PDR BÜLTENİ
Sayı:3
Bülten Tarihi: Mart 2015
Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu/Ortaokulu
GÜVENLİ
İNTERNET
KULLANIMI
Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu/Ortaokulu Psikolojik Danışma ve Rehberlik Birimi Yayınıdır.
GÜVENLİ İNTERNET KULLANIMI
Günümüzde internet çocukların yaşamında büyük bir yere sahiptir. Öyle ki yapılan çalışmalarda çocuklar ‘dijital yerli’, yetişkinler ise ‘dijital turist’ olarak betimlenmektedir.
Son on yılda özellikle çocuk ve ergenlerin internet kullanımında artış gözlemlenmiştir. Çocuklar internet kullanımında yetişkinleri geçerek onlara internet
kullanımını öğretmeye başlamışlardır. Çocuklar sadece bilgisayarlardan değil,
cep telefonlarından ve tabletlerden istedikleri her an internete bağlanabilmekte özelikle sosyal medyayı yakından takip edebilmektedirler.
İnternet kullanımındaki artış güvenli internet kullanımını daha da önemli hale
getirmiştir. Güvenli internet, internetteki olası risklerden ve zararlı içeriklerden korunma anlamına gelmektedir.
Teknoloji sağladığı kolaylıkların yanısıra yarattığı risklerle tehlikeli durumlara yol açabilmektedir. İnternetteki tehlikelerin
farkında olup çocuklarımızın bilinçli birer kullanıcı olabilmesini sağlamak için biz yetişkinlerin
“model ve rehber olma “sorumluğu önem kazanmaktadır.
YAŞ GRUPLARINA GÖRE
GÜVENLİ İNTERNET KULLANIMI
İnternet yaşamımızda büyük önem taşıyan bir araçtır. İnterneti kullanmamak bir yana, artık literatürde ‘internet
bağımlısı’ olmamak adına nelere dikkat etmemiz gerektiğine dair bilgiler yer almaktadır. Durum interneti hayatımızdan çıkartamayacağız yönündeyse o zaman onu nasıl güvenli ve kontrollü kullanmalıyız sorusu akla gelmektedir.
Güvenli ve kontrollü kullanım ise yaş gruplarına göre farklılık göstermektedir. Aşağıda yaş gruplarına göre internet
kullanımı yer almaktadır :
5 - 7 Yaş Arası Çocuklar İçin Öneriler
5-7 yaş arası çocuklar olumlu bir bakış açısına ve pek çok şeyi onaylayan kişilik özelliklerine sahiptirler. Geliştirmeye
başladıkları okuma, yazma ve sayma becerileri ile gurur duyarlar ve etraflarındaki kişiler ile konuşmaya ve fikir alışverişinde bulunmaya bayılırlar. Olumlu davranmaya isteklidirler ve otoriteyi sorgulama eğilimleri yoktur. Bu yaş
grubu ebeveyn kontrolünden sonra kendi yaş grubuna uygun olan bilgisayar oyunlarını oynamalıdırlar.
Bu yaş grubundaki çocuklar;
• Gördüklerinden neyin gerçek, neyin gerçek olmadığını ayırt edemezler.
• Çevrimiçi yalnız kalmamalıdırlar.
• Henüz eleştirel düşünme becerilerine sahip değildirler, objektif değerlendirme
yapamazlar.
• Gerçek ya da kurgusal resimlerinden korkabilirler.
• İnternet bağlantıları yoluyla uygun sitelerden uygun olmayan sitelere geçme
riski vardır.
• Yaptıkları arama sonucunda uygun olmayan web sayfaları ile karşılaşabilirler.
• Anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini isteyen internet pazarlamacılarına veya kötü niyetli kişilere karşı savunmasızdırlar.
Sayfa 2
8 - 10 Yaş Arası Çocuklar İçin Öneriler
8-10 yaş arası çocuklar ailelerine karşı güçlü bağlılık duyguları hissederler. Kendilerinden daha büyük çocukların
yaptıkları aktivitelere ilgi duyarlar. Kendi cinsiyetlerinin farkına varmaya başlarlar. Kendi ahlaki kimliklerini geliştirmeye başlarlar. Aynı zamanda bu yaş grubundaki çocuklar güvenmeye eğilimlidirler, isteklidirler ve otoriteyi sorgulama eğilimleri yoktur.
