Prosesle Karma Yem Değerinin
Artırılmasındaki Son Gelişmeler
Birger Svihus
Hayvan Besleme Profesörü
Dünya karma yem üretiminin
bölgesel dağılımı
Dünya Karma Yem Üretimi (milyon ton)
2
Yem
teknolojisi
Besleme
3
Kimya
Dozajlama
ve mikro
dozajlama
Peletleme Soğutma
Ekspander Kurutma
Ekstruder
Paketleme
Depolama
Karıştırma
Alım
Öğütme
TİPİK BİR FABRİKA PROSES AKIŞ ŞEMASI
Dozajlama
ve mikro
dozajlama
Peletleme Soğutma
Ekspander Kurutma
Ekstruder
Paketleme
Depolama
Karıştırma
Alım
Öğütme
TİPİK BİR FABRİKA PROSES AKIŞ ŞEMASI
Çekiçli Değirmen
4
Valsli Değirmen
Çekiçli değirmende (HM, 3 veya 6 mm) veya valsli değirmende
(RM) buğday partikül dağılımı (g/kg)
HM3
HM6
RM3
RM6
RM9
<0.2 mm
143
91
96
57
15
0.2-0.5 mm
201
122
163
95
27
0.5-1.0 mm
320
214
396
240
46
1.0-1.6 mm
266
253
322
456
153
1.6-2.0 mm
58
146
19
124
383
2.0-2.8 mm
12
124
3
28
338
>2.8 mm
0
50
1
1
38
Yemeye ayrılan zaman (%)
Rasyon
Vilarino et al., 1996 Br. Poult. Sci. 37, 895-907 (A=normal rasyon,
B=seyreltilmiş rasyon, L= iri pelet, S=küçük pelet)
Peletlemenin laktasyondaki süt ineklerinin
performansına etkisi (dos Santos et al. 2011)
Peletlemenin yüksek verimli süt ineklerinin
performansına etkisi (von Keyserlingk et al., 1998)
Macro-yapı
İnce veya pelet formda buğday rasyonları
verilen broylerlerin performansı (Svihus et al., 2004)
Yem
Ağırlık
tüketimi artışı
Yem/kaza AME
nım
İnce
rasyonlar
1790b
1065b
1.69a
11.6b
Pelet
rasyonlar
2114a
1341a
1.58b
11.8a
Dozajlama
ve mikro
dozajlama
Peletleme Soğutma
Ekspander Kurutma
Ekstruder
Paketleme
Depolama
Karıştırma
Alım
Öğütme
TİPİK BİR FABRİKA PROSES AKIŞ ŞEMASI
Tavlayıcı
Ekspander peletleme
• Yüksek Isı – Kısa Zaman
Giriş
Inlet
gate
Inletkapısı
gate
Buhar ekleme
Steam
addition Annular
Dairesel gap
boşluk
Çıkış kapısı
Outlet
gate
Rumen protein ve nişasta yıkımına işlemenin etkisi
(Ljøkjel et al. 2003)
Yem
İşleme
RUP, %
RUS, %
Arpa
Öğütülmüş
51
17
Peletlenmiş
55
18
Ekspanderli
70
22
Öğütülmüş
22
12
Peletlenmiş
31
15
Ekspanderli
62
8
Öğütülmüş
69
55
Peletlenmiş
72
46
Ekspanderli
70
25
Yulaflar
Mısır
Proteinin rumende yıkılabilirliğine
işlemenin etkisi (Ljøkjel et al., 2003)
İşlemesiz
Peletleme
Ekspander peletleme 110 C
Ekspander peletleme 130 C
Arpa
Yulaflar
Mısır
Sorgum
Nişastanın rumende yıkılabilirliğine
işlemenin etkisi (Ljøkjel et al., 2003)
İşlemesiz
Peletleme
Ekspander peletleme 110 C
Ekspander peletleme 130 C
Arpa
Yulaflar
Mısır
Sorgum
Pelet presi
RULO
ROTASYONU
Disk
Rotasyonu
Peletler
KÜÇÜK DELİKLİ DİSK
Standart Disk
Standart Serbest Disk
Dış Sıralı Serbest Disk
Değişken Serbest Disk
İşlenmiş mısırın farklı seviyelerde ikamesiyle
oluşturulan ince yem ile beslenen broylerlerde
CAA/Yem oranı (Moritz et al., 2005)
*
Peletleme öncesi ve sonrasında
