Teknik Şartname (TŞ) Yazım Kılavuzu
TŞ’ler, bina, köprü ya da makine gibi önerilen bir projede; bir malzeme, ürün ya da
hizmeti tanımlayan yazılı dokümanlardır. Bina projelerinde TŞ’ler; ihale, inşaat
gereksinimleri ve çizimleri de içeren Sözleşme Dokümanlarının tamamlayıcı bir
parçasıdır. Bu prosedür, TŞ’lerin nasıl hazırlanması gerektiğine ve farklı TŞ metodolojisi
tiplerine ve TŞ’lerde kullanılması gereken dile ışık tutan bir kılavuzdur.
Teknik Şartnamelerin Amacı
 TŞ’ler proje için ihtiyaç duyulan her ürün için tip ve niteliği tanımlamalıdır.
 TŞ’ler, üretim, montaj, uygulama, tesis ve bitirme işlerinin gereksinimleri
tanımlamalıdır.
 TŞ’ler, proje için gerekli işçilik kalitesini tanımlamalıdır. Bu tanım, yaratma
aşamasından başlayarak üretim, imalat, uygulama, montaj, tesis, bitirme ve ayar
aşamasını da içerir.
 TŞ’ler, proje için geçerli ve gerekli olan her türlü kod ve standardı da içermelidir.
 TŞ’ler, gerekli ise, alternatif malzeme, ürün ve hizmetleri de içermelidir.
Proje ElKitabının Hazırlanması
Sözleşme dokümanları, ihale ve inşaat gereksinimleri ile çizim ve teknik şartnameleri de
kapsar. Proje ElKitabı, Sözleşme dokümanlarının ayrılmaz yazılı bir bölümüdür. Bu
Kılavuzun CSI’ın 6 dijitli MasterFormat’ı ile oluşturulması planlanmış olup aşağıdaki
formatta hazırlanmalıdır.
Giriş Bilgisi
- Kapak Sayfası
- Sertifikasyon Sayfası
- İçindekiler
- Kullanım Kılavuzu
Teklif Hazırlama Gereksinimleri
- Teklif Toplama: Duyuru/İhaleye Davet
- Teklif verenlere Talimatlar
- Teklif Verenlere Temin Edilen Bilgiler
- Teklif Formları ve Ekleri
Sözleşmesel Gereksinimler
- Anlaşma/Mutabakat
- Genel Sözleşme Koşulları
- Sözleşme Ek/Özel Koşulları
- Teminat ve Sertifikalar
Teknik Şartnameler
- Bölüm 01 – Genel Gereksinimler
- Bölüm 02’den 49’a – Teknik Şartnameler
Ekler
Ekler, MasterFormat içinde yer almamakla birlikte bilgi ve referans amaçlı olarak,
mevcut durum fotoğrafı ve örnek formlar halinde idari olarak kullanılmak üzere yer
alabilir.
Teknik Şartnamelerin Oluşturulması
Proje ElKitabının Teknik Şartnameler bölümünün belirli bir disiplin içinde ve kolay
anlaşılabilir şekilde hazırlanmış olması önemlidir. Şayet bu bölüm açık ve tanımlanmış
bir prosedür dahilinde hazırlanırsa Şartname Yazarının bir şeyleri atlama, unutma
olasılığı ortadan kalkacaktır. Bu ayni zamanda yüklenici, keşifçi, kontrolör ya da diğer
paydaşların bilgiye daha kolay ulaşmasını da sağlayacaktır.
Bölümlendirme Formatı, inşaat endüstrisi tarafından genel kabul görmüş bir standart
olup, TŞ bölümlerinin hazırlanması için bir prosedür tanımlamakta, bilgilerin doğru
sıralanması için bir kılavuz görevi yerine getirmektedir. Bu sıralama sistematiği bilgilerin
atlanmasına, tekrar yazılmasına mani olmakta ve benzer bilginin her Bölümde ayni
yerde yer almasını sağlamaktadır.
Bölümlendirme Formatı 3 ayrı bölümden oluşmaktadır:
-
Bölüm 1 – Genel: Bu bölüm; TŞ’nin bu bölüme özel idari, prosedürel ve geçici
gereksinimlerini tanımlamaktadır.
-
Bölüm 2 – Ürünler: Bu bölüm, projede kullanılacak malzemeleri, ürünleri,
ekipmanları, sistemleri ya da montaj unsurlarını ayrıntılı bir şekilde
tanımlamaktadır.
-
Bölüm 3 – Uygulama: Bu bölüm, herhangi bir hazırlık faaliyetini ve ürünlerin
projede nasıl yer alacağını ayrıntılı bir şekilde tanımlamaktadır.
