52
6.İÇME SUYU HAZNESİ
Hazneler isale ile şebeke arasında bulunan ve suların depo edildiği yapılardır.Kaynaktan alınan
sular öncelikle hazneye gelir.Hazneden şehir şebekesine dağılır.Haznelerin başlıca dört görevleri
vardır;
1.Debi salınımlarını dengeler.Şehirde her saatteki su kullanımı aynı olmaz.Günün çeşitli saatlerinde
şehirde kullanılan su isaleden gelen sudan fazladır.Bu durumda aradaki fark hazneden
karşılanır.Sarfiyatın az olduğu saatlerde ise isaleden gelen fazla sular ileride kullanılmak üzere
haznede birikir.
2.Şehirdeki su basıncının muayyen sınırlar içinde kalmasını sağlar.Hazne kotu ile şehir kotu
arasında belli bir fark olmazsa bir binanın 2.katına su çıkarken diğer katlara çıkmayabilir.İller
Bankası şartnamesine göre;N<50000 ise minimum 20 mss N>50000 ise minimum 30 mss basınç
sağlanmalıdır.Yine burada maksimum basınç 80 mss olmalıdır.
3.İşletme emniyetini sağlar.İçme suyu hazneleri,isale hatlarında veya pompalarda meydana
gelebilecek arızalara karşı bir emniyet vasıtasıdır.İsaledeki tamir ve bakım sırasında şehre bir süre
için su temin eder.Ayrıca hazneler şebeke borularının devamlı su ile dolu olmasını sağlar,böylece
şebeke kirlenmeye karşı korunmuş olur.
4.Yangın için kullanılacak suyu devamlı bünyesinde taşır.
Nüfusu 10000’den küçük olan kasabalarda
36m3
Nüfusu 10000 ile 20000 arasında olan şehirlerde 72 m3
Nüfusu 50000’den büyük olan şehirlerde 360 m3
yangın için su bulundurulmalıdır.
Burada hazne hacmi hesaplanırken sırasıyla ve düzeltilmiş debi hesabı kullanılacaktır.
Gelecekteki debinin %30’u cazibeli isale hattı ile %70’i terfili isale hattı ile karşılanmaktadır.Terfi
süresi 12 saattir.Terfinin hangi saatler arasında yapılacağı seçilirken su sarfiyatının fazla olduğu
saatler göz önüne alınmıştır.
6.1 Düzeltilmiş Debi Hesabı
Cazibe ile gelen debi(%):
30
 1.25
24
Tefi saatleri:8-20 arası yapılacaktır.
Qmax  255,31L/s  0.25531 m3/s
Terfi ile gelen debi(%):
30
 1.25
12
53
Çizelge 6.2 Düzeltilmiş debi hesabı
saat
0-1
1-2
2-3
3-4
4-5
5-6
6-7
7-8
8-9
9-10
10-11
11-12
12-13
13-14
14-15
15-16
16-17
17-18
18-19
19-20
20-21
21-22
22-23
23-24
%sarfiyat
1,5
1,0
0,4
0,4
0,5
2,2
3,0
4,0
4,0
4,5
5,5
8,5
9,5
9,0
8,1
4,9
3,0
3,5
7,5
7,0
4,0
3,5
2,5
2,0
Eklenik
sarfiyat
% cazibeli
gelen
1,25
2,50
3,75
5,00
6,25
7,50
8,75
10,00
11,25
12,50
13,75
15,00
16,25
17,50
18,75
20,00
21,25
22,50
23,75
25,00
26,25
27,50
28,75
30,00
1,5
2,5
2,9
3,3
3,8
6,0
9,0
13,0
17,0
21,5
27,0
35,5
45,0
54,0
62,1
67,0
70,0
73,5
81,0
88,0
92,0
95,5
98,0
100,0
Yukarıda yapılan hesaplarda bulunan %10,34 <
% terfili
gelen
0
0
0
0
0
0
0
0
5,833
11,666
17,499
23,333
29,167
35,001
40,835
46,668
52,501
58,334
64,167
70
70
70
70
70
% toplam
gelen
1,25
2,50
3,75
5,00
6,25
7,50
8,75
10,00
17,08
24,17
31,25
38,33
45,42
52,50
59,59
66,67
73,75
80,83
87,92
95,00
96,25
97,50
98,75
100,00
Vg'
4,25
5,50
6,75
8,00
9,25
10,50
11,75
13,00
20,08
27,16
34,24
41,33
48,42
55,51
62,60
69,68
76,76
83,84
90,92
98,00
99,25
100,50
101,75
103,00
1
olduğu için hazne hacmi
3
1
V  xQmax  V yangıa ile hesaplanacaktır.
