Yabancıların
Türkiye’de Çalışma Hakkı
Doç.Dr. Faruk Kerem Giray
1
Yabancıların Çalışma Hakkına İlişkin
Mevzuat
1. Anayasa Md. 16 /md.48 (çalışma serbestisi)
/md.49 (hak ve ödev) /md.50 (dinlenme hakkı)
2. 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri
Hakkında Kanun
3. Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
Uygulama Yönetmeliği
4. 4658 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma
Kanunu
5. Geçici Koruma Yönetmeliği
6. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu
2
Yabancıların Çalışma Hakkına İlişkin
Mevzuat
7.
Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Uygulama Yönetmeliği
8. Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı Uyruklu Personel
İstihdamı Hakkında Yönetmelik
9. Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını
Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya
İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun
10. Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını
Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya
İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine Dair Kanunun
Uygulanması Hakkındaki Yönetmelik
11. Türk Vatandaşlığı Kanunu (Md. 28) (Doğumla Türk
vatandaşı olup çıkma izni alarak Türk vatandaşlığından
ayrılanlar (Mavi Kart Sahipleri)
3
Yabancıların Statülerine Göre
Çalışma Hakkı Mevzuatı
4817 Sayılı
YÇİHK
Kapsamında
olanlar
Doğrudan
Yabancı
Yatırımlar
Kanunu
Kapsamına
Giren
Kilit Personel
Türk
Soylu
Yabancılar
Türk
Vatandaşlığı
Kanunu
Madde 28
Kapsamında
olanlar
Vatansız,
Mülteci,
Şartlı
Mülteci,
İkincil
Koruma
Statüsünde
olanlar
Geçici
Koruma
Statüsünde
olanlar
Yabancı
Yatırımlarda
Yabancı
Uyruklu
Personel
İstihdamı
Hakkında
Yönetmelik
Özellik Arz
Eden
Yatırımlar
4
YÇİHK Kapsamındaki Yabancılar
• Bir işverene bağlı olarak Türkiye’de çalışan
yabancılar (Bağımlı Çalışanlar)
• Kendi ad ve hesabına Türkiye’de çalışan
yabancılar (Bağımsız Çalışanlar)
• Türkiye’de bir işveren yanında meslek eğitimi
gören yabancılar (Md. 2 / Md.12)
• Türkiye’de yabancı çalıştıran gerçek kişiler
• Türkiye’de yabancı çalıştıran tüzel kişiler
5
ÇALIŞMAK İÇİN İZİN ALINMALIDIR!
• KURAL: Türkiye’de çalışmak isteyen yabancılar,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından
ÇALIŞMA İZNİ almaları gerekir.
• İSTİSNASI: Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da
çok taraflı sözleşmelerde veya kanunlarda aksi
öngörülmedikçe...
6
Çalışma İzni Ne Zaman Alınmalıdır?
İzni Vermeye Yetkili Makam Kimdir?
• Çalışma izni, çalışmaya başlamadan önce
alınmalıdır. (YÇİHK md. 4)
Yetkili Makam
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
• Ancak istisna olarak Serbest Bölgelerde çalışacak
yabancılara Ekonomi Bakanlığı, Üniversitelerde
görev yapacak yabancı uyruklu akademik
personele ise YÖK çalışma izni vermektedir.
7
Çalışma İzni Başvurusunun
Yurtdışından Yapılması
YÇİHK’nin 12. maddesi YUKK madde 123 (5) ile
değiştirilmiştir. Madde hükmüne göre
• Yabancılar, ilk çalışma izni başvurularını bulundukları
ülkelerdeki Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarına
yapacaklardır. Konsolosluk, bu başvuruları doğrudan
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına iletir.
• Yabancılar, konsolosluklardan almış oldukları çalışma
izinlerinde belirtilen süre kadar Türkiye’de kalıp
çalışabilirler.
• Usulüne uygun olarak yapılan başvurular, belgelerin
tam ve eksiksiz olması kaydıyla Bakanlık tarafından
en geç otuz gün içinde sonuçlandırılır.
8
YÇİHYön. Madde 6
• Türkiye Cumhuriyeti temsilcilikleri ve Bakanlık
yurtdışından yapılacak çalışma izni başvuruları
ile ilgili işlemleri elektronik ortamda yürütür.
