PDB Kişisel Gelişim Yazıları – Güz 2014 | Uzm. Psk. Ayşen Senem Çopur
Psikolojik Yardım
Psikolojik yardım nedir?
Psikolojik yardım süreçleri, kişilerin ruh sağlığını ve yaşamlarının farklı alanlarındaki
işlevselliklerini destekleme amacı taşır. Kişinin düşünce ve duygularının, objektif ve
önyargısız bir ortamda ifade bulmasına olanak sağlar. Psikolojik yardıma ihtiyaç
duyulabilecek alanlar, kişinin iç dünyasında yaşadığı çeşitli sıkıntılar, kişilerarası
ilişkiler, okul/iş yaşamında karşılan sorunlar ya da fiziksel rahatsızlıklara bağlı
gelişen ruh sağlığı sorunları gibi geniş bir yelpazeye yayılmıştır.
Bir kişi psikolojik yardım almak için başvurduğunda, önce bir veya iki görüşme
süren bir değerlendirme yapılır. Bu değerlendirmeler neticesinde, hem görüşmeyi
yapan uzmanın görüşü hem de bireyin talebi ve ihtiyacı doğrultusunda psikolojik
yardım süreci planlanır. Psikolojik yardımın türü, görüşmelerin sıklığı ve ne kadar
süreceği, öncelikle başvuru nedeni olan sorunların niteliği veya şiddetine, daha
sonra da kişinin istek ve beklentilerine göre değişir.
Psikolojik yardım konusunda çok çeşitli yönelimler vardır. Bazı psikolojik yardım
türleri sıkıntıya yol açan zihinsel ve davranışsal kalıpları belirlemeye ve
değiştirmeye, bazıları sorunların geçmiş yaşantılardaki kökenlerine dair
farkındalığa, bazıları ise sorun odaklarının belirlenmesi ve alternatif çözüm yolları
üretilmesine odaklanır. Hangi yönelimin en etkili sonucu vereceği, kişilerin
karakter özelliklerine, yaşadıkları sorunun niteliğine ve psikolojik yardımı aldığı
ortama göre farklılık gösterir.
Yönelimi ne olursa olsun, psikolojik yardım türleri sorunlara konuşarak müdahale
eder. Psikolojik yardım, psikiyatrik yardımdan farklıdır. Psikiyatrik yardım, yaşanan
sıkıntının teşhisi ve ilaçla tedavisini (farmakoterapi) içerir. Psikiyatrlar uzmanlıklarını
psikiyatri üzerine tamamlamış tıp fakültesi mezunlarıdırlar. Bir çok psikiyatr
1
PDB Kişisel Gelişim Yazıları – Güz 2014 | Uzm. Psk. Ayşen Senem Çopur
farmakoterapinin yanısıra psikolojik yardım/psikoterapi de uygulayabilir. Öte
yandan klinik psikologlar/terapistler, psikoloji bölümlerinden mezun olur ve klinik
psikoloji alanında uzmanlıklarını tamamlarlar. Psikologlar, ilaç tedavisi
uygulayamazlar, farklı psikolojik yardım türleri üzerine uzmanlaşırlar. Psikolojik
danışmanlar, üniversitelerin rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümünü bitirmiş
kişilerdir ve danışmanlık hizmeti sunarlar. Psikolojik danışmanlar, lisans
eğitimlerinden sonra terapi üzerine de uzmanlaşabilirler. Psikologlar ve psikolojik
danışmanlar, ilaç tedavisinin gerekli olduğunu düşündükleri durumlarda,
görüştükleri kişileri bir psikiyatra yönlendirirler. Bu durumlarda kişinin ilaç
kullanımının takibini psikyatr, psikolojik yardım sürecini de psikolog ya da psikolojik
danışman üstlenir.
Üniversitede psikolojik yardım
Son 10-15 yılda, özellikle 1999’da yaşanan depremden sonra, Türkiye’de
psikolojik yardım daha çok tanınır ve talep edilir hale geldi. Bu genel eğilime
paralel olarak, üniversitelerin psikolojik danışmanlık birimleri de daha aktif olmaya
başladı. Daha önceleri çoğunlukla okulla ilgili sorunlara rehberlik eden psikolojik
danışmanlık birimleri, son yıllarda çok çeşitli sorunlar ile başvuru almaya ve daha
geniş bir yelpazede psikolojik yardım hizmeti vermeye başladılar. Günümüzde bir
üniversitenin psikolojik danışmanlık biriminde çoğunlukla uzman psikolojik
danışmanlar ve uzman psikologlar çalışmaktardır. Bazen de ihtiyaca göre
psikiyatrlar anlaşmalı ya da kadrolu olarak bu birimlere destek vermektedir.