yem maddelerinin partikül dağılımı
(Svihus et al., 2004)
100 %
100 %
80 %
80 %
>2.8 mm
2.0-2.8 mm
60 %
60 %
1.6-2.0 mm
1.0-1.6 mm
0.5-1.0 mm
40 %
40 %
0.2-0.5 mm
<0.2 mm
20 %
20 %
0%
0%
HM3
HM6
RM3
RM6
Peletleme öncesi
rasyonlar
RM9
HM3
HM6
RM3
RM6
Peletleme sonrası
rasyonlar
RM9
Peletlemenin buğdaya dayalı broyler
rasyonlarında partikül dağılımına etkisi
(7 mm öğütme)
Abdollahi et al. (2011) Anim. Feed Sci. Technol. 168, 88– 99
Mikro yapı
Besi danalarının %80 öğütülmüş veya
bütün halde mısır ile beslemenin
sindirilebilirliği (Gorocica and Loerch, 2005)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Starch
Protein
KMDM
Nişasta
Protein
digestibility sindirilebilirliği
digestibility digestibility
sindirilebilirliği
sindirilebilirliği
Valsdeground
öğütülmüş
mısır
Roller
corn
Bütün halde
Whole
corn mısır
Kırılmış veya bütün halde mısır ile
beslenmiş besi danalarının
sindirilebilirliği (Gorocica and Loerch, 2005)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Cracked
corn
Kırılmış mısır
Bütün halde
Whole
corn
mısır
KM
DM
sindirilebilirliği
digestibility
Nişasta
Protein
Starch
Protein
sindirilebilirliği
sindirilebilirliği
digestibility digestibility
Partikül boyutunun rumen pH’sına etkileri
(Harstad, 1988)
7,4
Norm al
Coarse
7
pH
6,6
6,2
5,8
5,4
5
2
5
8
11 14 17
Saat
Hour
20 23
Kursağın yem geçişi, sağlık ve sindirilebilirlikteki kritik
rolü
From Hill, 1971
Öğütülmüş buğday rasyonu
Dane buğday rasyonu
Yemin yapısıyla Zahiri Metabolik Enerjide
(AME) oluşan önemli gelişmeler
Artış
Yapının kaynağı
Referans
3%
%33 Dane buğday
Preston et al., 2000
8%
%4 yulaf kabukları*
Hetland and Svihus, 2001
3%
%38 Dane buğday
Svihus et al., 2004
3%
%3 yulaf kabukları
Gonzales-Alvarado et al., 2007
8%
%6 talaş*
Amerah et al., 2009
5%
%20 Dane buğday
Biggs and Parsons, 2009
4%
%3 yulaf kabukları
Jimenez-Moreno et al., 2009
4%
%3 yulaf kabukları
Gonzales-Alvarado et al., 2010
*lifli materyale (fiber) göre düzeltilmiştir
KM
Mısır rasyonlarında dane buğdayın farklı
seviyelerinin broylerlerin AME’sine etkisi
(Biggs and Parsons, 2009)
Dane buğday olmayan
%5 Dane buğday
%10 Dane buğday
%15 Dane buğday
%20 Dane buğday
7 günlük yaşta
14 günlük
yaşta
21 günlük
yaşta
Talaşın Yumurtacı performansına etkisi
(Hetland et al., 2003a)
Yumurta üretimi 26-29
hafta, g/gün
Yem/yumurta ağırlığı
Kursak, g/kg Canlı ağırlık
İleal nişasta sindirimi
Amilaz, U/g jejunal KM
Safra asidi, mg/g jej. KM
Kursakta safra asidi, mg
Talaşsız
60
Talaşlar
57
1.63
10.9b
0.96b
257
32.5
11.5b
1.58
15.7a
0.98a
215
27.0
17.9a
Mide fonksiyonu
yem alımı
(ağızdan kursak yoluyla)
Kursak– öğütür ve
karıştırır, yem partikül
boyutu bağırsağa
geçmeden önce azaltılır,
yüksek KM
Emilim
(bağırsak)
Ön mide
küçük kapasite
uygun gastrik
aktiviteye izin verir
