Lineer Hızlandırıcı Tabanlı
SRS/SRBT Uygulamalarında QA
Dr. Bahar Dirican
GATA Radyasyon Onkolojisi AD
Stereotaktik Radyocerrahi ve Stereotaktik
Beden Radyoterapisi
Kursu
20 Haziran 2014 -İstanbul
Görüntü Rehberliğinde SRS/SBRT
İşlemleri
Vaka seçimi
Sabitleme
3-4 Boyutlu simülasyon
3-4 Boyutlu planlama
Hasta set-up’ı
Onboard görüntüleme
Onboard görüntüleme ile referans karşılaştırma
Düzeltme +
Düzeltme –
Onboard görüntüleme
Tedavi
Düzeltme -Onboard görüntüleme
Tedavi
Onboard görüntüleme
SRS /SBRT için genel işlemler
• Hasta İşlemleri
-- Konsültasyon
-- Sabitleme/görüntüleme
-- Hasta spesifik QA
-- Lokalizasyon
-- Doz verilmesi
-- Hareket yönetimi
-- Gerçek zaman doğrulaması
-- Tedavi değerlendirilmesi
SRS /SBRT için genel işlemler
• Fizik İşlemleri
-- Demet bilgileri
-- QA : Emniyet, güvenlik
-- QA : günlük, radyasyon/IGRT
-- W-L testi
-- Doz hesaplanması
-- QA : cihaz QA
-- Demet kalibrasyonu
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Bir SRS/SBRT Birimi için QA
Programları
SRS-SRBT için işlemler ve poliçeler
Tedavi sistemi için QA
Görüntüleme sistemi için QA
Planlama sistemi için QA
Sabitleme sistemi için QA
Hastaya özel plan için (YART, VMAT v.s.) QA
Kayıt ve doğrulama sistemleri için QA
Çakıştırma programı için QA
Geçit(gating ) sistemi için QA
6D yatak için QA
...........
Yaprak genişliğinin etkisi
2.5 mm 5mm
2.5 mm 5mm
QA İşlemi: Kalite/Risk Faktörleri
• Atlanan bazı işlemler
Konsültasyon: Vaka doktor ve fizikçi arasında
tartışılmadı. Görüntü sırasında hasta
pozisyonunun nasıl olacağından emin değiller.
- Uygun olmayan sabitleme ve görüntülerde
yetersiz anatomi.Optimal olmayan
pozisyonlama.
Aceleye gelen hasta tedavileri ve QA in ilk
tedaviden sonra yapılabileceğinin söylenmesi.
Genel QA Rehberleri
AAPM TG 40
AAPM TG 56 SRS, 58 EPID
AAPM TG 101 (Stereotaktik body radiation therapy)
AAPM TG 104
AAPM TG 119
AAPM TG 142 (Quality assurance of medical accelerators)
AAPM TG 75, 76 (The management of respiratory motion in
radiation oncology)
• ASTRO TG raporları
• ACR rehberleri
• .......
•
•
•
•
•
•
•
QA Çalışmaları:Fizik işlemleri
• Günlük cihaz warmup’ı
• Günlük, aylık, yıllık QA (TG 142)
Ek olarak:
WL testi (günlük IGRT ile birleştirilmiş)
Hastaya özel QA
Plan kontrolü
MU hesabı
YART/VMAT QA
cihazda mola
Fizikçi/doktor hazır bulunması
kontrol
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Günlük)
İşlem
Dozimetri
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
SRS/SBRT
X- ışını doz verimi sabitliği
(bütün enerjiler)
Elektron doz verimi sabitliği
%3
Mekanik
Lazer lokalizasyonu
Mesafe göstergesi ODI @ izo
Kolimatör alan göstergesi
2 mm
2 mm
2 mm
1.5mm
2 mm
2 mm
1 mm
2 mm
1 mm
Emniyet
Kapı interlock(Beam off)
Kapı kapanma emniyeti
Sesgörüntü monitörü
Sterotaktik interlock
Radyasyon alan monitörü
Beam on göstergesi
NA
Fonksiyonel
Fonksiyonel
Fonksiyonel
NA
Fonksiyonel
Fonksiyonel
Fonksiyonel
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Aylık)
İşlem
Dozimetri
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
SRS/SBRT
X- ışını doz verimi sabitliği
Elektron doz verimi sabitliği
Backup monitör odası sabitliği
Tipik doz hızı sabitliği
NA
Foton demet profil sabitliği
Elektron demet profil sabitliği
Elektron demet enerji sabitliği
%2
%2(@IMRT doz hızı)
%2(@stereo doz hızı,MU)
%1
%1
% 2 / 2 mm
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Aylık)
İşlem
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
SRS/SBRT
Mekanik
Işık /ışın alanı uyumu
