoj nije priklonio; pripadao je filozofiji
i onome što čini njenu suštinu
Piše: Nikola Racković
26
MART
APRIL
Vujadin Jokić pripada
redu istaknutih jugoslovenskih filozofa druge polovine
XX vijeka. U filozofsku literaturu unio je nove teme, pristupe i podsticaje. U filozofiji
su ga najviše privlačile, i do
njih je najviše držao, ideje
i stavovi koji u sebi sadrže
otvorenost: otvorenost ka
drugom i drugačijem, otvorenost prema budućnosti. Filozofski opus Vujadina Jokića
od značaja je za budućnost
filozofskog mišljenja. Otuda
njegovo djelo zaslužuje posebnu pažnju.
Vujadin Jokić rođen je u
Veliki (Plav) 1928, preminuo
je u Beogradu 1986. godine.
Umro je ne napunivši 60 godina života, dakle u vrijeme
kada se, smatrali su Stari Grci,
dostiže vrhunac (akme) stvaralaštva. Živio je u skladu sa
svojom filozofijom, na druge
i drugačije vidove življenja
nije pristajao.
Gimnaziju je učio u Peći
i Beranama, a učiteljsku školu u Sarajevu. Diplomirao
je na Filozofskom fakultetu
(filozofska grupa) u Sarajevu
1956. godine. Doktorirao je
iz estetike, 1970. u Beogradu.
Bio je univerzitetski profesor
za predmete Filozofija XX
vijeka i Estetika. Predavao
je na Fakultetu dramskih
umetnosti u Beogradu, Filozofskom fakultetu u Prištini
i Filozofskom fakultetu u
Nikšiću. Pored toga, bio je
urednik časopisa Književna
kritika (Beograd) koji je tretirao složenu problematiku
odnosa filozofije i književnosti, i imao je posebno mjesto
u jugoslovenskoj književnokritičkoj periodici.
Studije, rasprave, osvrte,
članke, prikaze objavljivao
je u jugoslovenskim periodičnim (serijskim) publikacijama, a publikovao je i više
monografskih djela. Tretirao
je brojna filozofska pitanja.
Posebno se bavio filozofijom
Serena Kjerkegora, Martina
Hajdegera, o kojima je objavio posebne studije, kao i
o Marksovom viđenju umjetnosti. Autor je opsežne i
u jugoslovenskoj literaturi
jedinstvene studije o odnosu filozofije i poezije (1986),
koja je objavljena neposredno pred njegovu smrt.
Jokićev opus dopunjuju Filozofske i književno-kritičke
rasprave (1975) i Razmeđa
savremene filozofije (1981).
Međa i razmeđe
U Filozofskim i književno-kritičkim
raspravama
razmatra pitanja kao što su:
logika umjetničkog stvaranja, umjetničko određenje
čovjeka, čovjek u Hegelovom filozofskom sistemu,
nesporazumi oko mudrosti i
zabluda filozofije, Epikurova
filozofija zadovoljstva, filozofija običnog jezika, značenje
genijalnosti u sistemu Kantove estetike, dometi i mogućnosti komparativne estetike,
ONTOLOGIJA, GNOSEOLOGIJA,
ANTROPOLOGIJA
Pitanje „Šta je filozofija?“ uvijek je otvoreno. Jokić ističe da je filozofija jedina oblast ljudskog duha
koja se sama za sebe uvijek pita i sama sebe dovodi
u pitanje. Otuda je, smatra on, smisao traženja definicije filozofije u stvari razmišljanje o suštini svake
filozofije. Jokić zaključuje: filozofija se određuje filozofiranjem, preko filozofiranja pronalazimo filozofiju
i određujemo filozofiju. Filozofija se ne može izlagati
na školski način tako što bi se dala jedna objašnjavajuća rečenica o pojmu ’filozofija’. Kad je o definisanju
filozofije riječ, radi se o traženju ideje jedne filozofije.
Filozofija je, naglašava Jokić, od svojih početaka postavila pitanje odnosa čovjeka i totaliteta. To je ostalo
kao osnovni predmet filozofije, tj. univerzalnost tog
odnosa.
Jokić filozofiju određuje kao ljudsku duhovnu
aktivnost koja se bavi pitanjima bitka i ljudske akcije, pitanjima postojećeg i ljudske biti u tom postojećem. Ona je, precizira dalje Jokić, uvijek trostruke
prirode: ontološke, gnoseološke i antropološke.
Za filozofiju je bitnija cjelina, cjelovitost. To važi i
za odnos prema filozofiji. Tako V. Jokić, raspravljajući
o bilo kom filozofskom pitanju važnom za uvođenje
u filozofiju, razmatra ga cjelovito dajući sistematičan
i sintetičan pregled rješenja tog pitanja kroz istoriju
filozofije.
mogućnosti estetike čistog
objektivnog duha i dr.
I Razmeđa savremene
filozofije raznorodnog su
sadržaja; dominiraju pitanja:
filozofija ja, filozofija cogita,
raskid sa filozofijom sistema,
pojam egzistencije u filozofiji Kjerkegora i Jaspersa,
ključni pojmovi Kjerkegorove filozofije u savremenoj
filozofiji, transcendentalna
filozofija od Kanta do Huserla, transcendentalna analiza
svijesti: Kant – Huserl, teorija
istine: Brentano, Huserl, Hajdeger; Huserlova i Sartrova
fenomenologija, Huserlova i
Merlo–Pontijeva fenomenologija, Hajdegerova misao,
Marks i Hajdeger. Razmeđa
savremene filozofije u stvari
su autorovo ukazivanje na
međuveze onog dijela savremene zapadne filozofije koji
se smatra otvorenim filozofskim mišljenjem za mnoge
puteve, ali i stranputice, kako
je to sam autor formulisao.
Već na početku knjige određuje ključne pojmove: međa
i razmeđe. Međa uokviruje,
zatvara. U filozofiji je međa
po uzoru na već postojeća
djela istog sadržaja i namjene. Knjigom su obuhvaćeni
i naznačeni najznačajniji
problemi i najvažnija pitanja
uvođenja u filozofiju. Autor
prvo razmatra pitanje: šta je
filozofija? Zatim ispituje odnos filozofije i drugih oblasti
duha (filozofije i nauke, filozofije i ideologije, filozofije i
religije, filozofije i umjetnosti, filozofije i politike, filozofije i političke ekonomije;
zatim odnos teorije i prakse).
Analizira temeljne pojmove
filozofije (bitak i biće, logos,
ideja, supstancija, objekt–subjekt, iskustvo, razum, um).
Na kraju ukazuje na otvaranje kao bitno svojstvo filozofskog mišljenja.
Filozofija ne smije biti
ravnodušna
Cilj Jokićevog izlaganja
nije da pruži precizne i tačne
odgovore, već da podstakne
na traganje za adekvatnim
odgovorima, a to i jeste svrha filozofiranja, ne gubeći iz
vida specifičnost predmeta
GDJE JE PRISUTNO MIŠLJENJE, TU JE I FILOZOFIJA: Vujadin Jokić
VUJADIN JOKIĆ
REČI
Srećna saglasja
Koja veliki vrebaju
Ono što deca izuste lakoćom
Ono što gradi i čuva kulture
Rad reči je rad
Kojim duh tka materiju
Zato je nebo najveća rečitost
Nebo kazuje i delo ruku
Reči su kazivanja vaseljene
Zato je pesma najveće veselje reči
(Iz zbirke "Principi opstanka",
Plav, 1986)
misao bez veće mogućnosti
za korespondenciju, misao
bez budućnosti. Nasuprot
tome, razmeđe znači rasturenu među, otvorenost,
neuokvirenost. Jokić dalje
precizira: razmeđe u filozofiji
je misao koja omogućava korespondenciju i koja je okrenuta budućnosti. Filozofija
razmeđa prethodnu misao
koristi da bi svoju otvorila za
buduće mišljenje. Ona je, zaključuje Jokić, na neki način
put u buduće mišljenje.
Njegov Uvod u filozofiju
(drugo izd., 1989) nije nastao
kojim se ova oblast bavi.
Kakve su perspektive filozofije i filozofskog mišljenja?
Kakva je budućnost filozofije? V. Jokić naglašava da su
istorijske i duhovne nužnosti
filozofiranja trajne. Filozofija
je misao vremena, ali u isto
vrijeme i borba protiv tog
vremena s ciljem da se dođe
do boljeg i naprednijeg. Filozofija je jedina oblast duha
koja ne smije biti ravnodušna,
smatra Jokić.
Ukazuje na to da je put u
filozofiju veoma dug i težak.
Na kraju zaključuje: „Najop-
štije rečeno, filozofija se mora
znati, ona se mora osjetiti, i
ona se mora živjeti.“
U studiji Filozofija i poezija polazi od stava da su
filozofija i poezija jedno, isto,
a istost shvata kao temeljnost
uma čovjeka, njegovog logosa i istine – logosa kao istine
i istine kao logosa. Filozofsko
i poetsko su temeljno, bitno
pitanje i temeljni bitni odnos. Filozofija, zaključuje, nije
naučna disciplina, neki dio
duha, uma, već duh i um sami
u svojoj cjelini; filozofsko najprije obuhvata sve ljudsko.
Isto tako, pjesništvo, poezija,
nije jedna forma umjetnosti,
već nešto po čemu sva umjetnost jeste. Poezija kao poezis
otkriva po čemu bića jesu. Poezija svemu otkriva svijetlo.
Poezija i filozofija su vještački odvojene oblasti duha.
Jedinstvo filozofije i poezije
vidi u tome što poezijom ono
što jeste, u čovjeku i preko
čovjeka, dolazi do riječi, čime
biva prisutno u svojoj mogućnosti za čovjeka. S druge
strane, poezija razotkriva biće
i bitak uopšte.
Jokić misli da je poetsko
djelo duhovna usmjerenost i
da preko svog izraza pokušava dokučiti bitak, tj. ono najsuštastvenije u bitku, njegovo biće; poetsko razmišljanje
o biću bitka. Dalje smatra da
je filozofija svugdje gdje je
prisutna misao. Gdje je prisutno mišljenje, tu je i filozofija.
Otvorenost prema drugom
i drugačijem
Filozofija i pjesništvo
drže nas u vječitoj budnosti
i znanju da još nijesmo kod
onoga do čega nam je uvijek
stalo. I filozofija i pjesništvo
se razvijaju i postoje ne kao
posredovanje, već kao vječito traženje.
Zaključuje da je filozofija
u poeziji na svom izvoru, kao
što je poezija u filozofiji na
svom izvoru. Istost i jedinstvo
filozofije i poezije i njihovu
međusobnu povezanost nalazi u: 1. filozofiji i poeziji kao
čuđenju, 2. filozofiji i poeziji
kao pitanju, 3. filozofiji i poeziji kao sumnji, 4. filozofiji i
poeziji kao istini, 5. filozofiji i
poeziji kao kritici, 6. filozofiji
i poeziji kao prekoračenju i
7. filozofiji i poeziji kao nadi.
Jokić ukazuje na to da filozofija i pjesma ne mogu početi
kad ko hoće, već onda kad je
neko na samom izvoru i biti
istorije i svijeta.
Pokazuje se, dakle, da ne
postoje pitanja značajna za
filozofiju i njeno razumijevanje o kojima Vujadin Jokić
nije raspravljao i o njima davao svoje viđenje.
S uvažavanjem i razumijevanjem odnosio se prema
filozofskim pravcima, školama, strujama, ali se nijednoj
nije priklonio; pripadao je
filozofiji i onome što čini njenu suštinu. Jokić se priklanja
onim filozofskim stanovištima koja su otvorena prema
drugom i drugačijem, koja
znače podstrek razvoju filozofskog mišljenja. Jokić se
ne zaustavlja na određenoj
tvrdnji, pitanjima otvara i
usmjerava misao prema novim rješenjima i drugačijim
mogućnostima.
KULTURA
Antologija „Prosvjetnog rada“
ROBERT GREJVZ
PALJBA U ZORU
Topovi s mora okomiše se na nas:
Zgusnuti dim nas ljulja u kazamatu
I krik na smrt osuđenih se izvija.
Mi brojimo i pozdravljamo svaki nov i težak
Potres – orobljeni čekamo izbavljenje.
Posećuju nas anđeli s kosom divlje vatre
Koji su nas u snu ohrabrivali noćas
Dok smo ležali okovani,
Smeju nam se kad smo budni – naša lica
Tako su zgrčena nadom da suze kaplju.
Koordinacioni odbor za organizaciju proslave
200 godina od rođenja Petra II Petrovića Njegoša
SLIJEDI PREDSTAVLJANJE
PROGRAMA JAVNOSTI
Na śednici Koordinacionog odbora za organizaciju
proslave 200 godina od rođe-
nja Petra II Petrovića Njegoša,
kojoj je predśedavao predśednik Vlade Milo Đukanović, uče-
snici su se upoznali s prijedlozima projekata koje su dostavile
institucije.
Preveo Miodrag Pavlović
Robert Grejvz (1895–1985)
široj čitalačkoj publici poznat je
prije svega kao pisac romana s
antičkim i mitološkim motivima – „Zlatno runo“, „Ja Klaudije“, „Kralj Isus“. Njegova poezija,
strogo probrana i štampana u
„Sabranim pjesmama“ 1948,
1959, 1961. i 1975. bila je gotovo zaboravljena, a što je na
kraju ipak dobila mjesto koje
joj pripada, dobrim dijelom
zasluga je i postmodernističkog naraštaja vodećih engleskih
pjesnika – Larkina, Teda Hjuza, Toma Gana…
Priredio Nebojša Knežević
Riječ je o ministarstvima
kulture, prosvjete, nauke, kao i
Crnogorskoj akademiji nauka i
umjetnosti, Fondaciji „Petrović
Njegoš“, Matici crnogorskoj,
Prijestonici Cetinje i lokalnoj
samoupravi.
Selekciju prijedloga i utvrđivanje konačnog Nacionalnog programa za proslavu
jubileja uradiće radni tim, a nakon toga očekuje se predstavljanje programa javnosti.
Predśednik Koordinacionog odbora je premijer Milo
Đukanović, a članovi su: prof.
Branislav Mićunović, ministar
kulture, prof. dr Sanja Vlahović,
ministarka nauke, Slavoljub
Stijepović, ministar prosvjete,
akademik Pavle Pejović, profesor na Fakultetu likovnih umjetnosti na Cetinju, akademik
Radosav Rotković, istoričar i
pisac, prof. dr Nataša Đurović,
prorektor Univerziteta Crne
Gore, akademik Đorđe Borozan, i dr Adnan Čirgić, direktor
Instituta za crnogorski jezik i
književnost. Sastanku su prisustvovali i Milan Roćen, glavni
politički savjetnik predśednika
Vlade, i Živko Andrijašević, savjetnik predśednika Vlade za
nacionalnu politiku, koji će na
prijedlog predśednika Đukanovića postati članovi Koordinacionog odbora.
Sa śednice u zgradi Vlade
Prof. dr Veselin Vukotić održao predavanje
u okviru tribine „Njegoš na UDG-u“
O. Đ.
Dani frankofonije u Crnoj Gori
U ZNAKU ZAŠTITE
OČUVANJE NJEGOŠEVOG
ŽIVOTNE SREDINE
DUHA – PUT NAŠEG
OPSTANKA
U okviru obilježavanja 200
godina od rođenja Petra Drugog Petrovića Njegoša, na Univerzitetu Donja Gorica rektor
prof. dr Veselin Vukotić održao
je predavanje na tribini„Njegoš
na UDG-u“.
On je naglasio da je „očuvanje Njegoševog duha, misli,
ideja i poruka, kao i stvaralačkog duha istorije, put našeg
opstanka u budućem globalnom svijetu“. Vukotić je rekao
da UDG pokušava da hiljadama mladih bude most između
duha i vremena rođenja Petra
Petrovića Njegoša i duha koji
je u temeljima novog milenijuma. Njegoš je, smatra Vukotić,
bio prvi globalizator u modernom smislu te riječi.
Na tribini je prof. dr Novak
Kilibarda govorio o sličnosti između Njegoša i Homera, a osnovna je u tome što su obojica
pisali o istorijskim događajima
za koje kritička istorija ne priznaje da su se desili.
Na UDG će tokom čitave
godine biti organizovana predavanja, tribine, debate, recitali, takmičenja i druge manifestacije povodom obilježavanja
200 godina od rođenja Petra
Drugog Petrovića Njegoša.
O. Đ.
Svake godine na proljeće
u svijetu se organizuju Dani
frankofonije.
Frankofonija
u Crnoj Gori ove godine je
posvećena temi o životnoj
sredini. Tim povodom udruženje „Avenir“ iz Herceg Novog organizovalo je izložbu
o istoriji sito-štampe. U dvorani „Park“ održana je pozorišno-muzička predstava „Pariz kroz priču, pjesmu, igru...“
Posebnu draž manifestaciji
dala je izložba „Šume i ljudi“
Fondacije „Gud planet“, koju
su činile najljepše fotogra-
Na ovogodišnjim "Limskim večerima dečje poezije" u Priboju
ČETIRI NAGRADE ZA CRNU GORU
fije šuma iz cijelog svijeta.
Bio je to poziv svima da, kroz
ljepotu slika i tekstova koji
ih prate, razmisle o važnosti
zaštite šuma kao najvažnijeg
prirodnog resursa.
Dane frankofonije obilježili su i muzički nastupi
francuske alternativne grupe
„Negr vert“ u KIC-u „Budo Tomović“, zatim ciklus filmova
na TVCG francuskog reditelja
novijeg talasa Erika Romera,
potom nastup crnogorskog
pijaniste Bojana Martinovića
u čast francuskog kompozitora Fransisa Pulenka. Studenti Fakulteta umjetnosti
UDG predstavili su se istim
povodom reklamnim spotom koji povezuje ekologiju
i francusku kulturu. Učenici
27
MART
APRIL
Muzičke škole „Vasa Pavić“
izveli su 12 kraćih kompozicija Kloda Debisija. U čast Dana
frankofonije, u više crnogorskih gradova prikazano je
nekoliko francuskih filmova
o zaštiti životne sredine i posljedicama naglih klimatskih
promjena u svijetu. Na istu
temu mladi Berana osmislili
su spot, dok je u KIC-u „Budo
Tomović“ održano takmičenje u frankofonskom slobodnom scenskom izrazu. Dani
frankofonije označeni su i
projekcijom filma „Home“
Jana Artusa Bertnara, kao i
nizom drugih manifestacija.
J. Vk.
Dodijeljene godišnje nagrade ULUCG
Prvu i treću nagradu na
ovogodišnjim, 35. "Limskim
večerima dečje poezije" osvojili su učenici iz Crne Gore – Dimitrije Vlahović, 8. razred OŠ
„Olga Golović“, Nikšić, i Monika
Vujisić, 9. razred, OŠ „Dušan
Korać“, Bijelo Polje, dok su Azra
Mehonjić, 9. razred OŠ „Marko
Miljanov“ iz Bijelog Polja i Miloš
Franović, 7. razred OŠ „Narodni
heroj Savo Ilić“, Kotor, podijelili
nagradu za najvedriju pjesmu.
Druga nagrada pripala je Teodori Cvetanović, 8. razred iz
Babušnice (Srbija), a za najmaštovitiju pjesmu Vasiliju Kadiću,
7. razred iz Kragujevca. Tako
je odlučio žiri (Tode Nikoletić,
đečji pjesnik, Nataša Ivanović,
novinar „Prosvetnog pregleda“
iz Beograda, i Jovanka Vukanović, urednik u listu „Prosvjetni
rad“ iz Podgorice), proglasivši
Nagrade za finaliste ovogodišnjih "Limskih večeri dečje poezije" obezbijedili su: pribojski Dom kulture i OŠ „Vuk
Karadžić“, kao i „Estours“ iz Priboja. Dobitnike nagrade za
najvedriju pjesmu darivao je „Prosvjetni rad“, a za najmaštovitiju – „Prosvetni pregled“.
njihove pjesme najboljim između 836 radova učenika od
V do VIII razreda iz 45 mjesta
Crne Gore i Srbije, pristiglih na
DECENIJAMA PODSTICAJ MLADIM POETAMA: Učesnici i gosti manifestacije
ovogodišnji konkurs.
Pohvale za zapažene pjesme dobilo je deset učenika, a
i tri mentora: Renata Kuč, profesorica OŠ „Marko Miljanov“,
Bijelo Polje, Branka Radović, OŠ
„Sutjeska“, Podgorica, i Nataša
Kosanović, OŠ „Petar Kočić“,
Inđija.
Na finalnoj večeri ove
tradicionalne smotre đečjeg
poetskog stvaralaštva nastupio je pjesnik Boško Lomović
iz Gornjeg Milanovca, dok su
drugog dana Limskih večeri
njeni finalisti imali susret sa
svojim vršnjacima u pribojskoj
OŠ „Vuk Karadžić“.
Priboj na Limu, koji već 35
godina okuplja mlade pjesničke talente, bio je svjedok pjesničkih početaka i odrastanja
danas poznatih đečjih pjesnika
u Crnoj Gori i u Srbiji, odnosno
nekadašnjoj Jugoslaviji.
J. Vk.
LAUREATI
GORDIĆ, RELJIĆ
I TODOROVIĆ
Tri ravnopravne tradicionalne godišnje nagrade
Udruženja likovnih umjetnika Crne Gore „Milunović, Stijović, Lubarda“ pripala je ove
godine Rajku Todoroviću,
Tijani Gordić i Željku Reljiću.
Rajku Todoroviću nagrada je pripala za crtež „Jedan
trenutak oca tri sina“, Željku
Reljiću za skulpturu „Riba“ i
Tijani Gordić za sliku „Tri kapi
sunca“. Njihovi radovi predstavljeni su na tradicionalnoj 68. izložbi ULUCG, koja
je otvorena u Umjetničkom
paviljonu u Podgorici.
„Ova izložba predstavlja
preśek likovnih izraza u Crnoj
Gori koji se kreću od konzervativizma do modernosti i
uvijek odražava ukupnost
umjetničkih kretanja u našoj
zemlji“, rekao je Todorović na
otvaranju izložbe.
Igor Rakčević, predśednik ULUCG, najavio je projekat ove asocijacije čiji će
pokrovitelj biti UNESCO, a
okupiće značajna profesionalna udruženja likovnih
umjetnika jugoistočne Evrope. Projekat će, naglasio je
Rakčević, „dati jedan novi
impuls oživljavanju zajedničke priče između svih nas“.
J. Vk.
KULTURA
Podśećanje: Krajem novembra 1951. godine na Cetinju je objavljena „Dioba Šunjine družine“ Milenka Ratkovića
PRVA KNJIGA CRNOGORSKE
KNJIŽEVNOSTI ZA ĐECU
Doba kada su pioniri bili pioniri pisanja za pionire
Krajem novembra 1951.
godine izašla je iz štampe
„Dioba Šunjine družine“ Milenka Ratkovića, prva knjiga
za đecu u Crnoj Gori. Ovaj
prvijenac kritika je dočekala
s dobrodošlicom. Prvi prikaz
u „Pobjedi“ objavio je Radonja Vešović. U eseju „Deset
poslijeratnih godina književnog stvaranja u Crnoj Gori“
(Stvaranje 9–10, 1956) nalazi
28 Prva crnogorska berza ideja iz kulture
MART
APRIL
se i duhovita opaska Radoslava Rotkovića: „1951. pojavila se Ratkovićeva 'Dioba
Šunjine družine', 'Titov pionir' donio je bilješku o njoj, u
kojoj se ispravno konstatuje
da je to prva knjiga ove vrste
kod nas. Tako se desilo da su
takoreći sami pioniri bili pioniri pisanja za pionire. Kao i u
mnogim drugim literarnim
radovima, mladi su i ovdje
bili začetnici nečeg novog“.