İri öğütülmüş yem mide gelişimini ve
fonksiyonunu teşvik eder
İşlevsiz mide
Mideye alım
(ağızdan)
Kursak – işlemiyor,
düşük KM. Yem partikül
boyutu bağırsağa
geçmeden önce
değişmemiş = azalmış
emilim
Emilim
(bağırsak)
Ön mide
geniş kapasite
içerikle teması
azaltır
İnce öğütülmüş yem mide uyarımını,
gelişimini ve işlevini azaltır
Farklı yapıda rasyonlarla beslenen
broylerlerin ölüm oranı (%) (Branton et al., 1987)
İnce öğütülmüş İri öğütülmüş
Buğdaya dayalı 28.9
18.1
Mısıra dayalı
3.4
12.6
Yemin yapısına göre sindirilebilirlikte
önemli gelişmeleri gösteren çalışmalar
Increase
Source of structure
Reference
14 %, dışkı nişasta
10 % yulaf kabukları
Rogel et al., 1987
2 %, ileal nişasta
10 % yulaf kabukları
Hetland and Svihus, 2001
15 %, ileal nişasta
39 % dane buğday
Svihus and Hetland, 2001
2 %, ileal nişasta
10 % yulaf kabukları
Hetland et al., 2003
3 %, dışkı nişasta
3 % yulaf kabukları
Gonzales-Alvarado et al., 2007
2 %, dışkı nişasta
7 % yulaf kabukları
Rougiere et al., 2009
7 %, dışkı protein
7 % yulaf kabukları
Rougiere et al., 2009
6 %, dışkı yağ
3 % yulaf kabukları
Jimenez-Moreno et al., 2009
11 %, ileal nişasta
6 % talaşlar
Amerah et al., 2009
2 %, dışkı nişasta
15 % yulaf/arpa kabukları
Sacranie et al, In press
Yulaf kabuklarının (10 %) broyler
performansına etkisi (Hetland et al., 2003)
Ağırlık artışı, g
Yulaf
kabuksuz
1463
Yulaf
kabukları
1435
Yem/CAA
Kursak, g/kg canlı ağırlık
1.56
20.6
1.52
26.0
İleal nişasta sindirimi
0.97b
0.99a
Pankreas, g/kg canlı ağırlık 2.1
Amilaz, U/g jejunal KM
Safra asidi, mg/g jej. KM
146b
11.7b
2.2
255a
18.0a
Partikül büyüklüğünün broylerlerin
duodenumundaki dağılımı (Hetland et al., 2002)
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0
Kontrol rasyonu
Control
diet
%30
30
% Dane
wholebuğday
wheat
0- 0.04 0.04- 0.1 0.1- 0.3 0.3- 0.9
mm
mm
mm
mm
Bağırsak içeriğindeki nişasta granülleri endosperm
hücrelerinde hapsolmuştur
Peron et al., 2007, Br. Poult. Sci. 48, 370-380
Farklı kafes sistemlerindeki 52 haftalık
yumurtacıların tüy skoru (Hetland et al.,
2003b)
18
16
14
12
10
Ground
wheat
dietrasyonu
Öğütülmüş
buğday
Dane buğday
Whole
wheatrasyonu
diet
8
6
4
2
0
cages
3- 3-hen
yumurtacılı
kafes
cages 16-hen
cages
8-8-hen
yumurtacılı
16- yumurtacılı
kafes
kafes
Mikro-yapının kanatlılarda
performans ve sindirime etkileri
• Kaba bir mikro-yapı kursak gelişimini
teşvik edecektir, karşılığında:
– Mikrofloradan kaynaklanan hastalıklara direnç
geliştirir
– Gelişmiş sindirim suyu salgısı ve ince
bağırsakta ince bir partükül dağılımı yoluyla
besin sindirilebilirliğini geliştirir
– Yem akışını düzenleyerek aşırı yem tüketimi
sorununu azaltır
14. Avrupa Kanatlı Konferansına kayıt için
www.epc2014.org!
Download

Prof. Dr. Birger SVIHUS