2 mm veya bir tarafta % 1
Işık /ışın alanı uyumu (asimetrik)
2 mm veya bir tarafta % 1
Lazerler için kullanılan cihaz mesafesinin
mekanik kontrolü /ODI
1 mm
Gantri /Kolimatör açı ( Belli başlı açılar) (yalnız dijital) 1.0 derece
Aksesuar tepsiler ( port film graticle tepsisi)
2 mm
Çene pozisyon göstergesi (simetrik)
2 mm
Çene pozisyon göstergesi (simetrik olmayan)
1 mm
Çapraz tel merkezi
1 mm
Tedavi masası pozisyon göstergesi 2mm/1 derece 2 mm/1 derece 1 mm/0.5 derece
Kama filtre yerleştirme doğruluğu
2 mm
Kompansatör yerleştirme doğruluğu
1 mm
Blok tepsilerinin, kama filrelerin mandallanması
Fonksiyonel
Lokalizasyon lazerleri
± 2 mm
±1 mm
< ± 1 mm
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Aylık)
İşlem
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
Emniyet
Lazer-koruma interlock testi
Fonksiyonel
Respiratory gating
Demet doz verimi sabitliği
Faz genlik demet kontrolü
In room respiratory monitoring
Sistem
Gating interlock
%2
Fonksiyonel
Fonksiyonel
Fonksiyonel
SRS/SBRT
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Yıllık)
İşlem
Dozimetri
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
X- ışını düzgünlüğünün temel değerinden değişimi
X- ışını simetrisinin temel değerinden değişimi
Elektron düzgünlüğünün temel değerinden değişimi
Elektron simetrisinin temel değerinden değişimi
SRS ark dönme modu (aralık : 0.5 -10 MU/ derece) NA
SRS/SBRT
%1
±% 1
%1
±% 1
NA
set edilen ve verilen MU
1.0 MU veya %2
set edilen ve verilen
gantri arkı 1 der. veya % 2
±% 1 (mutlak)
X ışını/elektron doz verimi kalibrasyonu (TG 51)
X-ışını doz verimi faktörlerinin alan boyutuna
bağımlılığı ( 2 veya daha fazla alan)
Alan boyutu< 4x4 cm^2 %2
Alan boyutu ≥4x4 cm^2 %1
Elektron aplikatörleri için ( 1 aplikatör/enerji)
±% 2 temel değerinden
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Yıllık)
İşlem
Cihaz tipi-Tolerans
Dozimetri
IMRT olmayan
IMRT
SRS/SBRT
X- ışını demet kalitesi (PDD10, TMR20,10)
±% 1 temel değerinden
± 1 mm
Elektron demet kalitesi ( R50 )
Fiziksel kama filtre geçirgenlik faktörü sabitliği
±%2
X-ışını monitör unit lineerliği
±%2 ≥5 MU ± %5(2-4 MU)
±%5(2-4 MU)
( doz verimi sabitliği )
%2≥5 MU
±% 2≥ 5 MU
Elektron monitör unit lineerliği
±%2≥ 5 MU
( doz verimi sabitliği )
X- ışını doz verimi sabitliğinin doz hızıyla değişimi
± %2 temel değerinden
X- ışını doz verimi sabitliğinin gantri açısıyla değişimi ±%1 temel değerinden
Elektron doz verimi sabitliğinin gantri açısıyla değişimi ±%1 temel değerinden
Elektron ve x ışını off-axis faktörü sabitliğinin
±%1 temel değerinden
gantri açısıyla değişimi
Ark modu (beklenen MU , derece)
±%1 temel değerinden
TBI/TSET modu
Fonksiyonel
TBI/TSET doz verimi kalibrasyonu
±%2 temel değerinden
TBI/TSET aksesuarları
±%2 temel değerinden
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Yıllık)
İşlem
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
Respiratory gating
Demet enerji sabitliği
Gate on Faz /genlik zamana ait doğruluğu
Respiratory faz/genlik kalibrasyonu
İnterlock testi
%2
100 ms beklenen
100 ms beklenen
Fonksiyonel
SRS/SBRT
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Yıllık)
İşlem
Cihaz tipi-Tolerans
IMRT olmayan IMRT
SRS/SBRT
Mekanik
Kolimatör dönme eşmerkezi
Gantri dönme eşmerkezi
Yatak dönme eşmerkezi
Elektron aplikatör interlock ları
Radyasyon ve mekanik
± 2 mm
eşmerkezlerin uyumu
Masa üstü sarkması
Masa açısı
Bütün doğrultularda maksimum aralıkta
masa hareketi
Sterotaktik aksesuarların sabitlenmesi NA
Güvenlik
