KÝMYASAL TEPKÝMELER
Örneðin; 2Fe2(SO4)3 teki element atomlarý
sayýsýný bulalým:
Daha önce bileþiklerin formüllerle gösterildiðini
ve bu þekilde bir gösterimin bilimsel anlamda
kolaylýk saðladýðýný öðrenmiþtik. Formüllerin
bizlere saðladýðý baþka faydalarda vardýr.
Fe:
Baþ
katsayý
´ Bir bileþiðin formülüne baktýðýmýzda o bileþiðin
yapýsýnda hangi elementlerin olduðunu anlayabiliriz. Örneðin; KNO3 (potasyum nitrat) bileþiðini
ele alalým. Bu bileþikte 3 element sembolü var. K,
N ve O elementleridir. Buna göre, KNO3 bileþiðinin yapýsýnda potasyum, azot ve oksijen elementleri bulunur diyebiliriz.
S:
8 UYARI
Bileþiðin formülünde parantez içinde bir atom grubu
bulunuyorsa parantezin altýndaki rakam parantez içindeki
elementlerin atom sayýlarý ile çarpým durumundadýr. Yani
parantez içindeki elementlerin atom sayýlarý bulunurken
sembolün altýndaki sayý ile parantezin altýndaki sayý
çarpýlýr.
8 UYARI
Bir bileþiðin önünde bir katsayý varsa o bileþikteki
element sayýlarý bulunurken katsayý ile elementin
altýndaki sayý çarpýlýr. Bileþikte parantez içinde
atom grubu varsa bileþiðin baþýndaki katsayý önce
parantez altýndaki sayý ile çarpýlýp sonra elementin
altýndaki sayý ile çarpýlarak elementin atom sayýsý
bulunur.
Kimyasal Tepkimeler
Elementin
altýndaki sayý
2 x 3 x 1 = 6
↓
Baþ Parantezin Elementin
katsayý altýndaki
altýndaki sayý
sayý
´ Bir bileþiðin formülüne baktýðýmýzda o bileþiðin bir
molekülünde hangi elementten kaç atomun bulunduðunu da anlayabiliriz. Formüllerde element sembollerinin altýndaki rakam bileþiðin bir molekülünde
o elementten kaç atom bulunduðunu gösterir.
O:
2
x
3 x 4 = 24
↓
Zeka Küpü Yayýnlarý®
Örneðin; H2O (su) bileþiðini ele alalým. Suyun
yapýsýnda hidrojen (H) ve oksijen (O) elementleri
bulunur. H sembolünün altýnda 2 bulunmaktadýr.
Bu bize bir su molekülünün yapýsýnda 2 hidrojen
atomu olduðunu gösterir. H2O formülünde O nun
altýnda sayý bulunmamaktadýr. Bileþik formüllerinde 1 yazýlmaz. Bu durumda suyun bir
molekülünde bir oksijen atomu bulunur.
2 x 2 = 4
Baþ Parantezin Elementin
katsayý altýndaki
altýndaki sayý
sayý
Kimyasal Olay – Kimyasal Tepkime
6. sýnýf Fen ve Teknoloji dersinde maddenin
uðrayabileceði deðiþimleri ikiye ayýrmýþtýk. Bunlar
fiziksel deðiþmeler ve kimyasal deðiþmelerdi. Gelin
önce bunlarý hatýrlayalým.
Fiziksel Deðiþme
Maddenin dýþ yapýsý ile ilgili özelliklerin
(görünüm, büyüklük, þekil, renk gibi) deðiþtiði ancak
iç yapýsý yani atomlarýnýn baðlanma düzeninin
deðiþmediði olaylar fiziksel deðiþme olarak adlandýrýlýr. Fiziksel deðiþmelerde deðiþime uðrayan
madde baþka bir maddeye dönüþmez. Örneðin
camýn kýrýlmasýný ele alalým. Cam kýrýlmadan önce ve
kýrýldýktan sonra her bir parça ayný özelliðe sahiptir.
Sadece kýrýlma öncesi ve sonrasý camýn büyüklüðü
ve þekli deðiþiktir.
Kimyasal Deðiþme
Maddenin iç yapýsýnýn deðiþtiði, atomlar arasýndaki baðlarýn koparak yeni baðlarýn oluþtuðu, atomlarýn baðlanma düzeninin deðiþtiði olaylara kimyasal
deðiþim denir. Kimyasal deðiþime uðrayan madde
baþka bir maddeye dönüþür.