Objavljivanje prve knjige
bio je pravi podvig devetnaestogodišnjeg književnog
početnika. Crnogorski mladi
pisci prihvatili su je kao priznanje čitavoj toj generaciji.
Pisci njegove generacije, pa
i stariji, prve knjige objavili
su 6-7 godina kasnije. O njihovim bezuspješnim nastojanjima da prekorače prag
izdavačkog preduzeća Milo
Kralj je u „Pobjedi“ (15. decembra 1981) objavio tekst
„Prva knjiga“: „...Jedan od nas
ipak se osmjelio da taj prag
preskoči. Bio je to Milenko
Ratković koji nam je, inače
diskretan i uvijek manje govorljiv od svih nas, saopštio, i
to u povjerenju, da će mu biti
UMJETNIČKO TRŽIŠTE
JEDNAKO OSTALIM
Prva crnogorska berza
iz oblasti kulture, održana u
Podgorici, okupila je brojne
predstavnike biznis-sektora i
oko 30 nevladinih organizacija iz sfere kulture. Projekat,
koji je pokrenuo NVO Kulturni centar „Hladna uvala“,
realizuje Centar za razvoj
nevladinih organizacija, a finansira Evropska unija. Među
tridesetak predstavnika iz biznisa i privrede bili su i oni iz
Plantaža, Unije poslodavaca
Crne Gore, Elektroprivrede,
Univerziteta Donja Gorica,
bankarskog sektora i drugih.
Mirko Bošković, predśednik
UO Kulturnog centra „Hladna uvala“, naglasio je da je
ulaganje u kulturu „jedno
društveno odgovorno poslovanje“ i da je to na neki način
stvar prestiža. „Veza između
biznisa i kulture najprirodnija
je stvar na svijetu. Jačanjem
ove veze privrednici sebi pribavljaju ugled i poštovanje, a
kroz saradnju s umjetnicima
trajno osiguravaju svoje ime i
ime svoje kompanije u istoriji
jedne zemlje“, istakli su organizatori.
Prva crnogorska berza
ideja ima za cilj formiranje
logističkog centra za sve organizacije koje se bave kulturom, kao i da se ovim putem
poveže biznis-sektor s ovim
dijelom civilnog sektora, na
obostranu korist. To će, zapravo, biti baza za sve one koji se
bave ovim djelatnostima.
J. Vk.
Galerija „Sue Ryder“ u Herceg Novom
IZLOŽBA AKVARELISTA
NAGOVJEŠTENJE RATKOVIĆA IZ
NJEGOVIH NAJBOLJIH PROZA
štampana knjiga tek onda
kada je ona već bila i složena. Bila je to tanka, no tada
za sve nas značajna knjiga za
djecu 'Dioba Šunjine družine'. Kažem značajna, jer smo
mi tada još imali neko kolektivno generacijsko osjećanje,
pa smo i štampanje te knjižice prihvatili kao priznanje
svima nama, čitavoj generaciji. Ja i svi drugi iz moje
generacije sačekaćemo još
po neku „debelu“ godinicu
da se pojavimo svojim prvim
knjigama, ja ponajduže“.
U znaku socrealističke
poetičke doktrine
Kasnije je kritika uočila
neke nedostatke ove pripovijetke. Novo Vuković je napisao: „Cijela naša književnost
stvarana 50-ih i 60-ih godina
bila je, manje ili više, u znaku socrealističke poetičke
doktrine. Ratkovićev prvijenac iz 1951. godine – duža
pripovijetka „Dioba Šunjine
družine – ima sve karakteristike pomenute poetike, s
jedne strane, i početništva,
s druge strane. Opšti zanos
poratnog svijeta i naivistička
vjera u socijalistički model,
glorifikacija
kolektivnog,
združenog života i težnja
ka formiranju novog tipa
đeteta, a sve to srijećemo u
rečenoj pripovijeci – djeluje
kao požutjeli dokument o
jednom vremenu za koje se
skoro zaboravilo da je naše.
Za utjehu Ratkoviću može da
posluži činjenica da su tada
pisali tako, ili gotovo tako,
mnogi afirmisani pisci.“
Knjiga „Dioba Šunjine
družine“ štampana je u impozantnih šest hiljada primjeraka i odmah upućena
Dragoljub Jeknić je uočio i neke vrijednosti u pripovijeci, koje će kasnije doći do punog izraza u književnom
stvaranju Milenka Ratkovića: „Dioba Šunjine družine“
ipak ne stoji kao crna ili prazna tačka na Ratkovićevom
literarnom početku. Čini mi se da je ta knjiga upravo i
ta koja je zakazala, nagovijestila nekim svojim momentima Ratkovića, onog Ratkovića iz njegovih najboljih
proza. Opserviranje činjenica realnog svijeta, zbilja svakodnevnice, odsustvo humornog viđenja stvarnosti i
bića, usredsređenost na scenski način pripovijedanja,
na događaj kao osnovnu polugu i pokretača stvaralačkih potencijala, slikanje i preslikavanje sa velikog platna
poznatog životnog ambijenta, reporterska detaljistička
brižljivost i nemarnost, pedantnost i preciznost hroničara, odsustvo vremena za račun bliskih i prepoznatljivih
trenutaka, neprilagođenost lirskim treptajima u jeziku,
težnja za lakoćom i dopadljivošću, za bilo čitalačkih moći
uživljavanja, percepcije, sve je to uočljivo u ovoj prvoj
pripovijeci gotovo onako kao i u njegovom ukupnom
pripovjedačkom djelu koje dolazi kasnije, sve do pojave
romana „Školjka iz zavičaja“.
svim knjižarama na srpskohrvatskom području. Mladi autor tada nije bio svjestan da
je postao utemeljivač crnogorske književnosti za đecu.
O objavljivanju te knjige Milenko Ratković je zapisao:
Danilo Kiš nije mogao doći
do riječi
„Rukopis duže pripovijetke ,Dioba Šunjine družine, odnio sam Ratku Đuroviću, direktoru Izdavačkog
preduzeća 'Narodna knjiga'.
Kao književni početnik, sa
tremom sam pričao i zamolio ga da mi kaže svoje
mišljenje o mom rukopisu.
Nijesam ni pomišljao da bi to
djelo moglo biti štampano i
posebnom izdanju, budući
da do tada u Crnoj Gori nije
bila štampana nijedna knjiga
za đecu, a đečja literatura je
nipodaštavana. Ratko me
je gostoprimno dočekao u
svom stanu, ležeći na krevetu gdje se rvao sa svojom
dugotrajnom bolešću. Bio je
govorljiv i duhovit, svestrani
kulturni stvaralac i živa enciklopedija. Zadržao je moj
rukopis i pozvao da dođem
sjutradan. Pri ponovnom
susretu prijatno me je iznenadio riječima: 'Ovu lijepu
pripovijetku za pionire ja ću
objaviti u posebnoj knjizi'.
Rukopis je lektorisao
istaknuti crnogorski pjesnik
Aleksandar – Leso Ivanović, a Filo Filipović, istaknuti
crnogorski slikar, uradio je
ilustracije. Kada je knjiga
štampana, Klub mladih pisaca je organizovao njenu
promociju. U redakciji 'Pobjede' na Cetinju okupilo se
dvadesetak mladih pisaca,
među kojima: Marko Đonović, Kosta Konstantinović,
Drago Vujanović, Božo Bulatović, Vasko Ivanović, a došla
su i dva gimnazijalca: Pavle
Đonović i Danilo Kiš. Milenko Ratković kaže da nije bilo
stolica za njih najmlađe, pa
su stajali na nogama, prislonjeni na redakcijski sto. „Danila Kiša često sam viđao kod
Cetinjskog manastira, gdje je
hodajući učio lekcije ili čitao
knjige. Jednom se zaustavio
i rekao: 'Namjeravao sam da
i ja nešto kažem o Šunjinoj
družini, ali nijesam mogao
doći do riječi'“, priśeća se
Ratković.
Treba reći da su mladi čitaoci prihvatili djelo koje ubrzo doživljava i dramatizaciju
na talasima Radio Titograda,
ponovljenu nekoliko puta,
a u novinama i časopisima s
razumijevanjem se pisalo o
Ratkovićevom prvijencu.
U. P.
Hor KUD „Stanko Dragojević“ iz Podgorice
Galatea Gallery organizovala je izložbu „Igra boje i
svjetlosti“ u okviru programa
Praznika mimoze 2013.
Izložbu je u galerijskom
prostoru „Sue Ryder“ u Herceg
Novom otvorio predśednik te
Opštine Dejan Mandić.
Ovom prilikom predstavljen je veliki broj poznatih
akvarelista s ovih prostora.
Radovi obuhvataju period od
70-ih godina XX stoljeća do
danas. Po njima se prepoznaje
veoma razvijen sluh za ljepotu
umjetničkog djela, radoznalost
i ośećaj za estetsku vrijednost.
U najvećem broju predstavljeni su oni umjetnici koji su
svojim angažovanjem u aktuelnim evropskim umjetničkim tokovima, zasnovanim na
iskustvima različitih pravaca,
na autentičan način doprinijeli
formiranju aktuelnog univerzalnog umjetničkog jezika u
Crnoj Gori.
Seida Belegović: „Pariz“
Š. B.
NASTAVAK USPJEŠNE
TRADICIJE
Hor „Stanko Dragojević“
naše je najstarije kulturnoumjetničko društvo, s tradicijom dužom od 130 godina.
U Podgorici je 1880.
godine osnovano društvo
„Čitaonica“, koje je imalo pjevačku, tamburašku i
dramsku sekciju. Pjevačka
sekcija 1892. godine prerasta
u Pjevačko društvo „Branko“,
a u međuratnim godinama
postaje dio KUD „Abrašević“.
Nakon završetka Drugog
svjetskog rata 1945. godine
hor ponovo obnavlja rad u
Titogradu i dobija ime po
svom nekadašnjem članu,
revolucionaru Stanku Dragojeviću. Hor je imao kraću pauzu u radu od 2003. do 2009.
godine. Već 2010. učestvuje
na 45. muzičkom festivalu
Mokranjčevi dani u Negotinu, a u aprilu 2011. na festivalu A tempo u Podgorici,
kao i na festivalu Kotor-art.
Od osnivanja do danas hor je
ostvario više od dvije hiljade
koncertnih nastupa.
– Nakon pauze od nekoliko godina vratili smo se
radu. Ansambl ponovo poprima novi karakter, što smo
pokazali na 24. internacionalnim horskim svečanostima u Nišu, đe je hor osvojio
prestižnu nagradu za najbolje izvođenje kompozicije
domaćeg autora. Polako ulazimo u pravu formu izuzetno
kvalitetnog amaterskog an-
sambla – kaže Ilija Dapčević,
dirigent.
U okviru manifestacije DEUS, u KIC-u „Budo
Tomović“ u Podgorici, hor
je održao koncert pod dirigentskim vođstvom Ilije
Dapčevića i Zoje Đurović.
Izvedene su duhovne pravoslavne i katoličke kompozicije, svjetovne, svatovske
šaljivke, te kompozicije Bora
Tamindžića.
Hor je 21. decembra nastupio i na Božićnom koncertu združenih horova u
CNP-u.
Lj. V.
ARHIV
Uz 200 godina od rođenja velikog crnogorskog pjesnika, vladike i vladara:
Kako je Njegoš slao mladiće na školovanje u inostranstvo
NE IZGUBITE NI MALO OD SVOJE DIČNE
NARODNOSTI (CRNOGORSKE)
Povodom otvaranja „male škole“ Njegoš ističe da će njegovo „otačastvo“ napredovati u naukama i prosvjećivanju kad njegova zemlja bude imala „prve
prosvjećene i vjerne sinove“
U toku svog hiljadugodišnjeg postojanja Crna Gora
vodila je neprekidnu borbu
protiv raznih osvajača za očuvanje svoje slobode i nezavisnosti. Suočena sa stalnom
opašnošću spolja i sa veoma
izraženim teškoćama unutar
zemlje, Crna Gora se nije mogla razvijati u prosvjetnom i
kulturnom pogledu kao ostale zemlje Evrope, u kojima je
proces organizovane prosvjete i kulture već bio u znatnoj
mjeri poodmakao. No, ona
je u tom pogledu, bez obzira
na sve nedaće, sačuvala svoju duhovnost i kulturu, svoju
filozofiju života i izuzetno vrijednu usmenu tradiciju.
Zadnjih decenija 18. vijeka, pod uticajem ideja prosvijećenosti u Evropi i u Crnoj
Gori javljaju se ideje o organizovanju prosvjetnih i kulturnih ustanova, prvobitno
o otvaranju tzv. „malih škola“
i nabavci štamparije, a zatim
i o prosvjetnim ustanovama
višeg nivoa, po ugledu na
druge zemlje.
log, u jednom pismu kaže: „A
ja se trudim da i ovdje bude
zavedena malena škola“. Želio
je da Dositej bude njen osnivač u Crnoj Gori, ali do stvarenja te želje nije došlo, iako
je Dositej bio emotivno vezan
za Crnu Goru (1764. godine u
manastiru Stanjevići vladika
Sava i Vasilije zaredili su Dositeja za sveštenika).
No, iako nije uspio, da
otvori školu u Crnoj Gori, i pored svih problema koji su ga
pratili, Petar I nikad nije napuštao pomisao za otvaranje
škola i štamparske djelatnosti. Jedino mu je preostalo da
pri kraju svog života pripremi
svog nasljednika na vladičanskoj stolici, mladog Radivoja
da posveti pažnju prosvjetiteljskom radu u Crnoj Gori.
Za učitelja mu je doveo Sima
Milutinovića-Sarajliju, tada
najpoznatijeg srpskog pjesnika, koji je ujedno postao i
vladičin sekretar. Tako će mladi Njegoš na samom početku
svoje vladavine u središte
svoje pažnje staviti i osnivanje „školskog zavoda“.
Ideje i začeci
organizovanog školstva u
Crnoj Gori
Prosvjećeni i vjerni sinovi
crnogorskog otečestva
Prve ideje i začetke organizovanog školstva u Crnoj
Gori vezujemo za djelatnost
vladika Petra I i Petra II Njegoša, koji su bili najumniji
i najobrazovaniji ljudi svog
doba, učitelji i vaspitači naroda, „cio narod bio je njihov
slušalački auditorijum, a oni,
svaki u svoje vrijeme, njegovi
neumorni predavači“.
Odmah po stupanju na
vladičansku stolicu, Petar I
preduzima prve korake za
otvaranje škola u Crnoj Gori,
obraćanjem Rusiji i drugim
zemljama za materijalnu pomoć, jer je njegova zemlja,
kako ističe 1784. godine u pismu Ruskom svetom sinodu,
lišena „mnogih opštekorisnih
ustanova i svega što nauka
dati može“. Interesantno je
napomeniti da se Petar I dopisivao i sa Dositejem Obradovićem, pa mu, pored osta-
U pismu Jeremiji Gagiću,
Srbinu iz Gruže kod Kragujevca, na dužnosti ruskog
vice-konzula u Dubrovniku,
povodom otvaranja „male
škole“ Njegoš ističe da će njegovo „otačastvo“ napredovati
u naukama i prosvjećivanju
kad njegova zemlja bude imala „prve prosvjećene i vjerne
sinove“
Prva organizovana prosvjetna ustanova u Crnoj
Gori, pod nazivom Cetinjska
mala škola, osnovana je pri
Cetinjskom manastiru 1834.
godine. Njen prvi učitelj bio je
Petar Ćirković, pravoslavac, rodom iz Kotora. Škola je imala
trideset učenika, muškaraca,
dječačkog doba, porijeklom
iz uglednih porodica. Zanimljivo je napomenuti da prva
generacija učenika nije uspjela da dobije svjedočanstva o
završenoj školi, jer je naredne
1837. godine već morala da
napusti klupe i ode na bojno
polje. Škola je, nesumljivo,
imala veliki značaj, jer je trebalo da opismenjeni mladi ljudi
postanu popovi, učitelji, kapetani, sudije, vojvode i serdari.
No, Njegoš se nije time zadovoljavao, jer je želio da se crnogorski mladići doškoluju na
višim školama u Rusiji i drugim
zemljama, pa će ubrzo, po pristanku ruskog dvora, uputiti
prve pitomce na doškolovavanje. Ovi pitomci, zbog nedovoljnog predznanja, u većini
nijesu mogli pratiti nastavu na
višim školama, pa su prelazili u
vojnu službu i ostajali u Rusiji.
Prilikom slanja dva svoja
mladića na doškolovanje u
Srbiji 1845. godine, Iliji Garašaninu (tvorcu „Načertanija“)
Njegoš, pored ostalog kaže:
„Koliko mi je god moguće bilo,
toliko sam se trudio, pa i sad
se neprestano trudim, kako
bi malo po malo rasprostranio
među ovim narodom obrazovanje i na taj konat zaveo sam
za sad male, a povremeno
nastojim osnovati i više škole, jer sam uvjeren da su ove
najpouzdanije sredstvo kojim
jedan narod do obrazovanja i
prosvješćenija sljedstveno do
prave sreće doći može.“ U pismu, dalje, kaže da je i do tada
slao svoje mladiće u druge zemlje s porukom „da ne izgube
ni malo od svoje dične narodnosti (crnogorske)“. Njegoš je
prvobitno slao mladiće iz Crne
Gore u Rusiju a zatim pretežno
u Srbiju, jer su se lakše mogli
prilagoditi radu i potrebama
svoje zemlje (zbog jezika, blizine i sl.). Školovanje darovitih
dječaka iz Crne Gore poslije
proglašenja knjaževine 1852.
godine još jače se ističe kao
potreba, te knjaz Danilo šalje
odabranije mladiće u Rusiju,
Austriju i Francusku, koji su se
školovali o trošku država u kojima su učili.
Na podizanje prosvjete i
kulture u Crnoj Gori uticale su
ove znamenite vladike Petar I
DIJAMANTSKI JUBILEJ
– 60 GODINA
OD MATURE
vije: visoki državni i partijski
funkcioneri, profesori univerziteta, oficiri, advokati, poznati
pisci, finansijski stručnjaci...
Generacija koja se danas, nažalost, biološki proređuje, ali
oni što ostaju nastavljaju druženje mladalačkim žarom.
Srednja ekonomska škola u Podgorici je najstarija
stručna škola te vrste u Crnoj
Gori. Osnovalo ju je Kraljevsko ministarstvo prosvjete
Crne Gore 12. oktobra 1910.
godine, a predavanja su iste
godine počela u zgradi državne gimnazije. Nadležnost
pregalaštvu Crnogoraca uvijek uspijevala da sačuva svoju slobodu i nezavisnost, pa
čak i da proširi svoje granice
i bude priznata i uvažena od
ostalog svijeta. Kralj Nikola
je, u cilju podizanja opšteg
kulturnog nivoa svog naroda,
dovodio u Crnu Goru mnoge
učene ljude tog doba, koji su
svojim znanjem doprinosili
unapređenju raznih oblasti
života. Prisjetimo se Bogišića,
Rovinskog, Adameca, Matavulja, Zmaja, Kostića i brojnih
drugih književnika i naučnika,
čijeg se prestiža ovaj mudri
vladar nije plašio. Kako mu je
stalno na umu bio ekonomski
prosperitet i emancipacija zemlje iz vjekovne zaostalosti,
to je bilo neophodno obrazovati sopstveni kadar po
evropskim uzorima za razne
oblasti društvenog života. Iz
takvih ideja proizilazi potreba
za otvaranjem srednjih stručnih škola iz raznih oblasti u
cilju osposobljavanja neophodnih kadrova za unapređivanje privrede i života svog
naroda. Tako je u septembru
1869. godine na Cetinju radi-
Savo Lekić
Tomaš Marković
(Iz knjige „Poljoprivredne
škole u Crnoj Gori 18751995.“,
Bar, 1995)
Redžep Leši
Dugogodišnji problemi u
planiranju i realizaciji nastave
u OŠ „Bedri Elezaga“ u Vladimiru podstakli su Redžepa Lešija
(Rexhep Lleshi), tadašnjeg nastavnika hemije, kasnije direktora škole, da prije 20 godina,
školske 1992/93. godine, napravi prvi školski kalendar.
− Razlog tome bio je u
tadašnjoj nepodudarnosti zakona i nastavnog plana i programa. Zakon je precizirao broj
radnih, nastavnih dana, a plan
i program fond časova nastavnih predmeta i oblasti koji se
moraju realizovati, a koji je kod
predmeta različit. Problem se
pojavljivao na kraju nastavne
godine kada bi se pokazalo da
nije ispunjen dio obaveza previđen zakonom ili nastavnim
planom i programom − kaže
Leši.
On ističe da je kao osnov
za kalendar uzeo broj dana u
nastavnoj godini predviđen zakonom, i maksimalni broj sedmica prema nastavnom planu
i programu za predmete s najvećim brojem sedmičnih časova. „Sedmične dane od poneđeljka do petka izjednačio sam
s brojem sedmica u prvom
polugođu za sve razrede, od I
do VII, i posebno za VIII razred.
Za dane 'u minusu' pozajmio
VEĆ PRVE GODINE PRIMJENA KALENDARA POKAZALA SVOJE PREDNOSTI
29
MART
APRIL
PRVI ŠKOLSKI KALENDAR
nad ovom školom, tadašnjom
dvogodišnjom trgovačkom,
imalo je Ministarstvo trgovine
i industrije Kraljevine SHS, koje
je 1927. godine podiže na stepen Državne trgovačke akademije za potrebe Crne Gore,
Kosova i Metohije. U njoj je
školovanje trajalo četiri godine. Od 1949. godine škola nosi
naziv Ekonomski tehnikum,
zatim Ekonomska srednja
škola. Danas je to Srednja ekonomska škola „Mirko Vešović“.
Vojislav Vujotić
la Bogoslovija za školovanje
sveštenika i učitelja. Upisani su učenici sa završenom
osnovnom školom. Iste godine osnovan je i Ženski, ili
Đevojački, institut na Cetinju,
koji je finansirala ruska vlada.
Ženski institut je u početku
bio niža, a potom srednja
škola za unapređivanje ručnog rada i domaćeg gazdinstva, kao i za osposobljavanje
učitelja za rad u osnovnim
školama. Godine 1865. godine bila je osnovana škola za
vojničku obuku na Cetinju, a
organizovani su i kursevi za
razne specijalnosti u vojsci.
Ženski institut smatran je prvom srednjom stručnom školom u Crnoj Gori. Prva opšteobrazovna srednja škola (niža
gimnazija) biće otvorena tek
1880. na Cetinju.
Śećanje Redžepa Lešija
Zemlju približio Evropi
Uskoro susret generacije maturanata titogradske-podgoričke
Srednje ekonomske škole iz 1953. godine
Generacija nekadašnjih
maturanata Srednje ekonomske škole iz Titograda (sada
Podgorica) slaviće u maju
2013. godine dijamantski jubilej mature. Njih tridesetak
iz generacije koja je diplomu
stekla 1953. godine nedavno
je formiralo Odbor za pripremu jubileja.
Ta generacija za primjer je
drugima: u najvećem broju sastaju se svake godine dva puta
(maj i decembar) i tako održavaju drugarske veze i druženja. Iz nje su ponikle poznate
ličnosti Crne Gore i Jugosla-
i Petar II-Njegoš i svojim književnim radom. Njegoševo
pjesničko djelo doseglo je neslućene stvaralačke domete u
svjetskoj književnosti.
