Kimyasal Risk Etmenleri
 26/12/2003 tarih ve 25328 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanmış ve yayım tarihinde yürürlüğe girmiş
 Son değişiklik tarihi 20/03/2008 tarihli ve 26822 s.R.G.
 "İşyerinde Kimyasal Maddelerle İlgili Risklerden
Çalışanların Sağlık ve Güvenliğinin Korunması"
hakkındaki 1998/24/EC sayılı Direktif ile "Mesleki
Maruziyet Sınır Değerleri" ile ilgili "1991/322/EEC,
2000/39/EC ve 2006/15/EC" sayılı Direktifler dikkate
alınarak hazırlanmış
2




Amaç
Kapsam
Dayanak
Tanımlar






Genel Yükümlülük
Risk Değerlendirmesi
Genel Önlemler
Özel Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
Kaza ve Acil Durumlarla İlgili Düzenlemeler
İşçilerin Eğitimi ve Bilgilendirilmesi
 Yasaklar
 Sağlık Gözetimi
 İşçilerin Görüşlerinin Alınması ve Katılımının Sağlanması




İlgili Avrupa Birliği Mevzuatı
Uygulama Esasları
Yürürlük
Yürütme












Kimyasal madde
Tehlikeli kimyasal madde
Patlayıcı madde
Oksitleyici madde
Çok kolay alevlenir madde
Kolay alevlenir madde
Alevlenir madde
Çok toksik madde
Toksik madde
Zararlı madde
Aşındırıcı madde
Tahriş edici madde