75
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
8. Sýnýf
Ýki madde arasýndaki etkileþim sonucu kimyasal
bir deðiþim olduðu renk deðiþiminden, gaz çýkýþýndan, ýsý çýkýþýndan, çökelme olmasýndan anlaþýlabilir.
Örneðin bir kaðýt parçasý yakýldýðýnda kimyasal
deðiþime uðrar. Bu olay sýrasýnda ýsý açýða çýkar ve
yanan kaðýdýn rengi deðiþir. Ya da bir elmayý ortadan
böldüðümüzde iç kýsmý baþlangýçta beyazdýr. Bir süre
sonra beyaz olan yerler kararmaya baþlar. Elmanýn
yapýsýndaki maddeler havanýn etkisiyle kimyasal
deðiþime uðrar. Bu dönüþüm bize renk deðiþikliði
þeklinde yansýr. Bir asit çözeltisinin içine metal
parçasý atýlýrsa hem kabarcýklar þeklinde gaz çýkýþý
gözlenir hem de asit çözeltisi ýsýnýr. Yani kimyasal
deðiþme hem gaz çýkýþý þeklinde hem de ýsý çýkýþý
þeklinde gözlenir.
Na + Cl → NaCl
tepkimesiyle ifade edilebilir.
Bu tepkime denklemi bize Na ve Cl nin reaksiyona girdiðini, ok (→) oluþtuðu anlamýna, NaCl ise
ürünü yani tepkime sonucunda oluþaný gösterir.
Na + Cl → NaCI
Girenler
Ürünler
Kimyasal reaksiyon denklemlerinde okun solunda kalan maddeler reaksiyona girenleri, saðýndaki
maddeler ise reaksiyon sonucu oluþan maddeleri
yani ürünleri gösterir.
Örneðin aþaðýdaki tepkimeyi inceleyelim.
CH4 + 2O2 ⎯→ CO2 + 2H2O + ýsý
Bu tepkimede CH4 ve O2 reaksiyona giren maddeleri, CO2 ve H2O ise giren maddelerin etkileþimi
sonucu açýða çýkan maddeleri gösterir. Bu tepkimede
ürünlerin arasýnda bir de ýsý olduðuna dikkat ediniz.
Isýnýn ürünler tarafýnda olmasý tepkime sonucunda bir de ýsý enerjisi açýða çýktýðýný gösterir. Eðer ki bir
kimyasal tepkimede ýsý girenler tarafýnda ise bu o tepkimenin gerçekleþebilmesi için dýþarýdan ýsý almasý
gerektiði anlamýna gelir.
76
ve O atomlarý
, H atomlarýný
ile gösterirsek tepkime denkle-
mi aþaðýdaki gibi olacaktýr.
+
CH4
+
2O2
CO2
2H2O
Þimdi þuna dikkat ediniz:
Girenler tarafýndan
ile
yani C ile H arasýnda
ve
ile
yani iki O atomu arasýnda bað varken ürünlerde
ile
yani C ile O atomlarý arasýnda ve
ile
yani O ve H atomlarý arasýnda bað bulunmaktadýr.
Bu bilgilere dayanarak aþaðýdaki sonuca ulaþabiliriz.
SONU˙
Zeka Küpü Yayýnlarý®
Kimyasal deðiþimler kimyasal tepkime denklemi
veya kimyasal reaksiyon denklemleri þeklindeki eþitliklerle ifade edilir. Kimyasal tepkime denklemleri reaksiyona giren ve reaksiyondan çýkan maddeleri bir arada
gösteren eþitliklerdir. Örneðin “Bir sodyum atomu (Na)
ile bir klor (Cl) atomu reaksiyona girerek bir molekül
sodyumklorür (tuz) NaCl oluþturur.” ifadesi;
Bu tepkimede C atomlarýný
Kimyasal tepkimelerde girenlerdeki atomlar arasýndaki baðlar koparak yeni baðlar oluþur.
