FEN BİLİMLERİ
ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ VE İYON KAVRAMI
ÖZET
Elektronların Dizilimi ve İyon Kavramı
Atomların Kararlılığı
Bazı elementler kolayca tepkimeye girebilirken, bazı
elementler kolay kolay tepkimeye girmez. Bu elementlerin
kolayca tepkimeye girmemelerinin nedeni, elementlerin
elektron diziliminde saklıdır. Kararlı elektron dizilimine
sahip olan bu tür elementlere soygazlar adı verilir. Dış
katmanında 2 elektron bulunan helyum dışında, tüm soy
gazların dış katmanlarında 8 elektron bulunur.
Kararlı elektron dizilimine sahip Argon
atomu
Atomların Elektron Alma ve Verme Eğilimleri
Tüm atomlar elektron dizilimlerini soygaz elektron dizilimine benzetmek için elektron alma ya
da verme eğilimindedir. Örneğin dış katmanında 1 elektron bulunan potasyum, son
yörüngesindeki elektron sayısını 8’e tamamlamak için 7 elektron alma yerine 1 elektron
verme eğilimindedir.
Potasyum atomunun 1 elektronunu vererek kararlı elektron dizilimine ulaşması
1/4
FEN BİLİMLERİ
ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ VE İYON KAVRAMI
ÖZET
Dış katmanında 7 elektron bulunan klor ise 1 elektron alarak son yörüngesindeki elektron
dizilimini 8’e tamamlayarak bir soygaz olan argona benzeme eğilimindedir.
Klor atomunun 1 elektron alarak kararlı elektron dizilimine ulaşması
Kararlı elektron dizilimine sahip olmak isteyen atomların, en dış katmanlarında bulunan
elektron sayılarını neon ve argon soygazlarındaki gibi sekize tamamlamasına oktet kuralı,
dış katmanlarında bulunan elektron sayılarını helyum atomundaki gibi ikiye tamamlamasına
dublet kuralı adı verilir.
İyon
Bir atom nötr hâlde iken yapısında bulunan pozitif yüklü taneciklerin -protonların- sayısı ile
negatif yüklü taneciklerin -elektronların- sayısı birbirine eşittir. Atom kararlı elektron dizilimine
sahip olmak için elektron aldığında ya da verdiğinde bu eşitlik bozulur. Bir atomun elektron
alması ya da vermesi sonucu oluşan yeni taneciğe iyon adı verilir. Nötr bir atom elektron
verdiğinde ise proton sayısı elektron sayısından fazla olacağı için pozitif yükle yüklenmiş
olur. Bu tür taneciklere katyon adı verilir. Nötr bir atom elektron aldığında elektron sayısı
proton sayısından fazla olacağı için negatif yükle yüklenmiş olur. Bu tür taneciklere anyon
adı verilir.
2/4
FEN BİLİMLERİ
ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ VE İYON KAVRAMI
ÖZET
Örneğin proton sayısı 11 olan sodyum atomunun nötr hâlde 11 elektronu vardır. Sodyum
atomunun ilk katmanında 2 elektronu, ikinci katmanında 8 elektronu ve en dıştaki
katmanında 1 elektronu vardır. Sodyum kararlı soygaz elektron dizilimine sahip olmak ve
oktet kuralına uymak için en dış katmanındaki 1 elektronunu verdiğinde dış katmanındaki
elektron sayısı 8 olurken, +1 yüklü bir katyon hâline gelir.
Sodyum atomunun 1 elektronunu vererek +1 yüklü katyon hâline gelmesi
Proton sayısı 9 olan flor atomunun nötr hâlde 9 elektronu vardır. Flor atomunun ilk
katmanında 2 elektronu, en dıştaki katmanında 7 elektronu vardır. Flor kararlı soygaz
elektron dizilimine sahip olmak ve oktet kuralına uymak için 1 elektron aldığında dış
katmanındaki elektron sayısı 8 olurken -1 yüklü anyon hâline gelir.
Flor atomunun 1 elektron alarak -1 yüklü anyon hâline gelmesi
3/4
FEN BİLİMLERİ
ELEKTRONLARIN DİZİLİMİ VE İYON KAVRAMI
ÖZET
Çok Atomlu Anyonlar ve Katyonlar
İyonlar her zaman tek atomlu olmayabilir. Birden çok atomlu yapılar, pozitif veya negatif yüke
sahip olduklarında da iyon olarak adlandırılabilir. Bu tür iyonlara çok atomlu iyon adı verilir.
Çok atomlu iyonlar da pozitif yüke sahip olduğunda katyon, negatif yüke sahip olduğunda ise
anyon olarak adlandırılır.
Çok Atomlu Anyonun / Katyonun Adı
Çok Atomlu Anyonun / Katyonun Formülü
Fosfat
PO43-
Karbonat
CO32-
Nitrat
NO3-
Sülfat
SO42-
Hidroksit
OH-
Amonyum
NH4+
4/4
Download

Elektronların Dizilimi ve İyon Kavramı