U drugoj polovini 19. vijeka, uporedo sa procesom
konsolidacije države, u Crnoj
Gori nastavlja se rad na podizanju prosvjete i kulture,
nadograđuju dostignuća iz
prethodnog perioda i nastavlja školovanje mladih ljudi
u Evropi. Knez i kasnije kralj
Nikola, francuski đak, pjesnik
i državnik evropskog renomea, ulagaće velike napore
i postići zapažene uspjehe u
privrednom, ekonomskom,
kulturnom i prosvjetnom razvoju svoje zemlje, čime ju
je početkom našeg vijeka u
znatnoj mjeri približio Evropi.
Uporedo sa opštedruštvenim razvojem, javljaju se
ideje za otvaranje srednjih
škola iz raznih oblasti, jer su
do tada u skoro svim selima
bile otvorene osnovne škole.
I u ovom periodu Crna Gora
je bila u stalnoj borbi protiv
nadmoćnijih neprijatelja, ali
je zahvaljujući heroizmu i
sam od drugih ('suvišnih'), i sve
ih naslovio kao nastavne dane.
Dane iznad tog broja ('suvišne')
nazvao sam nenastavnim, u
okviru kojih se mogu planirati
pośete, izleti, ili ih koristiti za
nadoknadu izgubljenih dana.
Slobodne aktivnosti bile su tokom dvije subote u mjesecu.
I dan škole bio je uvršten u taj
dokument“, priča Leši.
On ističe da je tadašnji pomoćnik ministra prosvjete prof.
dr Pavle Gazivoda, kada je vidio
ovaj kalendar, kazao da takav
dokument treba da ima svaka
škola. Kalendar je prihvatilo
Nastavničko vijeće, a njegova
primjena već tokom prve godine pokazala je svoje prednosti.
Leši je školske 2004/05. godine po ovom principu uradio
školski kalendar za razrede reformisane nastave. On kaže da
se taj kalendar i danas primjenjuje u ovoj školi.
Lj. V.
IN MEMORIAM
LISTOVI
VASPITANJE I OBRAZOVANJE
DIMITRIJE – MITO PEROVIĆ
(Br. 1, Podgorica, 2013)
Nedavno je u 79. godini preminuo ugledni prosvjetni radnik Dimitrije – Mito Đurov Perović.
Dimitrije je rođen u istorijskom selu Krusi (Lješanska nahija). Osnovnu školu završio je u rodnom mjestu, Nižu gimnaziju
u Podgorici, a Učiteljsku školu u Nikšiću.
Prve godine službovao je u OŠ „Boško Radulović“ u Komanima, zatim je prešao u školu na Krusima, odakle zbog smanjenja broja učenika prelazi u Osnovnu školu „Vlado Milić“ u
Donjoj Gorici, u kojoj ostaje do penzionisanja. Dimitrija je priroda obdarila najljepšim ljudskim vrlinama: dobrotom, principijelnošću, razumijevanjem, snažnim duhom. Zbog toga je
bio veoma cijenjen i voljen. Ne samo od svojih đaka, a izveo je
mnoge generacije, već i njihovih roditelja, kolektiva u kojima
je radio i svih onih koji su ga poznavali. Posebno je bio omiljen mještanima sela u kojima je
radio, pružajući im kroz sopstveni poziv i pedagošku misiju saznanje o čestitosti i dalekosežnosti plemenite učiteljske struke. Upravo njegova beskrajna posvećenost toj struci učinila
je da njegova ličnost i doprinos našem školstvu ostanu u trajnom sjećanju svih koji su imali
sreću da ga upoznaju, posebno brojnih generacija đaka koje je svojom beskrajnom ljubavlju
i radoznalim duhom vaspitavao.
Risto Bogojević
Časopis za pedagošku
teoriju i praksu „Vaspitanje i obrazovanje“, koji izdaje Zavod za
udžbenike i nastavna sredstva –
Podgorica, u uobičajenoj rubrici
Članci (naučni, istraživački, pregledni, stručni radovi) objavljuje
priloge sljedećih autora: Slavke
Gvozdenović („Obrazovanje između uslovljenosti i autonomije“), Zorana Lalovića („Zadovoljstvo učenika školom“), Zorana
Jovovića („Školski sistem- škola
kao društvo u malom, kao društveni mikrokosmos“) i Nikole
Raičevića („Školsko razvojno
planiranje“). Odjeljak Nastavnovaspitni rad priredili su: Milorad
i Marija Jaćimović („O kombinatornim sadržajima i kombinatornom pristupu u nastavi matematike“), Dušica Milenković,
Mirjana Segedinac, Tamara Hrin
i Snežana Popović („Kognitivno opterećenje u simboličkom
domenu reprezentacije znanja
u osnovnoškolskoj nastavi he-
mije“), Dušanka Popović („Stvaranje teksta- mogućnost za razvoj funkcionalne pismenosti u
osnovnoj školi“), Duško Bjelica,
Jovica Petković i Gabrijela Tanase
(„Aerobik kao dopunski sadržaj
u sportskom treningu“), Maksut Hadžibrahimović („Uloga i
didaktički značaj sistematizacije
u nastavi geografije“), S.P. Kogalovski („Mjesto i uloga primijenjenog plana u nastavi matematike“) i Rada Vlahović („Saradnja
škole i društvene lokalne sredine“). U dijelu posvećenom istoriji
školstva, Anđelka Bulatović dala
je osvrt na obrazovanje i stručno
usvaršavanje vaspitača u Crnoj
Gori od osnivanja prve predškolske ustanove do danas, dok
je Goran Sekulović iznio svoj stav
o vjerskoj trpeljivosti. U ovom
broju prikaze su objavili: Ratko
Đukanović („Opšta andragogija“,
Dušan Savićević), Slavko Šćepanović („Stara Varoš kroz vjekove“,
prof. dr Zdravko N. Ivanović),
dr Maksut Hadžibrahimović
(„Strukturna geomorfologija sa
uvodom u geomorfološki metod“, prof. dr Milutin A. Lješević),
mr Zoran Jovović („Metodika
nastave“ prof. dr Slavka Gvozdenović). Uz časopis, kao prilog
nalazi se i CD sa izvještajem o
evaluaciji reforme obrazovanja
u Crnoj Gori (2010-2012). Glavni
urednik časopisaje Radovan
Damjanović, a odgovorni dr
Božidar Šekularac.
Š. B.
JOVAN ŠĆEPANOVIĆ
30
U Podgorici je krajem novembra prošle godine preminuo
Jovan – Joza Nikolin Šćepanović, nastavnik biologije i hemije.
Rođen je 1947. godine u Donjem Zagaraču. Završio je osnovnu
školu u rodnom mjestu, potom Srednju poljoprivrednu u Baru
i Višu pedagošku u Mostaru.
Zaposlio se u OŠ „Vuko Jovović“ u Danilovgradu, gdje je
ostao sve do odlaska u penziju, početkom 2012. godine.
Stekao je autoritet uzornog prosvjetnog radnika. Tiho i
nenametljivo je sarađivao sa svojim učenicima, stičući njihovo
povjerenje, uvažavanje i ljubav. Autoritet je strpljivo gradio iz
godine u godinu pedagoškim odnosom i stručnim zvanjem.
Svoju oblast je dobro poznavao. Umio je učenicima da približi
i objasni tajne prirode koja ih okružuje i u kojoj žive. Njegova
predavanja su bila jezgrovita, razumljiva i u potpunosti prilagođena uzrastu i mogućnostima učenika.
Ostavio je dubok trag u danilovgradskom obrazovanju. Njegovi učenici, kolege i svi koji su
ga poznavali doživotno će ga se sjećati kao velikog pedagoga, saradnika i prijatelja.
Rajko Rajković
MART
APRIL
MILOSAV ŠUNJEVIĆ
Krajem decembra prošle godine umro je naš kolega Milosav Šunjević, profesor sociologije i etike u Srednjoj medicinskoj školi „Dr Branko Zogović“ u Beranama.
Rođen je 5. juna 1952. godine u Beranama. Filozofski fakultet završava u Prištini, Odsjek za filozofiju i sociologiju. Od
1994. godine radi u Crnoj Gori, a od 2000. godine sve do iznenadne smrti radi u našoj školi.
Profesor Milosav Šunjević je skoro deceniju i po bio član
kolektiva Medicinske škole. Od samog početka ulagao je veliki napor za uspostavljanje što kvalitetnijeg organizovanja
vaspitno-obrazovnog procesa. Trudio se da razumije svakog
učenika kako bi ga podstakao da na najbolji način ostvari svoje
mogućnosti. Učenike je doživljavao kao svoje bližnje. Možda je
baš zato u svom radu do kraja roditeljski reagovao. Tako reaguju samo emotivni ljudi, oni koji
sredinu u kojoj rade i žive doživljavaju kao svoju. Profesor Milosav Šunjević bio je iskreni drug
u pravom značenju te riječi – sa svojim karakternim osobinama – postojanošću, istinoljubivošću i urođenom dobrotom i plemenitošću.
Brojnim generacijama učenika, njihovim roditeljima, kolegama, kao i svima koji su ga poznavali i sarađivali, profesor Milosav Šunjević ostaje u trajnoj uspomeni.
Kolektiv SMŠ „Dr Branko Zogović“
Berane
DRAGOMIR – DRAGO M. MIJATOVIĆ
Krajem prošle godine u Beranama je preminuo istaknuti
prosvjetni, društvenopolitički, sportski i kulturni radnik, učesnik NOR-a Dragomir – Drago Miličkov Mijatović, profesor
istorije u penziji. Mijatović je rođen 1926. u selu Prisoje kod
Andrijevice. Osnovnu školu završio je u Andrijevici, gimnaziju
u Beranama, Višu pedagošku školu, grupa istorija–geografija,
te vanredno Filozofski fakultet u Sarajevu.
Najprije radi u Nižoj gimnaziji u Andrijevici, zatim u Drugoj
osmogodišnjoj školi u tadašnjem Ivangradu, čiji je direktor bio
kraće vrijeme, potom predaje u Gimnaziji „Panto Mališić“. Bio
je i direktor Treće osnovne škole i sekretar MOSI – Međurepubličkih omladinskih sportskih igara, odakle odlazi u zasluženu
penziju. Bio je zapaženo angažovan u društvenopolitičkom
radu (Opštinski komitet, Savez boraca, Vazduhoplovni savez
Crne Gore, Fond PIO, član RSIZ za kulturu i druge institucije). Sportskoj javnosti ostao je poznat kao popularni republički i regionalni fudbalski radnik, sudija, kontrolor i delegat. Za rad u
prosvjetnim, društvenopolitičkim i sportskim organizacijama dobio je više pohvala, plaketa,
novčanih nagrada i odlikovanja: Orden rada trećeg reda, Orden zasluga za narod sa srebrnom
zvijezdom i dr.
Svojim radom davao je podstrek i poruku mladim generacijama kako treba stvarati i očuvati kulturnu baštinu. Bio je neumorni pedagoški pregalac i čovjek široke kulture. Njegov odlazak ostaće nenadoknadivi gubitak za prijatelje, školu i druge institucije u kojima je radio.
Zoran M. Zečević
INFORMATIVNI BILTEN
CENTRA ZA STRUČNO OBRAZOVANJE
(Br. 8, 2012)
Informativni bilten Centra
za stručno obrazovanje u novom broju informiše svoje čitaoce o brojnim manifestacijama
s ciljem afirmacije i promocije
stručnog obrazovanja, kao i
obrazovanja odraslih, među kojima izdvajamo: Drugo državno
takmičenje iz oblasti mašinstva,
Nacionalno takmičenje iz oblasti automehatronike, XI dani
obrazovanja i učenja odraslih,
Obuka nastavnika na temu
„Evroatlantske integracije Crne
Gore“, te III andragoški seminar
za nastavni kadar iz śeveroistočne i śeverozapadne regije. Osim
toga, organizovani su seminari,
radionice i prezentacije: obuka
nastavnika osnovnih škola na
temu „Profesionalna orijentacija“, radionica „Priprema budžeta
za projekte koji se finansiraju iz
sredstava EU“, seminar „Odnosi
sa javnošću – planiranje kam-
panje“, nacionalna radionica
„Stručno obrazovanje u Crnoj
Gori i instrumenti saopštenja iz
Briža i Torinskog procesa“. Tu su i
konferencije i okrugli stolovi: Peti
sastanak SEEVENT–NET (Mreža
centara za stručno obrazovanje
Jugoistočne Evrope), održan u
Crnoj Gori, konferencija u organizaciji austrijskog Kultur-kontakta,
Ministarstva prosvjete i Centra
za stručno obrazovanje povodom završetka sedmogodišnjeg
projekta „TOUR. REG“, kao i Treći
sastanak članova klastera znanja
„Modernizovanje sistema stručnog obrazovanja kroz poboljšanje učinka, kvaliteta i privlačnosti
stručnog obrazovanja“. Bilten je
zabilježio i brojne aktuelnosti:
izrada nove baze podataka Ispitnog centra za akreditovane
ocjenjivače, studijska pośeta
Makedoniji u okviru projekta „Elearning“ (elektronsko učenje),
početak realizacije programa
„Mladi preduzetnici“ u srednjim stručnim školama, izrada
publikacije „Moj portfolio profesionalne orijentacije“ za učenike osnovnih škola, kao i dva
priručnika – „Preduzetništvo za
učenike i nastavnike“ i „Preduzeće za vježbu“ (za učenike). U
biltenu su predstavljene Srednja elektro-ekonomska škola iz
Bijelog Polja i Srednja stručna
škola u Pljevljima. Glavni i odgovorni urednik časopisa je Duško
Rajković.
Š. B.
šeg odrastanja“, kaže se u uvodu „Spomenara“.
(List učenika i nastavnika Gimnazije „Tanasije
List ima 16 strana, objavljen
Pejatović“, Pljevlja, 2012)
je u 1.000 primjeraka. Urednice:
Jadranka Jestrović i Sanja GoluNovi, 13. po redu „Glas Gi- – „Spomenar“. Objavljene su fo- bović.
M. T.
mnazije“ objavljen je povodom tografije nastavnika, a uz svaku
18. novembra – Dana Gimnazije. od 135 fotografija maturanata,
List već ima ustanovljenu kon- kao neobavezna „lična karta“,
cepciju koju čine podjednako dat je moto, omiljena knjiga,
poruka generacijama koje ostaprilozi profesora i učenika.
U ovom broju list piše o do- ju i komentar „Ja za 10 godina“.
bitnicima „Luče“, pośeti američ- „Nadamo se da će vam ovaj spoke ambasadorke, uspjehu uče- menar jednom, kada gimnazijski
nika, profesionalnom razvoju, dani budu davno za vama, buditi
nagradama na takmičenjima, sjećanja na radosne i bezbrižne
ekskurziji, izletima i akcijama, dane vašeg sazrijevanja, na vas
sportskim aktivnostima i uspje- kakvi ste nekad bili, na želje, česima, stranim jezicima, informa- žnje i nade koje ste nekada imali i
cionim tehnologijama, istoriji, da ćete se s radošću śećati nezageografiji, bibliotekarstvu, filo- boravnih trenutaka provedenih
zofiji, a tu je i niz učeničkih pjesa- u našoj školi. Predstavljamo, naravno, i vaše profesore sa kojima
ma, priča i reportaža.
Posebnu novost čini doda- ste dijelili radosti i brige i koji su
tak, album na 12 strana u boji obilježili jedan bitan period va-
GLAS GIMNAZIJE
ISKRA
(List Srednje mješovite škole „Ivan Goran Kovačić“
iz Herceg Novog, br. 54, 2013)
Naslovnu stranu „Iskre“,
lista učenika i nastavnika hercegnovske Srednje mješovite škole
„Ivan Goran Kovačić“, uljepšao je
rad Ivane Vukčević, učenice ove
vaspitnoobrazovne ustanove.
Na stranicama lista našli su se i
radovi drugih učenika ove, kao
i cetinjske Likovne škole „Petar
Lubarda“, povodom 39 godina
od smrti velikog umjetnika čije
ime nosi.
Povodom 60. rođendana
škole dat je osvrt na početak
opšteg srednjeg i stručnog obrazovanja u Herceg Novom, a
zabilježeni su i značajni datumi iz
rada te ustanove. Povodom 100
godina od rođenja i 70 godina
od smrti Ivana Gorana Kovačića,
pjesnika i pisca, čije ime škola
nosi, učenici su posvetili stranu
njegovim poemama i pjesmama: „Jama“, „Moj grob“, „Naša
sloboda“, „Čamac na Kupi“. Uz to,
učenici su čitaoce podśetili i na
obilježavanje dva vijeka od rođenja Petra II Petrovića Njegoša,
vladara i pjesnika. Predstavljeni
su uspješni učenici: Nikolina Pušara, talentovana učenica koja
pored gimnazije pohađa i Srednju muzičku školu „Vida Matjan“
u Kotoru, Đorđe Lakomić, učenik
trećeg razreda gimnazije (osvojio
treće mjesto na državnom takmičenju iz geografije), Petar Morović (drugo mjesto iz geografije),
najbolji sportisti – Nikola Uljarević (tekvondo) i Mirko Dabović
(košarka), te ekipa eko-reportera.
Zabilježena su i tzv. putovanja
radi znanja: Budva (Međunarodni sajam preduzeća za vježbu i
takmičenje ugostiteljskih škola),
Tirana (predstavljanje preduzeća
za vježbu), Novo Mesto, (I međunarodno takmičenje u Sloveniji),
Zagreb (Sajam učeničkih preduzeća za vježbu), Norveška.
Učenici su pokazali i svoje znanje stranih jezika: engleskog,
italijanskog i njemačkog. Predstavljen je Fakultet za menadžment u Herceg Novom. Nijesu
izostali ni biseri sa časova, a fotoaparatima su zabilježeni momenti s maturskih ekskurzija u
Beču, Pragu i Minhenu. Časopis
uređuje tim učenika i profesora.
Š. B.
NOVE KNJIGE
MULTIETNIČKO UOBLIČAVANJE
CRNE GORE
GLASJE NA OKUPU
(Božidar I. Miličić: „Dva homerska pjesnika Starac Milija i Tešan
Podrugović“, Art Grafika, 2012)
Božidar Ilijin Miličić pripremio je knjigu koja i nauku o
usmenoj poeziji i čitaoce poezije obavezuje na poštovanje,
jednako Miličićeve namjere i
rezultat koji je postigao. Evo
zašto:
1. Genijalni umovi Evrope
onoga doba pohvalili su Vuka
St. Karadžića koji je sakupio i
objavio tekstove usmene poezije u kojoj ima pjesama koje
zauzimaju sami vrh književne
umjetnosti. Iako su ti evropski
umovi smatrali da je ta elitna
poezija produkt kolektivne
svijesti datoga etnosa, ipak je
mudri Vuk, u predgovorima
svojijeh zbirki saopštio podatke o pjesnicima-pjevačima kao
kreatorima poezije. Onda je s
proticanjem vremena opadalo interesovanje za usmenu
poeziju kao literaturu za čitanje, jer je pisana književnost
zauzimala vladajuće mjesto
u poretku literature. I tako su,
dakle, posebno u školskijem
udžbenicima, usmeni književni stvaraoci tretirani samo kao
prenosioci kolektivno-usmene
književnosti.
Božidar Miličić u svojoj
knjizi Dva homerska pjesnika
iskazao je odnos prema usmenoj epici Crne Gore koji direktno produžava odnos prema
usmenoj poeziji savremenika
Vuka Karadžića koje reprezentuje J. V. Gete. Razumije se,
pogledi Bogdana Popovića
i Vladana Nedića na tvorce
usmene poezije mogu se smatrati kao Miličićevi prethodnici
u pogledima na usmene pjesnike-pjevače kao književne
kreativce.
2. Miličić je za svoju knjigu
odabrao poeziju dvojice najuzvišenijih stvaralaca iz crnogorske klasične usmene epike. To su Starac Milija i Tešan
Podrugović. Esejistički pisana
studija, kojom je autor propratio poeziju tijeh dvojice pjesnika, vrlo je preporučljiv tekst ne
samo za studente književnosti,
nego i za svakoga čitaoca koji
želi da upozna usmenu književnu epohu Crne Gore koja
ima neprocjenjivu vrijednost,
ne samo kao poezija, nego i
kao literatura, što pomaže harmonično uobličavanje multietničke Crne Gore. Poetsko
stvaralaštvo Starca Milije i Tešana Podrugovića homerski je
nepristrasno u opisu osobina
jednog junaka i njegovog protivnika. S takvom literaturom
multietnička i vjerski složena
Crna Gora lakše uplovljava u
Evropsku uniju.
3. Božidar I. Miličić, istaknuti analitički publicista i
književni kritičar, koji ima i
profesorsko iskustvo, svojim
stilom, kojim je obasjan predgovor rečene knjige, iskazao
je poštovanje savjetu Vuka Ka-
(Branislav M. Vuković: „Beranski tragovi“ – antologija, JU Centar za
kulturu – Berane, Tokovi – Berane, 2012)
„Iskrivili su poeziju jureći za
originalnošću i neponovljivošću,
stvorili su od nje igračku za djecu,
izmajstorisali tele sa dvije glave.
Treba to sve sahraniti i ugaziti u
zemlju. Neće pomoći vještačko
disanje, neće pomoći intervencije vračeva i recenzenata. Da bi
vaskrsnula, poezija je morala da
umre. Bio sam i ja vinovnik i svjedok te smrti“.
Tadeuš Ruževič
radžića da treba pisati tako da
učen može čitati i neuk slušati.
Razumije se, na neke Miličićeve stileme, kao i na poglede na
dati problem, mogu se davati
primjedbe, ali ne kao oponentni dokazi, nego kao drukčija
viđenja date činjenice.
Umjesto zaključka: Miličićeva knjiga treba da opomene gradove Kolašin i Nikšić da
ukažu poštovanje velikijem
književnim stvaraocima – Starcu Miliji i Tešanu Podrugoviću.
Poštovanje u obliku bista na
gradskijem trgovima i u nazivima ulica njhovijem imenima.
Starac Milija rođen je u kolašinskom, a Tešan Podrugović u
nikšićkom području.
Novak Kilibarda
Ne pristajući na uhodanosti doba i zavodljive taštine
dnevlja, prkoseći svemu što
ne ostavlja pečate i znakovlje,
pjesničke jave i nadjave su, u
žudnji za vječnim modernitetima, isijavale, između ostalog,
i kroz ukazivanje na tajne, nerijetko – i na objašnjavanje da
čovjek nije dio svijeta, nego da
je svijet dio čovjeka. A dio tog
samosvojnog plamenja, koje
natkriljuje vidokruge opštosti,
svakako, iskri i u antologiji „Beranski tragovi“, autora Branislava M. Vukovića.
U pogovoru ove vrijedne
antologije, doc. dr Draško Došljak, bilježi: „Ako na početku
bijaše riječ, onda pjesnička biva
ta koja traje. Ova u ’Beranskim
tragovima’ traje u vremenu i
zbori generacijama. A to vrijeme nije kratko niti su generacije
ostale nijeme. Potvrđuje to ovaj
izbor Branislava M. Vukovića,
napravljen u susret dva značajna beranska jubileja – 150
godina grada i 100 godina tog
grada u Crnoj Gori.
Potvrdili su se ovi pjesnici i
prije „ulaska“ u ovu antologiju.
Stoga estetski kriterijumi antologičara Vukovića potvrđuju
trajanje lijepog. Onih koji su napravili prve korake u minulom
vijeku i let u buduća stoljeća.
Ali, korice „Beranskih tragova“
jesu i otvorena vrata za dolazeće. Zato se zadnja korica ove
antologije ne može ni sklopiti.
