21-27 Nisan 2014
SAYI: 34
GÜNDEM
 ABD’nin Mısır’a Uyguladığı Silah Kısıtlaması Gevşiyor
 Irak’ta Siyasi Kriz, Çevre ve Su Kaynaklar
 Kuraklık ve Ortadoğu
 Ortadoğu Güncesi
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
 ABD’nin Mısır’a Uyguladığı Silah Kısıtlaması Gevşiyor
Mısır Dışişleri Bakanı Nebil Fehmi resmi görüşmeler yapmak üzere ABD’ye ziyaret
gerçekleştirdi. Bu ziyaret, 3 Temmuz Darbesi sonrası gerilen Mısır-ABD ilişkilerinde
önemli bir dönüm noktasıdır. Öncelikle Nebil Fehmi 3 Temmuz sonrası dönemde ilk defa
ABD’ye giderek resmi görüşmeler gerçekleştirecek. Öte yandan ziyaretin darbeden sonra
ABD’nin askeri yardımların sınırlandırılma politikasında gevşetmeye gideceğini
duyurmasının ardından gerçekleşmesi, Mısır-ABD ilişkilerindeki gerginliğin azalma
sinyallerini veriyor. Mısır, ABD ile yaşadığı sorunlara cevaben yüzünü Rusya’ya dönmüş,
Körfez desteği ile Rusya ile askeri anlaşma yapmak için bir dizi görüşmeleri başlatmıştı.
Öte yandan ABD’de darbe nedeniyle benimsediği askeri yardımların dondurulması
politikasında değişikliğe giderek Mısır’ın ihtiyaç duyduğu dış politikada normalleşmenin
önünü açmış oldu. ABD, askeri yardımlar kapsamında Mısır’a 10 adet Apache saldırı
helikopterlerinin verilmesine karar verdi. ABD yetkilileri, ,bu yardımın özellikle Sina’da
devam istikrarsızlık, terör faaliyetleri ve çatışmaların sona erdirilmesine destek vermek
amacıyla yapıldığını ifade ettiler. Bu aynı zamanda ABD-Mısır ilişkilerinde güvenlik
faktörünün oynadığı birincil rolü belirtmesi açısından önemlidir.
Nebahat Tanrıverdi O Yaşar, Araştrma Asistanı, ORSAM, [email protected]
 Irak’ta Siyasi Kriz, Çevre ve Su Kaynakları
Irak’ta devam eden iç huzursuzluklar ve özellikle 30 Nisan’da yapılacak seçimler öncesi
artan şiddet her konuda olduğu gibi çevre ve su kaynakları açısından da sorun yaratmaya
devam etmektedir. Irak Şam İslam Devleti (IŞİD) örgütü ile Irak ordusu arasında Anbar
vilayetinde başlayan çatışmalar Selahaddin vilayetine bağlı Tikrit ve Beiji’ye kadar
uzanmış görünmektedir. IŞİD militanlarının ülkenin en büyük rafinerisi olan Beiji
rafinerisine bağlanan petrol boru hattına yönelik bombalı saldırısından sonra büyük
miktarda ham petrol Dicle nehrine akmıştır. Ülkenin en önemli su kaynağı durumunda olan
nehir başta başkent Bağdat olmak üzere birçok şehrin temel su kaynağı durumundadır.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
2
Daha önceki yılarda da düzenli denebilecek şekilde saldırıya uğrayan rafineri ve boru
hatlarından Dicle nehrine sızıntı olmuştur. Petrolün nehir sularını daha fazla kirletmesini
engellemek ve daha güneyde yer alan Bağdat ve diğer kentlerin su kaynaklarını korumak
amacıyla Dicle nehri üzerinde bulunan Samarra barajından nehir suları saptırılarak Tartar
çukurluğuna yönlendirilmektedir. Bilindiği üzere bu çukurluk hem Dicle nehrinin taşkın
zamanında Bağdat’ı korumak amacıyla hem de Fırat nehrine Dicle’nin fazla sularını
saptırmak amacıyla kullanılmaktadır. Irak’ta yaşanan şiddet döngüsünün Irak toplumuna
verdiği zararın yanı sıra çevreye ve su kaynaklarına verdiği zarar da oldukça yüksek
boyutlara ulaşmıştır. Geçtiğiz haftalarda IŞİD militanlarının Fırat nehri üzerinde bulunan
Felluce barajını ele geçirmesi ve nehir sularını askeri amaçlarla kullanması da Irak’ın zaten
kırılgan olan su yönetimine ağır bir darbe vurmuşken, Dicle nehrinde de böyle bir sorunun
ortaya çıkması Irak su yönetiminin önümüzdeki dönemde zor günler geçireceğini
göstermektedir.