Alerjik madde
Kanserojen madde
Mutajen madde
Üreme için toksik madde
Çevre için tehlikeli madde
Kimyasal maddenin işlem
görmesi
Mesleki maruziyet sınır değeri
Solunum bölgesi
Biyolojik sınır değeri
Sağlık gözetimi
Tehlike : Bir kimyasal maddenin yapısal özelliği
nedeni ile zarar verme potansiyelidir.
Risk : Kimyasal maddenin zarar verme
potansiyelinin çalışma ve/veya maruziyet
koşullarında ortaya çıkması olasılığıdır.
KİMYASALLAR
AVRUPA BİRLİĞİ SINIFLANDIRMASI
ÇOK TOKSİK
TOKSİK
ZARARLI
PARLAYICI
PATLAYICI
OKSİTLEYİCİ
REAKTİF
ZEHİRLİ
TAHRİŞ EDİCİ
HASSASİYET
OLUŞTURUCU
KANSEROJEN
ÜREMEYİ ETKİLEYEN
MUTAJEN
ÇEVREYE ZARAR
VEREN
6
KİMYASALLAR
ÇOK TOKSİK
TOKSİK
ZEHİRLİ KİMYASALLAR
GAZLAR
ZEHİRLİ GAZLAR
KARBON MONOKSİT
FOSGEN
AZOT OKSİTLER
AMONYAK
HİDROJEN SÜLFÜR
KLOR
HALOJENLİ
HİDROKARBONLAR vb.
BOĞUCU GAZLAR
KARBON DİOKSİT
SIVILAR
ÇÖZÜCÜLER,
ORGANİK-İNORGANİK
BİLEŞİKLER
CİVA
AMONYAK
ORGANİK KURŞUN
BİLEŞİKLERİ
KARBON SÜLFÜR
HİDROKARBONLAR vb.
KATILAR
METALLER
ARSENİK, BERİLYUM,
KADMİYUM, KROM,
MANGAN, NİKEL, KURŞUN
vb.
AMETALLER
FOSFOR,
ORGANİK VE
İNORGANİK
BİLEŞİKLER
TOZLAR
7
KİMYASALLAR
SANAYİDE EN FAZLA KULLANILAN
TAHRİŞ EDİCİLER VE DUYARLILAŞTIRICILAR
İNORGANİK
ASİTLER
ORGANİK ASİTLER
VE ANHİDRİTLERİ
ALKALİLER
KARBONATLAR
VE BİKARBONATLAR
KOLARTALAR
VE PERKLORATLAR
METAL ÇALIŞMA
SIVILARI
METALER
8
KİMYASALLAR
ÜREME ÜZERİNE
ETKİLİ OLANLAR
KANSEROJENİK ETKİ
YAPANLAR
SOLUNDUĞUNDA, AĞIZ
YOLUYLA ALINDIĞINDA,
DERİYE NÜFUZ ETTİĞİNDE
KANSER OLUŞUMUNA
NEDEN OLAN VEYA KANSER
OLUŞUMUNU HIZLANDIRAN
MADDELER
VİNİL KLORÜR, BENZEN,
SERT AĞAÇ TOZLARI.
İMMÜNOTOKSİK
ETKİ YAPANLAR
DOĞURGANLIK
YETENEĞİ ÜZERİNE
ETKİ EDEN MADDELER
KANSEROJENLER
MUTAJENLER VE
ÜREME İÇİN
TOKSİK MADDELER
TERATOJENİK ETKİ
YAPANLAR
GEBELER TARAFINDAN ALINDIKLARINDA
PLASENTADAN FETAL DOLAŞIMA GEÇEREK
DOĞACAK YAVRUDA DEFORMASYON
OLUŞMASINA NEDEN OLAN MADDELER
NICKELCARBONYL, BENZO(A)PYRENE, 1,3BUTADIENE MUHTEMEL TERATOJENLER
OLARAK KABUL EDİLİRLER
İMMÜN (BAĞIŞIKLIK) SİSTEMİ
ÜZERİNDE ETKİ OLUŞTURAN
MADDELER,
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİN;
•
BASKILANMASI
•
TAHRİK EDİLMESİ
MUTAJENİK ETKİ
YAPANLAR
SOLUNDUĞUNDA, AĞIZ YOLUYLA ALINDIĞINDA,
DERİYE NÜFUZ ETTİĞİNDE KALITIMSAL GENETİK
HASARLARA YOL AÇABİLEN VEYA BU ETKİNİN
.
OLUŞUMUNU HIZLANDIRAN
MADDELER
ALLYL CHLORIDE ( C3H5Cl), ALLYL GLYCIDYL
ETHER (C6H10O2), ETHYL MERCURY CHLORIDE
(C2H5ClHg), ACRYLAMIDE (CH2=CHCONH2)
MUHTEMEL MUTAJENİK MADDELER OLARAK9
KABUL EDİLMEKTEDİR
KİMYASALLAR
TEHLİKELİ KİMYASALLARIN RİSKLERİ
SAĞLIK RİSKLERİ
GÜVENLİK RİSKLERİ
Meslek hastalıkları
İş kazaları
Mesleki hastalıklar
Yangın
İş kazaları
Parlama-patlama
ÇOK TOKSİK MADDE
TOKSİK MADDE
ZARARLI MADDE
AŞINDIRICI MADDE
TAHRİŞ EDİCİ MADDE
ALERJİK MADDE
KANSEROJEN MADDE
MUTAJEN MADDE
ÜREME İÇİN TOKSİK
MADDE
YANICI
PARLAYICI
PATLAYICI
OKSİTLEYİCİ (OKSİDAN)
SUYA DUYARLI OLANLAR
BİRBİRLERİYLE
REAKSİYONA GİRENLER
ÇEVRE İÇİN RİSKLER
Ekosistemin
dengesini bozma
ÇEVRE İÇİN
ZARARLI OLAN
MADDELER
10
KİMYASALLAR
RİSK DEĞERLENDİRMESİ
KİMYASAL MADDENİN SAĞLIK VE GÜVENLİK YÖNÜNDEN TEHLİKE VE
ZARARLARINI,
TEDARİKÇİLERDEN SAĞLANACAK MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMUNDAKİ
BİLGİLERİ,
MARUZİYETİN TÜRÜ, DÜZEYİ VE SÜRESİNİ,
KİMYASAL MADDENİN MİKTARI, KULLANMA ŞARTLARI VE KULLANIM
SIKLIĞINI,
MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ VE BİYOLOJİK SINIR DEĞERLERİNİ,
