Türkiye Teknolojik Kazalar Bilgi Sistemi:
Genel Özellikler
Serkan Girgin(1), Prof. Dr. Ülkü Yetiş(2)
(1)
(2)
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, 06531 Ankara
Tel: (312) 213 89 74
Faks: (312) 210 26 46
E-posta: [email protected]
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, 06531 Ankara
Tel: (312) 210 58 68
Faks: (312) 210 26 46
E-posta: [email protected]
Özet
Bu çalışmada Türkiye’de meydana gelmiş teknolojik kazalar ile ilgili bilgilerin
sistematik bir biçimde derlenmesi ve ulaşılabilir hale getirilmesi için geliştirilmiş olan
Teknolojik Kazalar Bilgi Sisteminin genel özellikleri anlatılmaktadır. Endüstriyel ve
askeri tesisler ile deniz, kara ve boru hattı taşımacılığı sırasında meydana gelmiş ve
tehlikeli kimyasalların dahil olduğu teknolojik kazalara yönelik olarak tasarlanmış bilgi
sistemi ayrıca madencilik faaliyetlerinde ve kentsel alanlarda yaşanmış kazalara ait bilgi
alanları da içermektedir. Đstemci–sunucu yapısı ile Internet üzerinden ulaşılabilir şekilde
hazırlanmış olan sistem, kazalar ve sonuçları ile ilgili temel bilgilerin yanı sıra gazete
haberleri ve raporlar gibi bilgi kaynakları ile fotoğraf ve video gibi görsel materyallerin
kazalar ile ilişkilendirilmiş olarak düzenli bir biçimde arşivlenmesini sağlayacak
özelliklere de sahiptir.
Giriş
Yangınlara, patlamalara ve zararlı kimyasal yayılımlarına neden olan teknolojik
kazalar, dünyanın diğer ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de yaşanmaktadır. Ölüm,
yaralanma, maddi zarar ve çeşitli ölçeklerde, kimi zaman ülke sınırlarını aşarak
uluslararası boyutta çevre kirliliği gibi sonuçlar doğurabilen bu tür olayların nerede, ne
zaman ve hangi koşullar altında gerçekleşeceğini önceden belirlemek mümkün değildir.
Ancak, geçmişte yaşanmış olayların oluşum mekanizmalarının incelenmesi ileriye
dönük risklerin azaltılması açısından önemli bilgiler sağlayabilmektedir. Bu kapsamda
günümüzde birçok ülke, uluslararası örgüt ve organizasyon, teknolojik kazalar ile ilgili
bildirim sistemleri ve bu sistemleri destekleyen veri tabanlarına sahiptir (IMO, 2005;
Kirchsteiger, 1999; EPA, 1995). Hızla gelişmekte olan bir sanayiye ek olarak, Đstanbul
ve Çanakkale Boğazları gibi dünya çapında önemli ve yoğun deniz taşımacılığı
geçişlerine ve uluslararası petrol ve doğalgaz boru hatlarına sahip olan ülkemizde ise bu
konudaki çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Đlgili yasal mevzuatın
eksikliği, olası kazaların önlenmesinde önemli bir paya sahip olabilecek kaza
bilgilerinin raporlanmasında ciddi eksikliklere neden olmaktadır. Halihazırda bir çok
teknolojik kaza türü için, araştırma, çalışma ve yönetimsel kararlara destek
sağlayabilecek ulusal veri tabanları ve kaza envanterleri mevcut değildir. Uluslararası
veritabanlarında yer alan ülkemize ait kaza bilgilerinin ise eksik olduğu, özellikle
endüstriyel kazalar anlamında Türkiye’nin geçmişini tam olarak yansıtmadığı
görülmektedir (Girgin ve Yetiş, 2007).
Yukarıda bahsedilen eksikliklerin giderilmesi veya olabildiğince azaltılması
amacıyla, Türkiye’de geçmişte yaşanmış teknolojik kazalar ile ilgili bilgilerin çeşitli
kaynaklardan derlenerek bir araya getirilmesine ve bu sayede temel bir bilgi setinin
oluşturulmasına yönelik bir çalışma başlatılmıştır. Çalışma sonucunda, kazaların oluşma
nedenleri, gelişimleri, sonuçları ve insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkileri ile ilgili
bilgileri içeren ve detaylı analizlere olanak sağlayacak bir teknolojik kaza envanterinin
elde edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında kaza bilgilerinin sistematik
olarak kayıt altına alınmasını sağlayacak, çok kullanıcı erişimini ve Internet üzerinden
veri girişini destekleyen veri tabanı temelli bir bilgi yönetimi sistemi geliştirilmiştir. Bu
bildiride bilgi sisteminin genel özellikleri anlatılmaktadır.
