Yüksek Süt Verimine Sahip İneklerde
Post Partum Reprodüksiyonda
Geçiş Dönemi Yönetiminin Etkisi
Àlex Bach
Ruminant Üretim Departmanı
Giriş
Holstein ırkı ineklerin süt üretimi zamanla genetik, beslenme ve
yönetim şeklindeki ilerlemelerden ötürü artmıştır.
Bununla birlikte, yaşam ömrü ve reprodüktif performans düşmüştür.
8300
420
8218
7475
7671
417
402.5
402
6650
385
5825
367.5
5000
350
2002
2008
2002
2008
Giriş
Bazı araştırmacılar, süt verimindeki genetik ilerleme ile bozulmuş reprodüktif performansın ilişki olduğunu ortaya koymuştur.
Düveler
Reprodüktif özelliklerde kalıtsallık oldukça düşüktür
(Hansen, 2000).
Bu nedenle zayıf reprodüktif performansın sebebi muhtemelen
genetikten bağımsızdır.
Yetersiz reprodüktif performans, ekonomik bakımından
negatif etkilere sahiptir.
Azalmış süt üretimi.
Bir yılda elde edilen buzağı sayısında azalma.
Giriş
Mevcut ortalama üretkenlik yaşı genel anlamda üç
laktasyonun altındadır (Hansen ve ark., 2006).
Kısa yaşam süresi direkt olarak, zayıf reprodüksiyon ya da
zayıf hayvan refahını kapsamaz (aslına bakılırsa yüksek kesim
sevk oranlarını savunmak için reprodüktif performans yüksek
olmalıdır)
Bununla birlikte, inekler kendi yetiştirme maliyetlerini ilk
laktasyonda karşılamalıdır (sütçü tip ineklerin %15-20’si, ilk
Laktasyonunu tamamlamadan önce kesime sevk edilmektedir.
Giriş
Sütçü tip ineklerde reprodüktif yetersizlik konsepsiyon oranın
değildir ancak embriyo canlılığıdır. Siklik ineklerde konsepsiyon
oranları genelde %90’ı geçer (Diskin ve Morris 2008).
Orta derecede süt verimine sahip ineklerde erken embriyonik
ölümün yaklaşık olarak %40’ı tohumlama sonrası 8 ve 16.
günde gerçekleşir, bu rakamlar yüksek süt verimine sahip
ineklerde %56’ya yükselir ve bu hayvanlarda tohumlamadan
sonraki 7. günde embriyoların çoğunluğu anormal gelişim
sergiler (Diskin ve Morris 2008).
Giriş
Sütçü tip ineklerde reprodüktif yetersizlik nedenleri:
Östrus belirleme doğruluğu
Semen taşıma teknikleri
Hormonal denge
İnek refahı
Yönetim
Hastalık
Ata
Beslenme dengesi
Yönetim
Süt verimi (kg/inek/gün)
Bach ve ark., 2008
Süt verimi (kg/gün)
Yönetim
Ahırlar/inek
Bach ve ark., 2008
Yönetim
290
Adım/saat
270
250
210
190
170
150
-5
-4
-3
-2
-1
0
1
2
3
4
Ahır değişikliği ile ilgili hafta
Guasch ve Bach, 2009
Yönetim
Dakika/gün
700
660
620
580
540
500
-5
-4
-3
-2
-1
0
1
2
3
4
Ahır değişikliği ile ilgili hafta
Guasch ve Bach, 2009
Yönetim
5 günden daha az
Beş ya da daha fazla gün
62.00
% Fertilite
62
55.25
56
48.50
41.75
35.00
Yönetim
Genellikle, uterus involüsyonunun ve normal siklik aktivitenin
yeniden başlaması için tavsiye edilen minimum zorunlu
bekleme süresi (ZBS) 45 – 60 gündür (Fetrow ve ark., 2007).
Bazı araştırmacılar, yüksek süt verim düzeyi ile birlikte yüksek
süt kalıcılığı sergileyen bir inekte, buzağılama aralığının
Uzamamasının avantaj olabileceğini belirtmiştir
(Allore ve Erb, 2000).