• Yabancının temsilciliğe başvuru tarihini takip
eden on işgünü içinde işverence elektronik
başvurunun yapılması ve başvuru için istenilen
belgelerin ÇSG Bakanlığına ulaştırılması
gerekir.
9
Çalışma İzni Başvurusunun
Yurtiçinden Yapılması
• Türkiye'de geçerli ikamet izni olan yabancılar
veya bunların işverenleri, başvurularını Bakanlığa
yurt içinden de yapabilir. (YÇİHK md. 12/2)
• Yurt içinden, sadece en az altı ay süreli ikamet
tezkeresi almış ve bu süresi sona ermemiş olan
yabancılar veya bunların işverenleri,
başvurularını doğrudan Bakanlığa yapabilirler.
• Başvuru için istenilen belgelerin yapılan
elektronik başvuruyu takip eden altı işgünü içinde
Bakanlığa ulaştırılması gerekir.(YÇİHY md.7)
10
ÇALIŞMA İZNİ VERİLMESİNİN
KOŞULLARI
Yabancının Türkiye’de çalışabilmesi için:
• Çalışma izni: ilgilinin (kendisinin veya
işverenin) yazılı talebi + ikamet izni
Kısaca
Çalışma izni = yazılı talep+ ikamet izni
(YÇİHK md.12/5)
11
Çalışma İzni Talebinin veya Uzatılması Talebinin
Reddi Sebepleri (YÇİHK m.14)
Aşağıdaki hallerde çalışma izni talebi veya çalışma izninin uzatılması
talebi reddedilir
a)
b)
c)
d)
e)
İş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki gelişmeler ve
istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişikliklerinin
çalışma izni verilmesine elverişli olmaması,
Başvurulan iş için ülke içinde, dört haftalık süre içerisinde o işi
yapacak aynı niteliğe sahip kişinin bulunması,
(Değişik: 4/4/2013-6458/123 md.) İçişleri Bakanlığının olumsuz
görüş bildirmesi,
Bir işyeri, işletme veya meslek için izin talebi reddedilen
yabancının aynı işyeri, işletme veya aynı meslek için izin talebinin
reddedildiği tarihten itibaren bir yıl geçmeden yeniden izin
talebinde bulunması,
Yabancının çalışmasının millî güvenlik, kamu düzeni, genel asayiş,
kamu yararı, genel ahlâk ve genel sağlık için tehdit oluşturması,
12
YABANCILARIN ÇALIŞMALARININ
YASAK OLDUĞU MESLEK VE GÖREVLER
1.Diş hekimliği
(Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca)
• Doktorluk yabancılar için serbest zira Kanunun 1.maddesi KHK ile değiştirildi «Türkiye
Cumhuriyeti dâhilinde tababet icra ve her hangi surette olursa olsun hasta tedavi edebilmek için tıp
fakültesinden diploma sahibi olmak şarttır.»
2. Eczacılık (Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun uyarınca)
3. Veterinerlik (Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına Dair Kanun Türk Veteriner Birliği ile Odalarının
Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun uyarınca)
4. Özel hastanelerde sorumlu müdürlük (Hususî Hastaneler Kanunu uyarınca)
5. Avukatlık (Avukatlık Kanunu uyarınca)
6. Noterlik (Noterlik Kanunu uyarınca)
7. Özel veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevlisi (Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun md.10/a)
8. Kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan ihracı, dalgıçlık, arayıcılık,
kılavuzluk, kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık vb. (Kabotaj Kanunu uyarınca)
9. Gümrük müşavirliği (4458 sayılı Gümrük Kanununun 227 nci maddesi gereğince)
10. Turist Rehberliği
13
Çalışma İzninin Geçerliliğini
Kaybettiği Haller (YÇİHK m.16)
a) İznin geçerlilik süresinin sona ermesi,
b) (Değişik: 4/4/2013-6458/123 md.) Yabancı hakkında
sınır dışı etme kararı alınmış olması veya Türkiye’ye
girişinin yasaklanması, (Göç İdaresi Genel Müdürlüğü
ile valiliklerin yetkisinde (YUKK md. 9)
c) Yabancının pasaportunun veya pasaport yerine geçen
belgesinin geçerlilik süresinin uzatılmaması
d) Yabancının mücbir sebepler dışında aralıksız olarak altı
aydan fazla yurt dışında kalması
14
Yargı Yoluna Başvuru Hakkı
(YÇİHK m.17)
• Bakanlıkça verilecek kararlara karşı ilgililer
tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içinde itiraz edilebilir.