Bilgi Sistemi
Teknolojik kazalara yönelik olarak hazırlanan bilgi sistemi geliştirilirken aşağıda
listelenen amaçlara hizmet etmesi hedeflenmiştir:
Teknolojik kazalara ve sonuçlarına ait temel bilgiler ile bu kazalara ait bilgi
içeren kaynaklarının, fotoğraf gibi görsel malzemelerin ve yazılı belgelerin
düzenli bir yapı içerisinde arşivlenmesi,
Arşivde yer alan ve geniş bir zaman aralığına yayılması olası kaza
bilgilerinin ve bilgi kaynaklarının kullanıcılar tarafından çeşitli kriterlere
göre sorgulanabilmesi ve sonuçlara kolaylıkla ulaşılabilmesi,
Aynı teknolojik kaza veya birbirileri ile ilgili bilgi kaynaklarına ortak bir
noktadan ve mantıksal bir sıra ile ulaşılabilmesini sağlayacak şekilde farklı
kayıtların birbirleri ile ilişkilendirilebilmesi,
Sistemin, kayıtlı bilgilere isteyen herkesin ulaşabilmesini sağlayacak şekilde
uzaktan ulaşılabilir, açık bir yapıya sahip olması,
Farklı kişi ve kurumların, bilgi sisteminde mevcut bilgilerin yapısını
bozmadan yeni kaza, bilgi ve belge ekleyebilmesine, ayrıca önceden
kaydedilmiş bilgileri güncelleyebilmesine imkan sağlanması,
Gerektiğinde uygun şekilde referans gösterilebilmesi amacıyla bilgi
kaynaklarına ait referans bilgilerinin ve erişim tarihlerinin düzenli tutulması.
Bilgi sistemi farklı teknolojik kaza türleri ile ilgili bilgileri içerecek şekilde
tasarlanmıştır. Mevcut durumda sistemde yer alan teknolojik kaza türleri şunlardır:
Endüstriyel: Endüstriyel tesislerde meydana gelen, tehlikeli maddelerin
neden veya dahil olduğu, iş kazası kapsamını aşan büyük ölçekli kazalar,
Askeri: Mühimmat deposu, cephanelik gibi patlayıcı ve yanıcı maddelerin
bulunduğu askeri tesislerde meydana gelmiş büyük ölçekli kazalar,
Boru hattı: Boru hatları ile tehlikeli madde taşımacılığı yapılırken meydana
gelmiş kazalar,
Deniz taşımacılığı: Tehlikeli maddelerin deniz yoluyla taşınması sırasında
meydana gelen kazalar,
Kara taşımacılığı: Tehlikeli maddelerin kara ve demir yolları ile taşınması
sırasında meydana gelen kazalar.
Yukarıda listelenen ve tehlikeli maddelerin söz konusu olduğu teknolojik
kazalara ek olarak, bütünlük sağlanması açısından yine teknolojik kazalar altında
incelenen madencilik faaliyetlerinde meydana gelen büyük çaplı kazalar ile kentsel
alanlarda meydana gelen büyük yangın ve patlamalar gibi olaylar da bilgi sistemine
dahil edilmiştir. Sistem, tehlikeli maddelerin bulunduğu kazalara odaklanmakla birlikte,
bu tür maddelerin bulunmadığı, ancak buna rağmen önemli kayıp ve hasarlara neden
olan kazalar ile ilgili bilgilerin de kaydedilebilmesine imkan vermektedir. Çalışmalar
sırasında endüstriyel kazalar diğer kazalardan farklı olarak ele alınmış ve bu kazalar için
özel bir bilgi sistemi oluşturulmuştur. Kaza sonuçlarına ek olarak kazanın oluşumu ve
gelişme süreci ile ilgili detaylı bilgi içeren bu bilgi sistemi, endüstriyel tesisler ile ilgili
bilgilerin ve tesislerde bulunan kimyasal maddelerin envanterlerinin tutulmasına da
imkan sağlamaktadır. Envanterlerde bulunan kimyasalların türlerine ve miktarlarına
göre tesislerin, Avrupa Birliği’nin büyük endüstriyel kazalar ile ilgili 96/82/EC
(Seveso II) direktifi kapsamına girip girmediğini ve giriyorsa hangi seviyede
bulunduğunu hesaplayabilen sistem, kaza bilgi sistemi birlikte kullanıldığında bir
endüstriyel tesis için hem mevcut risk durumu hem de geçmişte yaşanmış kaza
deneyimleri ile ilgili bilgilere bütüncül bir yaklaşımla ulaşılmasını sağlayabilmektedir.
