FEN BİLİMLERİ
MADDENİN TANECİKLİ YAPISI
ÖZET
Maddenin Tanecikli Yapısı
Günlük hayatımızda gördüğümüz kurşun kalem, defter, su, masa lambası ve soluduğumuz
hava gibi tüm maddeler kendisinden daha küçük taneciklerin bir araya gelmesi ile oluşur.
Maddeyi oluşturan bu tanecikler arasında boşluklar vardır ve tanecikler hareket hâlindedir.
Maddeler kendisinden daha küçük olan taneciklerden oluşur.
Maddeyi oluşturan tanecikler, 3 farklı tür hareket yapabilir. Tanecikler bulunduğu yerde
titreşim, kendi etraflarında dönme ve serbest şekilde yer değiştirme diğer bir deyişle
öteleme hareketi yapabilir. Maddenin katı, sıvı ve gaz hâlinde bulunmasına bağlı olarak
tanecik hareketleri farklılık gösterir.
Maddeyi oluşturan taneciklerin hareket türleri
Örneğin katı hâldeki maddelerin tanecikleri arasındaki boşluk miktarı çok az olduğu için
tanecikler sadece bulundukları yerde titreşim hareketi yapar. Bulundukları yerde hareket
eden tanecikler birbirine çok yakın olduğu için de oluşturdukları maddeye belirli bir şekil ve
hacim sağlar. Tanecikleri arasında çok az boşluk bulunan katıları sıkıştırmak çok zordur.
1/2
FEN BİLİMLERİ
MADDENİN TANECİKLİ YAPISI
ÖZET
Diğer yandan sıvı hâldeki maddelerin tanecikleri katılardaki kadar düzenli değildir, ancak
tanecikler yine birbirleriyle temas hâlindedir. Tanecikler titreşim hareketi dışında hem kendi
etraflarında döner hem de birbiri üzerinden kayar. Böylece tanecikler yer değiştirir, yani
öteleme hareketi yapar. Yer değiştirebilen tanecikleri sayesinde akışkanlık özelliğine sahip
olan sıvı hâldeki maddeler, bulundukları kabın doldurdukları kısmının şeklini alır. Tanecikleri
arasında çok az boşluk bulunan sıvıları da sıkıştırmak çok zordur.
Gaz hâlindeki maddeleri oluşturan tanecikler arasındaki boşluk miktarı katı ve sıvılardan
fazladır. Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yaparak birbirinden bağımsız
şekilde hareket eder. Birbirinden bağımsız şekilde bir yerden başka bir yere kolayca hareket
edebilen tanecikler sayesinde gaz maddeler sıvılar gibi akışkanlık özelliği gösterir. Ancak gaz
hâldeki maddelerin sıvılardan farklı olarak belirli bir hacimleri yoktur. Gazlar bulundukları kabı
tamamen doldurarak kabın şeklini alır. Tanecikleri arasında geniş boşluklar bulunan gazları
sıkıştırmak ise kolaydır.
Hâl Değiştiren Maddenin Tanecikli Yapısı
Maddeler çevresinden ısı alarak ya da çevresine ısı vererek hâl değişimine uğradığında
maddelerin tanecikli yapısında bazı değişiklikler olur.
Katı hâldeki bir maddeye ısı vermeye
başladığımızda birbiriyle temas hâlindeki
tanecikler bulundukları yerde daha fazla
hareket etmeye başlar. Katı maddeye ısı
verilmeye devam edildiğinde ise sıvı hâle
geçmeye başlayan maddenin taneciklerinin
arasındaki boşluk miktarı artar. Tanecikler
Katı hâlden sıvı hâle geçen maddenin tanecikli gösterimi
titreşim hareketi dışında dönme ve birbiri
üzerinden kayma yani öteleme hareketi yapmaya başlar.
Sıvı hâldeki bir madde ısıtılarak gaz hâle gelmesi
sağlandığında ise tanecikler arasındaki boşluk
miktarı giderek artar ve tanecikler birbirinden
bağımsız bir şekilde hareket etmeye başlar. Gaz
hâlindeki maddenin tanecikleri sıvılarda olduğu gibi
titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.
Sıvı hâlden gaz hâle geçen maddenin tanecikli gösterimi
2/2
Download

Maddenin Tanecikli Yapısı