´ Kimyasal tepkimeleri birde kütle açýsýndan
inceleyelim. CH4(
gram, O2(
) molekülünün kütlesi 16
) molekülünün kütlesi 32 gram,
CO2(
) molekülünün kütlesi 44 gram ve
H2O(
) molekülünün kütlesi 18 gramdýr. Bu
verilerden faydalanarak girenlerdeki kütleyi
bulalým.
Molekül
Sayısı
Molekül
1 Molekülün
Kütlesi
Toplam
Kütle
1
16 g
=
16 g
2
32 g
= 2x32=64 g
+
80 g
Giren maddelerin toplam kütlesi 80 gramdýr.
Ayný iþlemi bir de ürünler için yapalým.
Molekül
Sayısı
Molekül
1 Molekülün
Kütlesi
Toplam
Kütle
1
44 g
=
44 g
2
18 g
= 2x18=36 g
+
80 g
Ürünlerin toplam kütlesi 80 gramdýr.
Girenlerin toplam kütlesi ile ürünlerin toplam
kütlesinin eþit olduðuna dikkat ediniz. Buna kütlenin
korunumu denir.
Kimyasal Tepkimeler
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
8. Sýnýf
Aþaðýda verilen tepkimenin nasýl denkleþtirildiðini inceleyiniz.
8 UYARI
Bazý sorularda reaksiyon denkleþtirilmiþ olarak verilir ve
C2H4 + O2 ⎯→ CO2 + H2O
bileþik istenir. Bu tür sorularda atomlar sayýlarak eksik
tepkimesini denkleþtirelim.
olan atomlar tespit edilir. Bunlardan yola çýkarak bileþiðin
formülü bulunur. Bunun için aþaðýdaki örneði inceleyiniz.
Tepkimedeki en kalabalýk atom grubu C2H4
tür. Bu bileþiðin katsayýsý 1 alýnýr.
1C2H4 + O2 ⎯→ CO2 + H2O
Hidrojen ve oksijenin denkleþtirilmesi en sona
býrakýlacak. O yüzden karbondan baþlayalým.
Girenler tarafýndaki karbon sayýsý 1x2=2 tanedir. Ürünler tarafýndaki karbonlarýn sayýsýnýn 2
olmasý için CO2 nin katsayýsý 2 alýnýr.
CS2 + 3O2 ⎯→ CO2 + 2X
tepkimesi denktir.
Buna göre, X ile gösterilen bileþiðin formülünü bulalým.
1C2H4 + O2 ⎯→ 2CO2 + H2O
C:1x2=2
Ürünler
Karbonlar denkleþtirildi. Þimdi de hidrojeni denkleþtirelim. Girenler tarafýnda 1x4=4 tane hidrojen
atomu vardýr. Ürünler tarafýnda hidrojen H2O da
2 tane olarak bulunuyor. H2O nun katsayýsý 2
olarak alýnýrsa hidrojenler eþitlenmiþ olur.
1C2H4 + O2 ⎯→ 2CO2 + 2H2O
Girenler
H:1x4=4
Girenler
2x1=2
Ürünler
2x2=4
Geriye bir tek oksijenlerin denkleþtirilmesi kaldý.
Ürünlerde CO2 nin ve H2O nun yapýsýnda oksijen
var ve bu bileþiklerin katsayýlarýný belirledik.
2CO2 de 2 x 2 = 4 tane
2H2O da 2 x 1 = 2 tane
olmak üzere ürünlerde toplam 6 tane oksijen
atomu bulunur.
Zeka Küpü Yayýnlarý®
Girenler
Giren ve ürünlerdeki atom sayýlarýný bulup
karþýlaþtýralým.
Ürünler
C: 1x1=1
1x1=1
S: 1x2=2
–
O: 3x2=6
1x2=2
Görüldüðü gibi ürünler tarafýnda 2 tane S ve 4
tane O atomu eksik. Yani X in yapýsýnda 2 tane
S ve 4 tane O atomu olmalý. X in katsayýsý 2
olduðundan bileþik 2SO2 olmalýdýr.
8 UYARI
Bazý sorularda tepkimeye giren ve çýkan maddelerin molekül sayýlarý yani baþ katsayýlarý grafikte
verilir. Bu tür sorularýn çözümü için aþaðýdaki
örneði inceleyiniz.
Girenlerde O2 bulunuyor. Bunun oksijen atomlarý
sayýsýnýn 6 olmasý için katsayýsý 3 alýnýr.
