09/10/14 Psikiyatride tanı sınıflandırması neden yapılır? Psikiyatrik Tanı ve Sınıflandırma Yrd. Doç. Dr. Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Psikiyatride kullanılan sınıflandırma sistemleri •  DiagnosSc and StaSsScal Manual of Mental Disorders (DSM) –  Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması ve Sınıflandırılması Elkitabı •  InternaSonal StaSsScal ClassificaSon of Diseases and Related Health Problems (ICD) –  Hastalıkların ve Bunlarla İlişkili Sağlık Sorunların Uluslararası İstaSsSksel Sınıflandırması •  Psikiyatrik tanıları birbirinden oldukça belirgin sınırlarla ayırt etmek. –  Özgül tedaviler uygulanabilir. •  Sağlık çalışanları arasında ortak bir dil oluşturmak. •  Tanı ölçütleri tanımlanan hastalıklar dışında durumlar için de daha kapsamlı araş8rmaların yapılmasını sağlamak. Psikiyatride tanı koyma •  Psikiyatride hiçbir belirS ya da bulgu tek başına tanı koydurucu (patognomonik) değildir. •  Psikiyatride birçok hastalık, birçok yönüyle birbiriyle örtüşür. –  Kapsanan tanı ölçütlerinin yanı sıra dışlayan tanı ölçütleri de göz önünde bulundurulur. •  Birtakım hastalıklar başka birtakım hastalıkların al_nda yer alabilir. –  Tanı aşama sırası (hiyerarşisi) vardır. –  Birtakım tanılar eş zamanlı olarak (eştanı) konulabilir. Psikiyatride tanı koyma (devam) Psikiyatride tanı koyma (devam) •  Genel 8bbi duruma bağlı ya da madde kullanımına bağlı ortaya çıkan psikiyatrik sendromlar özgül bir psikiyatrik hastalık olarak düşünülmez. •  Psikiyatride tanı koyarken hastanın hem o sıradaki hem de geçmişteki ve izlem süresince durumu göz önünde bulundurulmalıdır. •  Psikiyatride belirli birtakım hastalıkların tanısının konulabilmesi için belirli bir zaman dilimini kapsaması gerekir. •  Psikiyatrik bozukluklar bedensel bir hastalığın biyolojik bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. •  İlaç tedavisi sonucu psikiyatrik bozukluklar ortaya çıkabilir. •  Bedensel hastalıklara psikolojik bir tepki olarak psikiyatrik bozukluk ortaya çıkabilir. –  Hastanın izlemi sırasında daha önce konulan tanı değişSrilebilir. 1 09/10/14 Psikiyatride tanı koyma (devam) •  Birtakım psikiyatrik bozukluklar bedensel hastalık gibi kendini gösterebilir. •  Psikiyatrik hastalıkla kişinin zeka düzeyi ya da kişilik özellikleri ve bozukluğu arasında çoğu zaman bir ilişki bulunmaz. •  Belirli birtakım tanıların konabilmesi için yaş sınırı vardır. •  Psikiyatrik hastalıklar birincil ya da ikincil olarak ortaya çıkabilir. DSM-­‐IV-­‐TR’nin Özellikleri •  Psikiyatrik hastalıkların klinik görünümlerini tanımlamayı amaçlar. –  Hastalıkların nedenleri üzerinde durmaz. –  Tedavi yaklaşımlarından söz etmez. •  Herbir psikiyatrik hastalık için tanı ölçütleri seD vardır. •  Herbir psikiyatrik bozukluk başka birtakım özellikler açısından da ele alınır. –  Yaş, kültür, cinsiyet, prevalands, insidans, risk, gidiş, komplikasyon, zemin hazırlayıcı/yakınlaş_rıcı etkenler, ailesel örüntüler ve ayırıcı tanı vs. •  Çokeksenli değerlendirme yapılır. DSM’nin Tarihçesi • 
