Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
BBY Etiği ya da “İyi Kütüphaneci”
Olmanın İlkeleri
Prof. Dr. Bülent Yılmaz
Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü
[email protected]
2
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
ALA Kütüphaneci Yemini
• Çıkarlarımı kütüphane kullanıcılarının, meslektaşlarımın ve işveren
•
•
•
•
•
kurumumun zararına gözetmeyeceğim.
Tüm kütüphane kullanıcılarına en yüksek düzeyde hizmet sunacağım; hiçbir
bireyin kütüphane kullanma hakkının köken, yaş, geçmiş ya da bakış açısı
gibi nedenlerle kısıtlanamayacağını ya da engellenemeyeceğini göz önünde
bulundurarak tüm materyallere ve hizmetlere eşit ve tarafsız erişim
sağlayacağım.
Entelektüel mülkiyet haklarına saygı duyacağım ve bilgi kullanıcılarının
ilgileriyle hak sahipleri arasındaki dengenin korunmasını destekleyeceğim.
Düşünce özgürlüğü ilkelerini koruyacağım ve kütüphane kaynaklarının
sansürlenmesi için gösterilen her türlü çabaya karşı çıkacağım.
Mesleğim süresince karşılaştığım gizli tutulması gereken bilgileri sır olarak
saklayacağım ve asla ortaya çıkarmayacağım.
Çalışmalarımın tüm yönleriyle mükemmelliği için çabalayacağım ve bilgi ve
becerilerimi koruyup geliştireceğim. Meslektaşlarımın mesleki gelişimini
destekleyeceğim. Mesleğin aday üyelerinin heveslerin kırmayacağım.
3
Meslek Etiği Önemi
1.O mesleğin meslek olarak kabul edilmesini sağlar.
2.Mesleği sağlam temellere dayandırır.
3.Mesleğe saygınlık kazandırır.
4.Meslek üyelerine sorumluluk yükler.
5.Meslek üyelerini disipline eder.
6.Meslek üyelerinde bağlılık duygusu yaratır.
7.Meslek üyelerinin kişisel davranış ve çıkarlarına sınır
çizer.
8.Meslekte grup dinamiği yaratır.
4
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Dişçi Yemini
Herkesin huzurunda şunları beyan ediyorum:
•Hayatımı insanlığa hizmet ederek geçireceğim.
•Dişçilik görevimi insanlığa borçlu olduğum iyiliği yerine
getirerek merhamet ve şefkat ile yapacağım.
•Mesleğimin onurunu ve şerefini yükselteceğim.
Meslektaşlarımın saygısını ve güvenini hak edebilmek için
çaba göstereceğim.
•Yurtdaşlık görevimi yerine getireceğim.
•Okulumdan aldığım eğitime ve öğretmenlerimin ve sınıf
arkadaşlarımın verdiği ilhama minnet göstereceğim.
•Kazandığım bilgi birikimini, becerilerimi ve deneyimlerimi
benim yolumdan gidenlere aktaracağım.
•Hayatımı ailemi, mesleğimi, halkımı ve okulumu
onurlandıracak bir şekilde yaşayacağım.
5
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Hemşire Yemini
Bu kurulun huzurunda hemşirelik görevimi bağlılıkla yerine getireceğim.
• Mesleğimin yüksek standartlarını ve gereklerini tüm gücümle yerine
getireceğim ve koruyacağım.
• Vazifemi yaparken korumam için bilgime sunulmuş tüm şahsi
meslekleri muhafaza edeceğim.
• Sağlık ekibimin sadık bir üyesi olarak hizmet vereceğim ve kendimi
hastalarımın, ailemin ve halkımın sağlığına adayacağım.
• Sürekli olarak hemşirelik bilgilerimi ve yeteneklerimi geliştirmeye ve
bilgelikle kullanmaya çalışacağım.
• Nerede olurlarsa olsun ihtiyaç duydukları her zaman hasta kişilerle
büyük bir şevkle ilgileneceğim.
• İnsanlığın refahını ve sağlığını koruyan diğer insanlara yardımcı
olacağım.
6
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Eczacı Yemini
• Eczacılık mesleği gereği kendimi insanlara hayat boyu
•
•
•
•
•
hizmet etmeye adayacağıma söz veriyorum.