1C2H4 + 3O2 ⎯→ 2CO2 + 2H2O
Girenler
O:3x2=6
Ürünler
(2x2)+(2x1)=6
Bu durumda tepkime denkleþtirilmiþ olur.
Kimyasal tepkimelerde 1 katsayýsý yazýlmaz.
Tepkimenin son hali
/ NOT
Tepkimelerdeki baþ katsayýlar o maddelerin tanecik
veya molekül sayýsýdýr. Tanecik sayýlarý azalan
maddeler tepkimeye giren, artan maddeler ise
üründür.
C2H4 + 3O2 → 2CO2 + 2H2O
þeklindedir.
78
Kimyasal Tepkimeler
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
8. Sýnýf
Yanma için;
ÇÖZÜMLÜ–YORUM
1. Oksijen
2. Yanacak madde
1. MgCO3 bileþiðinin yapýsýnda aþaðýdaki ele-
3. Belirli bir tutuþma sýcaklýðý
mentlerden hangisi bulunmaz?
gereklidir. Bu üç þart ayný anda saðlandýðýnda yanma
tepkimesi baþlar.
Yanma tepkimelerinin durdurulmasýna söndürme, yanma tepkimesinin durmasýna sönme denir. Bir
yanma tepkimesini durdurmak için yanma için gerekli
faktörlerin ortadan kaldýrýlmasý gerekir. Örneðin
yanan bir þeyin üstüne ýslak kilim örtmek hem tutuþma sýcaklýðýný azalttýðý hem de oksijenle temasý
kestiði için yanma olayýný durdurur.
Buna göre, iyi bir yangýn söndürücü aþaðýdaki özelliklere sahip olmalýdýr.
1. Oksijen ile tepkime vermemelidir. Yani yanma
tepkimesi vermemeli, yanmamalýdýr.
2. Havadan daha yoðun olmalýdýr. Havadan
daha yoðun olursa yanan cismin üstünü kapatarak oksijenle temasý engeller.
B) Kobalt
C) Oksijen
D) Karbon
2. NaHCO3 formülü ile gösterilen bileþik için;
l. Yapýsýnda 5 farklý atom bulunur.
Zeka Küpü Yayýnlarý®
Yangýn tüplerinde kurubuz adý verilen yüksek
basýnç altýnda karbondioksit (CO2) gazý bulunur. Bu
madde yanan bir cismin üzerine sýkýldýðýnda soðuk
olduðu için tutuþma sýcaklýðýný ortadan kaldýrýr ve
havayla temasý keserek oksijeni azaltýr. Böylece
yanma tepkimesi durdurulmuþ olur.
A) Magnezyum
ll. Bir molekülünde 3 tane karbon atomu
bulunur.
lll. Bir molekülünde eþit sayýda sodyum ve hidrojen atomu bulunur.
ifadelerinden hangileri yanlýþtýr?
A) Yalnýz I
B) Yalnýz III
C) I ve II
D) II ve III
3. Çevreye zararlý olmamalýdýr.
3. (NH4)3PO4 (amonyum fosfat) bileþiði ile ilgili;
l. Yapýsýnda 3 farklý tür atom bulunur.
ll. Bir molekülünde 4 tane oksijen atomu
bulunur.
lll. Bir molekülünde 3 tane azot ve 4 tane hidrojen atomu bulunur.
ifadelerinden hangileri doðrudur?
80
A) Yalnýz II
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Kimyasal Tepkimeler
8. Sýnýf
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
5. Kimyasal tepkimelerde kütle korunur. Yani giren-
ÇÖZÜMLER
lerin kütlesi ile ürünlerin kütlesi birbirine eþittir.
H2 nin kütlesine m diyelim;
1. Bileþiðin formülünde Mg, C ve O sembolleri
bulunuyor. Sembollerin bir büyük harften veya
C2H2 + 2H2 → C2H6
N
m
39 45
bir büyük bir küçük harften oluþtuðunu hatýr-
Girenler
layýnýz. Mg magnezyumun, C karbonun, O ise
Ürünler
39 + m = 45
m = 45 − 39
oksijenin sembolüdür. Formülde kobalt bulunmaz.
m = 6 gram
Doðru yanýt “B” seçeneðidir.
Doðru yanýt “C” seçeneðidir.