1,500 günden uzun sürede şekillenmiş 42 multiparus inekli ahır
2AG
Gebelik meydana geldiğinde sağım ayı
3AG
4AG
5AG
6AG
7AG
Süt verimi, kg/gün/lakt.inek
28.5
27.7
26.6
26
25.7
25.5
Laktasyondaki inek
22.2
22.4
21.8
21.4
21.5
21.7
Kurudaki inek
933
938
916
898
902
911
Toplam inek
33.2
33.8
34.5
34.5
35.2
35.8
Düve
8.8
8.2
7.5
7.5
6.8
6.2
127.7
128.7
123.3
119.1
119.7
121.4
IOFC, €/gün
Yönetim
1,500 günden daha uzun sürede şekillenmiş 42 primiparous inekli
ahır
2AG
Gebelik meydana geldiğinde sağım ayı
3AG
4AG
5AG
6AG
7AG
Süt verimi, kg/gün/lakt.inek
26.3
24.2
24.8
24.3
24.3
24.6
Laktasyondaki inek
20.6
20
20.8
20.7
20.9
21.4
Kurudaki inek
865
839
873
867
877
898
Toplam inek
34.4
35
35.4
35.8
36.3
36.6
Düve
IOFC, €/gün
7.6
7
6.6
6.2
5.7
5.4
110.3
103.9
113.2
109.7
111.5
116.1
Ancak... İkinci laktasyonu bir an evvel başlatmak için istiyorum…
Yönetim
Ayrıca kuru dönemim kaldırılması ya da kısaltılması
önerilmiştir.
Sürekli sağım ya da kısaltılmış kuru dönem ineklerde,
laktasyonun erken döneminde göz ardı edilebilir negatif enerji
dengesi ile sonuçlanır ve bu ineklerde, fertiliteyi geliştirmek,
anovular sayıyı azaltmak için erken pospartum ovulasyon
şekillenir (Watters ve ark., 2009; Gümen ve ark., 2011).
Bununla birlikte, kuru dönemin uygulanmadığı inekler, 28
ya da 56 günlük kuru dönemin uygulandığı ineklere göre ciddi
anlamda daha düşük süt verir (Rastani ve ark., 2005).
Süt kaybının iyileştirilmesinden sonra, reprodüktif performans,
kötüdür: 61-65 gün kuruya almaya karşılık 0-10 gün kuruya
almada 14 gün daha fazla açık gün (Bachman ve Schairer,
2003).
Yönetim
Sıcaklık stresi yalnızca antral folliküllerin gelişimini etkilemez
aynı zamanda küçük antral folliküllerin ovaryan havuzunu da
etkiler ve inekler sıcaklık stresine maruz kaldığında, bu sürenin
dışında da folliküler fonksiyonlardaki etkisini devam ettirir.
Roth ve ark. (2009), önceki östrus siklusunda direkt solar
radyasyona maruz kalan ineklerde orta boyutlu folliküllerin
gelişiminin attenüe olduğunu göstermiştir.
Yaz aylarında ineklerden toplanan oositler, in vitro fertilizasyondan sonra (Rocha ve ark., 1998; Al-Katanani ve ark.,
2002) ya da kimyasal aktivasyondan (Zeron ve ark., 2001) sonra blastosit aşamasında gelişim yeteneğini kaybetmiştir.
Yönetim
Yem yeme bölümündense yatma alanlarına fanların yerleştirilmesi tercih edilmektedir (inekler dinleme için yemekten daha
fazla saat harcarlar). Ayrıca fanların sıcaklık stresi başlamadan
önce aktif hale getirilmesi tavsiye edilmektedir. Ayrıca, fanların
(ve hava şartlarına göre püskürtücüler) tüm sağım bekleme
alanlarında bulunması gerekmektedir.
Pre-Partum Besleme
ABD’de, 5,700 inekten toplanan veri:
Sağlık durumu
Sağlıklı
1 hastalık vakası
> 1 hastalık vakası
Hastalık tipi
Güç doğum
Metritis
Endometritis
Hipokalsemi
Mastitis
Ketozis
Topallık
Pnömoni
Gebe (%)
51.4
43.3
34.7
40.3
37.8
38.7
39.8
39.4
28.8
32.4
36.7
Gebelik kaybı (%)
8.9
13.9
15.8
15.9
11.3
15.1
18.0
19.8
14.6
26.7
16.7
Santos ve ark., 2010
Yemleme zamanı (dakika/gün)
DMI (kg/gün)
Pre-Partum Beslenme
Huzzey ve ark., 2007
Pre-Partum Besleme
Doğumla ilgili hafta
Castro ve ark., 2012
Pre-Partum Besleme
Grum ve ark., (1996) kuru dönemde yüksek yağ diyeti ile beslenen
İneklerde doğumdan sonra yüzdenin düştüğünü rapor etmiş ve
Friggens ve ark. (2004), kuru dönemde yüksek yağ diyeti ile beslen
menin, vücut yağ mobilizasyona ineğin adaptasyonunu sağladığını
savunmuştur.