Jedan od recenzenata „Beranskih tragova“, književnik Miomir Mišović, naglašava: „Autori zastupljeni u ovim ’Beranskim
tragovima’ ne bi nikad bili pesnici da ovde nisu zafeniksili, a
sakupljač tog bilja i svetlosti došao kao Prometej da im ukrade
vatru i ostavi je da večno plamti
na polimskom Olimpu. Ko u
ovoj knjizi nije zastupljen, taj
ovde nije ni boravio, pisao poeziju, ni ovuda prošao. Ovo su
znakovi večnosti. Zvezde pod
jezikom. Ovde je počela mesečina. A Lim nije zavisan od sunca. Zato i svetli i u poeziji“.
Svoje impresije o ovoj antologiji dala je i književnica
Blaga Žurić: „Da nije ’Beranskih
tragova’ čitalac nikada ne bi
pomislio da je toliki broj darovitih i značajnih crnogorskih
pjesnika vezanih za Berane. Ali,
kad vam do ruku dođu pjesme
sabrane u ovoj antologiji i tamo
se susretnete sa imenima Dušana Kostića, Rista Ratkovića,
Radovana Zogovića, Radonje
Vešovića, Dragomira Ćulafića,
Safeta Hadrovića Vrbičkog,
pomislite: šta li je to u kraju beranskom što nadahnjuje ljude
da pišu stihove? Bilo šta da je,
pomoglo je ovom prostoru da
iznjedri velike pjesnike koji će
napisati neke od najznačajnijih
pjesama crnogorske poezije“.
Vrijeme se ne pamti po
dužini, nego po tragovima u
njemu – po izdvojenim znacima „univerzalnog sopstva“,
po uzletima nad uobičajenim
dnevljem.
Dobro je što je Branislav
M. Vuković kreativno-estetskoj stazi ovog lirskog snovilja priključio i novije poetske
izraze, koji dokazuju da je ovaj
prostor bio i ostao nepresušni
zdenac raznorodne stihotvorne bratije – svojevrsna pjesnička autonomija u svemiru.
Velimir Ralević
CRNA GORA ALEGORIJA ISTINE I KONTROVERZE OVO JE VRIJEME ŽEDNJE
ZA PATRIOTIZAM I
JEDNE PRIČE
ZEMLJE
N. Konjević: „Vraneška legenda, predanje (Mile Bakić: „Lišće“, Grafo Bale,
LJUDSKO DOSTOJANSTVO (Veselin
o Pavi – između istorije i legende“, drugo izdanje,
Podgorica, 2012)
(Milorad Cemović: „Crna Gora – Feniks u očima
kolekcionara 1851–1920“, Glasnik „Hrvatski kolekcionar“, Zagreb; Nacionalna zajednica Crnogoraca, Rijeka; Crnogorsko-hrvatsko prijateljsko
društvo „Ivan Mažuranić“, Cetinje, 2012)
Britanski istoričar Edvard
Kar rekao je da „istorija ne može biti pisana sve dok istoričar
ne ostvari kontakt s umovima
onih o kojima piše“. Jedan od
načina da se ostvari kontakt
predstavljaju vizuelni prikazi
kao što su fotografije, razglednice, karikature ili filmovi. Oni
nam pomažu da stvorimo sliku
o sebi i svijetu oko sebe, daju
nam referentne tačke za priśećanje na nedavnu prošlost.
Naša viđenja pojedinih događaja mogu biti trajno obojena
jednom jedinom fotografijom
ili razglednicom.
Uviđajući da je njegov
zavičaj – Crna Gora, prostor
na kome osciliraju snažne
tradicije, inženjer Milorad Cemović, koji živi u Rijeci, latio
se posla da predoči ne samo
svjedočanstvo jednog bogatog državnog života nego i da
podastre dragocjene izvore
za istoriju kulture na južnoslovenskim prostorima. I ovaj
poduhvat govori da je Crna
Gora alegorija za patriotizam i
ljudsko dostojanstvo, ali i teritorija s profilisanim kulturnim
stremljenjima svojstvenim civilizovanim zemljama.
U Cemovićevoj knjizi predstavljene su prve crnogorske
medalje, ordeni, poštanske
marke, oznake rodova vojske,
kovani i papirni novac, ordenje
Crvenog krsta Crne Gore. Riječ
je o tvorevinama koje personifikuju atribute jedne države.
Bogatstvo uglova iz kojih
se posmatra ova problematika
ogleda se u predstavljanju najbitnijih institucija na Cetinju.
Ognjište crnogorske državnosti krasio je, pored ostalog,
dvor kralja Nikole I Petrovića
Njegoša, zdanja državnih ustanova i strana diplomatska
predstavništva. Mnogobrojne
fotografije Cetinja daju autorovim posmatranjima dodatnu
neposrednost.
IInficiran
fi i
životnošću
ži t šć svog
zavičaja, Cemović je predočio više desetina razglednica
mnogih gradova i mjesta u
Crnoj Gori. One čuvaju boju i
ritam svakodnevnog života,
a autor ih je nizao po svom
ośećaju i mogućnostima da
mi „postavimo pitanja“. To je
eklatantan primjer da je istorija
samo geografija protegnuta
kroz vrijeme. Preko ovih razglednica uočavamo panoramu mnogih naselja, trgove,
tržnice, rive, luke, restoracije,
sahat kule, sakralne objekte,
jezera. To istoričaru omogućava da se posveti i malim životnim svjetovima.
Prilog Branislava Borilovića „Sport u Crnoj Gori“ unosi
još jedan prizvuk u preovladavajuću melodiju ośećanja.
U zlatnom dobu crnogorske
države sport je doživio snažan
iskorak. O tome govori razvoj
gimnastike, šaha, mačevanja,
streljaštva, konjičkog sporta, biciklizma, klizanja, golfa,
fudbala, skejtinga itd. Njen
društveni milje uistinu je predstavljao živi svijet duginih boja.
Svijet na koji sa znatiželjom čekaju brojni čitaoci. To je razlog
više da ovaj rukopis preporučimo za objavljivanje.
Zvezdan Folić
Pegaz, Bijelo Polje, 2012)
Iako bi se moglo pretpostaviti da je Veselin Konjević
objavljivanjem knjige „Vraneška legenda“, koja je u najvećoj
mjeri posvećena predanju o nastanku imena Pavino Polje, ponudio čitaocima neku novu, originalnu verziju ovog predanja,
istorijski utemeljenu, autor je
uradio nešto sasvim drugo i, rekli bismo, neočekivano – makar
kada je istoriografija ovih prostora u pitanju. Sakupio je 16
verzija ove legende i napravio
njihovu naučnu analizu kako bi
dobio objektivne rezultate.
Niko se do sada nije uhvatio u koštac s tako teškim zadatkom da u svih 16 verzija predanja o nastanku imena Pavino
Polje utvrdi šta je u svakoj od
njih istorijsko i logično, odnosno tačno na osnovu validnih
istorijskih izvora, a šta je samo
legenda ili, prosto, lična pretpostavka svakog od autora.
Suprotno autorima brojnih
verzija legendi, Veselin Konjević
nijedan podatak iz legendi ne
uzima kao istinit bez prethodne
provjere, što je dalo iznenađujuće podatke o manjim ili većim „promašajima“, čak i velikih
istraživačkih autoriteta.
Na osnovu autorovog istraživanja, najbliži je istorijskoj istini prvi zapis o nastanku imena
Pavino Polje, koji datira iz 1901.
godine, od izvjesnog turskog
hroničara, zapisan u salnami
(godišnjaku) Kosovskog vilajeta. Istorijskog utemeljenja, smatra Konjević, ima i šesta verzija
legende u kazivanju istoričara
Ejupa Mušovića, mada Konjević
i kod njega nalazi nedostatke
u dijelu kada neprecizno citira
Žarka Šćepanovića, da su „Mušovići potomci kneza Joksima
Vraneškog iz XVI vijeka“, a u
stvari knez Joksim Vraneški iz
XVI vijeka izmišljena je ličnost!
U svakoj autorovoj tvrdnji prijatno iznenađuje ne samo njegova istraživačka upornost, već
i objektivnost prema svim autorima legendi – čak i kada su
njegovi bratstvenici u pitanju.
Izvori podataka kojima se
autor služio veoma su raznovr-
i i monograsni:i tto su ččasopisi,
fije, zbornici, enciklopedije,
leksikoni, godišnjaci naučnih
institucija, naučne rasprave,
dnevni listovi, etimologijski i
drugi rječnici, istorijski zapisi i
natpisi, materijali sa simpozijuma, dokumenti manastira,
popisi stanovništva, djela iz religije i mitologije, defteri, turski
spomenici, rodoslovi plemena,
legende.
Iz predanja o Pavi i
Ahmed-paši, autora Konjevića,
posebno zaokuplja motiv međusobne tolerancije i suživota,
uz uvažavanje različitosti, s
kojim se može preživjeti svako, pa i ono najteže vrijeme.
Istovremeno ga zabrinjava i
činjenica da tako značajan lokalitet do sada nije arheološki
obrađen, antropološki ispitan
i uređen kao kulturno-istorijski
spomenik Pavinog Polja i Vraneške doline, čime bi postao
turistička atrakcija i mjesto
održavanja kulturnih i drugih
manifestacija.
Ako je grob Romea i Julije
stjecište zaljubljenih iz cijelog
svijeta, onda bi grobovi vraneške ljepotice Pave i njenog
„islamiziranog Romea“, kako
ga naziva autor, mogli biti sastajalište ljudi raznih vjera i nacija iz čitavog svijeta, posebno
pravoslavaca i muslimana.
Blagoje Vujisić
Između mnogobrojnih
komercijalnih, tabloidnih,
dobroprodavanih hit-romana i bestselera, pojavi se povremeno i zbirka pjesama,
tek toliko da nas, njene ljubitelje, iznenadi i obraduje. Potvrdu tome daje nam zbirka
pjesama dr Mila Bakića, pod
nazivom „Lišće“.
Između korica ove obimom male knjige nalazi se
trinaest pjesama, koje već
svojim naslovima ukazuju na
to da su posvećene prirodi,
ali onoj prirodi od koje se
savremeni čovjek tragično
otuđio. Posveta, intimna i
iskrena, upućena je Oblaku,
Kiši, Listu, Ptici i Moru. Svaka strofa i stih nose duboku
tugu i razočaranost lirskog
subjekta. Kroz duboku i
kompleksnu misao o svijetu, o sebi u tom svijetu, lirski
subjekt vidi sličnost i nerazdvojivost prirode i sebe.
Prvom pjesmom („Noćas“), kao uvodom u životnu
povijest, autor iznosi svoja
osjećanja samoće i usamljenosti: „Noćas / drobim tugu,
/ sam sebi / k’o drugu / melemom / vidam rane“. U svojoj
samotnosti posmatra Oblak.
I on je sam, „tmast, kilav nezgrapan“, bori se s vjetrom
kao što se čovjek bori sa životom. I List je sam, i njemu
je svejedno da li je zelen ili
gnjio. Svejedno mu je, jer ga
vjetar „čupa, kida, kovitla, za
dušu kidiše“. On, napušten,
skita i luta kako ga vjetar ponese. Da li list može da umre,
pita se pjesnik. I ako umre,
đe mu je grob?
Kroz sve pjesme ove
zbirke provlači se motiv samoće i usamljenosti. To više
nije samo ośećaj, već prerasta u stanje čovjeka koji
ne pripada ovakvom svijetu. A svijet je sada proklet,
grešan i prljav, ovo je svijet
grešnika, kukavica i ulizica.
U takvom svijetu pjesnik zna
šta neće da bude. U pjesmi
„Neću da sam“ nizanjem i
nabrajanjem
svih
b j j
ih najnižih
j ižih i
najbjednijih imena, posredno nam tvrdi da zna da hoće
da bude – čovjek. Čovjek u
onom najjednostavnijem, ali
i najkompleksnijem smislu.
Iz takve odluke neminovno
proizilazi da je za čovjeka
svijet prazan. Ovo je vrijeme
žedne zemlje, nadojene ljudskim grijehom. Pjesnik poziva kišu da spere taj grijeh, da
spere nas, ljudski rod, grešne
da nas satre.
U drugom dijelu zbirke
tematsko-motivski krug se
pomjera, s deskriptivno-refleksivnog polja autor zbirke
prelazi na odu. To su pjesme
posvećene rodnom gradu
Beranama i Durmitoru. U
ovim pjesmama iskreno i
senzibilno, kao i u prethodnim, karakterističnom i već
prepoznatljivom formom,
osobenim stilskim i jezičkim
sredstvima oslikava svoj zavičaj. Intimne i ispovjedne,
ove pjesme dočaravaju posebno vrijeme i dio života
pjesnika Mila Bakića, povremeno fiksirajući realitet zavičaja iz prošlosti. Biografske
elemente autor uvodi suptilno i diskretno, u mjeri koja
doprinosi oslikavanju minulog vremena i radosti življenja koje je to vrijeme dalo.
Jelena Krsmanović
31
MART
APRIL
Na međunarodnom Festivalu frizera učenici podgoričke Srednje škole
„Spasoje Raspopović“ postigli zapažene rezultate
Međunarodno đečije likovno takmičenje„Lidice 2012“
URUČENE DIPLOME
POBJEDNICIMA
DRUGO MJESTO U
UKUPNOM PLASMANU
Na međunarodnom Festivalu frizera, održanom u Sarajevu, koji je bio takmičarskog
karaktera za seniore, juniore i
učenike frizere, učenici podgoričke Srednje stručne škole
„Spasoje Raspopović“ (koji
se obrazuju za smjer frizer)
osvojili su drugo mjesto u ukupnom plasmanu. U pojedinačnoj konkurenciji (kategorija
minival) učenica Anica Stojanović osvojila je drugo, Anisa
Ramović i Zorana Klikovac treće mjesto, dok je u kategoriji
muško šišanje drugoplasirani
bio učenik Filip Milošević, svi
učenici odjeljenja III-6.
„Pokazati svoje vještine u
jakoj konkurenciji s budućim
kolegama, frizerima iz Rusije,
Holandije, Srbije, Hrvatske,
Bosne i Hercegovine, bio je
pravi izazov za naše učenike.
Ipak, uz podršku koju je pružila
nastavnica praktične nastave
Senka Savović, oni su željni i
znanja i uspjeha pokazali svoje
umijeće“, istakla je Ljeposava
Vuksanović, direktorica ove
vaspitnoobrazovne ustanove.
Festival je organizovao Klub
frizera Sarajevo i Srednja škola
poljoprivrede, prehrane, veterine i uslužnih djelatnosti, pod
sloganom „Pronađi svoj stil“.
U Ministarstvu prosvjete
uručene su diplome pobjednicima 40. međunarodnog đečijeg likovnog takmičenja „Lidice 2012“. Na tom nadmetanju,
koje organizuje Ministarstvo
kulture Republike Češke, Ministarstvo obrazovanja, omladine i sporta i Češka komisija za
Unesko, učestvovala su đeca iz
140 zemalja s više od 140.000
radova.
Konzul Republike Češke
u Crnoj Gori Vaclav Dobeš i
pomoćnica ministra prosvjete
Vesna Vučurović uručili su diplome za četvoro nagrađenih
učenika iz Crne Gore. Diplome
su dobili: Jovana Tomanović
(JPU „Zagorka Ivanović“, Ce-
tinje), Marija Perović i Petar
Bojović (OŠ „Maksim Gorki“,
Podgorica) i Daria Egorova (OŠ
„Kekec“, Bar).
Tema ovogodišnjeg takmičenja bila je „Pozorište –
lutka – bajka“.
O. Đ.
Š. B.
ŽELJNI ZNANJA I USPJEHA: Nagrađeni sa nastavnicom
S dodjele priznanja u Ministarstvu prosvjete
Osnovna škola„Dušan Obradović“ i Fondacija Vukove zadužbine – Žabljak,
Šavnik i Plužine, raspisuju
NAGRADNI KONKURS
UKRŠTENE RIJEČI BR. 141
Za učenike VII, VIII i IX razreda osnovnih škola u Crnoj Gori.
LITERARNI RADOVI ZA VII RAZRED – Tema: „Drvo se na drvo naslanja, a čovjek na čovjeka“
LITERARNI RADOVI ZA VIII i IX RAZRED – Tema: „Mnogo je sila u prirodi, ali nema veće ni jače
od čovjeka“
LIKOVNI RADOVI ZA VII, VIII i IX RAZRED – Teme: „Mostovi spajaju ljude“, „Breze mi se osmjehuju“
RUČNI RADOVI ZA VII, VIII i IX RAZRED - Tema: „Iz riznice starih zanata“ (vez, suveniri, tkanje,
predmeti za domaćinstvo od prirodnih materijala i sl.)
Odabrane radove poslati pod šifrom, na adresu: OŠ „Dušan Obradović“ – Žabljak, s naznakom
„Za konkurs“, najkasnije do 10. juna 2013. godine. O nagrađenim učenicima i mjestu uručivanja nagrada škole će biti blagovremeno obaviještene. Kontakt telefoni: 069/479–245, 069/032–393
VODORAVNO: 1. Film reditelјa Velјka Bulajića, 13. Rijeka u Francuskoj, 14. Izjednačeno, 15. Nekadašnji predsjednik Francuske, De Gol, 16. Nesreća, 17. Kostur, 19. Slovo grčkog alfabeta, 20. Ista slova,
21. Grupa pjevača koji pjevaju zajedno, 22. Engleski matematičar, Džon, 24. Oznaka za Grčku, 25. Nauka o održavanju toplotne ravnoteže, 31. Oznaka za platinu, 32. Vrsta malog ribarskog broda, 33. Irski
pisac, Bernard, 35. Glumica, Juvan, 37. Privremeni most od čamaca, 38. Španski košarkaški as, Gasol,
40. Starogrčka boginja pobjede, 42. Vrsta vrlo krupnog divlјeg goveda, 43. Vrsta paralelograma, 44.
Istorijsko mjesto u Crnoj Gori, 46. Oznaka za Tunis, 47. Starinski srebrni novac u nekim državama, 48.
Početni udarac u tenisu, 49. Municija (turc.).
1
HERCEG NOVI: Međunarodni plivački miting XVIII„Mimoza kup“
13
PALA DVA CRNOGORSKA
REKORDA
16
2
3
oboreni rekordi, a veliki broj
plivača postavio je i rekorde
svojih zemalja u pojedinim
disciplinama. Što se Crne Gore tiče, Ilija Tadić iz Budve u
kategoriji 200 metara delfin
isplivao je za 3:07.06 minuta, a
Boško Bismiljak stazu od 100
metara delfin stilom otplivao
za 1:25.21 minut.
Tadić je ujedno sa svojim
vremenom zauzeo treću poziciju, a to je i najbolji plasman
crnogorskih plivača na ovom
takmičenju.
O. Đ.
44
48
7
8
9
18
27
31
34
38
42
45
24
33
37
41
12
29
28
32
36
11
19
23
22
26
10
15
21
30
40
6
17
25
35
5
14
20
Međunarodni plivački miting XVIII „Mimoza kup“ okupio je u Herceg Novom oko
400 takmičara, i time potvrdio
da je jedno od najmasovnijih
plivačkih takmičenja u malim
bazenima na Zapadnom Balkanu.
Od 30 disciplina, u 19 su
4
39
43
47
46
49
USPRAVNO: 1. Francuski kompozitor, Žorž, 2. Kraći odlazak u prirodu, 3. Italijanski komičar, Teokoli, 4. Simbol kriptona, 5. Govor posvećen nekom pokojniku, 6. Plemići u staroj Turskoj, 7. Junak indijskog epa „Mahabharata“, 8. Dizalica, kran, 9. Nekadašnji teniser, Artur, 10. Bilijarski štap, 11. Ruska mjera za dužinu, 12. Prastanovnik Balkanskog poluostrva, 17. Vrsta riječne ribe, 18. Najamnik, nadničar u
staroj Grčkoj, 21. Visok i vitak pas, 23. Grad u Srbiji, 26. Starogrčki filozof, 27. Gornji dom parlamenta
nekih zemalјa, 28. Duvan (turc.), 29. Američki filmski reditelј, Frensis Ford, 30. Nekadašnji engleski
fudbalski golman, Gordon, 34. Planinski vrh na Orjenu, 36. Crtica u tekstu, 39. Završetak molitve, 41.
Atletski savez Vojvodine (skr.), 43. Ostrvo u Jadranu, 45. Ista slova, 47. Pokazna zamjenica.
Nikola Mirković
RJEŠENJE UKRŠTENIH RIJEČI BROJ 140 – VODORAVNO: Albert Ajnštajn, Lion, Erve, alea, aba,
pleura, alt, TR, due, aed, so, Aleksandrija, n, AP, klan, sa, t, Arp, potpis, ska, lala, pauk, stil, Ogava, jlј,
Stobi, Gusinje, žargon.
List crnogorskih prosvjetnih, kulturnih i naučnih radnika
LIST CRNOGORSKIH PROSVJETNIH, KULTURNIH I NAUČNIH RADNIKA
IZDAVAČ: ZAVOD ZA UDŽBENIKE I NASTAVNA SREDSTVA PODGORICA
ODGOVORNI UREDNIK: dr Goran Sekulović
List izlazi mjesečno. Godišnja pretplata 4,40 eura, polugodišnja 2,20 eura
Broj žiro računa: 510 - 267 - 15
VEB-SAJT: www.zuns.me/prosvjetnirad
UREDNIŠTVO I ADMINISTRACIJA: Ulica Balšića br. 4
tel/fax: 020/ 231-254 i 020/ 231-255; mob: 067/ 222-982; e-mail: [email protected]
Rukopisi se ne vraćaju
ЂЕЧИЈИ СВИЈЕТ
ШТО ВИШЕ
ПЈЕШАЧИТИ
Уживам у љепотама природе и
дугим шетњама са породицом
Волим да возим бицикл, шетам ливадама, шумским стазама и
пјешчаним обалама.
Често чујем да човјек утиче на климатске промјене. Иако
сам мала, разумијем забринутост
мојих најближих због дјеловања
неких људи на промјену климе,
стварања озонских рупа, све већег
уништавања шума и топљења глечера. Аутомобили, камиони и
разна друга превозна средства
веома загађују ваздух. Гледам на
телевизији гужве у великим градовима, сивило и смог. Чак и код нас,
иако смо мала земља, без велике
индустрије и са веома лијепом климом осјећају се промјене. Љета су
све врућа, а зиме хладније. Одрасли су у сталној журби, обавезама
и у колима, као да су заборавили како је лијепо и здраво шетати.
Шетња и физички и психички позитивно утиче на човјека, зближава
породицу и пријатеље.
Када би само једног дана
у неђељи човјек заборавио аутомобил и пјешачио, много би значило за нашу планету и будуће
генерације.
Тијана ВУКШИЋ, VI,
ОШ “Блажо Јоков Орландић”,
Бар
МОЈА
ДРУГАРИЦА
СТАША
Свакога од нас одликују различите особине, по којима смо
препознатљиви и које нас чине
јединственим.
Ако бисте ме питали за моју
другарицу Сташу рекао бих да је
красе многе врлине. Паметна је,
вриједна и изнад свега искрен
пријатељ. Упорна је у свему што
ради, а и врло свестрана, јер је
интересују различите ставри.
Ако већ морам навести
неку њену ману, онда бих рекао
да је то тврдоглавост. Када нешто каже, иако није у праву, не
дозвољава да нико други утуче
на њено мишљење, и свим силама брани свој став. Ако јој неко
укаже на грешку, некада је спремна и да се наљути и посвађа. Али,
љутња је брзо прође, тако да се
та њена мана и не примијети у
“мору” врлина које има.
Све у свему, за мене је Сташа идеалана пријатељица, са
свим њеним манама и врлинама,
јер, мора се признати, нико није
савршен.
Никола СТАНИШИЋ VII-б,
ОШ “21. мај”, Подгорица
ШКОЛА СТАРА, ЗА
ПЈЕСМА
ПА НОВА
БЕЗБРИЖНИЈЕ УЧИТЕЉИМА
ОДРАСТАЊЕ
У једном малом селу
малена школа била.