Bu bildiri, endüstriyel kazalar ile ilgili bilgi sistemini kapsamamakta, diğer teknolojik
kazalar ile ilgili oluşturulan bilgi sisteminin özelliklerini aktarmayı amaçlamaktadır.
Teknolojik kazalar bilgi sistemi “istemci–sunucu” yapısına sahiptir. Veri
yönetimi için MySQL veri tabanını, kullanıcı arayüzü için ise PHP ve JavaScript desteği
ile oluşturulan XHTML tabanlı web sayfalarını kullanmaktadır. Internet üzerinden
ulaşılabilen sistem, temel web sunucu özelliklerine sahip herhangi bir sunucu bilgisayar
üzerinde çalışabilmekte, kullanıcı arayüzü ise Internet Explorer ve Mozilla Firefox gibi
modern web tarayıcıları ile platform ve işletim sisteminden bağımsız olarak
kullanılabilmektedir. Harita desteği Google Maps entegrasyonu ile sağlanmıştır.
Bilgi sistemine farklı kanallardan veri girilebilmesini sağlamak amacıyla çeşitli
seviyelerde kullanıcılar tanımlanmıştır. En alt düzey kullanıcılar sisteme herhangi bir
şekilde kayıt olmamış ziyaretçilerdir. Bu kullanıcılar, sistemde kayıtlı bilgilere
ulaşabilir ancak herhangi bir veri girişi yapamazlar. Bir üst seviyede yer alan ve kişisel
bilgileri ile sisteme kayıt olabilen kullanıcılara ise, sistemde mevcut kayıtlar ile ilgili
yorum yazabilme imkanı sağlanmıştır. Bu sayede özellikle kazaları bizzat yaşamış veya
tanık olmuş kişilerin deneyimlerini ve sahip oldukları bilgileri paylaşabilecekleri bir
ortam oluşturulmuştur. Bilgi sisteminin Internet üzerinden ulaşılabilir olması bu amaç
için gerekli altyapıyı sağlamaktadır. Üçüncü kullanıcı seviyesi mevcut bilgilerde
değişiklik yapamayan, ancak yeni bilgi girebilen editörlerdir. Editörler daha önce
başkaları tarafından sisteme kaydedilmiş bilgileri değiştiremez veya silemez, ancak yeni
kaza ve bilgi kaynağı ekleyebilir, yeni ve mevcut veriler arasında ilişkiler kurabilirler.
En üst kullanıcı seviyesinde ise sistem yöneticileri bulunmaktadır. Sistem yöneticileri
sistem bütünlüğünü sağlamak amacıyla bütün veriler üzerinde değişiklik yapabilmenin
yanı sıra sistem içi raporlama ve kullanıcı haklarını düzenleme gibi haklara da sahiptir.
Teknolojik kazalar bilgi sisteminde kayıtlı kazalara her kaza türü için ayrı ayrı
hazırlanmış kaza listeleri üzerinde ulaşılmaktadır. Bu listelerde kazalar; tarih, kaza türü,
il, ilçe gibi çeşitli ve kaza türüne göre değişken kriterlere göre sorgulanabilmekte ve
sonuçlar yine benzer kriterlere göre sıralı bir biçimde elde edilebilmektedir. Deniz
kazalarına ait örnek liste Şekil 1’de verilmiştir.
