I
Doç.Dr.Özlem Yenerer ÇAKMUT
Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı
Öğretim Üyesi
KİŞİLERİN HUZUR ve SÜKUNUNU BOZMA
ve
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇLARI
II
Yayın No
: 3077
Hukuk Dizisi :1513
1. Bası - Şubat 2014 / İSTANBUL
ISBN 978 - 605 - 333 - 104 - 9
Cop­yright© Bu ki­ta­bın bu ba­sı­sı için Tür­ki­ye’de­ki ya­yın hak­la­rı BE­TA Ba­sım Ya­yım Da­
ğı­tım A.Ş.’ye ait­tir. Her hak­kı sak­lı­dır. Hiç­bir bö­lü­mü ve pa­rag­ra­fı kıs­men ve­ya ta­ma­men
ya da özet ha­lin­de, fo­to­ko­pi, fak­si­mi­le ve­ya baş­ka her­han­gi bir şe­kil­de ço­ğal­tı­la­maz,
da­ğı­tı­la­maz. Nor­mal öl­çü­yü aşan ik­ti­bas­lar ya­pı­la­maz. Nor­mal ve ka­nu­nî ik­ti­bas­lar­da kay­
nak gös­te­ril­me­si zo­run­lu­dur.
Dizgi
: B e t a B a s ı m A . Ş .
Baskı - Cilt
: Net Kırtasiye Tan. ve Matbaa San. Tic. Ltd. Şti. (Sertifika No: 13723)
Taksim Cad. Yoğurtçu Faik Sok. No: 3 Taksim
Beyoğlu/İSTANBUL Tel: (0-212 249 40 60)
Kapak Tasarım: Gülgonca Çarpık
Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136)
Narlıbahçe Sok. Damga Binası No: 11
Cağaloğlu - İSTANBUL
Tel : (0-212) 511 54 32 - 519 01 77
Fax: (0-212) 513 87 05 - 511 36 50
www.betayayincilik.com
III
İnsan kanabilir mi böyle sevgiye?
Durabilir mi öpmeden, koklamadan, görmeden.
İlahi güce şükredebilirim yalnızca
Lütfuyla mutluluğu bağışladığına.
IV
V
ÖNSÖZ
İnsan toplumsal bir varlık olarak yaşamını birçok kişiyle birlikte sürdürür.
Bu hem zorunluluk hem de istek olarak kendini gösterir.
Birlikte yaşamak kolay bir süreç olmadığından belirli kurallara uymayı gerektirir. Bu kurallar hukukun varlığını yaşamda hissettirmesidir, ki böylece toplumsal düzen gerçekleşir.
Kurallara uygun yaşamak insanların içsel ve dışsal anlamda huzur içinde
olmasını sağlar. Hukuk sadece insanların değil doğal ortamın ve diğer canlıların
da özlerine uygun yaşamasının aracıdır. Yaşamı düzenleyen hukuk, getirdiği kurallarla hem insanların birbirleriyle ilişkilerini ve hem de insanın doğa ve diğer
canlılarla ilişkilerini düzeni sokar.
Düzen insanın sağlıklı olmasını sağlarken aynı zamanda çevrenin de sağlıklı olmasına olanak tanır. Böylece sağlıklı çevrede yaşayan insan huzur ve sükun içinde varlığını sürdürür.
Çalışma konumuzu seçerken yoğun bir şehirde yaşayan bizlerin huzur ve
sükununun ceza hukuku kapsamında nasıl ve hangi koşullarla korunduğunu,
gürültüye neden olunması halinde sonuçların ne olduğunu tespit etmeyi amaçladık. Sağlıklı çevrede yaşama hakkımızın doğal sonucu olan gürültüsüz bir ortamda huzur içinde bulunma hakkına hukuken verilen anlamı ve değeri belirlemeyi amaçladık.