Bu düzenlemede Sayfa Formatı ve TŞ bölümünün her sayfasının sunumunun standart
bir hale getirilmesi önem kazanmakta ve Maddelerin, Paragrafların ve Alt-Paragrafların
sıralı ve anlaşılır bir düzende marj, girinti, sayfa başlık ve altlığı gibi fiziki düzenlemeleri
kapsamaktadır. Aşağıdaki liste SayfaFormat’ı seviyelerinin düzenlemesini vermektedir:
Sayfa Formatı Seviyeleri
BÖLÜM 1
– GENEL SEVİYE (Birinci Seviye)
1.01
MADDE (İkinci Seviye)
A. Paragraf (Üçüncü Seviye)
1. Alt-Paragraf (Dördüncü Seviye)
a. Alt-Paragraf (Beşinci Seviye)
1) Alt-Paragraf (Altıncı Seviye)
Teknik Şartname Tipleri
Teknik Şartname yazımında 4 metot söz konusudur. Bir metodun diğer metottan üstün
olması ya da farklı metotların bir arada kullanılması konusunda tanımlanmış bir kural
yoktur, ancak tekrar, fazlalık ve çelişkilerden kaçınmak için itina gösterilmesi şarttır. Bu
4 metot şunlardır.
 Açıklayıcı / Tarif Edici Şartnameler
 Performans Şartnameleri
 Referans Standart Şartnameleri
 Fikri Mülkiyet Hakkı Şartnameleri
Açıklayıcı/Tarif Edici Şartnameler
Bu metot kapsamında bir malzemenin ve bir imalat metodunun tam özellikleri ayrıntılı
bir şekilde, ancak üretici ya da fikri mülkiyet hak sahibinin adı belirtilmeden tanımlanır.
Açıklayıcı /Tarif Edici Şartnameler, genel olarak, standardı mevcut olmayan, üretici ya
da fikri mülkiyet hak sahibinin adının belirtilmesinin kısıtlandığı ya da Mimar/Mühendisin
tanımlanmış iş konusunda sıkı bir denetim arzu ettiği durumda kullanılır. Açıklayıcı
Şartname Şartname hazırlığında 5 adım söz konusudur:
1. Mevcut ürünlerin araştırılması
2. Ürün için gerekli önemli özelliklerin araştırılması
3. Bu özellikleri hangilerinin çizimlerde, hangilerinin Teknik Şartnamelerde
belirtileceğinin belirlenmesi
4. Önemli özelliklerin tanımlanması
5. Kalite güvence önlemlerinin tanımlanması (sunumlar, sertifikalar, test ve gözetim
faaliyetleri vb.)
Açıklayıcı Şartnameleri Avantajları:
 Açıklayıcı Şartnameler tasarımın tam arzu ettiğini tanımlar.
 Bir projenin tüm koşullarına, metotlarına ve durumlarına uyarlanabilir.
 Her türlü proje tipi ve ölçeğine uyarlanabilir.

Özel bir ürün ve üreticinin kullanımını kısıtlamadığı için serbest rekabet sağlar.
Açıklayıcı Şartnamelerin Dezavantajları:
 Şartname yazarının, arzu edilen sonuçlara ulaşmak için, tasarımcının hedefine
özel itina göstermesini gerektirir.
 Açıklayıcı Şartnameler, diğer metotlara göre daha fazla açıklama ve cümle
gerektirdiği için daha fazla yer kaplama eğilimi gösterir.
 Geliştirme ve yazımda, diğer metotlara oranla daha fazla zaman alabilir.
 Referans standartlar geliştirilip uygulandıkça giderek daha az kullanılır
olmaktadır.
Performans Şartnameleri
Bu metotla gereksinim duyulan nihai sonuçlar tanımlanabilir, performansları ölçülebilir
ve kullanılan metotlar doğrulanabilir. Yüklenici, Performans Şartnamesiyle uyumlu
malzeme ve metotları seçmekte özgür olur. Bu tür şartnameler genelde, yüklenicileri
daha ekonomik inşaat çözümlerine götüren yeni ve inovatif teknikleri teşvik etmek
amacıyla kullanılır. Ayni zamanda, diğer Şartname metotlarına ek olarak ve onları
desteklemek için de kullanılırlar.
Performans Şartnamelerinin Avantajları:
 Sadece nihai sonuç ya da tasarım hedefi belirtilir, bu da Yükleniciye ürünleri
seçme ve uygulama esnekliği verir.
 İzin-onay gerektirmeyen bir rekabet sağlar.
 Her tip ve ölçekte projeye uygulanabilir.
 Performans Şartnameleri teknik sorumluluğu, sonuçlardan sorumlu olan Mimarlık
ve Mühendislik endüstrisi yerine Yüklenici tarafından temsil edilen inşaat
endüstrisine delege etmektedir.