Запуштена одавно,
поред шуме се скрила.
Кров јој попуцао,
а зидови стари.
Једино исправни
школски су ормари.
Клупе јој иструлиле,
ђаци крај њих скачу.
А зидови, чини се,
као да плачу.
Али прошлог љета
наиђе једна добра вила,
и тужну, запуштену школу
у нову је претворила.
Клупе су јој сасвим нове,
а зидови окречени
Сада блистају од среће
школа и сви ђаци њени.
Александра ТОДОРОВИЋ .
VIII, ОШ “18. октобар”,
Биоче
Ми, дјеца, живимо у свијету
маште, игре и љубави. Али, сурова
реалност често нас буди из слатких
снова.
Желим да откријем сав свијет,
да видим све његове љепоте. Желим да летим, да ходам по облацима. Прижељкујем да сам пупољак
на прољећном вјетру Али, жеље су
једно, а стварност друго.
Свако одрастање има и дру-гу,
тамнију страну. Постајемо свјеснији
свијета у који полако улазимо. Живот није увијек про¬љеће, наиђу
и буре са којима се треба изборити. Свакодневно сам у прилици да
на телевизији видим дјецу којима
су угрожена основна права на живот. Одрастање ми доноси све више
обавеза и одговорности.
Молим одрасле да уреде свијет
по мјери дјетета. Тада би одрастање
сигурно било безбрижније.
НАША ЗГРАДА
Теодора МИЛИЋ, VII-3,
ОШ “Југославија”, Бар
Понекад помислим:
све што сам у школи
научио,
и што и сада знам,
да пишем, цртам
и рачунам –
могао сам да научим
и сам.
Није тешко
да се савлада читање,
да се науче слова
и писање,
да се цртају куће,
облаци, вазне,
да се ријеше
једначине разне ...
Али,
срце ме заболи,
када сретнем људе
сиједе браде,
необразоване,
без школе и без наде.
Тада се са захвалношћу
сјетим мојих учитељица:
Сњеже, Ранке
и двије Раде.
Петар ДРАГОВИЋ, VI-3,
ОШ “Његош”, Спуж
Наша зграда је велика и нова,
као дворац из снова.
Бијела је и црвена,
а у дворишшту стоји
клупа дрвена.
Направљена је од бетона
и челика,
па је зато тако јака
и велика.
Владимир ПОПОВИЋ VI-ц,
ОШ “Штампар Макарије”,
Подгорица
МАЛА
ГАЛЕРИЈА
ЗЕЛЕНА ЗЕТА
Дуга је и бистра,
дубока и чиста,
зелена као трава –
никада не спава.
Зета је звијезда
која небо краси.
Та блистава звијезда
никад се не гаси.
Ниједна друга ријека,
стара или нова,
није као Зета
из наших снова.
Та предивна ријека
модром пистом шета.
То је наша драга
зелена Зета.
Петар НЕДИЋ, VI.2,
ОШ “Иван Вушовић”, Видрован
ДОБРО ЈЕ
МЛИЈЕКО
ПИТИ
Зашто је млијеко здраво,
питате се ви.
У њему се налазе
витамини сви.
Бјеланчевине, минерали,
све што нашем тијелу фали.
И оно што треба свима:
калцијума много има.
Добро је млијеко пити,
зато ћете здрави бити.
Кристина ПАВИЋЕВИЋ, VII-1,
ОШ“ Драго Миловић”, Тиват
Розалија ФРАНЦЕСКОВИЋ, IV-3, ОШ “Драго Миловић”, Тиват
Срахиња ЂИЛАС, V-1, ОШ “Браћа Лабудовић”, Никшић
Нађа МИШКОВИЋ, V-4, ОШ “Октоих”, Подгорица
Жељко МАНДИЋ, VII-1, ОШ “Иван Вушовић”. Видрован
Немања ЈАЊИЋ, VIII--1, ОШ “Јагош Контић”, Озринићи
1
MART
APRIL
ПОЗДРАВЉА
ВАС
МАЈКА СПАВА
Војислав Вулановић је рођен 17. маја
1931. године у Загорку код Даниловграда.
За ђецу је објавио збирке пјесама
Где да сместимо сунце (Врбас, 1973), У
пољу дом (Титоград, 1982), Не дам тати
ја у ловце (Никшић, 1988), Сунце Трешњева (Титоград, 1991), Заборавили смо
снијег (Подгорица, 1997), Усред свијета
(Подгорица, 1999), Ово је написала јесен
(Подгорица, 2011) и Из Хајданине свеске
(Подгорица, 2012), а за одрасле 35 књига
поезије.
ПЈЕСМА О ЈЕСЕНИ УСРЕД СВИЈЕТА
Опет јесен,
драга јесен.
Златни капак њен
прекрива нам сан.
Ласте већ не круже
изнад наших глава.
Отишле су тужне
преко мора плава.
Сјени су све дуже.
Прозирнији дан.
Не одлази сасвим,
драга дивна сјени.
Пружи руке к мени.
2
MART
APRIL
Кад пођеш у поље, у далеко,
знај, тамо те чека неко.
Моја мајка спава
међу љиљанима,
међу наранџама.
Моја мајка сања
румену јабуку,
злаћано сунце.
Наранџо, наткрили је
Птицо, не буди је
Сунце, пољуби је.
Прво те сретне поље
из којега излетимо као из гнијезда.
Затим те сретне брдо.
Једно брдо. Друго брдо. Треће брдо.
Четврто брдо. Пето брдо. Сто брда.
Између брда увале. Сто увала.
Кроз њих те вуче вјечност.
Вуче сунце
Вуче слава.
Усред које бди Цетиње.
НЕУНИШТИВА БОР
ЈАБУКА
КОЈИ РАСТЕ НА
БРИЈЕГУ
У овај свијет су удaрали
безброј пута,
ударали чизмом,
ударали буздованом,
ударали топовима.
Хтјeли су да свијет размрскају
као јабуку.
Али свијет се није дао.
Нијесу се дала брда,
није се дао океан,
није се дао ваздух.
Рана је крварила,
али се опет затварала.
Свијет је неуништива јабука
Али то треба стално
доказивати варварима.
И нећеш бити сасвим сам,
крај тебе ће миљети мрав.
У тишини, у свијетли сат,
на уво ће ти шумјети влат.
Обазри се около: иза малог трна
мотриће на тебе златноока срна
Усред свијета тад успори ход,
јер и цвијет и птица твој су род,
ПУТ ДО
ЦЕТИЊА
Бор који расте на бријегу
брат је твој.
Бреза која трепери у присоју
сестра је твоја.
Птица која кружи у небу
глас је твој.
Цвијет који мирише у пољy
љубав је твоја.
Мрав који вуче сламку
учитељ је твој.
Вода која тече
жеђ је твоја.
Жито које шуми на вјетру
хљеб је твој.
Очеве ријечи које слушаш
и дан и ноћ – пут су твој.
ЏЕП ЗА
ЈЕЛИЧИНУ РУКУ
И ЗА СВАЂУ
ТРЕБА ДВОЈЕ
Вулу Мирковом бијаше милије ћерати истину на чистац од
ичега на свијету. Због тога се често свађао и препирао.
Био је веома љут, али и правичан.
Убрајан је међу боље фудбалере у школи. Често је са веће
удаљености постизао голове. Једном је из близине шутирао на гол. Лопта је ударила у стативу. Прснула је, иако је
била нова, толико је имао јак шут.
Ближило се међушколско такмичење у фудбалу. Наставник
физичког одреди ПeркаЈованова да састави школски тим.
У тај тим не бијаше уврстио Вула.
Сазнавши за то, Вуле се веома наљути. Киптио је од бијеса.
Поцрвењело лице обливао му је зној. Колико су му вратне
жиле биле набрекле, стицао се утисак да ће му попуцати.
У том бијесу рече:
- Идем да се грдно посвађам с Перком!
Узалудно су га одвраћали. Отрчао је уз степенице према
Перковој учионици.
Послије извјесног времена, вратио се много љући.
Угледавши га таквог, другови помислише да су се чак и потукли.
Упиташе га:
- Што би, Вуле?
Дрхтећи од љутине, Вуле проциједи кроз зубе:
- Замислите, Перко неће да се свађа!
Ово је прича о једној Јелици, која мало-мало, па застане испред старе
трешње; прстић на устима, бора на челу, па пита:
- Како ли се то постаје одрастао?
А трешња ћути.
Јелица има ручицу, немирну као мачји реп. И та ручица тражи џеп,стално
тражи џеп. А Јелица нема џеп, мама га није сашила.
Онда рука иде у татин џеп. А тамо папири, и наочаре. И још тата каже:
“Е, то није лијепо!”
Тада оде у чика Матов џеп. Тамо књига. Али без слика. А и чика Мато
каже: “Е, Јелице, да ли је то баш лијепо?”
Куд ће, што ће – Јелица усни сан: А у сну јој дође патуљак са црвеном
капом. И каже:
- Твој ђед има капут, капут има џеп. А то је џеп баш какав твоја рука тражи. Па још и чаробан: што више из њега узмеш, то
више нађеш сљедећи пут. И тако све док не одрастеш!
Јелица се пробуди, па код ђеда. Рука право у џеп.
А тамо – бомбона. Други пут – чоколада. Па двије бомбоне. Па лутка.
Што Јелица пожели – ђедов џеп створи. Узме сликовницу из џепа, па
помисли: “Баш бих вољела да имам огледалце!” ćутрадан, рука у џеп, а
тамо – огледалце!
И тако цијелога љета. И ко зна колико дана.
А онда, једнога дана – ништа. Празан ђедов џеп. Рекло би се да је и мама
због тога тужна.
А тада мама каже:
- Знаш, душо, ђед је умро!
И ево Јелице испред трешње. И каже трешњи:
- Сад знам како се постаје одрастао. Кад ти ђед умре. Тада више не желиш ничији џеп.
А трешња ћути.
Драгиша Л. ЈОВОВИЋ
Јово КНЕЖЕВИЋ
НАШE РИЈЕКЕ
Реците ми да ли има
љепше ријеке од мог Лима?
Радује се што је сријета
раздрагана сестра Зета.
О чему то разговара
с облацима бистра Тара?
Као пјесма са усана
огласи се и Бојана.
И какве ли снове снива
плаховита ријека Пива?
Носи поздрав ових гора
свима преко сињег мора.
Док промиче кроз Платије,
Морача се громко смије.
Бранислав М.
ВУКОВИЋ
ПРИЧА
ОЧИМА
Између мене и моје маме
понекад ријечи не постоје:
довољно је да се сретну
очи њене и очи моје.
Љубинка ВЕШОВИЋ
НАЂА
Нешто ме мами да будем вани.
Није то сaмо сунце и трава
и неба боја плава.
Ту, у близини, живе Нађа
и њена сестра млађа.
Славица РАЈКОВИЋ
МОСТ ДО СУНЦА
- ИЗ РУСКЕ ПОЕЗИЈЕ ЗА ЂЕЦУ -
С руског на црногорски језик препјевао
Душан Ђуришић
У
ПРАЗНОМ
СТАНУ
НА
ЧАСУ
Стан отворих овим кључем.
И стојим у празном стану.
Па што? Ја сам и научен
бити сам у празном стану.
Имам свој кључ, имам лично!
И све што желим - могу сад:
да се понашам необично,
да реметим мир и склад.
У собу ћу ући сам,
радио ћу да укључим.
Могу и да дречим, знам,
а могу сам и да учим.
Хајд свирај, вратима трескај!
Ко ће да викне: - Тише, ти!
И ко ће рећи: - Доста дреке!
Сви су на послу до три.
Поред табле стоји Клава
и задатак - не рјешава.
Ћути, и у таблу гледа
У рукама њеним креда.
Ствар је лоша видим, богме!
И хтио сам - да помогнем.
Задатак је ријешен. Мани!
Због тога се - нађох вани!
А нијесам ни ријеч казао,
нит сам хтио неки спор.
Прстима сам показао
само - тачан одговор!
Михаил ПЉАЦКОВСКИЈ
Имам свој кључ око врата ...
Ал зашто ћутим - не знам.
Не ради ми се ништа, брате,
јер сам у празном стану сам.
Агнија БАРТО
МАРШ
ДАН
ОТВОРЕНИХ
ВРАТА
Два слонића по команди
марширају на веранди.
Лупају у трубе јако
и плаше све подједнако.
- Хеј, слонићи, што чините!
С јаком лупом престаните!
Генрих САПГИР
И данас без птица и звијери
остаде зоо-врт цио.
Генрих ГРАУБИН
ШЕВА
У лету, пуни среће,
трилери њени се роје.
Нагло увис узлијеће
са земље, постеље своје.
Живи у трави, у пољу,
има кућу тијесну.
Али све небо је мало
за њену звонку пјесму.
Самуил МАРШАК
(Лист ученика Основне школе „Анто Ђедовић“ у Бару;
бр. 16, 2012.)
Лист ученика барске Основне школе „Анто Ђедовић“ –
„Златна обала“ – на четрдесетак богато илустрованих страна, доноси више занимљивих прилога из живота и рада ове
васпитнообразовне установе. Наставнички колектив и ученици задовољни су добрим условима рада у новом школском здању.
Милица Милетић (ђак генерације), Милорад Вучељић,
Бојана Јовићевић, Кенан Којић и Никола Војводић, ученици који су током школовања имали одличне оцјене из свих
предмета, награђени су дипломом „Луча“. Забиљежени су и
успјеси чланова ликовне и литерарне секције, постигнути на
општинским такмичењима, огледни часови из италијанског
и енглеског језика, хемије и физике, као и презентација
здравих стилова живота. У школи су обиљежене и важне
манифестације: Међународни фестивал за ђецу и ђечје
ц ј насиља над
д жествараоце, Међународни д
дан елиминације
е
нама, Свјетски дан књиге
и ауторских права и
Дан борбе против сиде..
Објављен је и интервју с
Радивојем Ђурановићем,,
учитељем у пензији. У
листу су заступљене ру-брике: ликаовна галеријаа
и ликовни кутак, стра-не посвећене рецитаро-м
рима, глумцима, ђачком
парламенту,
спорт-ским дешавањима и
м
бројним реализованим
пројектима.
Ш. Б..
Два зечића по команди
марширају на веранди.
У свој добош сваки бије –
шапице им лаке двије.
- Хеј, зечићи, мало тише!
Не бубњајте тако више!
Дан отворених врата
јуче је у зоо-врту био.
ЗЛАТНА
ОБАЛА
***
У рану јесен дани се крате,
но вријеме ипак предивно тече.
Кристална јутра на врху се злате,
у раскоши залази свако вече.
Ђе се срп шетао и падао клас,
сад је пусто све - стратиште зја,
само паучине танка влас
сад празном браздом сја.
Пуст је ваздух, ни птице да се јаве,
но до зиме времена још има,
јасно и топло пласти се плавет
на поље које дријемеж обузима ...
Фјодор Иванович ТЈУТЧЕВ
УЧЕНИЧКИ
ПАРЛАМЕНТ
У циљу остваривања што
квалитетнијег учешћа ученика у
цјелокупном животу и раду школе, у нашој школи је формиран
Ученички парламент који чине
представници одјељења ученика од VI до IX разреда.
Свака одјељењска заједница
бира представника и замјеника
у Парламенту, а између ових чланова бирају се представници
у локалном дјечјем парламенту Бара. Представници школе у
локалном дјечјем парламенту у
овој школској години су Марија
Пешић, ученица VIII1 разреда и
Дамјан Радуловић, ученик IX1
разреда.
Парламент се залаже за
остваривање права свих ученика и стварање бољег амбијента
у школи; омогућава да ученици учествују у хуманитарним
акцијама, спортским и другим
такмичењима,
организовању
сарадње са вршњацима и
покреће акције за побољшање
живота и рада у школи. Рад Ученичког парламента помажу
Управа школе и наставници.
О раду Парламента води се посебна евиденција, за коју је, за
ову школску годину, задужена
педагогица- фасцилитатор.
В. ГАЖЕВИЋ, педагогица
САЧУВАЈМО
ОВУ ПЛАНЕТУ
Освануо је још један врућ дан.
Борим се за чисти ваздух који
ми је веома потребан.
У даљини, измаглица притисла сиву, испуцалу земљу.
Околна брда су се изгубила у
облацима дима. Мирис гарежи
допире до мене.
Мноштво аутомобила мили
у колони. Старији човјек на бициклу с муком прелази улицу. У
оближњој шумици трче ријетки
спортисти. Родитељи дјецу до-
воде на спортским терен
Оставимо аутомобиле!
Кренимо
пјешке!
Узмимо
заборављени бицикл и стари
скејтборд!
Сачувајмо ову планету, овај
дивни град и плаво небо!
Драгица БОГЕТИЋ, V-2,
ОШ“Анто Ђедовић”, Бар
(Друго мјесто на општинском
такмичењу“Дан без аутомобила”)
3
MART
APRIL
ИСТОРИЈСКИ
КАЛЕНДАР
ЦРНЕ ГОРЕ
САТКАНО ОД ИГРЕ,
МАШТЕ И ЗАНОСА
(Душан Ђуришић: Крени, машто, крени; Удружење црногорских писаца за ђецу и младе,
Подгорица, 2012)
1. март 1474.
ГРАДЊА ТВРЂАВЕ
ДЕПЕДЕКЕН
Током освајачког похода Османлија на Зету Црнојевића почела је, на Ушћу Рибнице у Морачу, градња тврђаве, у складу са
плановима султана Мехмеда II Освајача да на простору Подгорице насели 5.000 турских домаћинстава. Археолошка истраживања
тог локалитета, познатог у народу као Немањин град, обављена
1963. године, показала су да нема назнака да је током владавине
Немањића на тим просторима, прије градње тврђаве Депедекен,
било трагова или темеља неког другог објекта.
1. март 1949.
ПОЧЕTAK РАДА РАДИО
ТИТОГРАДА
Означен је најавном шпицом коју је, након сељења прве
црногорске радио-станице са Цетиња у Титоград, у етар послао
тонски реализатор Шћепан Каћо Ковачевић. Званичан почетак
емитовања програма Радио Титограда обиљежен је 1. маја исте
године, када је Радомир Коматина, тадашњи министар просвјете
у Влади НР Црне Горе, свечано пустио у рад нову радио-станицу,
15. март 1976.
ПРВИ БРОЈ “ЦЕТИЊСКОГ
ЛИСТА”
4
Гласило грађана Цетиња штампано је у „Ободу“. Први уредник био је познати новинар Радован Јаблан. Излазио је петнастодневно до 1990. године.
MART
APRIL
15. март 1990.
ЦРНОГОРСКИ ПЕН
ЦЕНТАР
Основан је на Цетињу. Наредне године, на 26. конгресу ПЕН-а
у Бечу, примљен је у велику породицу међународног ПЕН-а, која
броји више од 150 чланица, чиме је постао прва међународно
призната асоцијација у Црној Гори тог времена. Формиран је са
намјером да шири, развија и афирмише вриједности црногорске културе, књижевност и језик црногорског народа и културе
других народа који живе у Црној Гори, да се бори против сваког
ограничавања и злоупотребе слободе. Први предћедник црногорског ПЕН-а био је академик др Павле Мијовић.
23. март 1492.
НОВО ИМЕ ДРЖАВЕ
Ђурађ Црнојевић је, као “Црнојзи Гори господар”, утврдио
границе између Маина, Брајића, Црмнице и Паштровића, озваничавајући и ново име своје државе које је потиснуло дотадашње име – Зета.
26. март 1946.
ЦНБ “ЂУРЂЕ ЦРНОЈЕВИЋ”
Основана је на Цетињу, под називом “Земаљска централна
библиотека”. У својим фондовима чува преко 1.500.000 наслова.
Организовани библиотечки рад сеже у 1592/93.годину, када је извршен први попис библиотечког фонда у Цетињском манастиру,
Идеја о оснивању државне јавне библиотеке на Цетињу, настала
1879, реализована је 1893. године. Три године потом, Црна Гора је
добила Закон о Књажевско-црногорској библиотеци и музеју. Од
1905. године библиотека добија обавезни примјерак. Данашњи
назив добила је по Ђурђу Црнојевићу који је 1493. године основао прву државну штампарију у Европи.
29. март 1838.
ИЗГРАДЊА БИЉАРДЕ
Нова резиденција црногорског господара Петра II Петровића Његоша добила је назив по првом библијару донесеном на
Цетиње, који је био омиљена игра многих владичиних гостију. Подигнута је, по савјету руског дипломате Јакова Озерецковског и
по његовом нацрту, новцем који је црногорски владика донио
из Русије, након поćете Царевини 1837. године. У почетку се звала Нова кућа. За ондашње прилике на Цетињу била је огромна
грађевина, дуга 72,4 и широка 7,5 метара, на крајевима са двјема
просторијама по 13,5 метара, приземљем са 11 и спратом са 25
одјељења. Остављала је утисак замка са пространим двориштем,
ограђеним јаким правоугаоним зидовима, и четири одбрамбене
куле на угловима. Након њене изградње, владарска управа се по
први пут просторно издвојила из Цетињског манастира. .
Најновија
збирка
стихова
Душана
Ђуришића “Крени, машто, крени” представља
помак и освјежење у његовом лирском стваралаштву за ђецу, будући да доноси читав низ
иновација, експеримената и лексичких игара,
које по много чему одговарају малишанима
нижег узраста. Добро компонована и тематски
конципирана, ова вриједна књига заснована
је, углавном, на језичким и синктасичким играма, на каламбурима и асоцијативним низовима, који својом семантиком и необичношћу
могу изазвати двојак смисао и посебан ефекат
у ђечијој рецепцији.
Књига има четири поглавља која су повезана мотивски, проблемски и језички: У дому и
даље, даље, Од зеленог до бијелог, У домаћем
колу иКрени, машто, крени.
Свијет ђетињства, али и свијет биљака и
животиња чини једну од кључних идејних
окосница ове веселе и разигране поезије,
пуне ведрине, оптимизма и маштовитости
(као што, уосталом, и сам наслов упућује на
то). Сарадња са читаоцима, односно интерактиван однос са ђецом, такође је још једна додатна и креативна вриједност Ђуришићевог
обраћања младима, у коме су инсекти, пчеле, домаће и дивље животиње главни јунаци
и протагонисти.
Овдје је све саткано од игре и маште, од
заноса и хедонизма, а повремени бајковити
елемент указују на то да је мјесто и вријеме
дешавања радње претежно универзалног каракрера (Невид планина). У жанровскотиполошком смислу ове пјесме могу се, условно
речено, подијелити на неколико врста и група:
хумористичке, описне, пригодне, социјалне,
родољубиве, љубавне, породичне, питалице,
басне, разбрајалице ...
Иако су, већином, сажете и једноставне,
понекад сачињене од кроки детаља, скице или
дијалога, са овим пјесмама лако је успоставити комуникацију и присан однос. Када пјева о
школи и ђацима, пјесник је чио и весео, а када
се присјећа своје младости, завичаја и предака онда се може примијетити понеки сјетан и
носталгичан тон, који као такав чини саставнио дио његове поетике и погледа на живот и
свијет око себе.
Све у свему, ради се о лијепим и љупким
стиховима који још једном потврђују стваралачку агилност и свеприсутност Душана
Ђуришића у црногорској литератури за ђецу
и младе.
Др Милутин ЂУРИЧКОВИЋ
“ПОВЈЕРЉИВИ ТЕЛЕФОН” –
ПРВА САВЈЕТОДАВНА ЛИНИЈА ЗА
ПОМОЋ ЂЕЦИ
ПОВЈЕРЕЊЕ, ПОМОЋ
И ПОДРШКА
Путем
“Повјерљивог
телефона”,
савјетодавне линије за помоћ ђеци и адолесцентима, у првој години обратило се
око двадесеторо дјеце. Најчешћи разлог
био је развод родитеља и насиље у породици.