Her eser onu kaleme alan kişinin adıyla yaşar, ancak önemle belirtmek gerekirki, çalışmayı gerçekleştiren kişinin arkasında manevi anlamda anlatılması
mümkün olmayan değerli katkıları olanlar vardır. Bu nedenle eserin başında
onların isimlerini anmak ve içten duygu ve teşekkürlerimi gönülden gönüle tüm
saygı ve sevgimle iletmek zaruretini duymaktayım.
Öncelikle akademik yaşantımın başından bugüne kadar her adımımda beni
destekleyen hep yanımda olan değerli Hocam Prof.Dr. Nur Centel’e teşekkürümü dile getirmek istiyorum. Hocam için ne desem ne söylesem az. Bilim insanı
ve gerçek akademisyenin nasıl olması gerektiğini kendisinden öğrenmeye gayret
ettim; oldum demiyorum umarım olabileceğim. Değerli ve saygıdeğer Hocam’a
VI
tüm emekleri ve yaptıkları, karşılıksız verdikleri için sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
Her zaman olduğu gibi çalışma konumu öğrendiği andan itibaren destekleyici konuşmaları ile her zaman beni teşvik eden, akademik yaşantıma önemli
katkılar sağlayan saygıdeğer Hocam Prof.Dr.Yener Ünver’e de en içten teşekkürlerimi belirtmek isterim.
Yine akademik yaşantımda önemli yer sahibi olan değerli Hocam Prof.
Dr.M.Emin Artuk’a da en derin teşekkürlerimi sunmak isterim.
Akademisyen olarak iş dünyasına adım atmamın asıl nedeni olan ve böylesi zor bir dünya içinde benimle birlikte günlerini geçirmek zorunda kalan, iyi
günümde zor günümde daima yanımda olan her açıdan bana desteğini esirgemeyen yaşam arkadaşım eşim Alp Çakmut’a en içten teşekkürümü iletmek
istiyorum. Ailemizin en değerli üyesi, uzun soluklu yolda bana her zaman destek
olan biricik cantanem İdil’ime gösterdiği anlayış için sonsuz teşekkürler. İyi ki
varsınız, siz olmasaydınız başarmam güç olurdu.
Ayrıca her zaman yanımda olduğuna inandığım rahmetli babam Mustafa
Yenerer’e saygı ve sevgi ile şükranlarımı iletirken, sevgisiyle beni kucaklayarak
her anlamda desteğini yanımda hissettiğim annem Nermin Yenerer’e, hiçbirini
ayıramayacağım kıymetlilerim Seda, Aydın, Mustafa ve Sıla Baltacı’ya, ayrıca
Nurettin Çakmut’u rahmetle anarken Refiya, Banu Çakmut ve Öykü Yuvanç’a
verdikleri destek, moral ve gösterdikleri sabır için kucak dolusu sevgi ve teşekkürler….
Kitabın hazırlanması sırasında gerekli kaynaklara ulaşmak konusunda yardımlarını esirgemeyen asistanımız Alev Dilber’e ve Marmara Üniversitesi Hukuk
Fakültesi kütüphanesinden uzman Nurdane İnan ve uzman Serpil Yıldırım’a,
emekli kütüphane müdürümüz Bilge Tezel’i de rahmetle anarak, çok teşekkür
ederim.
Bu vesile ile kitabı, Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.’de özenli bir biçimde
baskıya hazırlayan sevgili Gülgonca Çarpık’a ve ayrıca kısa bir süre içerisinde
yayınlanmasını sağlayan sayın Seyhan Satar ile tüm Beta çalışanlarına gösterdikleri çaba ve ilgiden dolayı teşekkürlerimi iletmek istiyorum.