İnsanlığın refahını ve acıların dindirilmesini bir numaralı
önceliğim olarak göreceğim.
Bilgi birikimimi, deneyimlerimi ve yeteneklerimi elimden
gelen en iyi şekilde hastalarıma uygun ilaçları temin
ettiğimden emin olmak için kullanacağım.
Güvenirliğime sunulmuş tüm kişisel sağlık bilgilerini gizli
tutacağım ve onlara saygı göstereceğim.
Hayat boyu mesleki bilgimi ve yeteneğimi geliştirme
sorumluğuma uyacağım.
Kendimin ve meslektaşlarımın mesleğimizin manevi,
7
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Acil Tıp Servisi
• Yaşamı korumaya, acıyı dindirmeye, sağlığı teşvik etmeye, incitmemeye ve acil tıbbi yardımın niteliği ve eşit
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
erişilebilirliğini desteklemeye.
Uyruk, ırk, inanç, renk ve mevki gözetmeksizin insan onuruna saygı ve şefkatle insanı ihtiyaç temelli hizmet,
sağlamaya: ne hastanın hizmet isteği tercihlerini yargılamaya ne de hastanın sosyo-ekonomik mevkisinin
tutumumuzu ya da sağlayacağımız hizmeti etkilemesine izin vermemek.
Mesleki bilgi ve becerilerimi toplum sağlığına zararlı hiçbir teşebbüste kullanmamaya.
Mesleki sırasında elde edilen gizli nitelikte tüm bilgileri, hukuki gerekçeler gereği ifşa edilmesi gerekmediği
sürece güvenirlilikle saklamak ve bu bilgilere saygı göstermek.
Sosyal medyayı bir acil tıp servisi kurumunu, iş arkadaşlarına, diğer sağlık çalışanlarını, hastaları, bireyleri ya
da çoğunluğu kötülemeyecek, şerefini sarsmayacak ya da mahçup etmeyecek bir mesleki tutumla ve
sorumlulukla kullanmak.
Bir vatandaş olarak yasaları bilmek ve desteklemek ve vatandaşlık görevlerini yerine getirmek; bir çalışan
olaraksa tüm insanlar için acil yardım koşullarını iyileştirmeye çalışan ilgili vatandaşlarla ve diğer sağlık
çalışmalarıyla birlikte çalışmak.
Her zaman hasta bakım hizmetlerinde daha iyi muayene şartları sunmak için çabalayarak mesleki yeterliliği
korumak.
Mesleki uygulama ve eğitim standartlarını yükseltme sorumluluğunu üstlenmekç
Hem bağımlı hem de bağımsız acil durum işlemlerinde bireysel mesleki eylemlerin ve kararların sorumluluğunu
üstlenmek ve Acil Tıp Servisi uygulamaları ile ilgili yasaları bilmek ve desteklemek.
Acil Tıp Servisi’ni etkileyen mevzuat ve yönetmelik konularının farkında olacağım ve bunlarda yer alacağım.
Hastalarımızın iyiliği için Acil Tıp Servisi çalışanları ve diğer bağlantılı sağlık çalışanları ile iş birliği içinde
8
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Veteriner Hekimlik Yemini
• Hekimlik mesleği üyeleri arasına katıldığım şu anda
•
•
•
•
yaşamımı insanlık yoluna adayacağıma,
Meslek sahibi olmamda bana emeği geçenlere saygı ve
minnettarlığımı koruyacağıma, sanatımı doğrulukla
yapacağıma ve mesleğimi onurlandıracağıma,
Meslektaşlarımla ve görevim gereği ilişki kuracağım diğer
iş ve meslek sahipleri ile tam bir anlayış ve işbirliği içinde
çalışarak hayvan ve insan sağlığına hizmet edeceğime,
Hayvan sahiplerinin duygu ve düşüncelerine saygı
duyacağıma, insan yaşamına özen göstereceğime,
Meslek sanatımın uygulanması sırasında öğreneceğim
9
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Matematik Öğretmeni Yemini
• Matematik öğretmenin beraberinde sorumluluklar getiren bir ayrıcalık olduğunun bilincindeyim. Tüm
•
•
•
•
•
•
•
matematik öğretmenleri gibi bu mesleğin ana değerlerine uymam gerektiğini biliyorum. Görevimin merkezini
öğrenciler benim birinci önceliğimdir. Bilgimi öğrenciler yararına kullanacağıma yemin ediyorum. Onları
dinleyeceğim, onlarla çalışacağım ve onlara verebildiğim en iyi eğitimi sağlayacağım. Onlara karşı dürüst,
saygılı ve şefkatli olacağım, hepsini eğitmek için elimden gelenin en iyisini yapacağım.
