Elektronik-I Laboratuvar 3. Deney
Ad-Soyad:
1
mza:
Grup No:
Yarm Dalga Do§rultucu
Elektronik devre ve düzenlerin çal³mas için, DC gerilim kaynaklarna ihtiyaç vardr. Do§rul-
tucularda, ³ebeke gerilimi bir transformatör ile daha küçük bir seviyeye dü³ürülür.
diyotlar ile do§rultulur.
çevrilir.
Bu gerilim
Yani, ortalamas veya DC bile³eni olan tek yönlü dalgal bir i³arete
Bu i³aretin dalgall§, ltre edilerek azaltlr.Yarm dalga do§rultucu devresi “ekil 1'de
gözükmektedir. Çal³mas ³u ³ekildedir;
+
+
D
VA (t)
220 V 50 Hz
RL
−
VB (t)
−
Figure 1: Yarm Dalga Do§rultucu Devresi
• VA (t) “ARET POZTF SAYKILDAYKEN: Diyodun anodu katodunda daha pozitif oldu§u
için iletim durumuna geçer.
Devrede akm diyot ve yük direnci üzerinden geçerek akar.
Böylelikle devrenin çk³ gerilimi
VB (t) = VA (t)
olur.(“ekil 2)
i(t)
+
220 V 50 Hz
+
D
VA (t)
RL
−
VA (t)
−
Figure 2: Pozitif Alternans Durumu
• VA (t)
“ARET NEGATF SAYKILDAYKEN: Diyodun katodu anodundan daha pozitif
oldu§u için diyot kesim durumuna geçer. Diyot açk devre gibi davrand§ için devrede akm
akmaz, bu yüzden çk³ gerilim
VB (t) = 0V
olur.(“ekil 3)
i(t)
−
220 V 50 Hz
+
D
VA (t)
RL
0V
−
+
Figure 3: Negatif Alternans Durumu
1
VA (t)
t
VB (t)
t
Figure 4:
VA (t)
ve
VB (t)
i³aretleri
Yarm dalga do§rultucunun çk³ i³areti “ekil 4'deki gibi olu³maktadr.
1.
Ksm: “ekil 5'deki devreyi kurup,
VG = 1V (pk − pk), f = 1kHz, RL = 1kΩ
de§erleri için
giri³ ve çk³ i³aretini ayn seviyeye getirerek “ekil 6'ya çiziniz.
V
+
D
t
VG (t)
RL
Vo (t)
−
Figure 5: Deney Düzene§i
2
Figure 6: Giri³ ve çk³ i³aretleri
Filtreleme
Bir do§rultucudan elde edilen dalgal DC gerilim, ltrelenmedi§i sürece devrelerin beslen-
mesi için uygun de§ildir.
Bu i³lem DC çk³ uçlarna yüksek de§erli bir kapasitör ba§lanarak
yaplr.(“ekil 7) Ba§lanlacak kondansatör de§eri, dirence ba§l olarak seçilmelidir.
de§eri göz önünde tutularak devrenin frekansna göre ayarlanmaldr.
2
τ = R.C
V
+
+
RL
C
Do§rultucu Çk³
−
Vo (t)
−
t
Figure 7: Filtreleme Devresi
Figure 8: Filtre çk³
Kondansatör çk³ gerilimi yükselirken tepe de§erinde ³arj olur. Kondansatörde ³arj olan gerilim çk³ gerilim sfra do§ru dü³erken iki tepe nokta arasnda de³arj olarak devreyi besler.
Bu
noktada ³arj-de³arj süresi çok önemlidir.Bu ³ekilde olu³an çk³ gerilimi “ekil 8'de görülmektedir.
2. Ksm: “ekil 5'deki devrede yük direncine belirtilen de§erlerdeki kondansatörleri ba§layarak
ölçümleri tekrarlaynz, “ekil 9 ve “ekil 10'a çiziniz.
V
V
t
Figure 9: Yüke paralel
C = 1µF
ba§l
Figure 10: Yüke paralel
Soru: Kondansatör ba§l iken çk³ i³aretinin nasl olu³tu§unu açklaynz.
yarak)
3
t
C = 10µF
(
τ
ba§l
süresini hesapla-
3
Kenetleme Devreleri
Giri³teki sinyalin DC seviyelerini farkl bir düzeye çekmekte kullanlan devrelere kenetleyici de-
vreler denir.Kenetleme devreleri kondansatör ,diyot ve direnç kullanlarak olu³turulur.E§er çk³ta
ek bir kayma elde etmek istenirse diyota sabit bir gerilim kayna§ seri ba§lanr.
VA (t)
V
+
C
VG (t)
Vo (t)
RL
D
t
−
-V
Figure 11: Pozitif kenetleme devresi
Figure 12:
VG (t)
i³areti
Yukardaki ³ekilde pozitif bir kenetleyici devresi gösterilmi³tir. Giri³ geriliminin negatif alternansnda kondansatör ³arj olur.
τ = R.C
Devrede kondansatörün dejarj
RL
yük direnci üzerinden olur.
zaman sabiti uygulanan giri³ sinyalinin periyodundan çok büyüktür.
alternans boyunca kondansatör geriliminin sabit kald§ kabul edilir.
Böylece pozitif
Sonuç olarak pozitif alter-
nansta çk³ gerilimi sabit olan kondansatör gerilimi ile giri³ geriliminin toplamdr.
−
VG (t)
+
+
C
RL
D
Vo (t)
VG (t)
−
+
+
C
D
RL
−
−
Figure 13: Negatif alternans
Figure 14: Pozitif alternans
VA (t)
2.V
t
Figure 15:
VG (t)
4
i³areti
Vo (t)
3.Ksm:
VG = 5V (pk − pk), f = 1kHz, RL = 1kΩ
ve
C = 1µF
iken giri³ ve çk³ i³aretini
ayn seviyeye getirerek “ekil 17'ye çiziniz. Diyodu ters ba§layarak ölçümleri tekrarlayp “ekil 18'e
giri³ ve çk³ i³aretlerini çiziniz.
+
C
VG (t)
RL
D
Vo (t)
−
Figure 16: Pozitif kenetleme devresi
V
V
t
Figure 17: Diyot düz iken
Soru: Devrenin çal³masn
τ
t
Figure 18: Diyot ters iken
süresini hesaplayarak anlatnz.
5
Download

3_deney