Bununla birlikte, gebeliğin son döneminde ineklerin aşırı beslenmesi,
metritis, ketozis, süt humması, kistik ovaryum ve ardından infertilite
riskini artırmaktadır.
Law ve ark., 2011
Pre-Partum Besleme
Minor ve ark. (1998), yüksek NFC’li pre-partum rasyonlarla
Diğer yüksek lifli rasyonları karşılaştırmıştır.
Rasyonda NFC yüksek olduğunda, plazma glukoz yükselmiş
ve NEFA düşmüştür.
Sonuçta ideal bir rasyon aşağıdaki gibi olmalıdır:
< %35NDF
> %38 NFC
~1.65 Mkal/kg
Pre-Partum Besleme
İnekler, enerji tüketimine dayalı olarak uygun bir şekilde
DMI’yı regüle edemezler.
Aşırı enerji tüketiminde yüksek risk.
Densite (Mcal/kg)
15 Mcal için gerekli DMI
12.5 kg DMI tarafından
sağlanan enerji
1.32
11.4
16.5
1.40
10.7
17.5
1.5
10
18.8
1.60
9.4
20.0
1.65
9.0
20.6
Pre-Partum Besleme
Loor ve ark., 2006
Pre-Partum Besleme
Loor ve ark., 2006
DMI, Vücut ağırlığının %’si
Pre-Partum Beslenme
Buzağılama ile ilgili haftalar
Janovick-Guretzky ve Drackley, 2006
NEFA, uEq/dL
Pre-Partum Beslenme
Doğumla ilgili gün
Janovick-Guretzky ve Drackley, 2006
Post-Partum Beslenme
80’li yıllarda, beslenme aşağı yukarı bakım ve süt verimi arasında
dağıtılmıştı.
Maintenance
Production
80
77
60
55
% 40
45
20
23
0
1980
2010
Günümüzde, laktasyonun başlangıcında bakım ihtiyaçlarının dışında
ciddi homeoretik kontroller yapılmaktadır.
Post-Partum Beslenme
Gecikmiş ovulasyonda katkısı olan önemli bir faktör, düşük LH
pulsatilitesi olabilir bu da dominant follikül gelişimini, onun
steroidogenezisini ve ovulatör kapasitesinin kazanımını
tehlikeye atar.
Kawashima ve ark. (2007)
Post-Partum Beslenme
Ovulatör inekler
Anovulatör inekler
Kawashima ve ark. (2007)
Post-Partum Beslenme
Hedef mRNA oranı
Progesterondaki erken yükselişin, daha büyük bir konseptüse
öncülük eden endometriyal sekresyonları (histotrof) değiştirdiğine dair düşüncüler mevcuttur. Bu durum, gebelik maternal
tanınmasında daha iyi sinyaller oluşturur.
İnsulin infüzyon oranı,
her saat için vücut ağırlığının µg/kg’ı
İnsulin
(-)
Sitokromlar
P450 2C ve 3A
Progesteron
21-OH-progesteron
6ß-OH-progesteron
Lemeley ve ark., 2008
Serum Glukoz (mmol/L))
Serum Progesteron (ng/mL)
Post-Partum Besleme
Maillo ve ark., 2011
Post-Partum Besleme
İn-vitro üretilmiş 1,800 embriyo, siklusun 2. gününde hem
düvelere hem de Holstein ineklere transfer edilmiştir:
Heifers
Lactating cows
80
80
60
57
40
34
20
18
0
Recovery rate, %
Reach blastocyst, %
Rizos ve ark. (2011)
Post-Partum Besleme
En son yapılan bir araştırmada (Maillo ve ark., 2011), primiparus
ineklere yalnızca %26’sının transfer edildiği embriyoların, laktasyonda
laktasyonda olmayan ineklere karşın blastosit aşamasında bu oranın
%40’a ulaştığı rapor edilmiştir.