İlgi duyan herkese katkısı olması dileğiyle…
Erenköy, Şubat 2014
Özlem YENERER ÇAKMUT
VII
İÇİNDEKİLER
Önsöz............................................................................................. V
İçindekiler.................................................................................... VII
Kısaltmalar.................................................................................... XI
Giriş................................................................................................. 1
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL BİLGİLER
§1. Huzur, Sükun ve Gürültünün İlgili
Olduğu Haklar
I. Genel Olarak............................................................................ 5
II. Anayasal Bakış......................................................................... 5
1.Yaşama Hakkı...................................................................... 5
2.Sağlık Hakkı......................................................................... 9
3.Sağlıklı Çevrede Yaşama Hakkı ....................................... 13
4.Özel Yaşamın Gizliliği Hakkı............................................ 17
§2. Hukuki Metinlerde
Yer Alan Düzenlemeler
I. Genel Olarak.......................................................................... 23
II. Ulusal Alanda........................................................................ 23
1.Anayasa ............................................................................. 23
2.Türk Medeni Yasası ......................................................... 25
3.Türk Ceza Yasası................................................................ 29
III. Uluslararası Alanda............................................................... 30
1.Sözleşmeler........................................................................ 30
a. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi........................... 30
b. Çocuk Hakları Sözleşmesi............................................ 30
c. Stockholm Bildirgesi..................................................... 31
VIII
d.Afrika İnsan ve Halklar Hakları Şartı........................... 32
e. Dünya Doğa Şartı.......................................................... 32
f. Rio Bildirgesi................................................................. 33
g. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi................................. 33
2.Anayasalar......................................................................... 37
3.Ceza Yasaları...................................................................... 40
§3. Tarihsel Durum
I. Genel Olarak.......................................................................... 44
II. Roma Hukukunda ................................................................. 44
III. İslam Hukukunda.................................................................. 45
IV. Türk Hukukunda................................................................... 46
1.Osmanlı Hukukunda......................................................... 46
2.Cumhuriyet Dönemi Hukukunda..................................... 47
a. 765 Sayılı Türk Ceza Yasası’nda................................... 47
b. 5237 Sayılı Türk Ceza Yasası’nda................................. 48
İKİNCİ BÖLÜM
KİŞİLERİN HUZUR VE SÜKUNUNU
BOZMA SUÇU
§4. Kişilerin Huzur ve Sükununu Bozma Suçu
I. Genel Olarak.......................................................................... 49
II. Eski ve Yeni Yasa’nın Karşılaştırılması................................. 50
III. Suçla Korunan Hukuki Değer................................................ 52
IV. Suçun Faili............................................................................. 53
V. Suçun Mağduru..................................................................... 53
VI. Suçun Unsurları.................................................................... 54
1.Maddi Unsur...................................................................... 54
2.Hukuka Aykırılık Unsuru................................................. 64
a. Genel Olarak.................................................................. 64
b. İlgilinin Rızasının Suçun Oluşumuna Etkisi............... 66
3.Manevi Unsur.................................................................... 68
VII.Suç ve Cezaya Etki Eden Nedenler....................................... 69
1.Suçu Ağırlaştıran Nedenler............................................... 69
2.Suçu Hafifleten Nedenler.................................................. 69
IX
3.Suçun Şikayete Tabi Olması............................................. 70
VIII. Suçun Özel Görünüş Şekilleri............................................. 71
1.Teşebbüs.......................................................................... 71
2.İçtima............................................................................... 71
3.İştirak............................................................................... 72
IX.Yaptırım.................................................................................. 72
X.Zamanaşımı........................................................................... 74
XI. Muhakemeye İlişkin Kurallar................................................ 74
§5. Benzer Hukuka Aykırı Hareketler
I. Genel Olarak.......................................................................... 79