Şekil 1. Kaza listesi örnek ekran görüntüsü – Deniz kazaları
Kaza listelerinden seçilen kazalara ait bilgiler her kaza türü için özel olarak
oluşturulmuş bilgi sayfaları ile kullanıcılara sunulmaktadır. Örnek olarak bir askeri
kazaya ait bilgi sayfası Şekil 2’de gösterilmektedir. Kaza bilgilerinde önce kazanın
nerede ve ne zaman oluştuğu, süresi, yangın, patlama ve kimyasal yayılımı olaylarından
hangilerinin meydana geldiği ile ilgili genel bilgiler yer almaktadır. Bu bilgilere ek
olarak kaza türüne özel, örneğin deniz kazalarında kazaya neden olan gemilerin adları
gibi ek bilgiler de sunulmaktadır. Kaza yerinin konumu biliniyorsa Google Maps
aracılığı ile kaza yeri ve çevresinin uydu görüntüsü ve haritası gösterilmektedir. Bu
bölümün ardından kazanın sonuçları ile ilgili bilgiler, etki alanı, insan sağlığına etkiler,
halk yaşamına etkiler, ekolojik hasar ve haddi hasar başlıkları altında gruplandırılmış bir
şekilde sunulmaktadır. Kazanın etkilediği alanın yerel, bölgesel, sınır ötesi gibi
boyutlardaki büyüklüğü; kaza sonucu hayatını kaybeden, yaralanan, sağlık takibine
alınan, tahliye edilen ve risk altında kalan personel, halk ve acil müdahale elemanlarının
sayıları; tahliye edilen, kullanım dışı kalan veya yıkılan yerleşim, ticaret ve kamu
alanlarının miktarı; elektrik, su, haberleşme, ulaşım gibi kamu hizmetlerindeki
kesintiler; halkın, medyanın ve politikacıların olaya ilgi düzeyi; yaygın ve ender
flora/fauna, koruma alanları, su kaynakları, toprak gibi ekolojik önemi olan alanlarda
oluşan hasar; ve kazanın neden olduğu maddi hasar gibi bilgiler sistematik bir biçimde
bilgi sistemine girilebilmektedir. Ek açıklamalar ve notlar eklenmesi de mümkündür.
Şekil 2. Kaza bilgileri örnek ekran görüntüsü – Askeri kaza
Kaza bilgileri bölümünde yer alan temel kaza bilgilerine ve kaza sonuçlarına ek
olarak; gazete haberi, yazılı belge, web sayfası gibi çeşitli ortamlarda yayımlanmış ve
kazanın gelişimi, yapılan müdahaleler ve kazanın kısa/uzun vadeli sonuçları ile ilgili
detaylı bilgi içeren bilgi kaynakları bilgi sisteminin belge arşivinde tutulabilmektedir
(Şekil 3). Bu bilgi kaynaklarına ait metinler sayısal olarak veri tabanına kaydedilebildiği
gibi, orjinal metinler de DOC, PDF, TIFF, JPEG, HTML gibi formatlarda, dosyalar
şeklinde arşivlenebilmektedir. Bilgi sistemi metin olarak girilmiş veriler içerisinde
serbest sorgulama yapılabilmesine imkan vermektedir. Bu sayede anahtar kelimeler
kullanılarak istenilen bilgi kaynağına çok hızlı bir biçimde ulaşılabilmektedir.
Gerektiğinde bilgi kaynaklarının asıllarına geri dönülebilmesi ve referans bilgilerinin
tam olarak verilebilmesi için kullanıcılar tarafından her bilgi kaynağı için detaylı
referans ve erişim tarihi bilgileri girilebilmektedir. Her kayıt ile birlikte mutlaka bu
referans bilgileri de gösterilmektedir. Bilgi kaynaklarında bulunan fotoğraflar da bilgi
sisteminde düzenli bir biçimde kayıt altına alınabilmektedir. Her fotoğraf için açıklayıcı
bilgiler ve referans bilgileri girilebilmekte, bilgi kaynaklarına benzer şekilde fotoğraflar
da sorgulanabilmektedir. Mevcut durumda gazete haberleri, makaleler, Başbakanlık
Basın – Yayın ve Enfermasyon Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “Ayın Tarihi”
bilgileri, diğer yazılı belgeler, web sayfaları, fotoğraflar ve kazalar ile ilgili haber
bültenlerinde yer alan haberlere ve kaza sırasında/sonrasındaki çekimlere ait video
kayıtları belge arşivine kaydedilebilmektedir. Yayın hakkı sınırlaması olan bilgi
kaynaklarına serbest erişimi sınırlamak mümkündür.
