Konu Başlıkları
1.
İmla Kuralları
1. Bazı Ek ve Sözcüklerin Yazılışı
2.
1.
Bağlaç Olan da, de’nin Yazılışı
2.
Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı
3.
Bağlaç Olan ne… ne… ‘nin Yazılışı
4.
Soru Eki mı, mi, mu, mü’nün Yazılışı
5.
ile’nin Ek Olarak Yazılışı
6.
iken’in Yazılışı
7.
Ek Fiil Olan imek’in yazılışı
8.
Mastar Eklerinin Yazılışı
9.
Pekiştirmeli Sıfatların Yazılışı
Sayıların Yazılışı
Temel Kavramlar
Bu bölümde; imla kurallarının ne olduğu, bir yazıda doğabilecek yazım
yanlışlarının neler olduğu, yazım yanlışlarının nasıl giderilmesi gerektiği
konularına değinilecektir.
İmla Kuralları
Bir dilin belli kurallarla yazıya geçirilmesi imla (yazım) olarak adlandırılır. İmla
kurallarına dikkat etmeme veya konuştuğu gibi yazma, teknolojinin yazıyı etkilemesi
her dilde görülebilen bir eğilimdir. Ancak bu eğilimin doğru olduğu düşünülmemelidir.
Türkçeyi kullanan her birey dilin gerektirdiği ölçütleri doğru bir şekilde kullanmalıdır.
İmla ya da başka bir tabirle yazıma dikkat edilmesi gerekmektedir. İmla kurallarını neler
olduğunu inceleyeceğiz:
Bazı Ek ve Sözcüklerin Yazılışı
Bağlaç Olan da, de’nin Yazılışı
Bağlaç olan da, de ayrı yazılır. Kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne bağlı olarak
ünlü uyumuna uyar. te, ta olarak yazılmaz. Kendisinden önceki özel isimlerden kesme
işaretiyle ayrıldığı durumlarda yazım yanlışı yapılır.
ya sözüyle birlikte kullanılan da ayrı yazılır.
NOT: Bulunma hal eki olan –da, -de, -ta, -te ile bağlaç olan da, de’nin yazımı
karıştırılmaktadır. Ancak, bulunma hal eki isminden de anlaşılacağı üzere ektir ve
mutlaka kendisinden önceki kelimeye bitişik yazılır.
Ör:
Dayımlar da Ankara’da yaşıyorlar.
Yurtta sulh, cihanda sulh. (Mustafa Kemal ATATÜRK)
Bağlaç Olan ki’nin Yazılışı
Bağlaç olan ki ayrı yazılır. Birkaç örnekte kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır: çünkü,
halbuki, sanki.
NOT: Aitlik hal eki olan -ki ile bağlaç olan ki’nin yazımı karıştırmaktadır. Ancak aitlik
hal eki isminden de anlaşılacağı üzere ektir ve mutlaka kendisinden önceki kelimeye
bitişik yazılır.
Ör:
Böyle yorgun yorgun ders yapılmaz ki!
Dizlerimdeki ağrı bir türlü geçmedi.
Bağlaç Olan ne… ne… ’nin Yazılışı
ne… ne … bağlacının kullanıldığı cümlelerde fiil mutlaka olumlu olmalıdır. Aksi hali
anlatım bozukluğuna yol açar.
Ör:
Ne beni üzsün ne kendini.
Ne annesinde ne de kendi evindeydi.
Soru Eki mı, mi, mu, mü’nün Yazılışı
Bu ek ayrı yazılır ve kendisinden önceki sözcüğün son ünlüsüne bağlı olarak ünlü
uyumuna uyar. Soru ekinden sonra gelen ekler, bu eke bitişik olarak yazılır.
Ör:
Annenler de gelecek mi?
Beni seviyor musun?
Sesim yorgun mu geliyor?
ile’nin Ek Olarak Yazılışı
ile hem kendisinden önceki sözcükten ayrı hem de önceki sözcükle bitişik yazılabilir.
Bitişik olarak yazıldığında şu kural uygulanır: ünsüzle biten kelimelere geldiğinde i
ünlüsü düşer ve ünlü uyumuna uyar; ünlüyle biten kelimelere geldiğinde i ünlüsü düşer
ve araya y ünsüzü girer, ünlü uyumuna uyar.
Ör:
Doğan güneşle geldi kapıma.
Çocuklarıyla çok mutlu bir hayatı vardı. iken’in
Yazılışı
iken kendisinden önceki sözcükle bitişik yazılabildiği gibi bu sözcükten ayrı da
yazılabilir. Bitişik olarak yazıldığında şu kural uygulanır: ünsüzle biten kelimelere
geldiğinde i ünlüsü düşer; ünlüyle biten kelimelere geldiğinde i ünlüsü düşer ve araya
y ünsüzü girer. Bu ek ünlü uyumuna uymayan bir ektir, yani bu ek bitişik yazıldığı
zaman ünsüzü daima ince kalır.
Ör:
Ben ders çalışırken annem uyuyordu.
Ali yanımdayken ben çok mutluyum.
Ek Fiil Olan imek’inYazılışı
imek, çoğunlukla ekleşmiş olarak kullanılır ve ünlü uyumuna uyar. Ünsüzle biten
sözcüklere eklendiğinde başındaki i ünlüsü düşer. Ünlüyle biten sözcüklere
eklendiğinde ise i ünlüsü düşer ve araya y ünsüzü girer.
Ör:
Yaşadıklarıma çok yabancıydı.
Onu çok seviyordum.
Gelirse gelir gelmezse gelmez.
Mastar Eklerinin Yazılışı
-mak, -mek mastarlarıyla biten sözcüklerden sonra, -a, -e, -ı, -i eklerinden biri geldiğinde
araya y ünsüzü girer.
Ör:
Kitap okumayı çok severim.
Terminalde beklemeyi hiç sevmem.
Pekiştirmeli Sıfatların Yazılışı
Bu sıfatlar bitişik yazılır.
Ör:
Soğuktan yanakları kıpkırmızı olmuştu.
Yağmurda sırılsıklam olduk.
Sayıların Yazılışı
 Sayılar metin içerisindeyken yazıyla gösterilir: dört kardeş, üç yıldır.
 Saat, ölçü birimi, istatistik verilere ilişkin sayıların gösteriminde rakam kullanılır: Saat
09:00’da, %50, 34 metre.
 Bir sayı birden fazla kelimeden oluşuyorsa, o sayı ayrı yazılır.
 Üleştirme sayıları sayıyla yazılır: üçer, yedişer.
 Kesirli sayılarda, kesir virgülle ayrılır: 9,5, 10,36
 Para ile ilgili belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır: 240, 55 (ikiyüzelli YTL, ellibeş YKr).
 Sıra sayıları hem yazıyla hem rakamla gösterilebilir: 5., 12’inci, 7’nci.
 Romen rakamları ancak yüzyıllarda, hükümdar adlarında, tarihlerde, ayların
yazılışında, kitap ve dergi ciltlerinde ve kitapların asıl bölümlerinden önceki
sayfaların numaralandırılmasında kullanılabilir: X. yüzyıl, III. Murat, I. Cilt.
Download

3. İmla Kuralları