Performans Şartnamesi Kullanımının Dezavantajları:
 Üretimi zaman kaybına neden olabilir ve bu uzun ve ayrıntılı şartnamelerle
sonuçlanabilir.
 Yürütülmesi, diğer şartname metotlarına göre daha zordur.
 Basit ve küçük ölçekli projeler için fazla kapsamlı olabilir.
 Teknik sorumluluğu, sonuçlardan sorumlu olan Mimarlık ve Mühendislik
endüstrisi yerine Yüklenici tarafından temsil edilen inşaat endüstrisine delege
eder. (Bu hem avantaj ve hem de dezavantaj olabilir zira kimin sorumluluk almak
ve kontrolü elinde tutmak istediğine çok bağlıdır.)
Referans Standart Şartnameleri
Bu metotla, inşaatın herhangi bir kısmı ya da aşamasıyla ilgili, itibarlı bir mesleki
örgütün kurumsallaşmış bir standardına referans verilmektedir. Referans Standart
Şartnameleri, marka-model isimleri önemli olmayan ve genellikle pazarda ticarete konu
olan ürünler için kullanılır. Referans Standart Şartnamesi hazırlamanın adımları
şunlardır:
1) Standart endüstri tarafından yetkin ve güvenilir kabul edilmelidir.
2) Standart projede görev alan tüm taraflar için elde edilebilir olmalıdır.
3) Şartname Yazarı standardı bilmeli, standardın söz konusu projeye uygun
olduğuna emin olmalı ve tekrar ve çelişki yaratmamalıdır.
4) Standardın tarihini belirlemelidir.
5) Standardı, şartnamelere doğru bir şekilde yerleştirmelidir.
6) Standardın gereksinimlerinin yerine getirilmesini sağlayıcı önlemleri belirtmelidir.
Referans Standart Şartnamelerin Avantajları:
 Standartlar genelde endüstri tarafından bilinir ve kabul edilirler.
 Rekabeti engellemezler.
 Şartname yazma işlemini çok kısaltırlar.
Referans Standart Şartnamelerini kullanmanın Dezavantajları:
 Bazen referans verecek uygun bir standart olmayabilir, çünkü standartlar genelde
çok kullanılan ve mevcut malzemeler için hazırlanırlar.
 Standartlar, genelde asgari gerekliliklere referans verirler.
 Teknolojide ve yeni ürün geliştirmedeki ilerlemeler ve değişiklikler nedeniyle
standartlar bazen yürürlükten kalkmış ve modası geçmiş hale gelebilirler.
 Kullanımları çokça araştırma ve itina gerektirirler.
 Şartnameler, tüm tamamlayıcı bilgilerle birlikte dikkatlice yerleştirilmelidir.
Fikri Mülkiyet Hakkı Şartnameleri
Bu metotla, güncel marka isimleri, model numaraları ve diğer mülkiyet bilgisi
şartnamelerde tanımlanır. Ağırlıklı olarak, İşverenin hangi malzemeleri istediğini bildiği,
özel sektör ticari projelerinde kullanılır. Açık ve Kapalı olmak üzere 2 tip Mülkiyet Hakkı
Şartnamesi vardır. Her iki tip arasındaki en belirgin fark, “yerine geçme” özelliğidir.
Kapalı Tip
Kapalı Şartnameler genelde “yerine geçme”yi yasaklar. Bir ya da daha çok ürün
tanımlanır ve yerine geçmeye müsaade edilmez.
Açık Tip
Açık Şartnameler “yerine geçme”ye izin verir. Bir ya da daha çok ürün tanımlanır,
ancak diğer üreticiler de dikkate alınır. Alternatif üreticilerin değerlendirilebilmesi
için sürecin ve seçim kriterlerinin tanımlanması zorunludur.
Mülkiyet Hakkı Şartnamesi kullanımının Avantajları:
 Ürün seçiminde sıkı bir kontrole olanak sağlar.
 Çizimler daha eksiksiz ve daha ayrıntılı hazırlanmalıdır, çünkü ancak seçilen
üreticinin hassas ürün bilgisini temel alarak hazırlanabilirler.
 Şartnameler daha kısa olabilirler.
 Rekabeti azaltarak ihale sürecini kısaltabilir ve ürün fiyatını ana değişken
olmaktan çıkarır.
Mülkiyet Hakkı Şartnamesi kullanımının Dezavantajları:
 Rekabeti azaltır.
 Yüklenicinin alışkın olmadığı ya da çok az deneyiminin olduğu ürünleri
tanımlamış olabilir.
 Ürün tanımlamalarını yaparken ve model numaralarını tanımlarken, en küçük bir
hataya olanak vermeyecek şekilde titizlik gösterilmelidir.
