Bir önceki konumuz illetli fiillerdi.
Bizi illet etmişlerdi.
3. sınıf
Konu 5 Naibu’l Fail
Askerde nöbetin ne demek olduğunu biliriz. Nöbet kelimesinin aslı ‫ نوبة‬dir. ‫ناب ينوب‬
ecvef fiildir. Manası bir şeyin yerini tutmaktır. Naib ismu faili, naibul fail fail yerini
tutan demektir.
Banane iyi de bundan?
Sana şu. Temel bir kuralımız vardı hatırlarsak. Fail  merfu, meful  mensub, muzafu
ileyh mecrur oluyordu. Şimdi merfu olduğu halde fail olmayan ama başka bir şeyde
olamadığı için failin yerine oturttuğumuz bir konumdan bahsediyoruz.
Kol kırıldı cümlesine bakalım. Kim kırıldı, ne kırıldı «kol». Kol fail mi hayır, ama kim
ve ne sorusuna cevap veriyor. Ha, o zaman şunu öğreneceğiz mecburen.
Bizim esas derdimiz mechul fiillerle. Onlar olmasa naibu fail diye bir şey de
olmayacak.
Ve karşımızdaaa mechul fiilleeeerrrrr.
Meçhul fiil nedir, hocam.
Mechul fiil, malum olmayan, faili belli olmadığı için
mefulu fail yerine koyulmuş fiillerdir. Mesela soyuldu,
dövüldü, vuruldu gibi.
Nasıl yapıyoruz peki.
Hangi türlü fiil olursa olsun.
Mazi fiil için
1’i ötreliyoruz. Sondan bir önceki harfi
esreliyoruz.
ِ‫ُكت‬
‫ب – اُك ِرَم – اُ ْجتُ ِم َع‬
َ
Muzari için
Muzari harfini ötreliyoruz, sondan bir
öncekini üstün yapıyoruz.
‫ب – يُ ْك َرُم – يُ ْجتَ َم ُع‬
ُ َ‫يُ ْكت‬
İşimiz şu açıdan kolay. Naibul fail ile normal fail görünüş ve
irab açısından hiçbir fark yoktur. Şu kadar ki fail malum fiilin
naibul fail meçhul fiilin failidir. Bir fiil gördüğümüzde fiilin
malum ya da meçhul olduğunu teşhis edeceğiz. Fiili bulup
merfu bir isim bulduğumuzda onun fail olduğunu çok rahat
anlayabileceğiz.
Unutmayalım. Naibul fail fiil ve harf dışında her şey olabilir. Çünkü o bir zamanlar
meful idi. Yer, zaman, kişi, eşya meful olabildiği için, fiil meçhul olduğunda bu ifadeler
de naibul faile dönüşebilir.
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nâibu’l-fâil vardır?
a. . ‫ك َس ِر َيعة‬
َ ُ‫َسيَّ َارت‬
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil ile
ِ ‫؟ ركِب النَّاس‬
b. ‫القطَ َار‬
َ َ
ُ
nâibu’l-fâil arasında uyum vardır?
ِ
ِ‫ح‬
c. . ُ‫ض َراء‬
‫ة‬
‫يب‬
‫ق‬
ُ
ْ ‫الولَد َخ‬
َ َ َ
a.. ُ‫ون الطَّالِبَات‬
َ ‫تُ ْك َر ُم‬
ِ
d. . ‫المساف ُرو َن نَ َزلُوا ال ُف ْن ُد َق‬
َ
b.. ‫فَ َّرتْ قِطَّة‬
ِ
e. . ‫ب‬
‫اذ‬
‫ك‬
‫ال‬
‫د‬
‫ْر‬
‫ط‬
‫ي‬
َ
َُ ُ
ُ
c.. ‫النَّافِ َذةُ فُتِ َح‬
d.. ‫س ْج ِن‬
ِّ ‫سا ُء ِم َن ال‬
َ ِّ‫أُ ْخ ِر َج الن‬
2. Aşağıdakilerden cümlelerin
e.. ُ‫ت ا ْل َمقَالَة‬
ِ َ‫ُكتِب‬
hangisinde fiille fâil arasında uyum
vardır?
ِ ‫رج َع‬
a.. ‫الر ُج ُل إِلَى بَ ْيتِ ِه‬
َّ ‫ت‬
ََ
ِ
ِ
b.. ‫الولَ ُد إلَى ال َْم ْد َر َسة‬
َ ‫َع‬
َ ‫اد‬
c.. َ‫الولَ ُد تَ ْفتَ ُح النَّافِ َذة‬
َ
d.. ‫يما‬
َ َ‫ق‬
ُ َ‫ال البَ ن‬
ً ‫ات قَ ْوالً َك ِر‬
ِ ‫ال ِولْ َدا ُن قَام بِو‬
e.. ‫اجبِ ِه ْم‬
َ َ
Download

3 dönem ünite 5 mechul fiiller