• İtirazın Bakanlıkça reddedilmesi hallerinde
idarî yargı yoluna başvurulabilir.
15
Çalışan veya Çalıştıranın
Bildirim Yükümlülüğü
• a) Bağımsız çalışan yabancılar, çalışmaya
başladıkları tarihten ve çalışmanın bitiminden
itibaren,
• b) Yabancı çalıştıran işverenler 1)yabancının
çalışmaya başladığı tarihten, 2) çalışma izninin
verildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde
çalışmaya başlamaması halinde bu sürenin
bitiminden itibaren 3) herhangi bir nedenle
hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren,
En geç on beş (15)gün içerisinde durumu Bakanlığa
bildirmekle yükümlüdürler.
16
Çalışma İzni Türleri
• Yabancıların çalışma izinleri hakkında
kanunun ile uygulama yönetmeliğinde
düzenlenmiştir.
• Dört (4) Çeşittir.
A) Süreli Çalışma İzni (YÇİHK. Md.5)
B) Süresiz Çalışma İzni (YÇİHK. Md.6)
C) Bağımsız Çalışma İzni (YÇİHK Md.7)
D) İstisnai Çalışma İzni (YÇİHK Md.8)
17
Çalışma İzni Türleri
A) SÜRELİ ÇALIŞMA İZNİ
• İş piyasasındaki durum, çalışma hayatındaki gelişmeler,
istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik konjonktür değişiklikleri
dikkate alınarak, yabancının hizmet akdinin veya işin süresine
göre, belirli bir işyeri veya işletmede ve belirli bir meslekte
çalışmak üzere en çok bir yıl geçerli olmak üzere verilir.
• Bir yıllık kanuni çalışma süresinden sonra, aynı işyeri veya
işletme ve aynı meslekte çalışmak üzere çalışma izninin
süresi üç yıla kadar uzatılabilir.
• Üç yıllık kanuni çalışma süresinin sonunda, aynı meslekte ve
dilediği işverenin yanında çalışmak üzere, çalışma izninin
süresi altı yıla kadar uzatılabilir.
• Bakanlık, süreli çalışma izninin coğrafi geçerlilik alanını
genişletebilir veya daraltabilir
18
Süreli Çalışma İzninden Kimler
Yararlanabilir ?
1. Başvuru yapan yabancı
2. Türkiye’ye çalışmak üzere gelen yabancının
eşine veya bakmakla yükümlü olduğu
çocuklarına da; yabancının kendisi ile birlikte en
az beş yıl kanuni ve kesintisiz ikamet etmiş
olmaları koşulu ile süreli çalışma izni verilebilir.
19
Çalışma İzni Türleri
B) Süresiz Çalışma İzni
(Değişik: 10/9/2014-6552/22 md.)
• 11/4/2014 tarihinden önce süresiz çalışma izni
verilmiş olan yabancıların hakları saklı kalmak
kaydıyla; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası
Koruma Kanunu uyarınca uzun dönem ikamet
iznine sahip olanlar (md.42) veya Türkiye’de
kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izni ile kalmış
olan veya en az sekiz yıl kanuni çalışması olan
yabancılara, süresiz çalışma izni verilebilir
20
Süresiz Çalışma İznine
Sahip Olmanın Avantajları
• Süresiz çalışma izni verilen yabancılar, 6458 sayılı Kanunun
öngördüğü uzun dönem ikamet izninin sağladığı haklardan
yararlanırlar.
Uzun dönem ikamet izni bulunan yabancılar; (YUKK md.44)
a) Askerlik yapma yükümlülüğü,
b) Seçme ve seçilme,
c) Kamu görevlerine girme,
ç) Muaf olarak araç ithal etme,
d) özel kanunlardaki düzenlemeler hariç, sosyal güvenliğe
ilişkin kazanılmış hakları saklı kalmak ve bu hakların
kullanımında ilgili mevzuat hükümlerine tabi olmak şartıyla,
TÜRK VATANDAŞLARINA TANINAN HAKLARDAN YARARLANIRLAR.