• 
• 
• 
• 
DSM-­‐I (1952) DSM-­‐II (1968) DSM-­‐III (1980) à DSM-­‐III-­‐R (1987) DSM-­‐IV (1994) à DSM-­‐IV-­‐TR (2000) DSM-­‐V (2014) DSM-­‐IV-­‐TR’de Çokeksenli Değerlendirme •  Eksen I: Klinik bozukluklar ve klinik ilgi odağı olabilecek diğer durumlar. •  Eksen II: Kişilik bozuklukları ve Mental Retardasyon •  Eksen III: Fizik bozukluk veya genel _bbi durum •  Eksen IV: Psikososyal ve çevresel sorunlar •  Eksen V: İşlevselliğin Genel Değerlendirmesi Ölçeği (IGD) skoru Eksen I •  Genellikle ilk kez bebeklik, • 
çocukluk ya da ergenlik • 
döneminde tanısı konan • 
bozukluklar • 
•  Deliryum, demans, amnesSk bozukluklar • 
•  Başka bir yerde sınıflandırılmayan genel _bbi bir • 
duruma bağlı mental • 
bozukluklar •  Madde ile ilişkili bozukluklar • 
•  Şizofreni ve diğer psikoSk bozukluklar • 
•  Duygudurum bozuklukları •  Anksiyete bozuklukları Somatoform bozukluklar Yapay bozukluklar DisosiyaSf bozukluklar Cinsel bozukluklar ve cinsel kimlik bozuklukları Yeme bozuklukları Uyku bozuklukları Başka bir yerde sınıflandırılmayan dürtü kontrolü bozuklukları Uyum bozuklukları Kilinik ilgi odağı olabilecek diğer durumlar Eksen II •  Kişilik Bozuklukları –  Paranoid kişilik bozukluğu –  ŞizoSpal kişilik bozukluğu –  AnSsosyal kişilik bozukluğu –  Borderline kişilik bozukluğu –  Histriyonik kişilik bozukluğu –  NarsisisSk kişilik bozukluğu –  Çekingen kişilik bozukluğu –  Bağımlı kişilik bozukluğu –  Başka türlü adlandırılamayan kişilik bozukluğu •  Mental Retardasyon 2 09/10/14 Eksen III •  Enfeksiyon ve parazit hastalığı •  Neoplazmlar • 
•  Endokrin, beslenmeyle ilgili ve metabolik bozukluklar ve • 
bağışıklık bozuklukları •  Kan ve kan yapıcı organların • 
hastalıkları • 
•  Sinir sistemi ve duyu organlarının hastalıkları • 
•  Dolaşım sistemi hastalıkları •  Solunum sistemi hastalıkları • 
•  Sindirim sistemi hastalıkları •  Genitoüriner sistem hastalıkları •  Gebelik, doğum ve puerperium komplikasyonları Deri ve sübkutan doku hastalıkları Kas iskelet sistemi ve bağ dokusu hastalıkları Konjenital anomaliler Perinatal dönemden köken alan belirli durumlar BelirSler, bulgular ve yanlış tanımlanmış durumlar Yaralanma ve zehirlenme Eksen V Eksen IV Birincil destek grubuyla olan sorunlar Toplumsal çevre ile ilişkili sorunlar EğiSm sorunları Mesleki sorunlar Barınma sorunları Ekonomik sorunlar Sağlık kuruluşlarına ulaşma sorunları Yasal sistemle ters düşme sonucu doğan sorunlar/suç işleme •  Diğer psikososyal ve çevresel sorunlar • 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
IGD •  IGD skorunu gösterir. –  Belli bir zaman diliminde hastanın genel işlevsellik düzeyi hakkında yargıda bulunulur. –  İşevsellik başlıca üç alanda değerlendirilir; •  Toplumsal •  Mesleki •  Psikolojik –  100 puan üzerinden değerlendirme yapılır. IGD (Devam) 3 
Download

Psikiyatrik Tanı ve Sınıflandırma Dr. Emrah