Kurak Bir Bölgede Kimyasal
Toprak Özelliklerinin
Mekansal Değişkenliği
PROF.DR.HİKMET GÜNAL
Dr. Nurullah ACİR
Ziraat Yüksek Mühendisi Sabri CANKAR
Ziraat Mühendisi Gülşah AVCI
Toprak Özelliklerinin Değişkenliği ve
Etki Eden Faktörler
Ana
materyal, iklim, canlılar,
topoğrafya ve zamanın etkisi ile
yeryüzünde oldukça çeşitli
özelliklere sahip topraklar
oluşmuştur.
Toprak yapan temel faktörlerin
etkisi ile kazanılan özelliklere
genetik toprak özellikleri denir.
Toprak tekstürü ve kil
mineralojisi gibi genetik toprak
özellikleri arazi içi uygulamalar ile
değiştirilemez.
Toprak oluşum faktörlerinin
etkisi ile oluşan genetik
özelliklerin arazideki değişim
aralıkları uzun olmaktadır.
Toprak oluşum
faktörlerinin
etkisine ilaveten,
arazi içi
uygulamalarla
toprakların bir
kısım fiziksel,
kimyasal ve
biyolojik özellikleri
zaman içerisinde
değiştirilebilir.
Bu değişimler,
bazı özelliklerin
kısa mesafelerde
değişim
göstermesine
neden olmaktadır.
Örneğin kükürt uygulamaları ile
alkali karakterdeki bir arazinin
zamanla pH’sında değişim
sağlanabilir
Hayvan gübresi ilavesi bir yandan toprağın organik madde düzeyi
arttırılırken diğer yandan agregat stabilitesi gibi fiziksel özellikleri
iyileştirilirken diğer yandan azot ve fosfor gibi besin elementlerinin düzeyi
arttırılır ve yine mikroorganizma toplulukları için besin kaynağı bakımından
toprak zenginleştirilir.
YIKAMA
Arazide yapılan yıkama faaliyetleri ile tuz ve kolay çözünen
diğer bileşenler toprak profilinden yıkanarak uzaklaştırılır.
Toprak Özelliklerinin Mesafeye Bağlı
Değişkenliği
D
C
5 km
B
10 m
A
120 m
Araziden alınan toprak
örnekleri arasında mesafe
arttıkça örneklerin
birbirlerine olan
benzerlikleri de
azalacaktır.
Arazide
hemen
düz
eğim
hemen
denebilecek
düzeyde olup yaklaşık
%0.6
civarındadır.
Çalışma
alanının
içinde
bulunduğu
Ovası’nın
etrafı
da
Emen
dağlar
ile
çevrelenmiş olduğundan yüzey
sularının
bölgeden
çıkması
mümkün
olmamaktadır.
Bu
yüzey suları alanın en çukur
olan kısımlarda birikmekte ve
zamanla buharlaşmaktadır.
Cıngıllı Organik Tarım İşletmesi arazilerinde her bir 620 dekar olan
bitişik konumdaki iki pivotda toprak örneklemesi yapılmıştır.
6 Nolu Pivot
Pivotlarda, toprak özelliklerinin mesafeye
bağlı değişkenliklerini analiz etmek,
modellemek ve sonrasında haritalamak
amacı ile pivotlar 100 m * 100 m’lik kare
gridlere ayrılmıştır. Bu şekilde her
Pivotda 60 adet ana örnekleme noktası
oluşturulmuştur.
7 Nolu Pivot
Bor
pH ve EC
(saturasyon çamuru)
Organik madde
Kireç
 Elde edilen sonuçlar için öncelikle tanımlayıcı istatistik
yapılmış ve veriler çizelgeler halinde sunulmuştur.
 Tanımlayıcı istatistikte, en küçük, en yüksek, ortalama,
standart sapma, varyasyon katsayısı, yatıklık değerleri
hesaplanmıştır.
 Veri seti içerisindeki değişkenliğin miktarını yansıtan
varyasyon katsayısı değerleri literatürde < %15 olduğunda
değişkenlik düşük, 15-30 arasında orta ve > %30’dan büyük
olduğunda ise yüksek şeklinde nitelendirilmiştir.