Супервизорка ове линије, Дијана
Поповић Гаврановић, објашњава да се,
осим ђеце, за помоћ или савјет обратило и
неколико одраслих особа.
Најчешћи проблеми који ђецу наводе
да се обрате за помоћ су развод родитеља,
вршњачко насиље и лоше споразумијевање
сародитељима. Отварањем савјетодавне
линије жељели смо да омогућимо подршку
и помоћ у заштити ђеце путем њиховог
активног учешћа, уз поштовање њиховог
мишљења и интереса. У жељи да им учинимо доступним све неопходне информације,
повјерљиви број 080081550 је бесплатан,
доступан са фиксног броја и анониман, с
поруком да свако ђететово искуство прихватамо са уважавањем и повјерењем –
истиче Дијана Поповић Гаврановић.
Према њеним ријечима, ефикасности савјетодавне линије доприноси рад
волонтера који имају континуиран програм обуке и супервизије, и студенти
социјалног рада и психологије. Ипак, додала је она, неопходно је вријеме да ђеца
стекну повјерење у овакав вид подршке.
Рок за одговор на писма и питања која ђеца
упућују путем мејла, форума или Фејсбука
јесте три дана. Више информација може
се добити на www.djecaps.me. Ђеца се
стручним лицима могу обратити и путем
мејла [email protected], разговарати преко
Скајпа (djecaprijesvega) или размијенити
својаискуства на Фејсбук станици „Djeca
prije svega“.
Ш. Б.
ZA NASTAVU
MART-APRIL
Godina XX
Broj 147
IZBOR ZADATAKA S DRŽAVNOG TAKMIČENJA 2012. GOD.
HEMIJA
(srednja škola)
ZADACI
1. S koliko molekula kristalne vode kristališe kobalt(II)-hlorid, ako je poznato
da se rastvaranjem 56,75 g ovog kristalohidrata u 563,2 g vode dobija 5,00%
rastvor sračunat na bezvodnu so?
Ar(Co) = 58,9
Ar(Cl) = 35,5 Ar(O) = 16 Ar(H) = 1
2. Kolika zapremina rastvora hloridne kiśeline, pH vrijednosti 4, može da se
3
3
napravi od 10 cm koncentrovane hloridne kiśeline, gustine ρ = 1,18 g/cm ,
koja sadrži 36% (masenih) hlorovodonika?
Ar(H) = 1, Ar(Cl) = 35,5
3. U svakom od navedenih parova označiti koja će supstanca imati veću
apsolutnu entropiju.
a) 1 mol NaCl(s) ili 1 mol HCl(g) na 25 ƕC
b) 2 mola HCl(g) ili 1 mol HCl(g) na 25 ƕC
c) 1 mol HCl(g) ili 1 mol Ar(g) na 25 ƕC
d) 1 mol CH3Cl (g) ili 1 mol CHCl3(g) 25 ƕC
e) 1 mol H2O(l) na 45 ƕC ili 1 mol H2O(l) na 25 ƕC
4. U rastvoru FeSO4 ∙ 7H2O, dvovalentno gvožđe je oksidovano s rastvorom
nitratne kiśeline, u prisustvu sulfatne kiśeline, do trovalentnog, a zatim s
amonijum-hidroksidom istaloženo u obliku hidroksida i nakon toga žareno.
Težina ižarenog taloga Fe2O3 iznosila je 0,3266 g. Napisati jednačine reakcija
i izračunati masu u prvobitnom rastvoru:
a) Fe2+ i b) FeSO4 ∙ 7H2O.
Ar(Fe) = 55,85 Ar(S) = 32
Ar(O) = 16 Ar(H) = 1
Ar(N) = 14
5. Za reakciju 2NO(g) + 2H2(g) ĺ N2(g) + 2H2O(g) dobijeni su slijedeći
eksperimentalni podaci na 1000 K:
zapremine nastalog ugljenik(IV)-oksida. Identifikujte alkan i napišite
jednačinu reakcije njegovog sagorijevanja.
9. Koji optički aktivni alkohol (C6H14O) prelazi poslije dehidratacije u optički
aktivni alken (C6H12)? Napisati strukturne formule traženog alkena i alkohola.
10. 2-propanol zagrijavanjem s rastvorom KMnO4 daje jedinjenje A koje
reaguje sa HCN u prisustvu piperidina kao katalizatora i daje jedinjenje B.
Jedinjenje B zagrijavanjem s razblaženom sulfatnom kiśelinom na 70 ƕC
prelazi u proizvod C, koji poslije dužeg zagrijavanja s razblaženom sulfatnom
kiśelinom daje jedinjenje D (C4H8O3). Jedinjenje D zagrijavanjem s etanolnim
rastvorom HCl prelazi u jedinjenje E, koje služi kao sirovina za dobijanje
analgetika trimedala.
Napisati jednačine reakcija i naći jedinjenja A, B, C, D i E.
11. Koju zapreminu etena (pri normalnim uslovima) treba uzeti za dobijanje
3
3
33cm etil-etanoata, gustine 0,8g/cm . Sinteza se izvodi u tri stupnja,
pri čemu je prinos u prvom 50% etanola, u toku oksidacije 80%, a poslije
esterifikacije 75%.
Ar(O) = 16 Ar(H) = 1 Ar(C) = 12.
12. Jedinjenje A, formule C7H7NO, ne rastvara se u vodi, ni u hladnoj HCl. Pri
zagrijavanju s rastvorom NaOH dobija se bistar rastvor koji sadrži amonijak.
Kada se ovaj rastvor zakiśeli, taloži se jedinjenje B. Jedinjenje B dobija se i pri
oksidaciji toluena kalijum-permanganatom. Napisati formule jedinjenja A i B.
RJEŠENJA
1.
CoCl2 ∙ xH2O
M(CoCl 2 ∙ xH2O) = 129,9 + 18 ∙ x
C % = m(CoCl2) / m rastvora ∙ 100
m(CoCl2) = 31,00 g
Napisati izraz za brzinu reakcije i odrediti konstantu brzine reakcije i početnu
-3
3
brzinu reakcije ako su koncentracije oba reaktanta 8 x 10 mol/dm .
3
6. Rastvor dobijen miješanjem 2 dm rastvora NH4OH koncentracije 0,03
3
3
mol/dm-5 i 0,5 dm3 rastvora HCl ima koncentraciju hidroksilnih jona, [OH-]
koncentracija HCl izražena u
= 3,6∙10 3 mol/dm . Koliko je iznosila početna
-5
mol/dm ?
K(NH4OH) = 1,8 ∙ 10
7. Data su dva redoks-sistema s odgovarajućim standardnim potencijalima:
MnO2(s) + 4H+ + 2e - ļ Mn2+ + 2H2O Eo = +1,28V
Ce3+ ļ Ce 4+ + e Eo = -1,61V
Napisati hemijsku jednačinu spontane reakcije do koje će doći ako se
pomiješaju ova dva redoks-sistema.
8. Smješa alkana i kiseonika, napravljena na sobnoj temperaturi u
stehiometrijskom odnosu, potpuno je sagorjela. Nakon hlađenja do sobne
temperature, smanjenje zapremine u odnosu na početnu iznosilo je 4/5
31,00 g : 56,75 g = 129,9 : (129,9 + 18∙ x)
x=6
CoCl2 ∙ 6H2O
2.
c=m / M∙V
V=m/M∙c
pH = - log c(H+)
c(H+ ) = c(HCl) = - antilog pH
c(HCl) = 10 -4 mol/dm3
mr.kis. = ρ ∙ V = 1,18g/cm3 ∙ 10cm3 = 11,8g
m kis. = mr.kis. ∙ ω = 11,8g ∙ 0,36 = 4,248g
V = m kis. / M(HCl) ∙ c = 4,248g / (36,5g/mol ∙ 10 -4 mol/dm3)
V = 1163,8 dm3
3.
a) HCl(g), b) 2 mola HCl(g), c) HCl(g), d) CHCl 3, e) H2O(l) na 45 ƕC.
4.
6FeSO4 + 2HNO 3 + 3H2SO4 ĺ 3Fe2(SO4)3 + 2NO + 4H2O
3Fe2+ + 4H+ + NO3- ĺ3Fe 3+ + NO + 2H2O
Fe3+ + 3NH4OH ĺ Fe(OH)3 + 3NH4+
2Fe(OH)3 ĺ Fe2O3 + 3H2O
10.
a) 3 ∙ 55,85 g Fe2+ : 1,5 ∙ 159,7 g Fe2O3 = xg Fe2+ : 0,3266 g Fe 2O3
m(Fe2+) = 0,2284 g
b) 55,85 g Fe2+ : 277,85 g FeSO 4 ∙ 7H2O = 0,2284 g Fe2+ : xg FeSO4 ∙ 7H2O
m(FeSO 4 ∙ 7H2O) = 1,1363g FeSO 4 ∙ 7H2O
5.
v = k [NO][H2]
-5
-3
-3
k = v / [NO][H2] = 3,0 x 10 / (5 x 10 )(2,5 x 10 )
-1
3 -1
k = 2,4 mol dm s
-1
3 -1
-3
11.
3
-3
3
v = k [NO][H2] = 2,4 mol dm s ∙ (8 x 10 mol/dm ) ∙ (8 x 10 mol/dm )
-4
-3 -1
v = 1,54 x 10 mol/dm s
6.
NH4OH + HCl ĺ NH4Cl + H2O
NH 4OH
ĺ
NH4+
(0,06-x) mola
x mola
OH -
+
3,6 ∙ 10-5
K(NH 4OH) = [NH4+] [OH-] / [NH 4OH] = x ∙ 3,6 ∙ 10 -5 / (0,06 - x)
x = 0,02 mola
c(HCl) = n/V = 0,02 mol / 0,5 dm3 = 0,04mol/dm 3
7.
Prvi redoks-sistem napisan je za redukciju, a drugi za oksidaciju, pa
navedene standardne potencijale ne možemo upoređivati. Oba sistema
moraju biti napisana za redukciju:
MnO 2(s) + 4H+ + 2e - ļ Mn2+ + 2H2O
Ce 4+ + e - ļ Ce3+
Eo = +1,28V
Eo = +1,61V
Redoks-sistem Ce 4+/Ce3+ ima pozitivniju vrijednost standardnog
elektrodnog potencijala, pa će oksidovani oblik tog redoks-sistema
(Ce 4+) oksidovati redukovani oblik negativnijeg redoks-sistema (Mn2+):
2Ce 4+ + Mn2+ + 2H2O ļ 2Ce3+ + MnO2(s) + 4H+
8.
Cn H2n+2(g) + (3n+1) / 2O2(g) ĺ nCO 2(g) + (n+1)H 2O(l)
Zapremina reakcione smješe prije sagorijevanja: V = 1 + (3n+1) / 2
Zapremina reakcione smješe poslije sagorijevanja: V = n
1 + (3n+1) / 2 – n = 4/5 ∙ n
46 g CH3CH2OH : 0,75 ∙ 88 g estra = xg CH3CH2OH : 26,4 g estra
m(CH 3CH2OH) = 18,4 g
II faza:
46 g CH3CH2OH : 0,80 ∙ 60 g CH 3COOH = xg CH 3CH2OH : 24 g CH3COOH
(potrebnih za III fazu)
m(CH3CH2OH) = 23 g
Potreban etanol: 18,4 g za esterifikaciju + 23 g za dobijanje sirćetne
kiśeline potrebne za estrifikaciju
m(CH 3CH2OH) ukupno = 41,4 g
I faza:
22,4 dm 3 C2H4 : 0,50 ∙ 46 g CH3CH2OH = x dm3 C2H4 : 41,4g CH3CH2OH
V(C2H 4) = 40,32 dm 3
12.
NaOH
–––––––ń$U– COONa
- NH3
Ar – CONH2
A
Ar – COONa
n = 5, pentan
C5H12 + 8O 2 ĺ 5CO 2 + 6H2O
9.
Ar – CH3
H+
–––––––ń Ar – COOH
B
KMnO4
–––––––ń$U– COOH
2
BIOLOGIJA
(srednja škola)
ZADACI
1. Genetička informacija u ćeliji se prenosi dominantno u jednom
pravcu. Koji od predstavljenih pravaca je najreprezentativniji?
a. DNK ĺ protein ĺ RNK ĺ DNK
b. Protein ĺ RNK ĺ DNKĺ DNK
c. RNK ĺ DNK ĺ protein ĺDNK
d. DNK ĺ DNK ĺRNK ĺ protein
B. Na osnovu čega ste donijeli takvu odluku?
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
C. Šta je učenik mogao da preduzme nakon povrede da se infekcija ne razvije?
_______________________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________________
12. Svako slovo predstavlja određenu vrstu ili grupu organizama u lancu
ishrane. Odgovorite na pitanja tako što ćete izabrati slovo sa dijagrama koje
najbolje odgovara vrsti ili grupi organizama.
2. Dio gena koji kodira protein zove se:
a. kodon b. plazmid c. egzon d. intron
3. Koje od sljedećih struktura i procesa postoje u ćeliji i prokariota i
eukariota? (zaokruţite tačne odgovore)
a. lizozomi b. jedro c. mitohondrije d. ribozomi
e. hemosinteza f.ciklus
4. Ribozomi su subćelijske strukture koje su sastavljene od:
a. proteina i lipida b. proteina i riboze
c. proteina i iRNK d. fosfoproteina
5. Koji od sljedećih redosljeda nivoa organizacije bioloških i ekoloških
sistema u biosferi je ispravan?
a. biocenoza, populacija, biom, ekosistem, biosfera
b. populacija, biocenoza, biosfera, biom, ekosistem
c. populacija, biocenoza, ekosistem, biom, biosfera
d. biocenoza, populacija, ekosistem, biom, biosfera
6. Vrsta koja ne pripada familiji Lamiaceae je:
a. majčina dušica b. ruzmarin c. nana d. kamilica e. pelim f. lavanda
7. Tri klicina listića, ektoderm, mezoderm i endoderm, osnova su za razvoj
svih tkiva i organa višećelijskih ţivotinja. Mezoderm je odgovoran za razvoj:
(zaokruţite tačne odgovore)
a. nervnog sistema b. jetre c. krvnih ćelija d. srca
8. U embrionalnom razviću primarna tjelesna duplja prvi put se javlja kod:
a. pljosnatih crva b. valjkastih crva c. dupljara d. sunđera
9. U aerobnom procesu disanja krajnji akceptor elektrona u ćeliji je:
a. vodonik b. kiseonik c. voda d. citohrom c
10. Kod prokariota ćelije se dijele:
a. mitozom b. mejozom c. prostom diobom d. konjugacijom
11. Na slici su prikazani najčešći oblici današnjih bakterija (Eubacteria).
Pažljivo pogledajte sliku i odgovorite na sljedeća pitanja:
A. Kojoj morfološkoj grupi pripadaju bakterije na slici?
a. Koje slovo najvjerojatnije predstavlja ljude? _______
b. Koje slovo zastupa fotosintetske organizme? _______
c. Koje slovo zastupa članove herbivora?
_______
13. Dijagram predstavlja srce odraslog čovjeka. Odgovorite na sljedeća
pitanja:
A. Oksigenisana krv nalazi se u
djelovima srca:
a. isključivo u 3
b. isključivo u 1, 2
c. isključivo u 5, 6
d. 1, 2, 3
e. 3, 5, 6
B. Ispravan slijed protoka krvi u
organizmu počevši od plućne arterije
je:
a. 2 – 1 – 4 – sistem – 3 – 6 – 5 – 7 – pluća
b. 3 – 6 – 5 – 7 – sistem – 4 – 1 – 2 – pluća
c. 4 – pluća – 7 – 5 – 6 – 3 – sistem – 2 – 1
d. 6 – 4 – pluća – 3 – sistem – 2 – 1 – 5 – 7
e. 7 – 5 – 6 – sistem – 2 – 1 – 4 – pluća – 3
14. U toku istraživanja jednog slatkovodnog jezera u Crnoj Gori učenici II
razreda srednje škole došli su nakon detaljnih analiza do određenih zapažanja
o ekološkom stanju i biodiverzitetu jednoćelijskih i višećelijskih organizama.
A. Na slici prepoznajte i upišite nazive vrsta koje su učenici pronašli u jezeru.
1. _______ 2. _______ 3. _______ 4. _______ 5. _______
1. U tabeli upišite koje bolesti mogu da izazovu sljedeće bakterijske vrste.
Vrsta
Streptococcus mutans
Treponema pallidum
Salmonella typhi
2. Igrajući se sa šipkom od starog gvožđa
učenik se povrijedio i napravio ranu na ruci.
Nakon par dana na mjestu povrede došlo je
do oticanja ruke i komplikacija. Nakon brisa
rane utvrđeno je da se zarazio bakterijom
Clostridium tetanii. U cilju postavljanja
terapije urađen je antibiogram.
Na osnovu rezultata antibiograma učenik
može da koristi antibiotik:
Bolest
1. ______________
2. ______________
3. ______________
B. Pored organizama sa slike pronađeni su i mnogi drugi organizmi. Ove
organizme svrstajte u odgovarajuće grupe: bakterioplankton, fitoplankton i
zooplankton.
a. Oscillatoria sp. b. Volvox sp. c. Ceratium sp. d.Euglena sp.
e. Staphylococcus sp. f.Daphnia sp. g. Bacillus sp. h. Vibrio sp.
Bakterioplankton
Fitoplankton
Zooplankton
a. A i C b. C i B c. C d. A ili B
3
C. Ispitujući hemijski status vode jezera učenici su primijetili da je nivo
rastvorenog kiseonika nizak, povećan nivo nutrijenata (naročito fosfata), kao
i hlorofila a. Na koji proces ukazuju ovi parametri?
B. Povežite odgovarajuće žlijezde koje su navedene i označene
brojevima od 1 do 6 sa hormonima koje produkuju:
Odgovor: _________________________________________________
D. Grafikon prikazuje promjene pojedinih faktora u jezeru tokom godine:
broj proizvođača, broj primarnih konzumenata, količinu nutrijenata,
intenzitet svjetlosti i temperature.
C. Koja endokrina žlijezda započinje proces puberteta?
a. tireoidna b. hipofiza c. testisi d. jajnici e. nadbubreg
D. Kompletirajte dijagram tako što ćete u prazna polja poređati pravilan
tok događaja u zdravom tijelu čovjeka kada se nivo šećera u krvi poveća
iznad normale i kada se smanji ispod normale.
a. Koja kriva predstavlja primarne konzumente? _______
b. Koja kriva predstavlja broj producera?
_______
c. Koja kriva predstavlja količinu nutrijenata? _______
15. A. Sa slike odredite vrstu i grupu algi. Takođe, u tabeli upišite
odgovarajuću vrstu pigmenata za tu grupu.
1.
Slika
1
2
3
4
4.
3.
2.
Vrsta
Grupa
Vrsta pigmenata
B. Preci kopnenih viših biljaka najvjerovatnije su ličili današnjim
članovima:
a. modrozelenih algi
b. crvenih algi
c. zelenih algi
d. mrkih algi
e. silikatnih algi
16. A. Pazljivo pogledajte sliku i prazna polja unesite odgovarajuću riječ:
mozak, pluća, srce, uterus, bubrezi, tireoidna žlijezda, pankreas, jajnici,
hipofiza, nadbubrežna žlijezda (nadbubreg).
1. pankreas detektuje visok nivo glukoze u krvi;
2. glukoza ulazi u ćelije mišića i drugih tkiva; mišići konvertuju
glukozu u glikogen;
3. pankreas oslobađa glukagon;
4. pankreas oslobađa insulin;
5. jetra konvertuje glukozu u glikogen,
6. masne ćelije konvertuju glukozu u trigliceride;
7. glukagon stimuliše jetru i oslobađa se skladištena glukoza iz glikogena;
8. nivo glukoze u krvi se normalizuje;
9. nivo glukoze u krvi raste i normalizuje se;
10. pankreas detektuje nizak nivo glukoze u krvi;
E. Sekvenca aminokiśelina za insulin otkrivena je 1955. godine. Koristeći
informaciju u tabeli za sintezu prve tri amino kiśeline u insulinu napišite
sekvencu gena za insulin na:
a. DNK:
b. iRNK:
c. tRNK:
Rb DPLQRNLĤHOLQD prva baza
1
Valin
G
2
Izoleucin
A
3
glicin
G
druga baza
T
T
G
WUHþDED]D
T
T
C
F. U sintezi insulina učestvuju određene organele u eukariotskoj ćeliji.
U tabeli opišite ulogu odgovarajućih organela u sintezi insulina.
Organela
Nukleus
*ROGçLNRPSOHNV
Mitohondrija
4
Uloga u sintezi
G. Marijinim roditeljima urađen je test na dijabetes (oralni glukozo- tolerantni
test – OGTT). Nakon gladovanja od minimum 12 sati, dat im je napitak od
glukoze (75 g). Nakon dva sata od napitka izmjeren im je nivo glukoze u krvi.
Na osnovu rezultata na grafikonu odredite njihovo zdravstveno stanje.
Roditelj A: ______________
Roditelj B: ______________
Objasnite vašu dijagnozu:
_______________________________________________________
______________________________________________________________
_______________________________________________________
17. A. Brojevima od 1 do 5 poređajte hranu po % zastupljenosti masti
počevši od namirnice koja ima najveći % masti ka onoj koja ima najmanji
% masti:
Vrsta namirnice
B. Koliko kopija molekula DNK će se produkovati nakon četiri ciklusa
amplifikacije pomoću lančane reakcije polimerazom (PCR)?
_________
19. A. Na dijagramu koji predstavlja ćelijski ciklus eukariotske ćelije označite
odgovarajuće faze: M, G1, S, G2.
Broj od 1 do 5
VYLQMVNDPDVW
PDVODF
SDVWUPND
ELMHOLKOMHE
MDMDVYMHçD
B. Koristeći štrik (‫ )܃‬u odgovarajuća polja u tabeli označite koji su glavni
enzimi uključeni u probavu sljedećih namirnica:
Vrsta namirnice amilaze, glikozidaze
proteaze
lipaze
B. U kojoj fazi dolazi do replikacije DNK materijala? _________
C. U kojoj fazi dolazi do podjele jedrovog materijala? _________
D. U ćeliji čovjeka najkraća faza ćelijskog ciklusa je _________
20. A. Sa slike odredite u kojoj fazi mitoze se nalazi ćelija:
slanina
SDVWUPND
SLULQDĀ
18. A. Na slici je prikazana transkripcija gena. Objasnite faze I, II i III.
I faza: __________________________________________________
_______________________________________________________
II faza:
_______________________________________________________
_______________________________________________________
III faza:
_______________________________________________________
_______________________________________________________
1. _________
2. _________
B. Sa slike u tabeli opišite važna zbivanja u ćeliji kada se nalazi u fazi 1 i 2.
Faza mitoze
9DçQD ]ELYDQMD
ANAFAZA
METAFAZA
5
C. Razlika u mitozi između biljne i životinjske ćelije se ogleda u:
Na slici označite osnovne faze krvi 1, 2 i 3 .
a. redosljedu faza u mitozi, b. postojanju centrosoma, c.građi mikrotubula,
d. broju faza u mitozi
21. A. Sa slike uočite razlike u građi tkiva i na osnovu njih
prepoznajte o kojoj se vrsti tkiva radi, i objasnite njihovu osnovnu funkciju.
B. Nadalje, grupa biologa analizirala je komponente krvne plazme.
Najzastupljenija komponenta krvne plazme je:
a. CO2 b. urea c. voda d. O2
Redni broj
Naziv tkiva
Funkcija
23. A. Na slici su prikazani različiti razvojni stadijumi od A do E kod riba
(zebrica) Danio rerio. Brojevima od 1 do 5 poređajte pravilan slijed razvojnih
stadijuma.
