ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ
1. KISA DEVRE
Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel
akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda bütün akım kısa devre olan yerden
geçerek sistemden aşırı bir akım çekilmesine neden olur ve eğer sigorta varsa sigorta atar.
2. SİGORTALAR
Alternatif ve doğru akım devrelerinde kullanılan cihazları ve bu cihazlarda kullanılan
iletkenleri, aşırı akımlardan koruyarak devreleri ve cihazı hasardan kurtaran
elamanlardır. Sigortalar; evlerde, elektrik santrallarında, endüstri tesislerinde
kumanda panolarında, elektrikle çalışan bütün aletlerde kullanılır.
3. TOPRAKLAMA
Binanın elektrik sistemi kurulurken binanın dışında toprağa belirli bir
büyüklükte bir bakır çubuk veya bakır levha gömülür. Bu bakır çubuğa bağlı
bir kablo, binanın girişindeki faz ve nötrün binaya ilk girdiği ana elektrik
kutusuna kadar getirilir. Bu noktadan itibaren tüm binaya, tüm dairelere bir
faz, bir nötr ve bir de toprak hattı gider. Topraklı prizlerde ortadaki iki delik faz
ve nötr' e bağlı iken, dış taraftaki metal çıkıntılar da toprak hattına bağlanır.
4. ELEKTRİK ÇARPMALARINDA İLK YARDIM
İlkyardım Müdahalesi Üç Aşamadan Oluşur:
·
1. Elektrik akımı şalterden kesilmelidir; bu yapılamıyorsa kazazedenin çıplak kablo ile teması
iletken olmayan bir cisim kullanılarak kesilmelidir.
·
2. Kaza ortamında hemen kazazedenin soluk yolu, solunum ve kalp atış düzeni kontrol
edilmeli ve gerekiyorsa sağlanmalı, bilinç kaybı var ise koma pozisyonu verilmelidir.
·
3. Yanık varsa bakımı yapılır; kazazede fiziksel ve psikolojik olarak rahatlatılır ve ayağa
kaldırılmadan nakli sağlanır. Düşmeye bağlı kırık varsa tespit işleminden sonra nakil gerçekleştirilir.
4.Direk olarak en yakın sağlık kuruluşundan yardım alınmalıdır.
TEMEL ELEKTRİK EL TAKIMLARI
1
YAN KESKİ
KONTROL KALEMLERİ
KARGA BURUN
2
ELEKTRİK ENERJİSİ
Birim zamandaki elektrik enerjisi, elektrik gücü olarak tanımlanır. Bu nedenle güç ile zamanın
çarpımından elektrik enerjisi miktarı hesaplanabilir.
W = P.t
W: Elektrik enerjisi [Ws] veya [J]
P: Elektrik gücü[W]
T: Zaman[s]
ENERJİ BİRİMLERİ
ÖRNEK1:
Evimizde kullandığımız 100[W]’lık lambayı günde 4 saat yaktığımızda 30 gün için bu lambanın harcadığı
toplam enerji miktarını hesaplayınız.
ÖRNEK2:
Bir ev hanımı haftada ütü yapmak için toplam 3 saat harcıyor ütü saatte 600W elektrik tükettiğine göre
ve 1 kWh elektrik 0.282941 TL olduğuna göre 1 ayda ütü için ne kadar elektrik parası ödenir.
W=p.t
W=600.3.4
W=7200 Wh---------------7200/100=7.2
kWh
Ödenen para=7,2.0282941=2,0371 TL
3
İLETKENLER, YALITKANLAR VE YARI İLETKENLER
Yeryüzündeki bütün maddeler, atom 'lar dan oluşmuştur. Atom ise ortada bir çekirdek ve bunun
etrafındaki değişik yörüngelerde hareket eden
elektronlardan oluşmaktadır. Elektronlar, negatif
elektrik yüküne sahiptirler. Bir etkime yolu ile atomdan ayrılan elektronların bir devre içerisindeki
hareketi, elektrik akımını oluşturur. Elektronların her madde içerisindeki hareketi aynı değildir.