İnternette sörf yapma ve etkileşimli bilgisayar oyunları oynama bu yaş grubundaki çocukların en sevdikleri çevrimiçi aktivitelerdir. E-posta kullanıyor, karşılıklı mesajlaşma programları, sohbet odaları ve mesajlaşma tahtalarını
(forumları) denemeye başlıyor olabilirler ki bu tür program veya uygulamalar 8-10 yaş arası çocuklar için kesinlikle
uygun görülmemektedir.
Bu yaş grubundaki çocuklar:
• Meraklı ve yeni bilgiler keşfetmeye ilgilidirler.
• Çevrimiçi yalnız kalmak için eleştirel düşünmeden yoksundurlar.
• Kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini / paylaşmalarını bir anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile isteyen internet pazarlamacılarına karşı savunmasızdırlar.
• Gerçek şiddet, tehlike veya zararlı gösterimlerden korkabilirler.
• Gerçek yaşamda bilmedikleri / tanımadıkları kişilerle internette çevrimiçi olarak iletişim kurmaya başlayabilirler.
•Mükemmel veya beğenilen bir görünümdeki medya resmi veya kişiliklerinden etkilenebilirler.
• Yaptıkları arama sonucunda uygun olmayan web sayfaları ile karşı
karşıya gelebilirler.
• Sohbet odalarını, mesaj tahtalarını, sosyal ağları veya anlık ileti gönderen programları kullanmaları durumunda,
çevrimiçi ortamlarda zarar verebilecek kişilere, insanlara karşı savunmasızdırlar.
11- 13 Yaş Arası Çocuklar İçin Öneriler:
11-13 yaş grubundaki çocuklar için bu yaşlar hızlı değişim yıllarıdır. Bu çocuklar, her ne kadar aileye bağlı olarak
yaşamlarını sürdürseler de, daha bağımsız tecrübeler elde etmek isterler. Ayrıca, arkadaşları ile olan ilişkileri daha
önemli bir hale gelir, arkadaşlarının çevrimiçi ortamlarda yaptıklarından fazlaca etkilenirler. 11-13 yaş grubundaki
çocuklar interneti okul işlerine yardımcı olması için, müzik indirmek, arkadaşlarına e-posta göndermek, çevrimiçi
bilgisayar oyunları oynamak ve istedikleri sitelerde gezmek için kullanırlar. Bu yaştakiler arkadaşları ile iletişim kurmak için karşılıklı mesajlaşma programları ve cep telefonundan mesajlaşmayı tercih ederler.
Bu yaş grubundaki çocuklar;
• Çevrimiçi bilgilerin doğruluğunun kararını verebilecek eleştirel düşünmeden yoksundurlar.
• Teknolojiyi kullanırken kontrolün kendilerinde olmasını isterler.
• Kendilerinden kişisel bilgilerini vermelerini / paylaşmalarını bir anket, kayıt formu veya yarışma yolu ile isteyen internet pazarlamacılarına karşı savunmasızdırlar.
• Cinsiyet gelişimlerinde hassas bir zamandadırlar, özellikle erkekler
cinsellik içeren sitelere girmeye, kızlar ise kendilerine cazip gelen
medya resimlerini ve davranışlarını taklit etmeye eğilimli olabilirler.
• Çevrimiçi ilişkiler kurmaya ilgilidirler.
• Cinsiyet temelli zarar verici insanlardan gelecek tehlikelere karşı en
savunmasız oldukları yaş aralığındadırlar.
• Arkadaşları veya tanımadıkları kişiler tarafından hakaret, aşağılanma veya utandırmaya yönelik kötü davranışlara
(Cyberbullying) maruz kalabilirler veya kendileri başkalarına böyle davranışlarda bulunabilirler.
• Birbirleri hakkında dedikodu yapma, asılsız söylentiler çıkarma internet veya gerçek yaşamda bu yaş grubu çocuklarında yaygındır.
• Bu yaş grubundaki çocukların sosyal paylaşım sitelerine ilgisi artmıştır ve dolayısıyla bu tip sitelerde vakit geçirmek isteyeceklerdir.
Sayı:3
Sayfa 3
AİLELERE ÖNERİLER
1.Temel düzeyde internet ve bilgisayar bilgisine sahip olun. En az çocuğunuzu koruyacak kadar internet kullanmayı öğrenin.
2.İnternet kullanımında yasaklayıcı değil, zaman açısından sınırlayıcı olun.
3.Çocuğunuzun internette kalacağı süreleri karşılıklı
anlaşarak belirleyin.
4.Aile içerisinde, internet kullanımıyla ilgili belirlediğiniz kuralları da içeren bir aile sözleşmesi yapın,
ailedeki tüm fertler bu sözleşmeyi imzalasın. Antlaşmayı bilgisayarınızın yakınında görünür bir yere asın.
