Sürvey Formu
Zararlı Organizma
Yellow Vein Clearing Disease (YVCD) (Catara et al., 1993; Grimaldi
& Catara, 1996)
Turunçgil Sarı Damar Açılması Virüsü (TSDAV) (Alshami et al.,
2003; Önelge et al., 2011)
Citrus Yellow Vein Clearing Virus (CYVCV) (Bove, 1989)
Tanımı
Mandarivirus, Alphaflexiviridae; Flexiviruses/ Tymovirales.
7.529 nükleotid uzunluğunda, esnek-ipliksi yapıda, tek sarmal +
RNA genomuna sahip (Loconsole et al., 2012).
Taşınması: Yaprak bitleri ile (Catara ve ark.,1993; Önelge ve ark.,
2011), tohum hariç üretim materyali ve mekanik olarak budama
aletleriyle taşınması mümkün olan bu etmenin yayılması için gerekli
koşullar, Türkiye’de turunçgil üretimi yapılan alanlar için uygundur.
Otsu
konukçuları
da
turunçgil
üretimi
yapılan
alanlarda
yetiştirildiğinden bu etmenin doğada yerleşmesi mümkündür. Limon,
turunç ve Etrog citron türleri hariç turunçgil türlerinde belirti
bulunmamakla
birlikte,
latent
olarak
hastalık
etmeni
taşınabilmektedir.
Tohum hariç enfekteli (bulaşık) üretim materyali, mekanik olarak
makas, bıçak gibi budama aletleri ile ve yine mekanik olarak fasulye,
kazayağı ve börülce bitkilerine taşınmaktadır (Gök, 2010).
Bu etmenin yayılmasında turunçgil ağaçlarında bulunan Aphis
craccivora Koch ve A. spiraecola Patch (Hemiptera; Aphididae) rol
oynamaktadır. Yaprak bitleri uçarak hareket edebildiğinden, komşu
bahçe
ve
tarlalardaki
diğer
konukçu
bitkilere
hastalığı
taşıyabilmektedir.
Konukçuları
Turunçgiller (Citrus spp.) (Alshami ve ark., 2003; Gök, 2010).
Fasulye (Phaseolus vulgaris Linnaeus) (Alshami ve ark., 2003; Gök,
2010).
Börülce (Vigna unguiculata (Linnaeus) Walpers) (Gök, 2010).
Kazayağı (Chenopodium quinoa Willdenow) (Alshami ve ark.,
2003;Gök, 2010).
Zarar
Bu etmen Pakistan, Hindistan, Türkiye ve Çin’de turunçgil
şekli/Belirtileri
yetiştiriciliği yapılan alanlardaki limon ve Etrog citron’dan rapor
edilmiştir. Yapraklardaki deformasyonları sonucu meyve kalitesi ve
büyüklüğünde azalmalara neden olmaktadır. Ancak varlığının
bildirildiği alanlarda yaprak dökümündeki artış ve ağaçtaki
yapraklarda bulunan deformasyonlar nedeniyle meyve boyutlarında
gözlenen küçülme, ürünü tonaj ve kalite yönünden olumsuz
etkileyebilecek boyuttadır (%50).
Simptomları: TSDA hastalığı genel olarak limon yapraklarında
gözlenmektedir.
Belirtiler;
yapraklarda
buruşukluk,
sarı
renklenmeler, ana ve yan damarlarda uzunlamasına renk açılmaları,
yaprakta ve kenarlarında değişen şiddette kıvrılmalar ve yaprağın alt
kısmında damarlar boyunca hafif kahverengileşme ve yaprak
boyutunda küçülme, meyve büyüklüğünde %50 oranında küçülme
şeklindedir (Önelge 2003). Aynı belirtiler turunç bitkilerinde de
gözlenmektedir (Önelge ve ark., 2007). Meyvelerin normalden daha
küçük ve kalitesiz olduğu da bildirilmiştir (Ahlawat, 1997).
CYVCV ile bulaşık limon ağaçlarında:
Sürvey Zamanı
-
Sağlıklılara oranla daha fazla yaprak dökümü,
-
Meyve iriliğinde %50 oranında küçülme ve
-
Geriye doğru kurumalar gözlenir.
Turunçgil sürgün dönemi olan ilkbahar ve Sonbahar (Eylül-Ekim)
aylarındaki 2 dönem boyunca.
Örnekleme yöntemi
Ağacın 4 farklı yönünden alınacak 10-15 cm boyunda sürgünlerden
paçal örnekleme yapılır. Limon ve turunç için özellikle bu belirtilerin
gözlendiği ağaç/fidanlar, diğer turunçgil türleri için ise, belirti
gözlenmediği için, yukarıdaki şekilde örneklemeler gerçekleştirilir.
Sürveyin
Hastalık tespit edildiğinde yayılmasını önlemek için imhası ve
Değerlendirilmesi
vektörü yaprakbitlerine karşı mücadele yapmak gerekmektedir.
Resim 1. Elektron Mikroskopu görüntüleri.
Resim 2. Yapraklarda sarı renkte damar
açılmaları
Resim 3. Meyve büyüklüğünde azalma.
Resim 4. Yapraklarda damar aralarında siğil
şeklinde çıkıntılar, geriye doğru kıvrılmalar,
şekil bozuklukları.
Resim 5. Yaprak damarlarında sararmalar ve Resim 6. Yaprak damarlarında sararmalar ve
içe doğru kıvrılmalar şeklinde bozukluklar.
içe doğru kıvrılmalar ile birlikte damar
aralarında renk açılmaları.
Download

Sürvey Formu