Kısıtlı Olmayan Şartnameler
Kısıtlı Olmayan Şartnameler, genelde kamu idarelerinin Mülkiyet Hakkını kısıtladığı
durumlarda kullanılır. Bu durumda, ya çok sayıda üretici tarafından karşılanabilecek
koşullar tanımlanır, ya da 2-3 üretici “ekleme olanağı” belirtilerek listeye konur.
Şartname Metodunun Seçimi
Hangi metodun daha uygun olduğuna ilişkin karar vermede aşağıdaki sorular çok
yardımcı olacaktır.





İşveren ne istemektedir?
Hangi metot tasarımın amacını daha iyi tanımlamaktadır?
Hangi metot projenin ölçeği ve karmaşıklığına daha uygundur?
Hangi metot bizi en iyi iş kalitesine ulaştıracaktır?
Hangi metot işi en iyi (uygun) fiyatla gerçekleştirmemize yardımcı olacaktır?
Şartname Dilinin Önemi
Şartnamenin dili kesin ve kusursuz olmalıdır. Muğlak ve anlaşılması güç ifadeler,
mükerrer yorumlamaları beraberinde getirecektir. Bu bölüm, şartnameleri kaleme
alırken kesin ve açık bir ifade kullanımını teşvik ederken ifadelerde kaçınılması gereken
bazı hususlara dikkat çekmektedir.
Şartname Yazımında 4 Önemli Husus




Açık/Sarih Yazın: Belirsizlikten kaçının. Uygun grameri kullanın. Mesajı doğru
iletmek için kelimeleri dikkatli seçin.
Doğru/Hatasız Yazın: Bilgiyi uygun terminolojiyi kullanarak, doğru ve kesin
ifadelerle verin.
Tam/Eksiksiz Yazın: Önemli ve gerekli bilgiyi vermeyi atlamayın. Kısa olma
pahasına tam ve eksiksiz olmaktan taviz vermeyin.
Kısa/Öz Yazın: Açıklık, doğruluk, bütünlük ve gramer pahasına gerekli olmayan
kelimeleri kullanmayın.
Cümle Yapısı
Emir Kipi
Türkçede Emir Kipi aksiyonu tanımlayan fiili cümle yapısında sona koyar.
Ürün ve ekipmanların montaj şartnamelerinin yazımında tavsiye edilen metottur.
Kolayca anlaşılır ve kısa-öz bir ifadedir.
Örnekler:
Yapıştırıcıyı mala ile yayın.
Ekipmanı şakül ve terazi ile monte edin.
Her yüze iki kat boya uygulayın.
Bildirme Kipi (Edilgen Mod)
Bildirme Kipi, “….lacaktır.” ekini edilgen tonda her cümlede kullanır. Bu bazen
gereksiz bir monotonluğa neden olabilir.
Örnekler:
Yapıştırıcı mala ile yayılacaktır.
Ekipman şakul ve terazi ile monte edilecektir.
Her yüze iki kat boya uygulanacaktır.
Akışlı Yazım Tekniği
Bu teknik, “..cak” veya “….lacak” ifadesi ile yapılacak ürün-ekipman adını (:) ile
ayırmaktadır. Bu işaretin öncesindeki “Konu” başlığı tüm Şartnameyi anahtar
kelimelere göre aramak/tasnif etmek istediğinizde çok yardımcı olacaktır.
Örnekler:
Yapıştırıcı: Mala ile yayın.
Ekipman: Şakul ve terazi ile monte edin.
Portland Çimentosu: ASTM C 150, Tip 1
Kaçınılacak Kelimeler
Açıklamalardaki netlik azalmadıkça, gereksiz kelimeler kullanmayın.
“vb., bu tür, adı geçen, benzer…” gibi kelimelerden kaçının. “tüm” kelimesi
genelde gereksizdir.
Bundan Kaçının:
“Bu tür” aksesuvarlar kaplanacaktır.
“Adı geçen” döşemeyi cilalayın.
“Benzer” döşemeleri cilalayın.
“Tüm” ahşap işlerini koruyun.
Yukarıdaki Dokümanın Hazırlanmasında Yararlanılan Kaynaklar:
The Construction Specifications Institute. The Project Resource Manual, CSI Manual of
Practice. 5th ed. New York: McGraw-Hill, 2005.
Pilus, Jeffrey M. "Specifications Mini-Course Part 2." Class lecture notes reviewing The
Project Manual.
University of Nebraska-Lincoln, Lincoln, 2009.
Rosen, Harold J. Construction Specifications Writing Principles and Procedures. 5th ed.
Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc., 2005.
Download

Yazının tamamı için Lütfen Buraya Tıklayınız…