Üniversite psikolojik danışmanlık birimlerinde, ağırlıklı olarak psikolojik
danışmanlık, kısa süreli psikoterapi ve uzun süreli psikoterapi hizmetleri sunulur.
Aşağıda bu yardım türlerinin kısa açıklamalarını görebilirsiniz.
2
PDB Kişisel Gelişim Yazıları – Güz 2014 | Uzm. Psk. Ayşen Senem Çopur
Psikolojik Danışmanlık
Psikolojik danışmanlık, akut bir soruna dair, kişinin baş etme, karar verme,
çözüm üretme vb. süreçlerinde duygusal ve düşünsel destek sunar. Ayrıca
psikolojik bilgilendirme ve yönlendirme gibi hizmetleri de kapsar. Genellikle 2-3
görüşme ile sınırlıdır. Örneğin, okul/bölüm değiştirmeye dair karar verme ile ilgili
zorluklara yönelik bir çalışmada, durumun olumlu/olumsuz tarafları üzerine
kişinin fikir ve duyguları birlikte araştırılarak, sorunun tanımlanması ve çözüm
için harekete geçilmesinde destek sunulur.
Kısa Dönemli Psikoterapi
Kısa süreli psikoterapilerde, ilk görüşmelerde bireyin odaklanmak istediği
sorun/alan netleştirilerek, belirli bir dönem bu konuda çalışılır. Kısa dönemli
terapilerin süreleri farklılık gösterir; çoğunlukla 8-24 görüşme arasında değişir.
Görüşmelerin amacı, yaşanan sorunun kişinin gündelik yaşamına ve iç
dünyasına olan etkilerinin ifade bulmasını, kişinin farkındalık kazanmasını ve
olumsuz etkiler ile daha rahat bir biçimde baş edebilir hale gelmesini
sağlamaktır. Örneğin, yeni okul/iş ortamına alışmadaki zorluklar üzerine
yapılacak böyle bir çalışma, kişinin bu duyguların altında yatan nedenlere
dair zihinsel ve duygusal farkındalık kazanması ve bunlarla baş etmesinde
yardımcı olabilir.
Uzun Dönemli Psikoterapi
Uzun süreli psikoterapiler, kişinin sorunları üzerine iç görü odaklı bir çalışmayı
esas alır. Danışmanlık ve kısa dönemli psikoterapiye kıyasla ucu açık bir
süreçtir. Uzun dönemli bir psikoterapi süreci en az 1-2 yıl sürer. Bu süreçte,
bireyin benliği, içsel ve ilişkisel ikilemleri, geçmiş deneyimleri ve bunların bireyin
şimdiki yaşamı üzerine etkileri derinlikli olarak araştırılır. Örneğin, çeşitli kaygılar
nedeniyle özel hayatta yakın ilişkiler kurmaya dair sorunlar üzerine yapılacak
bir çalışma, içsel süreçlerin oluşum ve gelişimi incelenerek kişinin kendini
tanıması, duygusal olarak olgunlaşması, ilişkilere dair yeni ve etkin
düşünsel/davranışsal tepki ve baş etme yöntemleri geliştirmesine yardımcı
olabilir.
3
PDB Kişisel Gelişim Yazıları – Güz 2014 | Uzm. Psk. Ayşen Senem Çopur
İstanbul Bilgi Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık Birimi
İstanbul Bilgi Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık Birimi’nde de yukarıda bahsedilen
psikolojik yardım türleri sunulmaktadır. Üniversite yaşamı boyunca
karşılaşılabilecek bir çok sorun, çoğunlukla psikolojik danışmanlık ve kısa dönemli
psikoterapilerle daha kolay baş edilebilir bir hale gelir. İhtiyaç halinde ve
başvurulan dönem uygun ise, uzun dönemli psikoterapi uygulanabilir. Eğer
gerekiyorsa, psikiyatra yönlendirme de yapılmaktadır.
Bazı sorunlar, okul ortamında takip edilmeye uygun olmayabilir ya da farklı bir
uzmanlık gerektirebilir. Bu tür durumlarla karşılaşıldığında, İstanbul Bilgi Üniversitesi
Psikolojik Danışmanlık Birimi, güvenilir yardım kaynaklarına yönlendirme desteği
verir.
İnsanın kendini tanıma ve anlama süreci hiç bitmeyen bir yolculuktur. İnsan
zaman zaman gitgide daha derinlere inen bu yolculuğa güvenilir ve objektif bir
uzmanın eşlik etmesini isteyebilir. Bu tür bir ihtiyaç için çoğunlukla psikanaliz tercih
edilir. Bu ihtiyaçlar için de İstanbul Bilgi Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık Birimi,
güvenilir yardım kaynaklarına yönlendirmeler konusunda yardımcı olabilir.
4
Download

Psikolojik Yardım - İstanbul Bilgi Üniversitesi