1.
2.
3.
Razvojni stadijum
4.
Redosljed
A
B. Na slici je prikazana građa nervne ćelije. Brojevima od 1 do 4 označeni su
osnovni djelovi nervne ćelije. Upišite njihove nazive.
B
C
D
E
B. Date rečenice dopunite odgovarajućim pojmovima:
Razvojni stadijum na slici D zove se _________
Do formiranja tri klicina listića dolazi u stadijumu _________
Prvo formiranje 2n garniture hromozoma javlja se u stadijumu _________
24. Pažljivo pogledajte filogenetsko stablo čovjeka i odgovorite da li je
Homo sapiens evolutivno bliži gorili ili šimpanzi?
Odgovor je: _________
1. _________ 2. _________ 3. _________ 4. _________
C. Date rečenice dopunite odgovarajućim pojmovima.
a. Nastavci koji nadražaj dovode do tijela neurona su _________
b. Nastavci koji nadražaj odvode od tijela neurona prema sljedećem
neuronu su __________________
c. Električni izolator koji smanjuje prolaz
jona kroz membranu je___________________________
D. Tokom evolucije razvili su se različiti tipovi nervnog sistema. Brojevima
od 1 do 4 poređajte tipove nervnog sistema od najprimitivnijeg ka
najsloženijem.
Tip nervnog sistema
25. Na času botanike učenici su napravili nekoliko preparata poprečnog
preśeka lista različitih biljaka. Pažljivo pogledajte sliku A i B i odgovorite na
sljedeća pitanja.
1–4
/MHVWYLĀDVW
9USĀDVW
0UHçDVW
Cjevast
22. A. Grupa biologa je na času biohemije i fiziologije centrifugirala uzorak
krvi jednog pacijenta. Nakon centrifugiranja, u epruveti su se izdvojile tri faze.
6
A. Koja biljka A ili B pripada vodenim staništima?
_________
B. Kako ste to zaključili? ________________________________________________________________________
14. A. 1. Nymphea alba 2. Cyprinus carpio 3. Hirudinea sp
B.
C. Označite osnovne djelove poprečnog preśeka lista na slici A,
označene brojevima od 1 do 7:
Bakterioplankton
e
g
h
1. _________ 2. _________ 3. _________ 4. _________
5. _________ 6. _________ 7. _________
26. Regulacija transpiracije je značajan mehanizam homeostaze kod biljaka. U kontrolisanim
uslovima
eksperiment translacije
bio je sproveden na
primjeru dvije biljke.
Dobijeni rezultati predstavljeni su na slici.
Koristeći podatke iz
eksperimenta
izračunajte
stopu
transpiracije (mL H2O
/ 100 g/min) za vrstu A
i vrstu B između 5 i 15
minuta. Sumirajte razliku između dviju stopa transpiracije.
A. Stopa transpiracije vrste A je: __________________. H2O / 100 g/min
Stopa transpiracije vrste B je: __________________. H2O / 100 g/min
B. Koja vrsta A ili B brže gubi vodu, odnosno ima veću stopu
transpiracije? _________
Fitoplankton
a
b
c
d
Zooplankton
Ĩ
C. Ovi parametri ukazuju na procese eutrofikacije jezera.
D. a. E b. D c. A
15. A.
Slika
Vrsta
Grupa
Vrsta pigmenata
1
Spirogyra
Zelena alga
,ůŽƌŽĮůĂ͕ď͖ŬĂƌŽƚĞŶ͕ŬƐĂŶƚŽĮůŝ
2
Phacus
Euglenoidne alge
,ůŽƌŽĮůĂ͕ď͖ŬĂƌŽƚĞŶ͕ŬƐĂŶƚŽĮůŝ
3
Fucus
Mrka alga
4
Gelidium
Crvene alge
,ůŽƌŽĮůĂ͕ĐŬĂƌŽƚĞŶ͕ŬƐĂŶƚŽĮůŝ
,ůŽƌŽĮůĂ͕ĚŬĂƌŽƚĞŶ͕
ŬƐĂŶƚŽĮůŝ͕ĮŬŽďŝůŝŶ
B. c;
16. A.
27. A. Na osnovu strukturne formule odredite jedinjenje.
________________________
B. Koja je biološka značajnost ovog jedinjenja?
_______________________________________________________
_______________________________________________________
B.
RJEŠENJA:
1. d;
2. c;
3. d, f;
4. c;
5. c;
6. d;
7. c, d;
8. b;
9. b;
10. c;
11. A.
1. koke, 2. bacili, 3. spirohete, 4. streptokoke, 5. stafilokoke
Vrsta
Bolest
Streptococcus mutans
zubni karijes
Treponema pallidum
ƐŝĮůŝƐ
Salmonella typhi
ƟĨƵƐ
2. d.
B. Na osnovu veličine zone inhibicije, odnosno prstena prozračne boje
koji se javlja oko antibiotika A i B.
C. Učenik je mogao da se javi dežurnom ljekaru i da primi vakcinu protiv
tetanusa.
12. a. C, b. A, c. D;
13. A. e. B. c;
C. b.
D.
E.
a.
b.
DNK:
iRNK:
GTT
CAA
ATT
UAA
GGC
CCG
7
c.
tRNK:
GUU
AUU
C. b;
GGC
21. A.
F.
Organela
Uloga u sintezi
EƵŬůĞƵƐ
Redni broj
Naziv tkiva
Funkcija
E<ŬŽũĂƐĞŶĂůĂnjŝƵũĞĚƌƵƐĂĚƌǎŝ ŐĞŶĞƟēŬƵŝŶĨŽƌŵĂĐŝũƵŽ
ƐĞŬǀĞŶĐŝ/ƌĞĚŽƐůũĞĚƵĂŵŝŶŽͲŬŝƑĞůŝŶĂƵƉƌŽƚĞŝŶƵ;ŝŶƐƵůŝŶƵͿ
1
<ŽƓƚĂŶŽƚŬŝǀŽ
WŽƚƉŽƌĂƟũĞůƵ͕ŬƌĞƚĂŶũĞ͕ƌĞnjĞƌǀŽĂƌũŽŶĂĂŝW
'ŽůĚǎŝŬŽŵƉůĞŬƐ
WƌŽĐĞƐƵŝƌĂƉƌŽŝnjǀŽĚŶũƵĮŶĂůŶŽŐƉƌŽƚĞŝŶĂ;ŝŶƐƵůŝŶĂͿ͕Ă
njĂƟŵŐĂƉĂŬƵũĞŝƐŽƌƟƌĂƵǀĞnjŝŬƵůĞŝƵƐŵũĞƌĂǀĂƵĐŝůũŶĞ
đĞůŝũĞ
2
DĂƐŶŽƚŬŝǀŽ
ZĞnjĞƌǀŽĂƌŚƌĂŶĞ͕ƐƉƌĞēĂǀĂŐƵďŝƚĂŬƚŽƉůŽƚĞ͕
ƚĞƌŵŽƌĞŐƵůĂĐŝũĂ͕ƉŽƚƉŽƌŶĂnjĂƓƟƚĂ͕ƚŽƉůŽƚŶŝŝnjŽůĂƚŽƌ
DŝƚŽŚŽŶĚƌŝũĂ
Stvaraju energiju u vidu ATP-a koja je potrebna za sintezu
ƉƌŽƚĞŝŶĂ;ŝŶƐƵůŝŶĂͿ
3
<ƌǀŶŽƚŬŝǀŽ
dƌĂŶƐƉŽƌƚŶĂŝŽĚďƌĂŵďĞŶĂƵůŽŐĂ
WƌĞŶŽƐK2ŝK2͕ŚŽƌŵŽŶĂŝĚƌ͘ŵĂƚĞƌŝũĂĚŽƌĂnjůŝēŝƟŚ
ƚŬŝǀĂ
4
EĞƌǀŶŽƚŬŝǀŽ
G. Roditelj A: dijabetičar
Roditelj B: zdrav
Nakon dva sata od napitka od glukoze (od 75 g) nivo glukoze u zdravih
ljudi se normalizuje. Prema rezultatima sa slike, u roditelja A nivo glukoze
je iznad normalne vrijednosti i iznosi oko 14 milimola po litru. U roditelja
B nivo glukoze je oko 4 milimola po litru.
17. A.
Vrsta namirnice
Broj od 1 do 5
^ǀŝŶũƐŬĂŵĂƐƚ
2
DĂƐůĂĐ
1
WĂƐƚƌŵŬĂ
4
ŝũĞůŝŚůũĞď
5
:ĂũĂƐǀũĞǎĂ
3
B.
Vrsta namirnice ĂŵŝůĂnjĞ͕ŐůŝŬŽnjŝĚĂnjĞ
ƐůĂŶŝŶĂ
ƉĂƐƚƌŵŬĂ
ƉŝƌŝŶĂē
‫܃‬
proteaze
<ŽŶƚƌŽůĂŝŬŽŽƌĚŝŶĂĐŝũĂƐǀŝŚƚũĞůĞƐŶŝŚĂŬƟǀŶŽƐƟ͕
ƉƌŝŵĂŝƉƌĞŶŽƐŝŝŶĨŽƌŵĂĐŝũĞŝnjƐƉŽůũĂĚŽŵŽnjŐĂŝ
ŵŽnjŐĂĚŽ
ĞĨĞŬƚŽƌŶŝŚđĞůŝũĂ͘
B.
1. dendriti, 2. jedro neurona, 3. akson ili mijelinski omotač,
4. tijelo neurona;
C.
a. dendriti, b. aksoni ili nervna vlakna, c. mijelinski omotač ili švanova ćelija;
D.
Tip nervnog sistema
>ũĞƐƚǀŝēĂƐƚ
sƌƉēĂƐƚ
DƌĞǎĂƐƚ
ũĞǀĂƐƚ
1-4
3
2
1
4
22. A.
lipaze
‫܃‬
‫܃‬
18. A. I faza: Inicijacija transkripcije: RNK polimeraza, sigma jedinicom
vezuje se za promotor i započinje prepisivanje gena, odnosno sinteza
iRNK; II faza: Elongancija lanca iRNK. RNK polimeraza ugrađuje
komplementarne nukleotide naspram kalupa DNK lanca, i na taj način
raste lanac novosintetisane iRNK; III faza: Terminacija transkripcije: RNK
polimeraza difunduje sa DNK molekula i završava proces transkripcije.
B. 2n = 24 = 16.
B. c.
23. A.
19. A.
Razvojni stadijum
A
B
C
D
E
B. S. C. M. D. M;
20. A.
1. Anafaza; 2. Metafaza
B.
Faza mitoze
sĂǎŶĂ njďŝǀĂŶũĂ
ANAFAZA
EĂƉŽēĞƚŬƵĂŶĂĨĂnjĞŚƌŽŵĂƟĚĞƐĞŽĚǀĂũĂũƵƵƉŽĚƌƵēũƵĐĞŶƚƌŽŵĞƌĂ͕
ĂŬĂƐŶŝũĞƉŽƚƉƵŶŽ͕ĐŝũĞůŽŵĚƵǎŝŶŽŵ͕ŝŽĚƚŽŐƚƌĞŶƵƚŬĂƐǀĂŬĂŚƌŽŵĂƟĚĂ
ũĞ ƐĂŵŽƐƚĂůŶŝ ŚƌŽŵŽnjŽŵ͘ ^ŬƌĂđŝǀĂŶũĞŵ ŵŝŬƌŽƚŽďƵůĂ ĚŝŽďŶŽŐ ǀƌĞƚĞŶĂ
ŚƌŽŵŽnjŽŵŝƐĞŬƌĞđƵƉƌĞŵĂƐƵƉƌŽƚŶŝŵƉŽůŽǀŝŵĂđĞůŝũĞ͘
METAFAZA
,ƌŽŵŽnjŽŵŝ ƐĞ ŬƌƵǎŶŽ ƌĂƐƉŽƌĞĜƵũƵ ƉŽ ƐƌĞĚŝŶŝ ĚŝŽďŶŽŐ ǀƌĞƚĞŶĂ Ƶ
ĐĞŶƚĂƌđĞůŝũĞŬŽũŝƐĞŶĂnjŝǀĂŵĂƚĂĨĂnjŶĂƉůŽēĂ͘
8
Redosljed
1
5
4
2
3
B. Razvojni stadijum na slici D zove se morula. Do formiranja tri klicina
listića dolazi u stadijumu gastrule. Prvo formiranje 2n garniture
hromozoma javlja se u stadijumu zigota.
24. Šimpanzi
25.
A. B. B. Po broju i veličini intercelularnih prostora i gustini sunđerastog tkiva.
C. 1. kutikula 2. epidermis 3. palisadno tkivo 4. sunđerasto tkivo
5. provodni snopići 6. stoma 7. stomina duplja
26.
A.Stopa transpiracije vrste A je: 3.6 - 1.2 = 0.24 mL H2O / 100 g/min
15 - 5
Stopa transpiracije vrste B je: 1.8 - 0.4 = 0.14 mL H2O / 100 g/min
15 - 5
B. Vrsta A.
27. A. Adenozin trifosfat (ATP)
B. ATP je visoko energetsko jedinjenje, koje je potrebno ćeliji za procese
biosinteze, kretanje, razmnožavanje i dr. životne aktivnosti.
Na osnovu člana 12, stav 2 Zakona o stručnom obrazovanju („Službeni list RCG“, br. 64/2002 i 49/2007 i „Službeni list
CG“, br. 45/2010) i na osnovu člana 15 Zakona o gimnaziji („Službeni list RCG“, br. 64/2002 i 49/2007 i „Službeni list
CG“, br. 45/2010), Ministarstvo prosvjete raspisuje
KONKURS
ZA UPIS UČENIKA U I RAZRED SREDNJIH ŠKOLA U
CRNOJ GORI ZA ŠKOLSKU 2013/2014. GODINU
OPŠTI USLOVI
Na Konkurs za upis u I razred prijavljuju se kandidati koji su završili osnovnu školu i koji u vrijeme
podnošenja prijave nijesu stariji od 17 godina. Izuzetno, u srednju stručnu školu mogu da se upišu i
lica do 18 godina, uz odobrenje nastavničkog vijeća škole.
Kandidati za upis u I razred podnose sljedeća dokumenta:
1. Prijavu na Konkurs. Na osnovu člana 13 Zakona o administrativnim taksama („Službeni list
RCG“, br. 55/2003) kandidati za upis su oslobođeni od plaćanja administrativne takse;
postupku i vrednovanju kriterijuma za upis učenika u stručnu školu („Službeni list RCG“, br. 21/2005).
Način, postupak i vrednovanje kriterijuma za upis učenika u srednju stručnu školu, u
trogodišnjem ili četvorogodišnjem trajanju, u slučaju kad je broj prijavljenih kandidata za upis veći
od broja traženog Konkursom, vrši se na način propisan ovim Pravilnikom.
Provjera posebne nadarenosti i psihofizičke sposobnosti za upis vrši se u skladu sa Pravilnikom.
Sadržaj provjere posebne nadarenosti i psihofizičke sposobnosti utvrđen je obrazovnim
programom, a postignuti uspjeh se vrednuje na način propisan ovim Pravilnikom.
Redosljed za upis u I razred srednje stručne škole utvrđuje se na osnovu sljedećih kriterijuma:
1. opšti uspjeh u posljednja tri razreda osnovne škole;
2. uspjeh na eksternoj provjeri znanja na kraju osnovne škole;
3. posebna nadarenost odnosno umješnost od značaja za sticanje obrazovanja.
Vrednovanje opšteg uspjeha
2. Originalna svjedočanstva posljednja tri razreda osnovne škole;
3. Izvod iz matične knjige rođenih (original ili ovjerena kopija, bez obzira na datum izdavanja).
Prijava na Konkurs podnosi se školi od 17. do 21. juna 2013. godine.
Rang lista kandidata za upis u školu objavljuje se na oglasnoj tabli škole najkasnije do 23. juna
2013. godine.
Prijava za upis učenika će se podnositi školi 28, 29. i 30. juna 2013. godine.
KRITERIJUMI ZA UPIS
Opšti uspjeh u posljednja tri razreda osnovne škole iskazuje se brojem bodova tako što se
saberu srednje ocjene opšteg uspjeha u posljednja tri razreda i pomnože sa brojem tri (3). Ukupan
broj bodova zaokružuje se na dvije decimale.
Vrednovanje uspjeha na eksternoj provjeri znanja
Uspjeh na eksternoj provjeri znanja u završnom razredu osnovne škole iz maternjeg jezika,
matematike i jednog predmeta po izboru učenika vrednuje se tako što ocjena odličan (5) nosi 12
bodova, ocjena vrlo dobar (4) nosi 9 bodova, ocjena dobar (3) nosi 6 bodova i ocjena dovoljan (2)
nosi 3 boda.
I Kriterijumi za upis učenika u I razred gimnazije
Vrednovanje posebne nadarenosti odnosno umješnosti
Upis učenika u I razred gimnazije, u slučaju kad je broj prijavljenih kandidata za upis veći od broja
traženog Konkursom, vrši se na osnovu Pravilnika o načinu, postupku i vrednovanju kriterijuma za
upis učenika u gimnaziju („Službeni list RCG“, br. 21/2005).
Redosljed za upis u I razred gimnazije utvrđuje se na osnovu sljedećih kriterijuma:
1. uspjeh na eksternoj provjeri znanja na kraju osnovne škole;
2. opšti uspjeh u posljednja tri razreda osnovne škole;
3. uspjeh iz maternjeg jezika, matematike i dva predmeta od značaja za dalje školovanje u
posljednja tri razreda osnovne škole;
4. rezultati sa takmičenja, odnosno dobijene nagrade i priznanja.
Posebna nadarenost odnosno umješnost pri upisu u srednju stručnu školu vrednuje
se kroz uspjeh iz dva predmeta od značaja za sticanje obrazovanja u zadnja dva razreda
osnovne škole tako što se ocjena odličan (5) vrednuje sa 11 bodova, ocjena vrlo dobar (4)
vrednuje se sa 8 bodova, ocjena dobar (3) vrednuje se sa 5 bodova i ocjena dovoljan (2)
vrednuje se sa dva boda.
Predmeti od značaja za sticanje nivoa stručnog obrazovanja u srednjim stručnim školama
po sektorima i podsektorima su:
Vrednovanje uspjeha na eksternoj provjeri znanja
Sektori
nivo IV1
nivo III
Saobraćaj i komunikacije
Inženjerstvo i proizvodne tehnologije:
Podsektor Elektrotehnika
Podsektor Mašinstvo i obrada metala
Podsektor Tekstilstvo i kožarstvo
matematika i fizika
matematika i osnovi tehnike
matematika i fizika
matematika i fizika
hemija i fizika
matematika i osnovi tehnike
matematika i osnovi tehnike
hemija i osnovi tehnike
Građevinarstvo i uređenje prostora
matematika i fizika
matematika i osnovi tehnike
Rudarstvo, metalurgija
i hemijska industrija
hemija i fizika
hemija i osnovi tehnike
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Zdravstvo i socijalna zaštita
biologija i hemija
biologija i hemija
biologija i hemija
Ekonomija i pravo
Turizam, trgovina, ugostiteljstvo
maternji jezik i prvi strani jezik
maternji jezik i prvi strani jezik
Uspjeh na eksternoj provjeri znanja, iz maternjeg jezika, matematike i jednog predmeta koji
učenik izabere, vrednuje se tako što ocjena odličan (5) nosi 12 bodova, ocjena vrlo dobar (4) nosi 10
bodova, ocjena dobar (3) nosi 7 bodova i ocjena dovoljan (2) nosi 3 boda.
Vrednovanje opšteg uspjeha
Opšti uspjeh u posljednja tri razreda osnovne škole iskazuje se brojem bodova tako što se
saberu srednje ocjene opšteg uspjeha u posljednja tri razreda i pomnože sa brojem tri (3).
Ukupan broj bodova zaokružuje se na dvije decimale.
Vrednovanje uspjeha iz predmeta
Uspjeh iz maternjeg jezika, matematike i dva predmeta od značaja za dalje školovanje u
posljednja tri razreda osnovne škole vrednuje se tako što se pojedinačne ocjene iz tih predmeta
saberu i njihov zbir podijeli sa brojem dva (2).
Predmeti od značaja za dalje školovanje pri upisu učenika u I razred opšte gimnazije su strani
jezik i fizika.
Napomena: Za opštu gimnaziju vrednuje se uspjeh iz onog stranog jezika iz kojeg je učenik
postigao bolji uspjeh.
Usluge
hemija i likovna kultura
Vrednovanje rezultata na takmičenju i priznanja
Vrednuju se rezultati učenika osnovne škole postignuti na pojedinačnom takmičenju iz
nastavnih predmeta tako što se kandidatu, koji u posljednjem razredu osnovne škole osvoji jedno
od prva tri mjesta, dodjeljuju sljedeći bodovi:
1. Međunarodno takmičenje: I mjesto – 18 bodova; II mjesto – 16 bodova;
III mjesto – 13 bodova;
2. Državno takmičenje: I mjesto – 12 bodova; II mjesto – 10 bodova; III mjesto – 7 bodova.
U slučaju kada kandidat iz jednog predmeta osvoji pojedinačna mjesta na više nivoa takmičenja
uzima se u obzir najbolji ostvareni rezultat, odnosno najveći broj bodova osvojen na jednom nivou
takmičenja.
U slučaju kada kandidat iz dva ili više predmeta osvoji po jedno ili više pojedinačnih mjesta,
bodovi iz svih predmeta sabiraju se po nivoima takmičenja, pri čemu se uzima u obzir najbolji
ostvareni rezultat, odnosno najveći broj bodova osvojen na jednom nivou takmičenja.
Državno priznanje Diploma „Luča“ vrednuje se sa 12 bodova.
III Umjetničke škole
Za upis u umjetničke škole, umjesto vrednovanja uspjeha iz dva predmeta od značaja za
sticanje obrazovanja u zadnja dva razreda osnovne škole, vrednuje se posebna nadarenost
i psihofizičke sposobnosti.
Posebna nadarenost i psihofizičke sposobnosti vrednuju se tako što se pokazana posebna
nadarenost i psihofizičke sposobnosti ocjenjuju opštim uspjehom: nedovoljan (1) vrednuje se sa
0 bodova, dovoljan (2) vrednuje se sa 10 bodova, dobar (3) vrednuje se sa 22 boda, vrlo dobar (4)
vrednuje se sa 34 boda i odličan (5) vrednuje se sa 46 bodova.
Kandidat koji ima najmanje 10 bodova na provjeri posebne nadarenosti i psihofizičke
sposobnosti stiče pravo na upis, odnosno rangiranje saglasno Pravilniku.
Opšti uspjeh u posljednja tri razreda osnovne škole vrednuje se na isti način kao u drugim
stručnim školama.
Rangiranje kandidata za upis
Rangiranje kandidata za upis
Kandidati za upis u gimnaziju rangiraju se prema ukupnom broju bodova ostvarenom po svim
osnovama koje se vrednuju za upis na jedinstvenoj rang listi.
Kada više kandidata ostvari isti broj bodova, prednost u rangiranju imaju kandidati koji su
osvojili veći broj bodova:
1. na eksternoj provjeri znanja iz maternjeg jezika, matematike i jednog predmeta koji učenik
izabere;
2. po osnovu opšteg uspjeha u posljednja tri razreda osnovne škole;
3. po osnovu ocjena iz predmeta koji se vrednuju za upis.
Komisija za upis utvrđuje rang listu kandidata u roku od sedam dana od dana isteka roka za
podnošenje prijava za upis u gimnaziju.