6. Reaksiyona C2H6 ve oksijen girip CO2 ve H2O
oluþmuþtur. Grafiðe bakýldýðýnda 15 gram C2H6
harcandýðýnda 27 gram H2O ve 44 gram CO2
oluþmuþtur. Bu durumu aþaðýdaki tepkime denklemi ile gösterebiliriz.
2. NaHCO3 formülü ile gösterilen bileþiðin bir molekülünde 1 tane sodyum (Na) atomu, 1 tane hidrojen (H) atomu, 1 tane karbon (C) atomu ve 3
C2H6 + Oksijen → CO 2 + H2O
tane oksijen (O) atomu bulunur. Yani bileþiðin
15 g
yapýsýnda 4 tür atom bulunur. Karbon 3 deðil 1
eþittir.
Doðru yanýt “C” seçeneðidir.
3. Verilen bileþiðin yapýsýnda N, H, P ve O olmak
üzere 4 tür atom bulunur. O atomunun altýndaki
rakam 4 olduðuna göre, bileþiðin bir molekülünde 4 tane oksijen atomu bulunur. N atomu
parantez içinde ve altýnda rakam yok. Parantezin altýndaki rakam 3 olduðuna göre 3x1=3
tane azot atomu bulunur. H atomu da parantez
içinde ve altýndaki rakam 4 tür. Parantezin altýndaki rakam 3 olduðuna göre, bileþiðin bir
molekülünde 3x4=12 tane hidrojen (H) atomu
bulunur.
Doðru yanýt “A” seçeneðidir.
4. Tepkime olmadan önceki kütle ile tepkimeden
sonraki kütle birbirine eþit olduðuna göre girenlerin kütlesi ile ürünlerin kütlesi birbirine eþittir.
Bu da bize kimyasal tepkimelerde kütlenin
korunduðunu gösterir.
Doðru yanýt “D” seçeneðidir.
Zeka Küpü Yayýnlarý®
tanedir ve sodyum ile hidrojenin atom sayýlarý
X
44 g
27 g
Girenlerin kütlesi ürünlerin kütlesine eþit olacaðýna göre aþaðýdaki eþitlikten faydalanarak oksijen
miktarýný (x) bulabiliriz.
15 + x = 44 + 27
15 + x = 71
x = 71 - 15
x = 56 gram
Doðru yanýt “C” seçeneðidir.
7. Tepkime denklemi basitçe
X + O2 → H2O + SO2
þeklindedir. X maddesi tepkime baþlarken 20
gram tepkime bittiðinde 3 gramdýr. O halde X ten
20 - 3 = 17 gram tepkimeye girmiþtir. O2 maddesi tepkime baþlarken 24 gram, tepkime bittiðinde
ise hiç kalmamýþtýr. Yani O2 nin tamamý tepkimeye girmiþtir. H2O ve SO2 tepkime baþlarken hiç
yok, tepkime bittiðinde ise 9 gram ve ? kadardýr.
Bu bilgilerden ve kütlenin korunumundan faydalanarak “?” ni bulalým.
X + O2 → H2O + SO2
17 g
24 g
9g
?
17 + 24 = 9 + ?
41 = 9 + ?
41 - 9 = ?
32 = ?
Doðru yanýt “D” seçeneðidir.
Kimyasal Tepkimeler
83
8. Sýnýf
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
11
Aþaðýdaki tren vagonlarýnýn üzerinde yazan isimler sihirli tünellerden geçtikten sonra deðiþmektedir.
Siz de kimyasal reaksiyonlarýn denkleþtirilmesi kuralýna uyarak X, Y ve Z vagonlarýný belirleyip en
aþaðýya kendi treninizi oluþturun.
A.
B.
C.
C2H6
X
2Na
2HCl
Y
CH4
2Z
D.
E.
X
Kimyasal Tepkimeler
Y
Z
89
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
8. Sýnýf
12
Fahri ve Cezmi Tepkime Marketin reyon sorumlularýdýr. Bu iki arkadaþ markette dönüþümlü çalýþmaktadýrlar. Fahri markete yeni gelen tepkimelerin parçalarýný tezgâha dizmeye baþlamýþtýr. Fahri’nin
çalýþma süresi dolduðunda tepkimelerin aþaðýda verildiði kadarýný tamamlamýþtýr. Cezmi tepkimelerin
eksik kalan parçalarýný “Yeni Gelen” kýsmýndan alýp “Tepkime Rafý”ndaki uygun yerlere koymalýdýr.