1. İLETKENLER
Bir maddenin iletkenliğini belirleyen en önemli faktör, atomlarının son yörüngesindeki elektron
sayısıdır. Bu son yörüngeye "Valans Yörünge" üzerinde bulunan elektronlara da "Valans Elektron" denir.
Valans elektronlar atom çekirdeğine zayıf olarak bağlıdır. Valans yörüngesindeki elektron sayısı 4 'den
büyük olan maddeler yalıtkan 4 'den küçük olan maddeler de iletkendir. Örneğin bakır atomunun son
yörüngesinde sadece bir elektron bulunmaktadır. Bu da bakırın iletken olduğunu belirler. Bakırın iki
ucuna bir elektrik enerjisi uygulandığında bakırdaki valans elektronlar güç kaynağının pozitif kutbuna
doğru hareket eder. Bakır elektrik iletiminde yaygın olarak kullanılmaktadır. Sebebi ise maliyetinin
düşük olması ve iyi bir iletken olmasıdır. En iyi iletken altın, daha sonra gümüştür. Fakat bunların
maliyetinin yüksek olması nedeniyle elektrik iletiminde kullanılmamaktadır.
İletkenlerin başlıca özellikleri:
Elektrik akımını iyi iletirler.
Atomların dış yörüngesindeki elektronlar atoma zayıf olarak bağlıdır. Isı, ışık ve elektriksel etki altında kolaylıkla
atomdan ayrılırlar.
Dış yörüngedeki elektronlara Valans Elektron denir.
Metaller, bazı sıvı ve gazlar iletken olarak kullanılır.
Metaller, sıvı ve gazlara göre daha iyi iletkendir.
Metaller de, iyi iletken ve kötü iletken olarak kendi aralarında gruplara ayrılır.
Atomları 1 valans elektronlu olan metaller, iyi iletkendir. Buna örnek olarak, altın, gümüş, bakır gösterilebilir.
Bakır tam saf olarak elde edilmediğinden, altın ve gümüşe göre biraz daha kötü iletken olmasına rağmen, ucuz ve
bol olduğundan, en çok kullanılan metaldir.
2. Yalıtkanlar
Elektrik akımını iletmeyen maddelerdir. Bunlara örnek olarak cam, mika, kağıt, kauçuk, lastik ve plastik
maddeler gösterilebilir. Elektronları atomlarına sıkı olarak bağlıdır. Bu maddelerin dış yörüngedeki
elektron sayıları 8 ve 8 'e yakın sayıda olduğundan atomdan uzaklaştırılmaları zor olmaktadır.
4
3. Yarı İletkenler
Elektrik akımının bir değere kadar akmasına izin vermeyen bu değerden sonra sonsuz küçük direnç
gösteren maddelerdir. Yarı iletkenler periyodik cetvelde 3. ve 5. gruba girerler. Bu demektir ki son
yörüngelerinde elektron alıcılığı veya vericiliği iletkenden fazla yalıtkandan daha azdır.
Yarı iletkenlerin başlıca şu özellikleri vardır:
İletkenlik bakımından iletkenler ile yalıtkanlar arasında yer alırlar,
Normal halde yalıtkandırlar.
Ancak ısı, ışık ve magnetik etki altında bırakıldığında veya gerilim uygulandığında bir miktar valans
elektronu serbest hale geçer, yani iletkenlik özelliği kazanır.
Bu şekilde iletkenlik özelliği kazanması geçici olup, dış etki kalkınca elektronlar tekrar atomlarına
dönerler.
Tabiatta basit eleman halinde bulunduğu gibi laboratuarda bileşik eleman halinde de elde edilir.
Bu tür yarı iletkenler, yukarıda belirtildiği gibi ısı, ışık, etkisi ve gerilim uygulanması ile belirli oranda
iletken hale geçirildiği gibi, içlerine bazı özel maddeler katılarak ta iletkenlikleri arttırılmaktadır.
Katkı maddeleriyle iletkenlikleri arttırılan yarı iletkenlerin elektronikte ayrı bir yeri vardır.
ELEKTRONİKTE YARARLANILAN YARI İLETKENLER VE KULLANILMA YERLERİ
5
Download

TEO-1