21
Çalışma İzni Türleri
C) Bağımsız Çalışma İzni
• Türkiye’de en az beş yıl kanuni ve kesintisiz
olarak ikamet etmiş olmaları koşuluyla
Bakanlıkça bağımsız çalışma izni verilebilir.
22
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda öngörülen
sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni verilebileceğini
düzenlemiştir. Bu kapsamdaki kişiler şunlardır:
a) Bir Türk vatandaşı ile evli olan ve eşiyle Türkiye’de
evlilik birliği içinde yaşayan veya evlilik birliği en az
üç yıl sürdükten sonra sona ermiş olmakla birlikte
Türkiye’de yerleşmiş olan yabancılar ile bunların
Türk vatandaşı eşinden olan çocukları,
23
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda
öngörülen sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni
verilebileceğini düzenlemiştir. Bu kapsamdaki
kişiler şunlardır:
b) 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununun 34.
maddesine istinaden seçme hakkı ile Türk
vatandaşlığını kaybedenler ile bunların füruu,
24
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda öngörülen
sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni verilebileceğini
düzenlemiştir. Bu kapsamdaki kişiler şunlardır:
c) Türkiye’de doğan veya kendi millî kanununa,
vatansız ise Türk mevzuatına göre rüşt yaşını
doldurmadan Türkiye’ye gelen ve Türkiye’de meslek
okulu, yüksek okul veya üniversiteden mezun olan
yabancılar,
25
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda
öngörülen sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni
verilebileceğini düzenlemiştir. Bu kapsamdaki
kişiler şunlardır:
d) 5543 sayılı İskân Kanununa göre göçmen,
kabul edilen yabancılar
26
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda
öngörülen sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni
verilebileceğini düzenlemiştir. Bu kapsamdaki
kişiler şunlardır:
e) Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşları ile
bunların Avrupa Birliği üyesi ülkelerin vatandaşı
olmayan eş ve çocukları
27
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda öngörülen
sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni verilebileceğini
düzenlemiştir. Bu kapsamdaki kişiler şunlardır:
f) Yabancı devletlerin Türkiye’deki büyükelçilikleri ile
konsolosluklarında ve uluslararası kuruluşların
temsilciliklerinde görevli diplomat, idarî ve teknik
personelin hizmetinde çalışanlar ile karşılıklılık ilkesi
çerçevesinde olmak ve görev süresiyle sınırlı kalmak üzere
Türkiye’de bulunan büyükelçilikler, konsolosluklar ve
uluslararası kuruluşların temsilciliklerinde görevlendirilen
diplomatların ve idarî ve teknik personelin eş ve çocukları
28
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda
öngörülen sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni
verilebileceğini düzenlemiştir. Bu kapsamdaki
kişiler şunlardır:
g) Bilimsel ve kültürel faaliyetler amacıyla bir ayı
aşan ve sportif faaliyetler amacıyla dört ayı aşan
süre ile geçici olarak Türkiye’ye gelecek
yabancılar
29
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda
öngörülen sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni
verilebileceğini düzenlemiştir. Bu kapsamdaki
kişiler şunlardır:
h) Kanunla yetki verilen bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşlarınca sözleşme veya ihale
usulleriyle mal ve hizmet alımı, bir işin
yaptırılması veya bir tesisin işletilmesi işlerinde
çalıştırılacak kilit personel niteliğindeki yabancılar
30
Çalışma İzni Türleri
D) İstisnai Çalışma İzni
Kanun koyucu kimi yabancılara, Kanunda
öngörülen sürelere tâbi olmaksızın çalışma izni
verilebileceğini düzenlemiştir. Bu kapsamdaki
kişiler şunlardır:
ı) Uluslararası koruma başvurusunda bulunan ve
İçişleri Bakanlığınca şartlı mülteci statüsü verilen
yabancı ve vatansız kişiler
31
Çalışma İzninden Muaf Tutulma
• YÇİHYön. 55 maddesinde sayılan yabancılar, ülkeye giriş
yaptıkları tarihten itibaren en geç otuz gün içerisinde
ve her halükarda faaliyetlerine başlamadan önce geliş
amaçlarını, ne kadar süre ile ve nerede kalacaklarına
ilişkin bilgileri, bulundukları yerin emniyet makamlarına
bildirerek ikamet tezkeresi almak zorundadırlar.