Cezmi’ye yardým eder misiniz? Tüm tepkimeleri tamamladýktan sonra “Yeni Gelen” kýsmýnda artan
parçalarý en üsttekinden baþlayarak yan yana dizin. Bakalým ne çýkacak. (Tepkimelerdeki her bir harf
bir atomun sembolünü göstermektedir.)
TEPKİME RAFI
BŞ2 + 2 ........ → BX2 + 2 AŞ
N2(PÜ)3+6ŞA → 2........+3PÜŞ2
2ZÇER+A → A(ÇER)2 + ......
A(RI)2 +2KÜ → AÜ2 + 2 .......
DCM3 → ...... + CM2
....... + 3N → 3NB + F2
2 ...... +3N2 → 2B2N + 2AN2
EK + 2O2 → ....... + KO2
K2B5LB + 3L2 → 2KL2 + 3 .......
KEL2+2 IR → R2KE+2.......
R2CF4 + 2ASR → A2 CF4 + 2.......
KRI
Z
KÜ
1
7
13
YENİ GELEN
BA
EO2
PÜ
19
N
90
2
8
14
AX
9
NA3
N
20
B2L
3
15
EK
R2S
21
GE
4
Z2
10
16
22
B2A
5
ŞA
11
A
17
DM
23
F2B3
RI
Ll
DE
ÇER
6
12
18
24
Kimyasal Tepkimeler
8. Sýnýf
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
1. Aþaðýda verilen ifadeler doðru ise karþýsýn-
c.
daki kutucuða “D”, yanlýþ ise “Y” harfi yerleþtiriniz.
Bu tepkimede bir miktar CH4 16 gram oksijenle
yandýðýnda 11 gram karbondioksit ve 9 gram su
oluþuyor.
Buna göre, yanan CH4 kaç gramdýr?
(5 Puan)
a.
Paslanma olayý kimyasal tepkime denklemi
ile ifade edilebilir.
(5 Puan)
3.
Molekül sayısı
3
2
c.
d.
Ca3(PO4)2 bileþiðinin bir molekülünde 3 tane
oksijen atomu bulunur.
(5 Puan)
Hücrelerimizde enerji elde edilmesi bir yavaþ yanma olayýdýr.
(5 Puan)
Kimyasal tepkimelerde toplam kütle ve toplam elektron sayýsý korunur.
Yandýðýnda CO2, SO2 ve H2O oluþturan maddenin yapýsýnda karbon, sodyum ve hidrojen
bulunur.
(5 Puan)
Al
X
a.
Yukarýdaki grafiðe göre, X ile gösterilen maddenin formülü nedir?
(10 Puan)
b.
X in yapýsýnda hangi elementler bulunur?
(10 Puan)
4. Aþaðýdaki sorularý cevaplayýnýz.
a.
Yanma nedir? Yanma için gerekli faktörleri
belirtiniz.
(5 Puan)
b.
Yanma tepkimesi türlerini belirterek her tepkime türü için iki örnek veriniz.
(10 Puan)
(5 Puan)
e.
H2
Zaman
Zeka Küpü Yayýnlarý®
b.
1
H2SO4
5. Yangýn söndürücü olarak kullanýlacak mad2.
a.
delerin özelliklerini belirtiniz.
CH4 + O2 → CO2 + H2O
(5 Puan)
Yukarýdaki tepkimeyi denkleþtiriniz.
(20 Puan)
6. Yanan yere kurubuz (CO2) sýkýlarak yangýnýn
b.
Tepkimenin türü nedir?
(5 Puan)
Kimyasal Tepkimeler
söndürülmesi sýrasýnda, yanma için gerekli
faktörlerden hangileri ortadan kaldýrýlýr?
(5 Puan)
93
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
8. Sýnýf
KONU KAVRAMA SORULARI
•
Maddelerin ........................ ile verdikleri tepkimelere yanma tepkimeleri denir.
1. Aþaðýda verilen olaylardan kimyasal tepkime
denklemi ile ifade edilebilecekleri
iþareti
•
ile iþaretleyiniz.