Utvrđena rang lista objavljuje se na oglasnoj tabli u prostorijama gimnazije.
Pravna pouka:
Na utvrđenu rang listu kandidat za upis ili njegov roditelj mogu podnijeti prigovor nastavničkom
vijeću gimnazije u roku od tri dana od dana objavljivanja rang liste na oglasnoj tabli. Odluka
nastavničkog vijeća je konačna.
II Kriterijumi za upis učenika u I razred stručnih škola
Redosljed za upis učenika u I razred stručnih škola određuje se na osnovu Pravilnika o načinu,
Kandidati za upis u srednju stručnu školu rangiraju se prema ukupnom broju bodova
ostvarenim po svim osnovama koje se vrednuju za upis na jedinstvenoj rang listi.
Kada više kandidata ostvari isti broj bodova, prednost u rangiranju imaju kandidati koji su
osvojili veći broj bodova po osnovu:
1. opšteg uspjeha u posljednja tri razreda osnovne škole;
2. posebne nadarenosti odnosno umješnosti.
Pod jednakim uslovima dobitnici Diplome „Luča“ imaju pravo prvenstva upisa u I razred
srednje stručne škole.
Komisija koju obrazuje direktor škole utvrđuje rang listu kandidata u roku koji je predviđen
ovim Konkursom.
Utvrđena rang lista objavljuje sa na oglasnoj tabli u prostorijama škole.
Pravo na prigovor
Na utvrđenu rang listu, kandidat za upis ili njegov roditelj mogu podnijeti prigovor
nastavničkom vijeću škole u roku od tri dana od dana objavljivanja rang liste na oglasnoj tabli.
Po prigovoru, nastavničko vijeće je dužno da odluči u roku od tri dana od dana podnošenja
prigovora.
Odluka nastavničkog vijeća je konačna.
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenje 26 učenika
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Veterinarski tehničar / Prehrambeni tehničar
Turizam, trgovina, ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar prodaje
2) Turistički tehničar
1 odjeljenje 15+15 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Kuvar / Konobar
1 odjeljenje 15 + 15 učenika
5 odjeljenja 150 učenika
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar drumskog saobraćaja
1 odjeljenje 30 učenika
1. JU Srednja mješovita škola Andrijevica
2. JU Gimnazija „Niko Rolović“ Bar
1) Opšta gimnazija
3. JU Srednja poljoprivredna škola Bar
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Poljoprivredni tehničar
2) Prehrambeni tehničar
3) Veterinarski tehničar
Obrazovni programi (nivo III)
1) Voćar–vinogradar podrumar
/ Cvjećar–rasadničar
1 odjeljenja 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
11. JU Srednja elektro-ekonomska škola Bijelo Polje
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Elektrotehnika
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Elektrotehničar multimedija
2) Elektrotehničar energetike
3) Elektrotehničar računara
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 15+15 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Elektroinstalater/Autoelektričar
1 odjeljenje 15+15 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni program (nivo III)
1) Automehaničar / Instalater sanitarnih
uređaja, grijanja i klimatizacije
1 odjeljenje 15+15 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2) Tehničar marketinga i trgovine
2 odjeljenje 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Nautički tehničar
2) Brodomašinski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni program (nivo III)
1) Administrator
1 odjeljenje 30 učenika
4. JU Srednja ekonomsko-ugostiteljska škola Bar
12. JU Srednja mješovita škola „Danilo Kiš“ Budva
1) Opšta gimnazija
3 odjeljenja 90 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2 odjeljenja 60 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
2) Tehničar prodaje
3) Tehničar kulinarstva
Turizam, trgovina, ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar kulinarstva
2) Turistički tehničar
3) Tehničar prodaje
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Kuvar / Konobar
1 odjeljenje 15+15 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar
2) Kuvar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
13. JU Gimnazija „Petar I Petrović Njegoš“ Danilovgrad
5. JU Gimnazija „Panto Mališić“ Berane
1) Opšta gimnazija
5 odjeljenja 130 učenika
5 odjeljenja 150 učenika
14. JU Srednja mješovita škola „17. septembar“ Žabljak
6. JU Srednja škola „Vukadin Vukadinović“ Berane
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar drumskog saobraćaja
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenje 30 učenika
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenje 26 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar kulinarstva
1 odjeljenje 26 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni programi (nivo III)
1) Automehaničar / Instalater sanitarnih
uređaja, grijanja i klimatizacije
1 odjeljenje 15 +15 učenika
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenja 30 učenika
Šumarstvo i obrada drveta
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Šumarski tehničar / Tehničar drvoprerade
1 odjeljenje 15+15 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar kulinarstva / Tehničar usluživanja
1 odjeljenje 15+15 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar kulinarstva
2) Tehničar usluživanja
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar / Kuvar
1 odjeljenje 15+15 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2) Pravno-administrativni tehničar
15. JU Srednja mješovita škola „Braća Selić“ Kolašin
16. JU Gimnazija Kotor
1 odjeljenje 30 učenika
Područno odjeljenje Petnjica
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Poljoprivredni tehničar / Veterinarski tehničar
1 odjeljenje 15+15 učenika
7. JU Srednja stručna škola Berane
Elektrotehnika
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Elektrotehničar energetike
2) Elektrotehničar računara
3) Elektrotehničar multimedija
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni program (nivo III)
1) Elektroinstalater
1 odjeljenje 30 učenika
Usluge
Obrazovni program (nivo III)
1) Frizer
1 odjeljenje 30 učenika
Građevinarstvo i uređenje prostora
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Građevinski tehničar za visokogradnju
1 odjeljenje 30 učenika
3 odjeljenja 90 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
9. JU Gimnazija „Miloje Dobrašinović“ Bijelo Polje
1) Opšta gimnazija
10. JU Srednja stručna škola Bijelo Polje
3 odjeljenja 90 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Zdravstvo i socijalna zaštita
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Zdravstveni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
17. JU Pomorska škola Kotor
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Nautički tehničar
2) Brodomašinski tehničar
3) Špeditersko-agencijski i carinski tehničar
2 odjeljenja 60 učenika
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
18. JU Škola za osnovno i srednje muzičko obrazovanje „Vida Matjan“ Kotor
8. JU Srednja medicinska škola „Dr Branko Zogović“ Berane
Zdravstvo i socijalna zaštita
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Zdravstveni tehničar
2) Farmaceutski tehničar
3) Fizioterapeutski tehničar
1) Opšta gimnazija
6 odjeljenja 156 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar za kompjutersko konstruisanje i upravljanje
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Automehaničar / Instalater sanitarnih
uređaja, grijanja i klimatizacije
1 odjeljenje 15+15 učenika
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Prehrambeni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Humanistika i umjetnost
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Muzički izvođač – trubač
2) Muzički izvođač – kontrabasista
3) Muzički izvođač – klavirista
4) Muzički izvođač – gitarista
5) Muzički izvođač – violinista
6) Muzički izvođač – violista
7) Muzički izvođač – flautista
8) Muzički izvođač – klarinetista
9) Muzički izvođač – violončelista
10) Muzički izvođač – harmonikaš
11) Muzički izvođač – saksofonista
12) Muzički izvođač – hornista
13) Muzički izvođač – trombonista
14) Solo pjevač
15) Muzički saradnik
2 učenika
1 učenik
3 učenika
2 učenika
2 učenika
1 učenik
2 učenika
1 učenik
1 učenik
1 učenik
1 učenik
1 učenik
1 učenik
2 učenika
7 učenika
19. JU Srednja mješovita škola „Vuksan Đukić“ Mojkovac
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenje 30 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
2) Tehničar prodaje
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar / Kuvar
1 odjeljenje 15 + 15 učenika
20. JU Gimnazija „Stojan Cerović“ Nikšić
1) Opšta gimnazija
9 odjeljenja 270 učenika
21. JU Srednja stručna škola Nikšić
Elektrotehnika
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Elektrotehničar računara
2) Elektrotehničar elektronike
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
3) Elektrotehničar energetike
4) Elektrotehničar multimedija
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
29. JU Gimnazija „Slobodan Škerović“ Podgorica
Obrazovni programi (nivo III)
1) Elektroinstalater / Autoelektričar
1 odjeljenje 15+15 učenika
30. JU Srednja ekonomska škola „Mirko Vešović“ Podgorica
Usluge
Obrazovni program (nivo III)
1) Frizer
1 odjeljenje 30 učenika
22. JU Prva srednja stručna škola Nikšić
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar za kompjutersko konstruisanje i upravljanje
1 odjeljenje 30 učenika
2) Mašinski tehničar za energetiku
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Automehaničar/Instalater sanitarnih
uređaja, grijanja i klimatizacije
1 odjeljenje 15 +15 učenika
1) Opšta gimnazija
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2) Pravno-administrativni tehničar
3) Tehničar marketinga i trgovine
10 odjeljenja 300 učenika
4 odjeljenja 120 učenika
3 odjeljenja 90 učenika
3 odjeljenja 90 učenika
31. JU Srednja građevinsko-geodetska škola „Inž. Marko Radević“ Podgorica
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar drumskog saobraćaja
1 odjeljenje 30 učenika
Građevinarstvo i uređenje prostora
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Građevinski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Tesar / Armirač-betonirac
1 odjeljenje 15+15 učenika
Zdravstvo i socijalna zaštita
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Zdravstveni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Prehrambeni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
23. JU Ekonomsko-ugostiteljska škola Nikšić
Građevinarstvo i uređenje prostora
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Građevinski tehničar
2) Građevinski tehničar za visokogradnju
3) Geodetski tehničar – geometar
4) Arhitektonski tehničar
5) Dizajner enterijera
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Keramičar
2) Monter suve gradnje/Instalater u građevinarstvu
3) Tesar / Zidar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 15+15 učenika
1 odjeljenje 15+15 učenika
32. JU Srednja elektrotehnička škola „Vaso Aligrudić“ Podgorica
Elektrotehnika
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Elektrotehničar multimedija
2) Elektrotehničar elektronike
3) Elektrotehničar telekomunikacija
4) Elektrotehničar energetike
5) Elektrotehničar računara
6) Elektrotehničar za rashladne i termičke uređaje
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenja 30 učenika
1 odjeljenja 30 učenika
3 odjeljenja 90 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Elektroinstalater
2) Monter telekomunikacionih sistema
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
33. JU Srednja stručna škola „Ivan Uskoković“ Podgorica
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2) Tehničar marketinga i trgovine
3) Pravno-administrativni tehničar
2 odjeljenja 60 učenika
2 odjeljenje 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Turizam, trgovina, ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar prodaje
2) Turistički tehničar
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar za kompjutersko konstruisanje i upravljanje 1 odjeljenje 30 učenika
2) Automehatroničar
1 odjeljenje 30 učenika
3) Mašinski tehničar za energetiku
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Automehaničar / Limar-autolimar
2) Zavarivač / Instalater sanitarnih
uređaja, grijanja i klimatizacije
Obrazovni program (nivo III)
1) Kuvar
1 odjeljenje 30 učenika
24. JU Muzička škola „Dara Čokorilo“ Nikšić
Humanistika i umjetnost
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Muzički izvođač – klavirista
2) Muzički izvođač – violinista
3) Muzički izvođač – violončelista
4) Muzički izvođač – harmonikaš
5) Muzički izvođač – trubač
6) Muzički izvođač – gitarista
7) Muzički izvođač – klarinetista
8) Muzički saradnik
2 učenika
2 učenika
1 učenik
2 učenika
1 učenika
2 učenika
1 učenika
5 učenika
25. JU Srednja mješovita škola „Bećo Bašić“ Plav
1) Opšta gimnazija
2) Opšta gimnazija (na albanskom jeziku)
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo III)
1) Konobar / Kuvar
1 odjeljenje 15+15 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni program (nivo III)
1) Automehaničar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Građevinarstvo i uređenje prostora
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Građevinski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
26. JU Obrazovni centar Plužine
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar prodaje
1 odjeljenje 26 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
27. JU Gimnazija „Tanasije Pejatović“ Pljevlja
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenje 15+15 učenika
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Tehničar drumskog saobraćaja
2) Špeditersko-agencijski i carinski tehničar
3) Tehničar vuče/Saobraćajno transportni tehničar
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 15+15 učenika
Obrazovni program (nivo III)
1) Vozač motornog vozila
1 odjeljenje 30 učenika
34. JU Stručna medicinska škola Podgorica
Zdravstvo i socijalna zaštita
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Zdravstveni tehničar
2) Farmaceutski tehničar
3) Medicinski laboratorijski tehničar
4) Medicinski kozmetičar
5) Fizioterapeutski tehničar
6) Zubno-stomatološki tehničar
4 odjeljenja 120 učenika
2 odjeljenja 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
35. JU Škola za srednje i više stručno obrazovanje „Sergije Stanić“ Podgorica
Zdravstvo i socijalna zaštita
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Zdravstveni tehničar
1) Opšta gimnazija
1 odjeljenje 15+15 učenika
5 odjeljenja 130 učenika
28. JU Srednja stručna škola Pljevlja
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2) Pravno administrativni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Elektrotehnika
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Elektrotehničar računara
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Elektroinstalater / Autoelektručar
1 odjeljenje 15 + 15 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar za kompjutersko upravljanje i konstruisanje
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Zavarivač / Instalater sanitarnih uređaja,
grijanja i klimatizacije
1 odjeljenje 15 + 15 učenika
Saobraćaj i komunikacije
Obrazovni program (nivo III)
1) Vozač motornog vozila
1 odjeljenje 30 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar usluživanja/Tehničar kulinarstva
1 odjeljenje 15+15 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
2) Tehničar usluživanja
3) Tehničar kulinarstva
4) Tehničar prodaje
2 odjeljenja 60 učenika
2 odjeljenje 60 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar
2) Kuvar
3) Prodavač
4) Poslastičar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
36. JU Srednja stručna škola „Spasoje Raspopović“ Podgorica
Rudarstvo, metalurgija i hemijska industrija
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Hemijsko-tehnološki tehničar / Hemijski laborant
2) Grafički tehničar
3) Tehničar industrije aluminijuma
1 odjeljenje 15 + 15 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Izrađivač hemijskih proizvoda
/ Obrađivač plemenitih metala
1 odjeljenje 15 +15 učenika
Tekstilstvo i kožarstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Konfekcijski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Usluge
Obrazovni program (nivo III)
1) Frizer
1 odjeljenje 30 učenika
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Prehrambeni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Prerađivač mlijeka / Pekar
1 odjeljenje 15+15 učenika
37. JU Umjetnička škola osnovnog, srednjeg muzičkog i baletskog obrazovanja „Vasa
Pavić“ Podgorica
Humanistika i umjetnost
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Muzički izvođač – klavirista
2) Muzički izvođač – kontrabasista
3) Muzički izvođač – flautista
4) Muzički izvođač – violista
5) Muzički izvođač – violinista
6) Muzički izvođač – violončelista
7) Muzički izvođač – gitarista
8) Muzički izvođač – harmonikaš
9) Muzički izvođač – klarinetista
5 učenika
1 učenik
2 učenika
2 učenika
5 učenika
3 učenika
3 učenika
3 učenika
1 učenik
10) Muzički izvođač – trubač
11) Muzički izvođač – tromblonista
12) Muzički izvođač – saksofonista
13) Muzički saradnik
14) Solo pjevač
3 učenika
1 učenik
1 učenik
18 učenika
2 učenika
38. JU Umjetnička škola osnovnog i srednjeg muzičkog obrazovanja za talente „Andre
Navara“ Podgorica
Humanistika i umjetnost
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Muzički izvođač – violinista
2) Muzički izvođač – violista
3) Muzički izvođač – violončelista
4) Muzički izvođač – klavirista
5) Muzički izvođač – kontrabasista
6) Muzički izvođač – flautista
7) Muzički izvođač – harmonikaš
8) Solo pjevač
3 učenika
2 učenika
2 učenika
2 učenika
2 učenika
1 učenik
1 učenik
2 učenik
39. JU Gimnazija „30. septembar“ Rožaje
1) Opšta gimnazija
3 odjeljenja 90 učenika
40. JU Stručna škola Rožaje
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni programi (nivo III)
1) Automehaničar
2) Instalater sanitarnih uređaja,
grijanja i klimatizacije
1 odjeljenje 30 učenika
44. JU Srednja mješovita škola „Bratstvo–jedinstvo“ Ulcinj
1) Opšta gimnazija
2) Opšta gimnazija (na albanskom jeziku)
1 odjeljenje 30 učenika
3 odjeljenja 90 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
2) Turistički tehničar (na albanskom jeziku)
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar / Kuvar (na albanskom jeziku)
1 odjeljenje 15+15 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
2) Ekonomski tehničar (na albanskom jeziku)
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni programi (nivo III)
1) Automehaničar/limar
/autolimar (na albanskom jeziku)
1 odjeljenje 30 učenika
Usluge
Obrazovni program (nivo III)
1) Frizer (na albanskom jeziku)
1 odjeljenje 30 učenika
45. JU Srednja mješovita škola „Ivan Goran Kovačić“ Herceg Novi
1) Opšta gimnazija
4 odjeljenja 120 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
2) Tehničar usluživanja / Tehničar kulinarstva
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 15+15 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar/Kuvar
2) Prodavač
1 odjeljenje 15+15 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Šumarstvo i obrada drveta
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar drvoprerade
1 odjeljenje 30 učenika
Zdravstvo i socijalna zaštita
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Fizioterapeutski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni program (nivo III)
1) Stolar
1 odjeljenje 30 učenika
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Poljoprivredni tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Elektrotehnika
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Elektrotehničar računara
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
41. JU Srednja mješovita škola „Mladost“ Tivat
46. JU Gimnazija Cetinje
1) Opšta gimnazija
3 odjeljenja 90 učenika
47. JU Srednja likovna škola „Petar Lubarda“ Cetinje
Humanistika i umjetnost
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Likovni saradnik – slikar
/ Grafički dizajner – saradnik
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Opšta gimnazija
2 odjeljenja 60 učenika
Mašinstvo i obrada metala
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Automehatroničar
Elektrotehnika
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Elektrotehničar elektronike
1 odjeljenje 30 učenika
Turizam, trgovina i ugostiteljstvo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Turistički tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Konobar / Kuvar
1 odjeljenje 15+15 učenika
1 odjeljenje 15+15 učenika
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Ekonomski tehničar
1 odjeljenje 30 učenika
Obrazovni programi (nivo III)
1) Elektroinstalater
/ Instalater sanitarnih uređaja, grijanja i klimatizacije
Ekonomija i pravo
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Tehničar marketinga i trgovine
1 odjeljenje 30 učenika
42. JU Muzička škola Tivat
1 odjeljenje 10 + 10 učenika
48. JU Srednja stručna škola Cetinje
49. JU Obrazovni centar Šavnik
Poljoprivreda, prehrana i veterina
Obrazovni program (nivo IV1)
1) Poljoprivredni tehničar
Humanistika i umjetnost
Obrazovni programi (nivo IV1)
1) Muzički izvođač – klarinetista
2) Muzički izvođač – saksofonista
3) Muzički izvođač – flautista
4) Muzički izvođač – trubač
5) Muzički izvođač – hornista
6) Muzički izvođač – tromblonista
1 učenik
1 učenik
1 učenik
2 učenika
2 učenika
1 učenik
43. JU Gimnazija „25. maj“ Tuzi
1) Opšta gimnazija
2) Opšta gimnazija (na albanskom jeziku)
2 odjeljenja 60 učenika
4 odjeljenja 120 učenika
1 odjeljenje 26 učenika
NAPOMENA
1) Učenici koji se upišu u JU Obrazovni centar Šavnik, ako žive izvan Šavnika, imaće besplatan
smještaj u Đačkom domu u Šavniku.
2) Škole ne mogu formirati odjeljenja ukoliko ne postoji minimum broja učenika koji je predviđen
zakonom i Pravilnikom o normativima i standardima za sticanje sredstava iz javnih prihoda za
ustanove koje izvode javno važeće obrazovne programe („Službeni list RCG“, br. 73/2003 i „Službeni
list CG“, br. 45/2010).
3) Umjetničke škole mogu organizovati provjeru posebne nadarenosti odnosno sklonosti
učenika od 3. do 12. juna 2013. godine.
4) Dokazi o obrazovanju stečeni u inostranstvu dostavljaju se u formi kopije, odnosno prevoda
sudskog tumača, uz rješenje o priznavanju obrazovne isprave, odnosno uz potvrdu o započetom
postupku priznavanja inostrane obrazovne isprave, koju izdaje Ministarstvo prosvjete.
Na osnovu člana 12, stav 4 Zakona o stručnom obrazovanju („Službeni list RCG“, br. 64/02 i 49/07 i „Službeni list CG“, br. 45/10), Ministarstvo prosvjete objavljuje
KONKURS
ZA UPIS POLAZNIKA U PRVU GODINU VIŠEG STRUČNOG OBRAZOVANJA – OBRAZOVNI PROGRAM MENADŽER KULINARSTVA
ZA ŠKOLSKU 2013/2014. GODINU
JU Škola za srednje i više stručno obrazovanje „Sergije Stanić“ Podgorica – 30 kandidata
OPŠTI USLOVI
U prvu godinu višeg stručnog obrazovanja Obrazovni program Menadžer kulinarstva
može se upisati lice koje je završilo:
– četvorogodišnju stručnu školu iz oblasti kuvarstva i položilo stručni ispit; ili
– trogodišnju stručnu školu iz oblasti kuvarstva i položilo majstorski ispit.
Kandidati za upis podnose sljedeća dokumenta:
1. Prijavu na Konkurs. Na osnovu člana 13 Zakona o administrativnim taksama („Službeni
list RCG“, br. 55/03) kandidati za upis su oslobođeni plaćanja administrativne takse.
KRITERIJUMI ZA UPIS
I Kriterijumi za upis učenika u I godinu višeg stručnog obrazovanja
Redosljed za upis kandidata u I godinu višeg stručnog obrazovanja određuje se na osnovu Pravilnika o načinu, postupku i vrednovanju kriterijuma za upis učenika u stručnu školu
(„Službeni list RCG“, broj 21/05)
Način, postupak i vrednovanje kriterijuma za upis učenika u stručnu školu u slučaju kad
je broj prijavljenih kandidata za upis veći od broja traženog konkursom, vrši se na način propisan ovim Pravilnikom.
Predmeti od značaja za sticanje nivoa višeg stručnog obrazovanja Obrazovni program
Menadžer kulinarstva su Kuvarstvo i Praktična nastava.
2. Svjedočanstvo posljednja tri razreda stručne škole.
Kandidati koji su završili trogodišnju stručnu školu dostavljaju svjedočanstva iz sva tri razreda stručne škole i dokaz o položenom majstorskom ispitu, odnosno dokaz o stečenom
petom stepenu ili VKV koji su stečeni po ranijim propisima.
Pravo na prigovor
3. Izvod iz matične knjige rođenih (original ili ovjerena kopija, bez obzira na datum izdavanja) ili ovjerena fotokopija biometrijske lične karte.
Na utvrđenu rang listu, kandidat za upis može podnijeti prigovor nastavničkom vijeću
škole u roku od tri dana od dana objavljivanja rang liste na oglasnoj tabli.
Po prigovoru, nastavničko vijeće je dužno da odluči u roku od tri dana od dana podnošenja prigovora.
Odluka nastavničkog vijeća je konačna.
Prijava na Konkurs podnosi se Školi do 23. juna 2013. godine.
Rang lista kandidata za upis objavljuje se na oglasnoj tabli Škole 24. juna 2013. godine.
Prijava za upis kandidata će se podnositi Školi 30. juna 2013. godine.
Download

"PROSVJETNI RAD" broj 14–16 (mart – april 2013.)