Dr. Seyfi Kılıç, Araştırmacı, ORSAM Su Programı, [email protected]
3
 Kuraklık ve Ortadoğu
Yapılan iklim değişimleri çalışmaları sonucu önümüzdeki yıllarda Ortadoğu bölgesinin
yüzey ısısının 2,5-5,5 oC arasında artacağı ve bu artışın bölge de gerçekleşen yağış
ortalamasını yüzde 20 oranında düşüreceği de belirtilmiştir. Bu yıl yağışlar Ortadoğu
coğrafyasında uzun yıllar ortalamasının altında gerçekleşmiştir Ortadoğu’da kuraklık
etkisini göstermektedir. Normal şartlar altında, dünya ortalama yağış miktarının sadece
¼’ünün düştüğü Ortadoğu’da bu yıl özellikle de Ürdün’de yağışlar son 60 yılın en düşük
yağışı olarak gerçekleşmiştir. Lübnan, Irak ve Suriye’de kurak geçen bu dönem su
kaynaklarını ve tarım faaliyetlerini olumsuz etkilemiştir. Dünya gıda ithalatının en büyük
oranda alıcı olan bölgede bu yıl gıda ithalatın daha da artacağı beklenmektedir. Halen iç
savaşın devam ettiği Suriye’de bu yıl, yıllık ortalamasının yarısı kadar yağış
gerçekleşmiştir. Kuraklık özellikle Halep, İdlib ve Hama bölgelerinde yoğun hissedileceği
belirtilmektedir. İç savaşın su dağıtım sistemlerine de büyük zarar verdiği Suriye’de Mart
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
2011’den bugüne 4,5 milyon insan ülke içinde yer değiştirmiş, 2,5 milyon insan ise komşu
ülkelere sığınmıştır. Çatışma süreci ülkede tarımcılığa da büyük darbe vurmuştur. World
Food Programme’nin (WFP) verdiği bilgiler ışığında, Suriye’de geçen yılki tahıl ihtiyacı
5,1 milyon tondur, bu yıl mevcut kapasite ile üretilecek tahıl miktarı ise 1,7-2 milyon ton
arasındadır. Uluslararası yardım kuruluşlarının da yetersiz kaldığı bu süreçte ülkede büyük
bir gıda sorunu yaşanması beklenmektedir. Açlık nedeniyle komşu ülkelere göçün artması
da bir ihtimal olarak ortaya çıkmaktadır.
Dr. Tuğba Evrim Maden, Araştırmacı, ORSAM Su Programı, [email protected]
 Ortadoğu Güncesi
16 Nisan 2014: Suriye İnsan Hakları Örgütü, Esed'e bağlı ordu birliklerinin yönetim
karşıtlarına yönelik operasyonlarında 4'ü kadın, 7'si çocuk 72 kişinin öldüğünü açıkladı.
16 Nisan 2014: Cezayir’de çok partili sisteme geçildikten sonra beşincisi yarın yapılacak
cumhurbaşkanlığı seçimi için geri sayım başladı. Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika’nın
dördüncü defa aday olması ülkede protestolar, boykotlar ve büyük tartışmalara sahne oldu.
16 Nisan 2014: İsrail, Kudüs'te yaşayan 6 Filistinliye "güvenlik gerekçesiyle" Mescid-i
Aksa'ya giriş yasağı koydu.
16 Nisan 2014: Afganistan'ın kuzeydoğusundaki Badahşan vilayetinde güvenlik güçleri ile
Taliban militanları arasında çıkan çatışmada bir polis ile örgüt liderlerinden Hafız Mahfuz
öldü.
16 Nisan 2014: Mısır'da darbeyle görevinden uzaklaştırılan Cumhurbaşkanı Mursi ve 35
kişinin yargılandığı davanın duruşması başladı.
16 Nisan 2014: Suriye'de Esed rejimine bağlı birlikler, muhaliflerin kontrolü ele geçirdiği
Lazkiye kentine bağlı Keseb kasabası ve çevresine saldırdı.
16 Nisan 2014: Hamas hareketi, İsrail'in Mescid-i Aksa'ya yönelik tekrar eden ihlalleri
nedeniyle Arap devletlerine, "İsrail büyükelçilerini sınırdışı etme" çağrısı yaptı.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
4
16 Nisan 2014: Suriye'de Esed rejimine bağlı güçlerin Hama kentine düzenlediği biri
çocuk 2 kişinin öldüğü, onlarca kişinin yaralandığı saldırıda "zehirli gaz dolu varil bombası
kullandığı" öne sürüldü.