Sonra, postpartum 90. günde invitro üretilen blastositler ineklere
transfer edilmiş ve 14 gün sonra, inekler arasında canlılık ya da ölçüler bakımından farklılık bulunmamıştır.
Bender ve ark. (2010), postpartum ineklerde folliküler sıvıdaki doymuş
yağ asit (palmitik ve stearik) konsantrasyonlarının düvelere göre daha
yüksek olduğunu rapor etmiştir. Bu nedenle, eğer embriyo kalitesi iyileştirmeye çalışılıyorsa, en düşük düzeyde adipöz mobilizasyon hedeflenmelidir. Bu durum, insulin cevap verebilirliğinin geliştirilmesi ve laktasyondaki ineklere ek enerji sağlanmasıyla gerçekleştirilebilir.
Post-Partum Besleme
Glukojenik bir diyet uygulaması, sütçü ineklerde ilk postpartum
ovulasyonun yeniden şekillenmesini hızlandırmak amacıyla
düşünülmüştür (Van Knegsel ve ark., 2007).
Fermente CHO fazlasında dikkatli olunmalıdır : propiyonat
(hipofaji) ve rumen asidoz riskinin artması
Postpartum (DM %23’den %27’ye kadar) nişasta içerikli
diyetlerinin, üretkenlik ya da metabolik durum üzerinde çok
az etkiye sahip olduğu son yıllarda yapılan tüm çalışmalarda
gösterilmiştir (Dyck ve ark., 2011).
Günlük enerji dengesi (Mj/gün)
Post-Partum Besleme
1.’de konsepsiyon oranı
GBS
2.’de konsepsiyon oranı
100. günde gebelik oranı
80
79.2
71.4
56
40
71
56
71.4
68
66.3
60
56
52.6
42.9
40
36
31.3
20
28.5
24
0
Kontrol
Bireysel
HS/HF
LP
Gilmore ve ark., 2008
Post-Partum Besleme
Buzağılamadan sonra hayvana ek CHO sağlamak ve potansiyel olarak insulin düzeyini arttırmada en etkili metot, buzağılamadan sonraki ilk hafta bu inekleri ketozis yönünden test
etmek ve plazma ß-hidroksi-butirat düzeyi 1.2 mM üzerinde
olduğunda, bu seviye 1.2 mM’un altına düşene kadar
300 mL/gün propilenglikol ile tedavi etmektir (McArt ve ark.,
2011).
Post-Partum Besleme
Reprodüksiyonun iyileştirilmesinde önerilen diğer bir alternatifte,
ilk ovulasyondan sonra asetojenik diyetlerin yedirilmesini içermektedir.
ineklerin yağlı diyetlerle beslenmesi, tüm vakalarda değil bazılarında
gebelik oranlarını iyileştirdiği gösterilmiştir.
Bazı yağ asitleri, PGF2α’nın uterus sekresyonunu azaltma kabiliyetine
sahiptir bu da inekte embriyo canlılığını arttırmada bir alternatiftir
(Santos ve ark., 2008; Staples ve ark., 1998).
Üç seri prostaglandin n-3 YA’den türer ve iki seri prostaglandin ise
N-6 YA’den türer ve bu iki serinin biyolojik olarak en aktif prostaglandinler
olduğu belirlenmiştir (Fischer, 1989).
5 araştırmanın 3’ü, laktasyondaki ineklerin n-3 yağ asitleri ile beslenmesinin gebelik kayıplarını azalttığını göstermektedir.
Post-Partum Besleme
Silvestre ve ark. (2010), tohumlama sezonunda n-3 YA ile beslemenin
ardından geçiş periyodu süresince n-6 YA beslemesinin, ilk iki
postpartum tohumlamadan sonra kümülatif gebe inek oranını en yüksek
düzeye çıkardığını kanıtlamıştır.
Tohumlama periyodunda n-3 YA ile immun sistemin attenüasyonu
ayrıca embriyonik canlılıkta kazanç sağlayabilir.
Piccinato ve ark. (2010), in vitro, progesteron ve östradiol üzerinde
C16:0, C16:1, C18:1 ve C18:3’ün etkilerini değerlendirmiş ve C18:3 ile
pozitif sonuçlar elde etmiştir.
Fakat sonra C18:3 in vivo test edilmiş ve C18:3 konsantrasyonu
plazmada %46 oranında artmış olmasına rağmen inhibitör etkisinin
başarısız olduğu görülmüştür.