Şekil 3. Belge arşivi örnek ekran görüntüsü – Gazete haberi
Farklı açılardan benzerlikleri bulunan kazaları bir arada toplamak veya yaşanan
kazalara ek olarak kazaların meydana geldiği alanlara (Boğazlar, petrol boru hatları,
yoğun endüstriyel bölgeler, vb.) ait bilgilere de sistem altından ulaşılabilmesini
sağlamak amacıyla konu başlıkları oluşturulmuştur. Örneğin, doğal afetler nedeniyle
meydana gelen teknolojik kazalar için bir konu başlığı açmak ve bu tür kazaların
hepsini bu konu başlığı altında listeleyerek tek bir noktadan erişim sağlamak
mümkündür. Konu başlıkları ağaç yapısı şekilde olup alt başlıklar içerebilmektedir.
Bilgi sisteminin önemli bir özelliği kayıtların birbirleri ile ilişkilendirilebiliyor
olmasıdır. Bu sayede kullanıcı tarafından kazaların diğer kazalar ve konu başlıkları ile,
bilgi kaynaklarının ise kazalar, konu başlıkları ve diğer bilgi kaynakları ile ilişkilerinin
tanımlanabilmesi ve birbirleri ile bağlantılı hale getirilebilmesine imkan sağlanmıştır.
Örnekleri Şekil 2 ve 3’te görülebildiği üzere, ilişkilendirilmiş kayıtlar sayesinde kaza
bilgileri sayfasından kaza ile ilgili bütün bilgi kaynaklarına ulaşmak, bilgi kaynağından
kaza bilgilerine ulaşmak, bir tesiste farklı tarihlerde yaşanmış kazaları bir arada
listelemek veya bir kazayı birden çok konu başlığı altına yerleştirmek mümkündür.
Örneğin 1999 yılındaki TÜPRAŞ Đzmit Rafinerisi yangını ile ilgili kaza bilgileri hem
Đzmit Körfezi hem de 1999 Kocaeli Depremi konu başlıkları altında yer alabilmekte,
ayrıca bu kayıta endüstriyel kazalar listesinden direkt olarak veya aynı tesiste daha önce
yaşanmış diğer kazaların kayıtları üzerinden dolaylı olarak ulaşılabilmektedir. Đlişkiler
ağı ile hem bir kazanın oluşumu ve sonuçları ile ilgili bilgi kaynaklarına mantıksal bir
sıra ile ulaşılabilmekte, hem de kazalar arası ilişkiler takip edilebilmektedir. Bu sayede
bilgiye ulaşım oldukça hızlı bir biçimde gerçekleşebilmektedir.
Bilgi sisteminde yer alan kayıtların hangi kullanıcı tarafından ve hangi tarihte
eklendiği, değiştirildiği veya silindiği bilgisi tutulmakta ve yapılan bütün değişimler
arşivlenmektedir. Bu sayede bilgi içeriklerinde yapılan değişiklikler kayıt altına alınmış
ve hatalı değişikliklerin yöneticiler tarafından düzeltilebilmesine imkan sağlanmıştır.
Bütün değişiklikler için eklenen ve çıkartılan bölümlerin işaretlenerek belirtildiği
raporlar sistem tarafından oluşturulabilmektedir.
Değerlendirme
Çalışma sonucunda Türkiye’de yaşanmış teknolojik kazalar ile ilgili bilgilerin
düzenli bir şekilde derlenmesi amacıyla bilgisayar destekli bir bilgi yönetimi sistemi
oluşturulmuştur. Veri tabanı destekli, Internet teknolojileri kullanılarak geliştirilmiş olan
bilgi sistemi sayesinde farklı teknolojik kaza türlerinde geçmişte meydana gelmiş
kazaların oluşumu, kazaların insan hayatı ve çevre üzerindeki etkileri ve kaza sonrası
gelişmeler hakkındaki bilgiler düzenli bir şekilde kayıt altına alınabilmektedir. Kazalar
ile ilişkilendirilebilen ve konu başlıkları altında gruplandırılabilen bilgi kaynakları
sayesinde kazalar ile ilgili detaylı görsel ve yazılı bilgilere tek bir noktadan ulaşım
olanağı sağlanmıştır. Bilgi sisteminin Internet üzerinden ulaşılabilir olması sayesinde
oluşacak envantere isteyen herkesin ulaşabilmesi mümkün hale getirilmiş, dolayısıyla
açık bir bilgi kaynağı yaratılmıştır. Ayrıca farklı kullanıcı seviyesi tanımlamaları ile
kazalar hakkında bilgi sahibi olan kişilerin bu bilgilerini mevcut bilgileri bozmayacak
şekilde sisteme ekleyebilmelerine imkan sağlanmıştır. Teknolojik kazaların gelecekte de
yaşanması kaçınılmaz bir gerçek olduğundan bilgi sistemi sadece geçmişte meydana
gelmiş kazalar için değil, gelecekte yaşanacak kazalar için de kullanılabilir durumdadır.