Olgunlaşmama ya da başka nedenlerden dolayı gereksinimlerini ifade etmekten yoksun kesimler de dahil
olmak üzere tüm öğrencilerimin haklarına saygı gösterildiğinden emin olmak için her türlü çabayı
göstereceğim.
Mesleki karalarımı mümkün olduğunca bağımsız uygulayacağım ve ne politik baskılardan ne de bir öğrencinin
toplumsal mevkisi gibi etkenlerden etkileneceğim. Kişisel eğilimlerimi ve yükselme hırsımı öğrencilerime karşı
olan görevimin önüne koyamayacağım.
Matematiğin özel bir değeri olduğunun farkındayım ama ayrıca matematiğin eğitimciliğin yegane amacı
olmadığını da biliyorum. Tüm eğitim sisteminin ahlaki bir çerçeve içerisinde yer alması gerektiğini ve
öğrencilerin gelişimine uygun olması gerektiğini düşünüyorum. Anlamsız ve zararlı dersler vermeyeceğim.
Derslerimde öğrencilerimin sorularını doğru ve saygılı olarak yanıtlayacağım. Eğer sorularını
yanıtlayamazsam bunu açıklayacağım ve geçerli yanıtlar bulmak için çözümler arayacağım.
Farklı yeteneklere sahip tüm öğrencileri akıl ve mantığa dayalı matematik derslerine katılmaları için
cesaretlendireceğim ve her öğrencinin öğrenmesine yardımcı olmak için çeşitli yöntemler uygulayacağım.
Matematik bilgimin sınırların farkında olacağım ve ihtiyaç duyduğumda meslektaşlarımın tavsiyelerine
başvuracağım. Hatalarımı kabulleneceğim. Kendimin ve meslektaşlarımın matematik eğitimindeki güncel
gelişmelerden haberdar olmasını, sağlamak için elimden geleni yapacağım. Düşük standartların ve kötü
uygulamaların, onları iyileştirebilecek kişiler tarafından bilinmelerini sağlayacağım.
Birlikte çalışacağım herkese saygı göstereceğim ve bildiklerimi başkalarına öğreterek bilgimi paylaşmaya
daima hazır olacağım.
10
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
MBA – İşletme Yönetimi Yüksek Lisans
(Master) Yemini
• Son derece dürüst bir şekilde hareket edeceğim ve
•
•
•
•
mesleğimi ahlaki bir biçimde sürdüreceğim.
Hissedarlarımın, iş arkadaşlarımın, müşterilerimin ve
yönetimini sağladığımız topluluğun menfaatlerini
koruyacağım.
Kişisel hırslarımın önünü acarak kuruluşa ve hizmet ettiği
topluluğa zarar verebilecek kararlara ve davranışlara karşı
firmamı koruyup iyi bir niyetle yöneteceğim.
Hem kendimin hem de işletmemin yönetimini düzenleyen
yasaları ve anlaşmaları özümseyeceğim ve koruyacağım.
Davranışlarımın sorumluluğuna üstleneceğim ve
işletmenin başarı gücünü ve karşı karşıya kaldığı riskleri
11
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Avukat Yemini
• Haksız olarak gördüğüm hiçbir davanın ya da hukuki
işlemin ve ülke yasaları çerçevesinde dürüstlükle
tartışılabilir olduğuna inandıklarım haricinde hiçbir
savunmanın avukatlığını yapmayacağım ve
sürdürmeyeceğim.
• Bana verilen sadece hakikat ve haysiyetle tutarlı olan
davaları sürdürme amacıyla görevimi yapacağım ve hiçbir
hile ya da yanlış beyanla yargıcı veya jüriyi yanıltmaya
çalışmayacağım.
• Müvvekilimin sırlarının dokunulmazlığını koruyacağım ve
güvenini sağlayacağım. Müvekkilimin bilgisi ve onayı
dışında davası ile ilgili hiçbir tazminatı kabul etmeyeceğim.