•
Suyun donmasý
•
Demirin paslanmasý
•
Þekerin suda çözünmesi
•
Mumun erimesi
•
Buharýn yoðuþmasý
•
Bitkilerin fotosentez olayý
•
Solunum ile enerji üretilmesi
•
Karbonun yanmasý
•
Ýki elementin bileþik oluþturmasý
Yanan maddenin elementlerinin .................
oluþur.
•
Alevin gözle görülebildiði ýsýnýn hissedilebildiði yanma tepkimeleri ................., alevin
gözle görülemediði yanma tepkimeleri ise
....................... olarak adlandýrýlýr.
•
Yanma tepkimesinin olabilmesi için;
1. ...............................................
Zeka Küpü Yayýnlarý®
2. ...............................................
3. ...............................................
faktörlerinin bir arada bulunmasý gerekir.
2. K4Fe(CN)6 formülü ile gösterilen bileþiðin bir
4. Kimyasal tepkimelerde giren maddelerin
molekülünde; hangi elementten kaçar atom
kütlesi ürünlerin kütlesine eþittir. Yani kütle
bulunur? Belirleyiniz.
her zaman korunur.
Kimyasal tepkimelerde kütlenin korunduðunu kanýtlayan bir deney düzeneði tasarlayýnýz.
3. Aþaðýda verilen ifadelerdeki boþluklarý uygun þekilde doldurunuz.
5. 20 g X ile 12 g Y artansýz olarak tepkimeye
girdiðinde 10 g Z ve .................. gram T oluþmaktadýr.
•
Kimyasal tepkime denklemleri ile .............
deðiþimler ifade edilir.
•
a. Yukarýdaki ifadede boþ býrakýlan yere ne
yazýlmalýdýr?
Kimyasal tepkimelerde atom cinsi, ..............,
ve .................. her zaman korunur.
94
Kimyasal Tepkimeler
Kimya Konu Anlatýmlý Soru Bankasý
8. Sýnýf
3. Atay büyük bir sevinçle öðretmeninin yanýna
ÖLÇME VE DEÐERLENDÝRME-7
7
1.
koþup bilimsel bir hata bulunduðunu söylemiþtir.
Bu durumu kanýtlamak amacýyla aþaðýdaki
deneyi gerçekleþtirmiþtir.
Tuz
l.
I.
Bir odun parçasını tarttım.
II.
II.
Odunu ağzı açık bir kapta
yaktım.
lII.
Bütün odun yandıktan
sonra kalan külleri tarttım.
lII.
Yukarýdaki iþlemlerden hangileri bir kimyasal
reaksiyon denklemi ile ifade edilebilir?
B) Yalnýz II
C) I ve II
D) II ve III
Küller odundan hafif çıktı. O halde
her kimyasal reaksiyonda kütle korunmaz sonucuna ulaştım. Bu bilimsel hatayı düzeltmeliyiz.
Zeka Küpü Yayýnlarý®
A) Yalnýz I
Atay’ýn bu anlattýklarýný dinleyen fen ve
teknoloji öðretmeni aþaðýdaki yorumlardan
hangisini yapmýþtýr?
A) Aferin Atay, bu buluþun çok büyük bir hatayý
düzeltecek.
2.
Ders: Kimya
l. Atom türü
Il. Toplam kütle
lll. Atom sayısı
lV. Hacim
Kimyasal reaksiyonlarda bu nicelikler her zaman
korunur.
B) Zaten dediðin gibi bir kural yok. Yani kütle her
zaman korunmaz.
C) Kütle her zaman korunur. Bunu görebilmen
için ll. basamakta kapalý bir kap kullanman
gerekirdi. Çünkü sadece kül deðil dumanda
oluþtu.
D) Kütle her zaman korunur. Ancak bu kural
yanma reaksiyonlarý için geçerli deðildir.
Necmettin yaptýðý sunumda dört özellik verip
yukarýdaki cümleyi kurmuþtur.
Bu sunumda Necmettin’in yaptýðý bilimsel
hata aþaðýdakilerden hangisidir?
A) Bu özellikler hiçbir zaman korunmaz.
B) Sadece kütle her zaman korunur.
C) Hacim her zaman korunmayabilir.
D) Atom sayýsý her zaman korunmaz, deðiþir.
108
Kimyasal Tepkimeler
Download

2. bolum kimyasal tepkimeler(yeni).qxd