Üretici test işlemlerinin takibi
±1 mm temel değerinden
±1 mm temel değerinden
±1 mm temel değerinden
Fonksiyonel
± 2mm
± 1 mm
2 mm kurulum değerinden
1 derece
±2 mm
NA
Fonksiyonel
Fonksiyonel
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA
(Görüntüleme)
İşlem
Aplikatör tipi-Tolerans
SRS/SRBT olmayan
SRS/SBRT
(Günlük)
Düzlemsel Kv ve MV (EPID) görüntüleme
Çarpışma interlock ları
Fonksiyonel
Pozisyonlama /tekrar pozisyonlama ≤2 mm
Görüntüleme ve tedavi koordinat_
≤2 mm
Larının uyumu (tek gantri açısı)
Fonksiyonel
≤1mm
≤1mm
Cone –beam CT (Kv ve MV)
Çarpışma interlock ları
Pozisyonlama /tekrar pozisyonlama
Görüntüleme ve tedavi koordinat_
Larının uyumu (tek gantri açısı)
Fonksiyonel
≤1mm
≤1mm
Fonksiyonel
≤2 mm
≤2 mm
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Görüntüleme)
İşlem
Aplikatör tipi-Tolerans
SRS/SRBT olmayan
SRS/SBRT
(Aylık)
Düzlemsel MV görüntüleme (EPID)
Görüntüleme ve tedavi koordinat_
≤2 mm
Larının uyumu (4 temel gantri açısı)
Ölçeklendirme ≤2 mm
≤2mm
Uzaysal rezolüsyon
Kurulum değeri
Kontrast
Kurulum değeri
Uniformity ve gürültü
Kurulum değeri
Düzlemsel kV görüntüleme
Görüntüleme ve tedavi koordinat_
≤2 mm
Larının uyumu (4 temel gantri açısı)
Ölçeklendirme
≤2mm
Uzaysal rezolüsyon
Kurulum değeri
Kontrast
Kurulum değeri
Uniformity ve gürültü
Kurulum değeri
≤1mm
≤2mm
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
≤1mm
≤1mm
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
TG-142 Lineer Hızlandırıcılar için QA (Görüntüleme)
İşlem
Aplikatör tipi-Tolerans
SRS/SRBT olmayan
SRS/SBRT
(Aylık)
Cone-beam CT (kV ve MV)
Geometrik distorsiyon
Uzaysal rezolüsyon
Kontrast
HU sabitliği
Uniformity ve gürültü
≤1mm
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
≤2 mm
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
(Yıllık)
Düzlemsel MV görüntüleme (EPID)
Kontrast
Uniformity ve gürültü
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Kurulum değeri
Düzlemsel kV görüntüleme
Demet kalite /enerji
Görüntüleme dozu
Cone-beam CT (kV ve MV)
Görüntüleme dozu
Performans QA: Kalite/Risk Faktörleri
• Winston – Lutz testi : Radyasyon alanının
merkezi ile tunsten topun ortası arasındaki
mesafe nedir?
Winston –Lutz pointer
Pointer’ın lazerlere
hizalanması
MV WLT
Küçük MV alan (10
mm) ve portal
görüntüleme ile
Winston Lutz
görüntüsü
MV WLT
Gantri açısının
değişimi ve tekrar
görüntü alınması
MV WLT
Yatak açısının 90 -270 dereceye değiştirilmesi ve tekrar
görüntü
Cone ile WLT
Cone 10mm
Tedavi İşlemleri
Hastaya özel QA
QA fantomları için gözönünde bulundurulması
gerekenler: Nasıl seçmeliyiz?
Amaç, çok amaçlılık, doğruluk, kolay kullanım,
basitlik, boyut ve ağırlık, kalite, fiyat....
QA işlemi:Farklı görüntülerden konturların
ayrılığı
QA performansı :Kalite /Risk Faktörleri:
Demet bilgileri,profil,PDD,doz verimi
Küçük alan dozimetri hatası
SONUÇ
• SRS ve SBRT uygulamaları hasta için faydalıdır. Uygulamaların
başarısı teknoloji QA ve personele sıkı bağımlıdır.
• Lineer Hızlandırıcıların QA protokolleri ileri teknoloji lineer
hızlandırıcı gelişimi ve uygulamalarına yönelik sıkıdır.
• AAPM TG-40 raporu temel fonksiyonlarda hala geçerlidir.
• AAPM TG-142 büyük ölçüde modern klinik uygulamalara
yöneliktir.(Testlerin bazıları can sıkıcı ve yoğun kliniklerde
uygulanamaz olabilir.)
• Raporun yıllık testleri dozimetri , mekanik, güvenlik,
görüntüleme, özel cihaz ve işlemlerde sınırlanmadan
uygulanmalıdır.
Teşekkür ederim.
Download

Lineer Hızlandırıcı Tabanlı SRSSRBT Uygulamalarında QA