5.Belirlediğiniz internet kullanım zamanına ve internet kurallarına uyarak çocuğunuza örnek olun.
6. Çocuğunuzu dışarıda oyun oynamak, spor yapmak, ailesiyle ve arkadaşlarıyla vakit geçirmek, kitap
okumak, müzik dinlemek gibi alternatiflere yönlendirin.
7.Çocuğunuza zaman ayırmaya özen gösterin, alternatif faaliyetlere mümkünse siz de onunla birlikte
katılın ve özellikle tüm aile bireylerinin katıldığı ortamlar oluşturmaya çalışın.
8. Çocuğunuza, tıpkı gerçek hayatta olduğu gibi, internet kullanımında da kuralların olduğunu ve bu
kurallara uyulmadığında belli sorumluluklara maruz
kalınabileceği konusunda uyarın ve bunu anladığından emin olun.
9.Çocuğunuzla, internette neler yaptığı, kimlerle iletişim halinde olduğu konusunda sürekli konuşun.
16. Düzenli aralıklarla çocuğunuzun internet aktivitelerini kontrol edin, sosyal ağ üyeliklerini izleyin ve
herhangi bir sorun ya da sizi rahatsız eden bir durumla karşılaştığınızda, çocuğunuzla bu konuyu, uygun ve çözüm odaklı bir üslupla konuşun.
17.İnternette yaşadığı herhangi bir sorun olduğunda, çocuğunuzun bu durumu sizinle paylaşabileceği
konusunda kendisini rahat hissetmesini sağlayın ve
bu durumu sizinle paylaştığında aşırı tepki vermeyin,
onunla birlikte çözüm bulmaya çalışın.
18. Ebeveyn olarak bilgisayar oyunları ile ilgili olarak
şu noktalara dikkat edin:
*Oynadığı oyunlar hakkında onunla konuşun, birlikte siz de oynamaya çalışın. Bu sayede hem oyun
hakkında daha fazla bilgi sahibi olur hem de çocuğunuzla vakit geçirmiş olursunuz.
*Birlikte oyun oynama süresi kararlaştırıp, onun bu
süreye uymasını sağlayın.
*Oynadığı oyunlardaki yaş sınırlamalarına ve oyun
içeriklerine mutlaka dikkat edin.
19. Filtreleme ve güvenlik yazılımları kullanın.
10. İnternette karşılaşabileceği olası tehlikelerle ilgili
olarak onu uyarın ve bilgilendirin.
11.Şifre ve kişisel bilgilerini paylaşmaması konusunda çocuğunuzu bilgilendirin.
12.İnternetteki kullanıcı adı, şifreler tüm bilgilerin
kendisine ait çok özel ve önemli bilgiler olduğu ve
bu bilgileri en yakın arkadaşlarıyla bile olsa kimseyle
paylaşmaması gerektiği konusunda çocuğunuzu
mutlaka uyarın.
13.Tanımadığı kişileri arkadaş listesine eklememesi
ve görüşmemesi; tanımadığı kişilerden gelen epostaları açmaması gerektiğini çocuğunuza söyleyin.
14. Internet ortamında da arkadaşlarına saygılı olmasını, uygun olmayan yorumlarda bulunmamasını,
kızgın olduğu zaman mesaj göndermemesi gerektiğini hatırlatın.
15. E-posta, fotoğraf, video gibi internete gönderilen her bilginin kolaylıkla başkaları tarafından kopyalanıp dağıtılabileceğini çocuğunuza anlatın.
“Çocuğunuzun iyi ve bilinçli
bir internet kullanıcısı olması yolunda
adım atmak için geç kalmayın.”
Kaynakça:
Canbek, G. ve Sağıroğlu, G. (2007). Çocukların ve gençlerin bilgisayar ve internet güvenliği. Politeknik Dergisi, 10(1), 33-39.
Livingstone, S., Haddon, L., Görzig, A., Ólafsson, K. (2010). Risks and safety on the internet: The perspective ofEuropeanchildren. Initial
Findings. LSE, London: EU Kids Online.
Tuncer, N. (2000). Çocuk ve İnternet Kullanımı. Türk Kütüphaneciliği Dergisi, 17, 205-212.
www.guvenliweb.org.tr
www.guvenlicocuk.org.tr
www.guvenlinet.org
www.guvenliinternet.org
www.dbe.com.tr
Download

tıklayınız