MKT 204 MEKATRONĠK YAPI
ELEMANLARI
2013-2014 Bahar Yarıyılı
Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik
Mühendisliği Bölümü
Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu
TRİBOLOJİ I
Sürtünme
YAĞLAMA TEKNĠĞĠ
• Makina parçalarının desteklenmesi için kullanılan yataklar, makina
içinde göze az çarpan, fakat fonksiyon itibariyle hayati önem
taşıyan elemanlardır. Bir yatakta:
• Sürtünme ve buna bağlı kayıplar az olmalı
• Geometrik şeklinin bozulmaması için aşınmalar az olmalı
• Sıcaklık emniyet sınırlarını aşmamalıdır.
Triboloji
Tribolojik Sistem
Sürtünme
• Genel anlamda sürtünme, temasta olan ve izafi hareket yapan iki cismin
temas yüzeylerinin harekete veya hareket ihtimaline karşı gösterdikleri
dirençtir. Kinematik bakımdan yüzeyler arasında; kayma, yuvarlanma veya
kayma-yuvarlanma sürtünmesi olabilir.
Sürtünme Çeşitleri
Kuru sürtünme
Sürtünme katsayısı
Sürtünme katsayısı
Yarı sıvı sürtünme (Sınır Sürtünme)
Yarı sıvı sürtünme (Sınır Sürtünme)
Sıvı Sürtünmesi
Sıvı Sürtünmesi
Sıvı Sürtünmesi
Viskozite;
Herhangi bir akışkanın harekete karşı gösterdiği dirence
viskozite denir. Bu dirence akışkanın iç sürtünmesi de
denilmektedir.
Sıvı Sürtünmesi
Sıvı Sürtünmesi
Yüzeylerin kinematik ve geometrik
şartlarına bağlı olarak yağ tabakası kendi
kendine bir basınç alanı oluşturur. Burada
kinematik şart, yüzeylerin birbirlerine göre
belirli bir izafi hıza sahip olması,
geometrik şart ise, yağ tabakasının dönme
yönünde daralmasıdır. Pratikte bu şartlar,
eksenel yataklarda ve Şekil de görüldüğü
gibi birbirlerine göre eksantrik yerleştirilen
silindirik yataklarda gerçekleştirilir.
Sıvı Sürtünmesi
Dış kuvvetin dengelenmesi ve yüzeylerin
ayrılması için gerekli basınç, yüksek basınçlı
bir pompa vasıtasıyla dışardan sağlanır ve
Şekildeki gibi yağ, basınç ile yüzeyler arasına
gönderilir. Bu nedenle yüzeylerin kinematik ve
geometrik şartlarına bağlı olmaksızın sıvı
sürtünmesi sağlanır. Dolayısıyla hareketin
başlangıcında ve durma sırasında hatta sistem
dururken de sıvı sürtünmesi sağlanmaktadır.
Yani hidrostatik sıvı sürtünmesinde aşınma
olmaz.
Sunum Kaynakları
• 1.) Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi
Makine Mühendisliği Bölümü, Makine Elemanları II
Ders Notları
• 2.) Makine Elemanları ve Çözümlü Problemleri Cilt
2, Prof. Dr. İsmail Cürgül, Güncelleştirilmiş Baskı
• 3.) Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,
Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları II
Ders Noları
Download

mkt 204 mekatronik yapı elamanları