• Muafiyet hükümlerinden yararlanacak yabancılara
ilişkin sosyal güvenlikle ilgili yükümlülüklerin yerine
getirilmesi zorunludur.
• Çalışma izninden muaf olan yabancılara istekleri
halinde şekli ve içeriği Bakanlıkça belirlenecek "Çalışma
İzni Muafiyet Teyit Belgesi" düzenlenir. (md.56)
32
DİKKAT !!!
• İstisnai çalışma izninde, çalışma izninin ÇSGB
alınması gereklidir. Ancak Yönetmeliğin 55.
maddesinin (muafiyet) kapsamına giren kişiler
bakımından çalışma izninin alınmasına GEREK
YOKTUR.
• (YÇİHYön. Md 55/1f/son cümle)
• Ancak muafiyet kapsamına giren kişiler
isterlerse " Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi"
düzenlenmesini talep edebilirler.
33
Çalışma İzninden Muaf Tutulanlar
a) Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı
sözleşmelerle çalışma izninden muaf tutulanlar,
b) Daimi ikametgahları yurt dışında olup bilimsel, kültürel
ve sanatsal faaliyetler amacıyla bir aydan az, sportif
faaliyetler amacıyla dört aydan az süre ile geçici olarak
Türkiye’ye gelecek yabancılar,
c) Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın montajı,
bakım ve onarımı, kullanımına ilişkin eğitiminin verilmesi
veya teçhizatı teslim almak veya Türkiye’de arızalanan
araçların tamiri amacıyla; Türkiye’ye giriş tarihinden
itibaren üç ayı geçmemek ve bu durumu ibraz edeceği
belgeler ile kanıtlamak koşuluyla gelenler,
34
Çalışma İzninden Muaf Tutulanlar
ç) Türkiye’den ihraç edilen ya da Türkiye’ye ithal edilen mal ve
hizmetlerin kullanılmasına ilişkin eğitim amacıyla Türkiye’ye
giriş tarihinden itibaren üç ayı geçmemek ve bu durumu ibraz
edeceği belgeler ile kanıtlamak koşuluyla Türkiye’de
bulunanlar,
d) Belgeli turizm işletmelerinin sınırları dışında faaliyette
bulunacak fuar ve sirklerde gösteri ve benzeri görevli olarak
Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren altı ayı geçmemek ve bu
durumu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlamak koşuluyla
bulunanlar,
e) İki yılı geçmemek ve eğitim süresiyle sınırlı olmak üzere
durumunu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlayarak üniversiteler
ile kamu kurum ve kuruluşlarına bilgi ve görgülerini artırmak
üzere gelen yabancılar,
35
Çalışma İzninden Muaf Tutulanlar
f) Sosyo-kültürel ve teknolojik alanlar ile eğitim
konularında altı ayı aşmayan bir sürede Türkiye’ye önemli
hizmet ve katkı sağlayabilecekleri ilgili mercilerce
bildirilenler,
g) Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi
Başkanlığının (Ulusal Ajans) yürüttüğü programlar
kapsamında gelecek yabancılar, (program süresince)
ğ) Kapsamı ve süresi konusunda Bakanlık, İçişleri ve
Dışişleri Bakanlığı ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının
mutabakata vardığı uluslararası stajyer öğrenci
programları çerçevesinde staj görecek yabancılar,
36
Çalışma İzninden Muaf Tutulanlar
h) Görev süresi sekiz ayı geçmemek kaydıyla Türkiye’ye gelen
tur operatörü temsilcisi yabancılar,
ı) Türkiye Futbol Federasyonunca veya Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğünce talepleri uygun bulunan yabancı futbolcular ile
diğer sporcu ve antrenörler sözleşmeleri süresince,
i) Gemi adamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya
Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme’nin I/10 Kuralına
göre devletlerle yapılan ikili protokoller gereği, ilgili idareden
“Uygunluk Onayı Belgesi” almış Türk Uluslararası Gemi Siciline
kayıtlı ve kabotaj hattı dışında çalışan gemilerde görev yapan
yabancı gemi adamları,
j) Türkiye Avrupa Birliği Mali İşbirliği Programları kapsamında
yürütülen projelerde görevlendirilen yabancı uzmanların,
görevleri süresince
37
Doğrudan Yabancı Yatırımlar
Kapsamına Giren Yabancılar
DYKK madde 3/g
Yabancı personel istihdamı
• Bu Kanun kapsamında kurulan şirket, şube ve kuruluşlarda
istihdam edilecek yabancı uyruklu personele, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çalışma izni verilir.