16 Nisan 2014: Kahire Acil İşler Mahkemesi, "İsrail'in Mısır'daki faaliyetlerinin
yasaklanması" talebiyle açılan davada yetkisizlik kararı verdi.
16 Nisan 2014: Mısır'da darbeyle görevinden uzaklaştırılan seçilmiş Cumhurbaşkanı
Mursi, yargılandığı davanın duruşmasında hakime hitaben, "Darbe yönetimi yıkılacak,
liderleri hesap verecek" dedi.
16 Nisan 2014: Mısır'da, "halkı şiddete teşvik" suçlamasıyla tutuklu yargılanan Vasat
Partisi Genel Başkanı Madi'nin kefaletle serbest bırakılmasına karar verildi.
16 Nisan 2014: Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Kuruluşu (UNRWA)
Genel Komiseri Pierre Krahenbühl, Gazze'nin Han Yunus kentinde düzenlediği basın
toplantısında, "Gazze ablukası tarihin en uzun süreli ablukası. Bu abluka bir çeşit toplu
cezalandırma" dedi.
17 Nisan 2014: Libya'da, Ensar eş-Şeria örgütünün Bingazi kentindeki karargahında
patlama meydana geldiği bildirildi.
17 Nisan 2014: Cezayir'de cumhurbaşkanlığı seçiminde oy verme işlemi başladı.
Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika'nın yanı sıra 5 adayın yarıştığı seçimlerde, 23 milyona
yakın seçmenin oy kullanması bekleniyor.
17 Nisan 2014: Irak'ın Musul kentinde bir askeri karargaha düzenlenen silahlı saldırıda 13
askerin öldüğü, 17 askerin yaralandığı belirtildi.
17 Nisan 2014: İsrail'in, yaklaşan Yahudi bayramlarını gerekçe göstererek Gazze
sınırındaki Kerm Ebu Salim ve Beyt Hanun sınır kapılarını 4 gün süreyle kapatma kararı
aldığı bildirildi.
17 Nisan 2014: Suriye'de olayların başladığı 15 Mart 2011'den bu yana 93'ü rejim
hapishanelerinde işkence altında olmak üzere, 14 bin 629 çocuğun hayatını kaybettiği
bildirildi.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
5
17 Nisan 2014: Mısır'daki Darbeyi Ret ve Meşruiyete Destek İçin Ulusal İttifak Hareketi,
ülke genelinde "Mısır, sahipsiz değil" adı altında cuma gösterileri düzenlenmesi çağrısında
bulundu.
17 Nisan 2014: Tikrit'te Beyci Doğalgaz Boru Hattı ile Kerkük-Beyci Petrol Boru
Hattı'nda patlama meydana geldi.
17 Nisan 2014: Mısır'da bir grup basın mensubu, haber takiplerinde "olumsuz davranışlara
maruz kaldıkları ve hedef alındıkları" gerekçesiyle başkent Kahire'de gösteri düzenledi.
17 Nisan 2014: Mısır'da Muhammed Bedii'nin de aralarında bulunduğu 17 İhvan
yetkilisinin yargılandığı davanın duruşması 28 Nisan'a ertelendi. Duruşmada bayılan Bedii
hastaneye kaldırıldı.
18 Nisan 2014: Ramadi'de IŞİD üyelerine yönelik düzenlenen operasyonlarda 8 örgüt
üyesi öldü, 21 kişi gözaltına alındı.
18 Nisan 2014: Cezayir'de gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılım oranının
yüzde 51,7 olduğu bildirildi.
18 Nisan 2014: Suriye'de, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2139 sayılı
kararının kabul edilmesinin üzerinden geçen yaklaşık iki ay içinde düzenlenen varil
bombalı saldırılarda, yüzde 96'sı siviller olmak üzere 949 kişinin hayatını kaybettiği
bildirildi.
18 Nisan 2014: Humus'ta bomba yüklü araçla düzenlenen saldırıda ölenlerin sayısı 30'a
yükseldi.
18 Nisan 2014: Gazzeli onlarca genç, İsrail'in Mescid-i Aksa'ya yönelik ihlallerini protesto
etmek amacıyla, "Aksa'yı Koruma Cuma'sı" adı altında yürüyüş düzenledi.
18 Nisan 2014: Cezayir'deki cumhurbaşkanlığı seçimlerini, resmi olmayan sonuçlara göre
bu dönem dördüncü kez aday olan Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika kazandı.
18 Nisan 2014: Özgür Suriye Ordusu'na (ÖSO) bağlı birliklerin Halep'te düzenlediği
operasyonlarda 30 rejim askerinin öldürüldüğü bildirildi.
