MKT 204 MEKATRONİK YAPI
ELEMANLARI
2013-2014 Bahar Yarıyılı
Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mekatronik
Mühendisliği Bölümü
Yrd. Doç. Dr. Egemen Avcu
TRİBOLOJİ II
Aşınma
AŞINMA
• Sürtünme halinde bulunan yüzeylerde malzemenin
istenilmediği halde kopmasıdır. Bu durumda parçalar
ilk şekillerini kaybeder ve parçalar arasındaki boşluk
büyür. Bu da makinanın hassasiyetini azaltır ve
gürültü ve titreşimler artar.
AŞINMA TÜRLERİ
1.) Adhezif Aşınma
2.) Abrazif Aşınma
3.) Yüzey Yorulması Aşınması
4.) Erozif Aşınması
Aşınmaya etki eden faktörler
Aşınmaya etki eden faktörler
Tribolojik Sistem
Adhesif Aşınma (Kaynamalı aşınma)
Adezyon aşınması en yaygın aşınma çeşididir ve genel olarak aşınma kavramı, bu tip
aşınma için kullanılmaktadır. Bu aşınma türü, kaynak bağı teorisiyle açıklanabilir. Kaynak
bağı teorisinde bahsedildiği gibi gerek tabii tabakalar gerekse metalsel temas meydana
gelen pürüzlülük noktalarında temas alanı çok küçük olduğundan çok büyük basınçlar
oluşuyordu. Bu basınç nedeniyle önce tabii tabakalar parçalanır sonra da mikro kaynak
noktaları kopar ve böylelikle malzeme kaybı meydana gelir (Şekil). Böylece adezyon
aşınması oluşur.
Adhesif Aşınma (Kaynamalı aşınma)
Zamana bağlı oluşan bu aşınmanın yanında bir de yenme denilen ve aniden oluşan bir aşınmada
yüzeyler arasında kuvvetli kaynak bağları oluşur, parçalar birbirilerine kilitlenir veya hareket
gerçekleşirse yüzey tamamen bozulur.
Adhesif Aşınma (Kaynamalı aşınma)
Abrasif Aşınma (Talaş kaldırma aşınması)
Abrasif Aşınma (Talaş kaldırma aşınması)
Yüzey yorulma aşınması (Pitting aşınması)
Bu tip aşınma temas yüzeylerinde çok küçük çukurcukların oluşması şeklinde kendini
gösterir. Rulmanlar, dişli çarklar ve kam mekanizmaları gibi yuvarlanma hareketi yapan
sistemlerde malzeme yorulması sonucu ortaya çıkar. Bu sistemlerde temas alanı çok küçük
olduğundan bu temas noktalarında Hertz yüzey basınçları oluşur. Bu basınçların etkisiyle
temas noktalarının hemen altında kayma gerilmeleri oluşur ve kayma gerilmelerinin
maksimum olduğu yerlerde plastik deformasyon ve dislokasyonlar sonucu küçük boşluklar
meydana gelir. Zamanla bu boşluklar yüzeye doğru ilerleyerek büyür ve yüzeyde küçük
çukurcuklar oluştururlar.
Yüzey yorulma aşınması (Pitting aşınması)
Erozif Aşınma
Bir yüzey üzerine katı veya sıvı parçacıkların yüksek hızlarda ve tekrarlı bir şekilde
çarpmaları sonucunda meydana gelen aşınma şeklidir.
•Uçak üzerine çarpan yağmur damlaları, sıvı damlacıklarını dışarı atan fanlar,
akışkan püskürtme yansıtıcıları, difüzyon pompaları gibi sesten daha hızlı akışkan
taşıyan cihazlar, buhar türbin vanaları vs.
Erozif Aşınma
• Katı Partikül Erozyonunun Yüzey Temizleme ve Hazırlama
Uygulamalarında Kullanılması
• Tarihi Eserlerin Restorasyonu
Erozif Aşınma
• Katı Partikül Erozyonunun Yüzey Temizleme ve Hazırlama
Uygulamalarında Kullanılması
• Makine Elamanlarının Temizliği
Erozif Aşınma
• Katı Partikül Erozyonunun Yüzey Temizleme ve Hazırlama
Uygulamalarında Kullanılması
• Diş temizliği ve yüzey hazırlama uygulamaları
Erozif Aşınma
• Katı Partikül Erozyonunu Etkileyen Parametreler
• Diğer tribolojik süreçlerde olduğu gibi katı partikül erozyonu da kompleks bir
süreçtir.
Sunum Kaynakları
• 1.) Makine Elemanları ve Çözümlü Problemleri Cilt
2, Prof. Dr. İsmail Cürgül, Güncelleştirilmiş Baskı
• 2.) Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi
Makine Mühendisliği Bölümü, Makine Elemanları II
Ders Notları
• 3.) Sakarya Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,
Makine Mühendisliği Bölümü Makine Elemanları II
Ders Noları
Download

mkt 204 mekatronik yapı elamanları