II. Stalking-Israrlı Takip............................................................. 79
III.Mobbing................................................................................. 83
IV.Taciz....................................................................................... 86
V.Spam...................................................................................... 89
VI. Rahatsız Etme Kabahati......................................................... 93
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GÜRÜLTÜYE NEDEN OLMA SUÇU
§6. Gürültüye Neden Olma Suçu
I. Genel Olarak.......................................................................... 95
II. Eski ve Yeni Yasa’nın Karşılaştırılması................................. 95
III. Suçla Korunan Hukuki Değer................................................ 96
IV. Suçun Faili............................................................................. 96
V. Suçun Mağduru..................................................................... 97
VI. Suçun Unsurları.................................................................... 97
1. Maddi Unsur...................................................................... 97
2. Hukuka Aykırılık Unsuru............................................... 109
a. Genel Olarak................................................................ 109
b. Yasalarla Belirlenen Yükümlülüklerin
Yerine Getirilmesi........................................................ 111
3. Manevi Unsur.................................................................. 113
VII.Suç ve Cezaya Etki Eden Nedenler..................................... 115
1.Suçu Ağırlaştıran Nedenler............................................. 115
2.Suçu Hafifleten Nedenler................................................ 115
X
VIII. Suçun Özel Görünüş Şekilleri........................................... 115
1. Teşebbüs......................................................................... 115
2. İçtima.............................................................................. 116
3. İştirak.............................................................................. 116
IX.Yaptırım................................................................................ 116
X.Zamanaşımı......................................................................... 118
XI. Muhakemeye İlişkin Kurallar.............................................. 118
§7. Gürültüye İlişkin Diğer Bazı Düzenlemeler
I. Genel Olarak........................................................................ 119
II. Kabahatler Yasası................................................................. 119
III. Özel Düzenlemeler.............................................................. 122
1.Polis Vazife ve Selahiyet Yasası ...................................... 122
2.Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasası........................... 122
3. Büyükşehir Belediyesi Yasası.......................................... 123
4. Belediye Yasası................................................................ 123
5. Çevre Yasası..................................................................... 124
6. Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Yönetmeliği........ 124
7. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmelik....................................................................... 125
8.Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından
Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu İle
İlgili Yönetmelik.............................................................. 126
SONUÇ....................................................................................... 127
KAYNAKÇA.................................................................................129
XI
KISALTMALAR
AHFD : Ankara Hukuk Fakültesi Dergisi
Alm. CY
: Alman Ceza Yasası
Alm. OWiG : Alman Ordnungswidrigkeitengesetz
AÜ.SBF.
: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi
AyM
: Anayasa Mahkemesi
AyMKD
: Anayasa Mahkemesi Kararlar Dergisi
Bak./bak. : Bakınız
BBK : Büyükşehir Belediyesi Kanunu
BelK : Belediye Kanunu
BK
: Türk Borçlar Kanunu
C. : Cilt
CHD : Ceza Hukuku Dergisi
CMK : Ceza Muhakemesi Kanunu
CÜ : Cumhuriyet Üniversitesi
çev. : çeviren
ÇK : Çevre Kanunu
dn.
: dipnot
DEÜHFD : Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
EHK : Elektronik Haberleşme Kanunu
Hrsg. : Herausgeber
İAÇRY : İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik
İHAM : İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi
İHAS : İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
İİBD : İktisadi İdari Bilimler Dergisi
İÜHFM : İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası
k.no.
: kenar numarası
KK
: Kabahatler Kanunu
M/m. : madde
MK
: Türk Medeni Kanunu
MÜ.
: Marmara Üniversitesi
XII
mük.
:mükerrer
No.
:Numara
RG : Resmi Gazete
Sec. : Section
StGB
:Strafgesetzbuch
TCK : Türk Ceza Kanunu
vd.
: ve devamı
Y CD : Yargıtay Ceza Dairesi
Y HD : Yargıtay Hukuk Dairesi
YCGK : Yargıtay Ceza Genel Kurulu
YHGK : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
YKD
: Yargıtay Kararları Dergisi
WHO : World Health Organization (Dünya Sağlık Örgütü)
ZirveÜHFD : Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Download

KİŞİLERİN HUZUR ve SÜKUNUNU BOZMA ve GÜRÜLTÜYE