18 Nisan 2014: Mısır'ın çeşitli kentlerinde düzenlenen darbe karşıtı gösterilerde,
Müslüman Kardeşler Teşkilatı'na (İhvan) mensup oldukları gerekçesiyle 29 kişi gözaltına
alındı.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
6
19 Nisan 2014: Suriye'de Beşşar Esed'e bağlı ordu birliklerinin yönetim karşıtlarına
yönelik ağır silahlarla düzenlediği operasyonlarda 6'sı çocuk, 3'ü kadın olmak üzere 73
kişinin öldüğü bildirildi.
19 Nisan 2014: Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı, bugün ülkede iki ayrı kentte 12 kişinin
corona virüsüne yakalandığını ve 2 kişinin öldüğünü açıkladı.
19 Nisan 2014: ABD Başkanı Barack Obama, İran’ın BM Büyükelçiliği için düşündüğü
Hamid Ebu Talebi’nin adaylığını engelleyecek yasayı onayladı.
19 Nisan 2014: Suriye ordusuna bağlı helikopterin Hama'nın Kufr Zeyta beldesine "klor
gazı içeren varil bombasıyla" saldırısında 100 kişinin etkilendiği ileri sürüldü.
19 Nisan 2014: Yemen'in güneyindeki el-Bayda kentinde ABD'ye ait insansız hava
aracının, el-Kaide üyeleri olduğu tahmin edilen kişileri taşıyan araca düzenlediği saldırıda
13 kişinin öldüğü bildirildi.
19 Nisan 2014: Mısır'ın, Gazze'nin dış dünyaya açılan tek kapısı olan Refah Sınır Kapısı'nı
2 günlüğüne açacağı bildirildi.
19 Nisan 2014: Mısır'da darbeyle görevinden uzaklaştırılan Cumhurbaşkanı Muhammed
Mursi ile 14 sanığın yargılandığı ve kamuoyunda "İttihadiye olayları" olarak bilinen
davanın duruşması başladı.
19 Nisan 2014: Irak'ın Diyala kentinde son aylarda meydana gelen çatışmalar sebebiyle 7
bin ailenin evlerini terk ettiği bildirildi.
19 Nisan 2014: Hamas Siyasi Büro Şefi Halid Meşal, Filistin'de ayrılığın bitirilmesi ve
"safların birleştirilmesi" çağrısında bulundu.
19 Nisan 2014: İsrail polisinin, Mescid-i Aksa'nın bazı kapılarını kapatarak 50 yaşın
altındaki erkeklerin camide namaz kılmasına engel olduğu bildirildi.
19 Nisan 2014: Mısır kamuoyunda "İttihadiye olayları" olarak bilinen davada yargılanan
Hürriyet ve Adalet Partisi (HAP) Genel Sekreteri Muhammed el-Biltaci'nin, yargı
mensuplarına hakaretten 1 yıl hapse mahkum edildiği bildirildi.
20 Nisan 2014: Batı Şeria'nın Nablus kentinde bulunan Hazreti Yusuf'un kabri olarak
kabul edilen türbeye, girmek isteyen Yahudi yerleşimcileri protesto eden Filistinlilere,
İsrail askerleri müdahale etti.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
7
20 Nisan 2014: Mescid-i Aksa'ya girmek isteyen Filistinlilere saldıran İsrail polisi 7 kişiyi
yaraladı, 24 kişiyi de gözaltına aldı.
20 Nisan 2014: Bağdat'ta bir üniversite binasına saldıran IŞİD mensupları 5 güvenlik
görevlisini öldürdü. Rehin alınan öğretim üyeleri ve öğrenciler kurtarıldı.
20 Nisan 2014: Cezayir'de, askere düzenlenen saldırıda 11 kişinin öldüğü, 10 kişinin
yaralandığı bildirildi.
20 Nisan 2014: Fransa Cumhurbaşkanı Hollande, ‘’Esed rejimin hala kimyasal silah
kullandığı yolunda elimizde bilgiler var ancak kesin kanıt yok" dedi.
20 Nisan 2014: Suriye’deki kimyasal silahların yaklaşık yüzde 80’inin ülke dışına
taşındığını bildirildi.
20 Nisan 2014: Suriye'de kaçırılan ve Şanlıurfa'nın Akçakale ilçesi sınırında Türkiye'ye
giriş yapan 4 Fransız gazeteci Fransa'ya döndü.
20 Nisan 2014: Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) Hukuk
Komitesi Başkanı Heysem el-Malih, Mısır'ın başkenti Kahire'deki ofislerinde düzenlediği
basın toplantısında, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) başvuruda bulunduklarını
söyledi.