6 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm EC’ye Ait Tanımlayıcı İstatistik
Verileri
N=75
EC (0-20)
EC (20-40)
Birim
dSm-1
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
1,1
6,7
2,6
46,1
1,0
10,8
3,8
51,2
7 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm EC’ye Ait Tanımlayıcı İstatistik
Verileri
N=74
EC(0-20)
EC(20-40)
Birim
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
dSm-1
0,53
17,35
3,52
90,20
0,86
18,94
4,43
75,09
6 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm pH’ya Ait Tanımlayıcı
İstatistik Verileri
N=75
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
pH (0-20 cm)
7,91
9,18
8,51
3,98
pH (20-40 cm)
7,89
9,52
8,63
4,99
7 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm pH’ya Ait Tanımlayıcı İstatistik
Verileri
N=74
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
pH (0-20 cm)
7,96
9,05
8,46
3,95
pH (20-40 cm)
7,98
9,50
8,61
4,85
6 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm Organik Madde’ye Ait Tanımlayıcı
İstatistik Verileri
N=75
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
OM(0-20) %
1,04
4,17
2,49
24,17
OM(20-40) %
0,24
3,38
1,98
29,88
7 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm Organik Madde İçeriğine Ait
Tanımlayıcı İstatistik Verileri
N=74
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
OM (0-20 cm) %
0,79
3,20
1,97
25,04
OM (20-40 cm) %
0,42
2,87
1,55
32,10
6 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm Bor Konsantrasyonuna Ait
Tanımlayıcı İstatistik Verileri
N=75
Bor (0-20 cm)
Bor (20-40 cm)
Birim
ppm
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
4,53
45,37
16,33
54,76
1,65
56,38
16,88
65,05
7 Pivot Tarım Arazisi 0-20 cm ve 20-40 cm Bor Konsantrasyonuna Ait
Tanımlayıcı İstatistik Verileri
N=74
Birim
Bor (0-20)
En Düşük
En Yüksek
Ortalama
Varyasyon
Katsayısı (%)
5,11
58,98
28,44
44,33
1,65
56,38
16,88
65,05
ppm
Bor (20-40)
0-20
Bor
Organik Madde
pH
EC
Bor
1
-0,226
0,267*
0,172
Altı nolu pivot’ta yer alan toprakların bor konsantrasyonları ile pH değerleri
arasında zayıfta olsa pozitif bir korelasyon olduğu görülmektedir. Her ne
kadar ilişkinin düzeyi önemsiz olsa da organik madde ile bor konsantrasynu
arasında negatif bir korelasyon bulunmaktadır.
20-40
Bor
Bor
1
Organik Madde
-0,366**
pH
0,528**
EC
-0,17
Altı nolu pivot’tun yüzey altında yer alan toprakların bor konsantrasyonları ile
pH değerleri arasında %1 düzeyinde güçlü pozitif bir korelasyon vardır.
Her ne kadar ilişkinin düzeyi önemsiz olsa da organik madde ile bor
konsantrasyonu arasında negatif bir korelasyon bulunmaktadır.
Arazide
toprak
özelliklerinin mesafeye bağlı
dağılımlarının haritalanması,
üründe verimi etkileyen
unsurların
nerelerde
olduğunu tespit etmek ve
yere özgü amenajman ve
ıslah
uygulamalarını
belirlemek
açısından
önemlidir.
Arazinin tamamında aynı
şeklide yapılacak ıslaha göre
daha ekonomik ve daha hızlı
olacak yere özgü ıslah
çalışmaları özellikle kurak
bölgelerde
çölleşmenin
önlenmesi ve verimde artışı
sağlanması adına önemlidir.
Çalışma alanında, başarılı bir amenajmanın
hazırlanabilmesi için bor konsantrasyonunun
mesafeye bağlı dağılımının haritalanması kadar,
bor konsantrasyonunun topraktaki yarayışlılığını
etkileyen diğer toprak özelliklerinin de
belirlenmesi gerekmektedir.
Bu çalışma alanında, organik madde içeriği ile
bor konsantrasyonu arasında görülen negatif
korelasyon, yüksek bor konsantrasyonu ile
mücadele ederken, toprağın organik madde
içeriğinin arttırılmasının ne denli önemli olduğunu
vurgulamaktadır.
Download

0-20 cm - Toprak Bilimi