ALINAN YA DA ALINMASI GEREKEN ÖNLEYİCİ TEDBİRLERİN ETKİSİNİ,
YÜRÜRLÜKTEKİ MEVZUATTA ÖZEL OLARAK BELİRTİLMİŞ ÖNLEMLERİ,
DAHA ÖNCE YAPILMIŞ OLAN SAĞLIK GÖZETİMLERİNİN SONUÇLARINI,
KAPSAMALI
11
KİMYASALLAR
RİSK DEĞERLENDİRMESİ
KİMYASALLARIN ZARARLARI BELİRLENİRKEN ARA VE SON ÜRÜNLERDEKİ
KİRLİLİK, ATIKLAR VE ARTIKLAR DAHİL KULLANILAN BÜTÜN KİMYASALLAR
DİKKATE ALINMALIDIR.
RİSK DEĞERLENDİRMESİ, TAMİR VE BAKIM İŞLERİ DE DAHİL OLMAK ÜZERE
KİMYASAL MADDELERLE ÇALIŞILAN TÜM İŞLERİ KAPSAMALIDIR.
BİRDEN FAZLA KİMYASAL MADDE İLE ÇALIŞILAN İŞLERDE, BU MADDELERİN
HER BİRİ VE BİRBİRLERİ İLE ETKİLEŞİMLERİ DİKKATE ALINARAK RİSK
DEĞERLENDİRMESİ YAPILMALIDIR.
TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELER İÇEREN YENİ BİR FAALİYETE ANCAK RİSK
DEĞERLENDİRİLMESİ YAPILARAK BELİRLENEN HER TÜRLÜ ÖNLEM
ALINDIKTAN SONRA BAŞLANMALIDIR.
12
KİMYASALLAR
RİSK DEĞERLENDİRMESİNİN YENİLENMESİ
RİSK DEĞERLENDİRMESİNDE BELİRLENEN SÜRELERDE,
ÇALIŞMA KOŞULLARINDA ÖNEMLİ BİR DEĞİŞİKLİK OLDUĞUNDA,
ORTAM ÖLÇÜMLERİ VE SAĞLIK GÖZETİMLERİNİN SONUÇLARINA GÖRE
GEREKTİĞİNDE,
KİMYASAL MADDELER NEDENİ İLE HERHANGİ BİR KAZA OLDUĞUNDA,
EN AZ BEŞ YILDA BİR DEFA,
RİSK DEĞERLENDİRMESİ YENİLENİR.
13
KİMYASALLAR
ÖNLEMLER
1- ÖNCELİKLE TEHLİKELİ KİMYASALI TEHLİKESİZ VEYA AZ TEHLİKELİ
KİMYASALLA DEĞİŞTİRME
2- UYGUN TEKNOLOJİ SEÇME
3- İŞLEMLERİN VEYA ÇALIŞMA SİSTEMİNİN; KAÇAK VE ETRAFA
SIÇRAMALAR DA DAHİL, TEHLİKELİ TOZ, DUMAN VB’NİN ORTAMDAKİ
DEĞERİNİ, LİMİTLERİ AŞMAYACAK ŞEKİLDE MİNİMİZE EDECEK VEYA
BASTIRACAK ŞEKİLDE OLMASI
14
KİMYASALLAR
ÖNLEMLER
4- ÇALIŞMA SİSTEMİ VE ORGANİZASYON
5- KİŞİSEL KORUYUCULAR
6- YIKANMA VE KİRLENMİŞ GİYSİLERİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE DEPOLANMASI
VE TEMİZLENMESİ İÇİN DÜZENLEMELER YAPILMASI
7- İŞARET VE UYARILARIN KULLANILMASI
8- ACİL DURUM İÇİN DÜZENLEME
9- DÜZENLİ KAYIT TUTULMASI
10- DÜZENLİ KAYIT TUTULMASI
15
KİMYASALLAR
MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMLARI (MSDS)
GÜVENLİK BİLGİ FORMLARININ DÜZENLENMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR TEBLİĞİ
GÜVENLİK BİLGİ FORMUNDA BULUNMASI GEREKEN BİLGİLER
1-MADDE / MÜSTAHZAR VE ŞİRKET /İŞ SAHİBİNİN TANITIMI,
2-BİLEŞİMİ / İÇİNDEKİLER HAKKINDA BİLGİ.
3 -TEHLİKELERİN TANITIMI,
4- İLK YARDIM TEDBİRLERİ,
5-YANGINLA MÜCADELE TEDBİRLERİ,
6-KAZA SONUCU YAYILMAYA KARŞI TEDBİRLER,
7-KULLANMA VE DEPOLAMA,
8-MARUZ KALMA KONTROLLERİ / KİŞİSEL KORUNMA,
9-FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER,
10- KARARLILIK VE REAKTİVİTE,
11-TOKSİKOLOJİK BİLGİ,
12- EKOLOJİK BİLGİ,
13-BERTARAF BİLGİLERİ,
14-TAŞIMACILIK BİLGİSİ.
15- MEVZUAT BİLGİSİ.
16-DİĞER BİLGİLER
16
 EK – I / A MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ -İnorganik
kurşun ve bileşikleri
 EK – I / B MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ (Değişlikle
20/03/2008 tarihli ve 26822 s.R.G.)
 EK – I / C MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ
(Değişiklikle 20/03/2008 tarihli ve 26822 s.R.G.)
 EK – I / D MESLEKİ MARUZİYET SINIR DEĞERLERİ
 EK – II BİYOLOJİK SINIR DEĞERLER VE SAĞLIK GÖZETİMİ
ÖNLEMLERİ
 EK – III KULLANIMI YASAK OLAN KİMYASAL MADDELER İLE
YAPILMASI YASAKLANAN İŞLER
 EK – IV SIVI OKSİJEN, SIVI ARGON VE SIVI AZOT DEPOLAMA
TANKLARI İLE İLGİLİ GÜVENLİK MESAFELERİ (Değişiklikle
19/10/2005 tarih ve 25971 s.R.G.)
Download

Kimyasal Risk Etmenleri