3
Çizelge 6.3 Gelecekteki nüfusa göre depoda yangın hacmi
Gelecekteki nüfus
Depoda yangın hacmi
N10000
36
10001N50000
72
50001N100000
360
N100001
360
Nüfüs 110298>10000 olduğuna göre depoda bulundurulacak yangın hacmi 360m3 ‘ tür.
Vg'-Vc
2,75
3,00
3,85
4,70
5,45
4,50
2,75
0,00
3,08
5,66
7,24
5,83
3,42
1,51
0,50
2,68
6,76
10,34
9,92
10,00
7,25
5,00
3,75
3,00
54
1
V  x0.25531 86400 360  7713m 3
3
V>2000 olduğundan 500 ‘e yuvarlatılır
Hazne hacmi V= 8000m3
V(m3)
N
h(m)
N<10000
50-350
3
N<10000
400-500
3.5
10000<N<50000 6000-900
4
N>50000
5
1000-2000
N>50000
>2000
6
Hazne hacmi V= 8000m3 >2000 olduğundan hazne yüksekliği h=6 m alınacaktır.
x
A1
A=
A2
y
8000
=1333,33 m2
6
A1=
x 3
 ve x.y=666,667 m2
y 4
seçilen x=22,5 m
1333,33
=666,667 m2
2
y=29,81 m ve x=22,35 m
seçilen y=30 m
Hazne hacmi V=2x22,5x30x6= 8100m3
6.2 Havalandırma Baca Sayısı
Haznedeki suyun havalanması için her bölmede en az bir tane olmak üzere bacalar teşkil
edilir.Bacaların sayısı her 20 m2 lik yüzey için bir tane olmak üzere tespit edilir.Bacalar su yüzeyine
doğrudan açılmamalıdır.Bacalardan hazneye toz,toprak,böcek v.s girmemesi için gerekli tedbirler
alınmalıdır.
V  10000 m3 ise
n
V
20
V  8100 10000 olduğundan
V  10000 m3 ise
n
8100
 405 adet
20
n
V
ifadeleri kullanılacaktır.
40
55
6.3 Hazne Dolu Savak Hesabı
Haznelerde suyun tespit edilen maksimum seviyenin üstüne çıkmaması için maksimum isale
debisinin maksimum isale debisini geçirecek şekilde bir dolu savağı teşkil edilir.Dolu savak borusu
üzerinde vana bulunmaz.Boşaltma borusuna boşaltma vanasından sonra bağlanabilir veya ayrı
olarak dışarı verilir.
h  0.22  D ise ;
Q
h  0.3  D ise;
2
 Cd  b  2  g  h 3 / 2
3
Q  A  Cd  2  g  h
A
h=hidrolik yük=7-10 cm Seçilen h=10 cm
  D2
4
Cd=debi katsayısı=0.5
0.25531 2
  0.5    D 2  9.81  0.103 / 2
2
3
D  1,302m Seçilen D=1,3m
h  0.10  0.22 1,3  0,286 uygun
Q = V×A
V =2-3 m/s seçilen V = 3 m/s
0,25531 = 3×
  D2
4
Hız kontrolü
V
D = 0,309 m
seçilen D = 350 mm
Q 0,22531

 2,65m / sn uygun.
A  .0,3502
4
6.4 Hazne Dip Savağının Hesabı
Hazneyi zaman zaman temizlemek için haznenin en çukur yerlerinde bir boşaltma borusu teşkil
edilir.Suyun kolayca boşalması için depo tabanı boşaltma borusuna doğru meyilli olur.
T=
2 A z
Cd  a  2 gz
T=12 saat seçilen T=2 saat
T=2×6060=7200 sn
z= hazne su yüksekliği h=6 m
A= Bir gözün plandaki alanı =666,667 m2
Cd= 0,6
  D2
a= Dip savak borusu alanı
4
7200 
2  666,667  6
  D2
0,6 
 2  9,81 6
4
D=466 m
Seçilen D=500 mm
56
Manevra Odası
Haznelerde yukarıda anlatılan boruları,vanaları,ölçü aletlerini v.b. teçhizatı içine alan bir bölme
yapılır.Bu bölmeye manevra odası adı verilir.Ufak haznelerde bir katlı büyük haznelerde ise iki
katlı yapılır.Boyutları değişik olabilir.Manevra odalarının planları hazne tipine ve şekline göre
değişir.Giriş çıkış boruları birbirine bir çevrim borusu ile birleştirilir ve üzerine bir vana
konur.Tamir ve temizlik sırasında sular hazneye girmeden şebekeye gönderilir.
Download

Scanned Document - Ordu KHB