Post-Partum Besleme
Süt verimi (kg/gün)
Postpartum negatif enerji dengesini azaltmadaki diğer bir yaklaşım,
konjuge linoleik asit (CLA) eklenmesidir.
Perfield ve ark., 2004
Fertilite parametrelerinde CLA takviyesinin, ilk ovulasyon aralığını
düşürerek, erken luteal fazda plazma progesteronu, plazma IGF-I’yı ve
gebelik oranlarını yükselterek faydalı etkiler sergilediği rapor edilmiştir.
(Bernal-Santos ve ark. 2003; Castaneda-Gutierrez ve ark. 2005;
Castaneda-Gutierrez ve ark. 2007).
Geçiş dönemi öncesi sağlıklı olma...
Laktasyon varlığı
Gebeliğin yüzde yetmişi laktasyon ile çakışır.
NRC (2001): Gebeliğin 190. gününe kadar gebelik için gıda
ihtiyacı yoktur.
Geçiş döneminden önce sağlıklı olma...
Etçi tip sığırların yetersiz beslenmesi, plasental anjiogenezisi, kotiledon
ağırlığını ve fötal gelişimi riske atar ((Vonnahme ve ark., 2007;
Long ve ark., 2009; Sullivan ve ark., 2009)
Kısıtlanmış
Kontrol
P < 0.05
NS
7
6.9
6.4
Ford ve ark., 2007
6.3
5.5
5.1
4
P < 0.05
2.5
2.18
1.66
1
Birth weight, kg
Fat deph, mm
Kidney-pelvic fat, % of HCW
Geçiş döneminden önce sağlıklı olma...
Yoğunluk
Laktasyon varlığı
Basım aşamasında
Geçiş döneminden önce sağlıklı olma…
Üretim seviyesi
Süt (kg)
Yüksek genetik potansiyele (ve ekspresyona) sahip laktasyondaki
İneklerin kızları yalnızca, bu ineklerden doğan düveler ile aynı düzeyde
üretime sahip olabilir.
Basım aşamasında
Geçiş döneminden önce sağlıklı olma...
Üretim düzeyi
Basım aşamasında
Geçiş döneminden önce sağlıklı olma...
Dişi yavrulardaki AMH (ng mL-1)
Maternal stres
Her inek için SCC > 200 000 sayısı
Ireland ve ark., 2010
Yüksek kaliteli oosit sayısının azalması, AFC’de gecikme ve düşük
reprodüksiyon ile sonuçlanır (Ireland ve ark., 2011).
Geçiş döneminden önce sağlıklı olma...
1. Laktasyonun bitiminde risk oranı (1 ST’ye karşı)
0.8
0.75
0.67
0.6
0.65
0.48
0.4
0.2
0
2
3
4
>4
ST sayısı/konsepsiyon
Bach, 2011
Özet
Süt veriminin iyileştirilme seçimi, reprodüksiyonun bozulmasına
öncülük etmemelidir. Bu fizyolojidir, genetik değildir.
Konsepsiyondan ziyade embriyo canlılığı dar boğazdır.
Yönetim önemli: stres, barınak değişikliklerinin azaltılması ...
Buzağılama sonrası hastalıkları en düşük düzeyde
tutunuz.
Buzağılama öncesi:
Yağ bakımından yüksek beslemeyiniz
Enerji bakımından fazla beslemeyiniz
Özet
Buzağılama sonrası
İnsulin direncini ayarlayınız.
Fazla vücut yağ mobilizasyonunu azaltınız.
Yüksek-NFC diyetleri çalışabilir ancak SARA ve hipofaji
yönünden takip ediniz.
Propilenglikol 300 ml/d
n-3 FA P4’ü geliştirebilir ve yangıyı modüle edebilir.
Daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
CLA buzağılama sonrası enerji dengesini geliştirir ve
buna bağlı olarak gebelik oranlarını iyileştirir.
Özet
Gelişime yönelik programlama
Sağlıklı fötusu düşününüz
Gebe ineklerde mastitisi en düşük seviyeye indiriniz
Düvelerinizi takip ediniz (birçoğu kurtarılabilir ve
iyileştirilebilir)
Teşekkürler
[email protected]
Download

1. The Impact of Transition Cow A.Bach