20 Nisan 2014: Dünya Müslüman Alimler Birliği Başkanı Dr. Yusuf el-Karadavi,
Katar'dan Tunus'a gönderileceği yönündeki iddiaları yalanladı.
20 Nisan 2014: Seçim öncesi adaylık başvuruları sona eren Mısır'da, Sisi ile Sabbahi
cumhurbaşkanı olabilmek için yarışacak.
21 Nisan 2014: İsrail ordu radyosu, Gazze'nin kuzeyindeki hedeflere hava saldırısı
düzenlendiğini duyurdu.
21 Nisan 2014: Irak ordusunun Enbar'a "varil bombası" ile gerçekleştirdiği iddia edilen
saldırıda, 14 kişi öldü, 16 kişi yaralandı.
21 Nisan 2014: Suriye Halk Meclis Başkanı Muhammed Cihad el Lahham, Suriye'de
Cumhurbaşkanlığı seçiminin 3 Haziran'da yapılacağını açıkladı.
21 Nisan 2014: Yermuk Mülteci Kampı'na yaklaşık 2 haftadır yardım ulaştırılamadığı ve
insani durumun tekrar kötüleşmeye başladığı belirtildi. Açlıktan ölenlerin sayısı 144'e
ulaştı.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
8
21 Nisan 2014: Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) gazetecilerin haklarını korumak
amacıyla kurulan Metrography, basın mensuplarına yönelik şiddeti içeren bir rapor
hazırladı. 100'ü aşkın gazetecinin üyesi olduğu, Süleymaniye merkezli Metrography
Başkanı Rahman Garip, düzenlediği basın toplantısında raporun içeriğini kamuoyuyla
paylaştı.Garip, IKBY'de medya mensuplarına yönelik birçok şiddet olayını tespit ettiklerini
belirterek, ''Son 4 ayda yaşanan 72 olayda, 60 gazeteci görevi başındayken fiili saldırıya
maruz kaldı.
21 Nisan 2014: Suriye'de Mart 2011'den bu yana devam eden savaşta, 327 sağlık
görevlisinin hayatını kaybettiği, 650’si doktor 3 bin 270 sağlık görevlisinin tutuklandığı
belirtildi.
21 Nisan 2014: Yemen'in Ebyen ilinde El-Kaide'ye yönelik hava operasyonunda, 3'ü
yönetici, 55 örgüt üyesinin ölü ele geçirildiği bildirildi.
21 Nisan 2014: ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Psaki, Suriye'de kimyasal kullanıldığına
yönelik işaretler olduğunu belirterek, "Bundan hükümetin sorumlu olduğuna dair iddiaları
inceliyoruz” dedi.
9
21 Nisan 2014: Irak’ın Kerkük kentinde bir köydeki seçim merkezine düzenlenen silahlı
saldırıda 6 askerin öldüğü bildirildi.
22 Nisan 2014: Irak'ın başkenti Bağdat'ta bir kahvehaneye düzenlenen intihar saldırısında
9 kişinin öldüğü, 18 kişinin yaralandığı bildirildi.
22 Nisan 2014: Pakistan'da düzenlenen terör saldırılarında 9 kişi öldü, 40 kişi yaralandı.
22 Nisan 2014: Irak'ın Kerkük kentinde seçim merkezine düzenlenen saldırıda ölü
sayısının 10'a yükseldiği bildirildi.
22 Nisan 2014: Batı Şeria'nın güneyindeki El-Halil Üniversitesi öğrencileriyle, İsrail
askerleri arasında çatışma meydana geldi.
22
Nisan
2014:
Suriye
Arap
Cumhuriyeti
Yüksek
Anayasa
Mahkemesi'nin
cumhurbaşkanlığı seçimleri için adaylık başvurularını kabul etmeye hazır olduğu belirtildi.
22 Nisan 2014: ÖSO'ya bağlı birliklerin Hama ve başkent Şam'da Esed güçlerine
düzenlediği saldırılarda 57 askerin öldüğü bildirildi.
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
22 Nisan 2014: Mısır'da darbeyle görevinden uzaklaştırılan Cumhurbaşkanı Muhammed
Mursi ve 35 kişinin "casusluk" suçlamasıyla yargılandığı davanın duruşması, 28 Nisan'a
ertelendi.
Hazırlayan: Firuze Yağmur Gökler, ORSAM, Araştrma Asistanı, [email protected]
10
www.orsam.org.tr
Süleyman Nazif Sokak No: 12-B Çankaya / Ankara – TÜRKİYE
Tel: +90(312)4302609 Fax: +90(312)4303948 [email protected]
Download

Metnin Tamamı