• 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun
23 üncü maddesi uyarınca Hazine Müsteşarlığı ve Çalışma
ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca müştereken hazırlanacak
yönetmelikte; yabancı sermayeli şirket ve kuruluşlardan
hangilerinin bu kapsama gireceği ile söz konusu yönetmelik
kapsamında izin verilecek kilit personelin tanımı ve çalışma
izinlerine ilişkin özel nitelikteki diğer esas ve usuller
belirlenir.
38
Doğrudan Yabancı Yatırımlar
Kapsamına Giren Yabancılar
DYYKYÖn. Md.10
Yurt Dışında İkamet Eden Türk Vatandaşları
• Yurt dışında ikamet ettiğini çalışma veya
ikamet izni ile belgeleyen Türk vatandaşları,
Kanun’un uygulanması bakımından yabancı
yatırımcı sayılırlar.
39
Doğrudan Yabancı Yatırımlar
Kapsamına Giren Yabancılar
• Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı
Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında
Yönetmelik
• Yönetmeliğe göre, yabancı yatırımlar özellik
arz eden ve özellik arz etmeyen olarak ikili bir
tasnife tabi tutulmuştur. ***
40
Doğrudan Yabancı Yatırımlar
Kapsamına Giren Yabancılar
• Özellik arz eden doğrudan yabancı
yatırımlarda çalışacak kilit personel dışındaki
personel ile özellik arz etmeyen doğrudan
yabancı yatırımlarda çalıştırılacak yabancı
personelin izinleri hakkında 4817 sayılı
Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun
hükümleri uygulanacaktır.
• ***Çalışma vizesi+ikamet izni almaları gerekir.
41
Doğrudan Yabancı Yatırımlar
Kapsamına Giren Yabancılar
• Özellik arz eden doğrudan yabancı
yatırımlarda çalışacak kilit personel ile irtibat
bürolarında çalışacak kilit personel hakkında
Doğrudan Yabancı Yatırımlarda Yabancı
Uyruklu Personel İstihdamı Hakkında
Yönetmelik hükümleri uygulanacaktır.
42
Şartlı Mülteci ve Vatansızların
Çalışma Hakkı
• Uluslararası koruma başvurusunda bulunan ve
İçişleri Bakanlığınca şartlı mülteci statüsü
verilen yabancı ve vatansız kişiler, istisnai
çalışma iznine sahip olabilirler. (YÇİHK m.8/ı)
• Başvuru sahibi veya şartlı mülteci, uluslararası
koruma başvurusu tarihinden altı ay sonra
çalışma izni almak için başvurabilir.
• (YUKK md. 89/4/a)
43
Vatansızların
Çalışma Hakkı
• Vatansız kişiler, Vatansız Kişi Kimlik Belgesi
almakla yükümlü olup, belge Göç İdaresi Genel
Müdürlüğünün uygun görüşü alınarak valiliklerce
düzenlenir.
• Hiçbir harca tabi olmayan bu belge, ikamet izni
yerine geçer ve iki yılda bir valiliklerce yenilenir.
Dikkat: vatansızlar istisnai çalışma iznine sahip olup
sahip olduğu vatansız kişi kimlik belgesi de ikamet
belgesi yerine geçiyor.
44
Mülteci ve ikincil Koruma
Statüsündekilerin Çalışma Hakkı
• Mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi, statü
almasından itibaren bağımlı veya bağımsız olarak
çalışabilir.
• Yabancıların çalışamayacağı iş ve mesleklere
ilişkin diğer mevzuatta yer alan hükümler saklıdır.
• Mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi kişiye
verilecek kimlik belgesi, çalışma izni yerine de
geçer ve bu durum kimlik belgesine yazılır.