Geliştirilen bilgi sisteminin Internet tabanlı hazırlanmasının iki temel nedeni
bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; derlenecek bilgilerin genel erişime açılarak ilgili
diğer kişilerle paylaşılması ve bu sayede ulaşılabilir ve zengin içerikli bilgi kaynağı
eksikliğinin azaltılmasıdır. Đkincisi ise; mevcut yazılı kaynaklara ek olarak, gerek konu
ile ilgili resmi ve özel sektörden kişilerin tecrübe ve bilgi birikimlerinin, gerekse
kazaları yaşamış veya tanık olmuş kişilerin deneyimlerinin de derlenebilmesinin
sağlanmasıdır. Bu sayede arşiv çalışmalarından elde edilebilecek bilgilerden çok daha
farklı boyutlarda bilgilere ulaşılabileceği düşünülmektedir.
Bilgi yönetimi sisteminin geliştirilmesi ile ilk aşaması tamamlanmış olan
Türkiye Teknolojik Kaza Bilgi Sistemi ile ilgili çalışmalar, kazalar ile ilgili bilgilerin
derlenmesi amacıyla çeşitli kaynaklar taranarak yapılmakta olan envanter çalışması ile
devam etmektedir. 1976 – 2006 yılları arasında 30 yıllık bir dönemi hedefleyen arşiv
çalışması kapsamında Türkiye’de yaşanmış endüstriyel ve askeri tesis, deniz, kara ve
boru hattı taşımacılığı ile madencilik alanlarında yaşanmış önemli teknolojik kazalara
ait bilgiler gazete arşivleri ve ulaşılabilen diğer bilgi kaynaklarından derlenerek sayısal
ortama aktarılmakta ve bilgi sistemine dahil edilmektedir. Envanter tamamlandıktan
sonra elde edilen bu bilgiler analiz edilerek meydana gelmiş teknolojik kazaların neden
olduğu kayıplar ve özellikle yarattıkları çevresel problemler ile ilgili istatistiklere ve
detaylı analizlere ulaşılması amaçlanmaktadır. Elde edilecek bilgiler gerek uluslararası
veri tabanlarındaki eksik bilgilerin tamamlanmasında, gerekse Avrupa Birliği üyeliği ve
uluslararası anlaşmalara taraf olunması durumunda talep edilecek raporlama
ihtiyaçlarının karşılanmasında kullanılabilir. Teknolojik kazalar ile ilgili ulusal
araştırma ve çalışmalarda da kaynak olarak oldukça fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
Envanter çalışması tamamlandıktan sonra bilgi sistemi www.teknolojikkazalar.info
adresinden kullanıma sunulacaktır.
Referanslar
EPA (1995), “User’s Guide to Federal Accidental Release Databases”, EPA 550-B-95001, U.S. Environmental Protection Agency, Office of Solid Waste and
Emergency Response, Chemical Emergency Preparedness and Prevention
Office.
Girgin, S. ve Yetiş, Ü. (2007), “Seçilmiş Uluslararası Veri Tabanlarında Türkiye’de
Yaşanmış Endüstriyel Kazalar”, Türkiye Kazalar ve Çevre 1. Ulusal Çalıştayı,
Ankara.
IMO (2005), “Casualty-related matters reports on marine casualties and incidents –
Revised harmonized reporting procedures”, MSC-MEPC.3/Circ.1, International
Marine Organization, London.
Kirchsteiger, C. (1999), “The functioning and status of the EC’s major accident
reporting system on industrial accidents”, Journal of Loss Prevention in the
Process Industries, Volume 12, No. 1, 29-42 p.
Download

Türkiye Teknolojik Kazalar Bilgi Sistemi: Genel