12
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Polis Memurları Ahlak Yemini
• Her zaman bir polise yakışır bir tutumla yeteneğimin ve
•
•
•
•
•
bilgimin el verdiği en iyi şekilde hareket edeceğime
namusum ve vicdanım üzerine yemin ederim.
Tüm bireylerin haysiyetini koruyacağım ve haklarına saygı
göstereceğim.
Görevlerimi doğrulukla yerine getireceğim ve anlayış ve
uzlaşmayı teşvik edeceğim.
Bir polis memuru olarak yetkimi yasalarda belirtildiği
şekilde kullanacağım.
Üstlerimin emirlerine bağlılıkla itaat edeceğim ve görevim
gereği tehlikelerle yüzleşmeye hazır olacağım.
Dürüstlükle ve nezaketle hareket edeceğim ve insanların
13
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Hipokrat’ın Hekim Yemini (günümüzdeki
kullanımı)
Tıp fakültesinden aldığım bu diplomanın bana kazandırdığı
hak ve yetkileri kötüye kullanmayacağıma, hayatımı
insanlık hizmetlerine adayacağıma, insan hayatına mutlak
surette saygı göstereceğime ve bilgilerimi insanlık
aleyhinde kullanmayacağıma, mesleğim dolayısıyla
öğrendiğim sırları saklayacağıma, hocalarıma ve
meslektaşlarıma saygı göstereceğime din, milliyet,
cinsiyet, ırk ve parti farklarının görevimle vicdanım
arasına girmesine izin vermeyeceğime, mesleğimi
dürüstlük ve onurla yapacağıma, namusum ve şerefim
üzerine yemin ederim.
14
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Kütüphaneci Yemini
• Çıkarlarımı kütüphane kullanıcılarının, meslektaşlarımın
ve işveren kurumumun zararına olacak biçimde
gözetmeyeceğim.
• Tüm kütüphane kullanıcılarına en yüksek düzeyde hizmet
sunacağım; hiçbir bireyin kütüphane kullanma hakkının
köken, yaş, geçmiş ya da bakış açısı gibi nedenlerle
kısıtlanamayacağını ya da engellenemeyeceğini göz
önünde bulundurarak tüm materyallere ve hizmetlere eşit
ve tarafsız erişim sağlayacağım.
• Entelektüel mülkiyet haklarına saygı duyacağım ve bilgi
kullanıcılarının ilgileriyle hak sahipleri arasındaki dengenin
korunmasını destekleyeceğim.
15
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Bilgi ve Belge Yönetimi Etiği ya da “İyi
Kütüphanecinin” İlkeleri/Özellikleri
• “Bilgiye eriştirmek” olarak tanımlanabilecek ana işlev/ilke
•
•
•
•
•
•
•
•
doğrultusunda davranır.
En üst düzeyde hizmet vermeyi, profesyonelce davranmayı
hedefler. Bunun için kendisini sürekli yeniler ve geliştirir.
Düşünce özgürlüğünden yana tutum alır ve davranır.
Kullanıcıların özel yaşam gizliliği hakkına saygı duyar.
Telif haklarına uygun davranır.
Meslektaşlarına saygı duyar, onlarla dayanışma ve işbirliği
içinde davranır.
Kullanıcı ve meslektaşlarının özel ilgilerine karışmaz.
Kişisel inanç ve düşüncelerini görevine karıştırmaz.
Kullanıcılar arasında ayrım yapmaz.
16
Hacettepe Üniversitesi
Bilgi ve Belge Yönetimi
Bölümü
Sonuç
Meslekte “etik meydan okumalar” ile karşı karşıyayız.
Meslekte etik sorunların azalması, etik kişi ve eylemlerin
artmasına bağlıdır.
Kütüphaneci, “insan” imgesini “kütüphane” gerçeğinin içine
yerleştiremediği sürece “iyi kütüphaneci” olamayacaktır.
Etik, “iyi insan”; meslek etiği, “iyi meslek üyesi”; BBY Etiği,
“iyi kütüphaneci” yaratır.
17
Hacettepe
Üniversitesi
Bilgi ve Belge
Yönetimi
Teşekkürler...
Download

BBY Etiği ya da İyi Kütüphaneci Olmanın İlkeleri