• (YUKK md.89/4/b)
45
Mülteci ve ikincil Koruma
Statüsündekilerin Çalışma Hakkı
• Mülteci ve ikincil koruma statüsü sahibinin iş piyasasına
erişimi, iş piyasasındaki durum ve çalışma hayatındaki
gelişmeler ile istihdama ilişkin sektörel ve ekonomik
şartların gerekli kıldığı hâllerde, belirli bir süre için,
tarım, sanayi veya hizmet sektörleri, belirli bir meslek,
iş kolu veya mülki ve coğrafi alan itibarıyla
sınırlandırılabilir.
• Ancak, Türkiye’de üç yıl ikamet eden veya Türk
vatandaşıyla evli olan ya da Türk vatandaşı çocuğu olan
mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri için bu
sınırlamalar uygulanmaz. (YUKK md.89/4/c)
46
Geçici Koruma Statüsündeki
Yabancıların Çalışma Hakkı
• Geçici koruma belgesi valilikler tarafından
verilir. (Yön. md 22)
• Geçici koruma kararı, İçişleri Bk teklifi +
Bakanlar Kurulu tarafından alınır.
• Bakanlar Kurulu ile sona erdirilir.
47
Geçici Koruma Statüsüne Giren
Yabancıların Çalışma Hakkı
Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar,
Bakanlar Kurulunca belirlenecek sektörlerde iş
kollarında ve coğrafi alanlarda çalışma izni almak
için ÇSGB Başvurabilir.
Geçici korunanlara verilen çalışma izinlerinin
süreleri, geçici koruma süresinden fazla olamaz.
Geçici koruma sona erdiğinde, çalışma izni de
kendiliğinden sona erer.
Geçici korunanlara verilen çalışma izni, kanunda
düzenlenen ikamet izinleri yerine geçmez.
48
Öğrencilerin Çalışma Hakkı
• Türkiye’de öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek
lisans ve doktora öğrencileri, çalışma izni almak
kaydıyla çalışabilirler.
• Ancak, ön lisans ve lisans öğrencileri için çalışma
hakkı, ilk yıldan sonra başlar ve haftada yirmi dört
saatten fazla olamaz.
• Ön lisans ve lisans öğrencilerinin çalışma hakkına
ilişkin usul ve esaslar, Göç Politikaları Kurulunca
belirlenecek esaslar çerçevesinde Bakanlık ile
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından
müştereken düzenlenir. (YUKK md.41)
49
Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını
Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya
İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun
• Türkiye'de ikamet eden Türk soylu yabancılar,
Türk Silahlı Kuvvetleri ve Güvenlik Teşkilatı
hariç olmak üzere, kamu, özel kuruluş veya
işyerlerinde çalıştırılabilirler.
• Çalışma izni almaları gerekir.
50
Türk Soylu Yabancıların Türkiye'de Meslek ve Sanatlarını
Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya
İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun
• Çalışma izni almaları gerekir.
• Türk soylu yabancıların, kanunlarda Türk
vatandaşlarının yapabileceği belirtilen meslek,
sanat ve işlerde çalışabilme ve
çalıştırılabilmeleri için İçişleri ve Dışişleri
Bakanlıkları ile diğer ilgili bakanlık ve
kuruluşların görüşleri alınarak Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca izin verilir.
51
Türk Vatandaşlığı Kanunu
TVK Madde 28
• Doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak
suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve üçüncü
dereceye kadar olan altsoyları, bu maddede belirtilen
istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan
aynen yararlanmaya devam ederler. Millî güvenliğe ve
kamu düzenine ilişkin hükümler saklıdır .
• Bu madde kapsamında bulunan kişiler, bir kadroya
dayalı ve kamu hukuku rejimine tabi olarak asli ve
sürekli kamu hizmeti görevlerinde bulunamazlar. Ancak
kamu kurum ve kuruluşlarında işçi, geçici veya
sözleşmeli personel olarak çalıştırılabilirler.
52
DİKKAT !!!
• Türk vatandaşlığı Kanunun 28. maddesi
kapsamında olanlar, ikamet izninden
muaftırlar.
• YUKK md. 20/1/f
53
Download

çalışma izni