ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ
DC DEVRE ANALİZİ I LABORATUVARI
DENEY 3
THEVENİN TEOREMİ
Grup
Numara
Ad Soyad
DENEYİ
YAPANLAR
RAPORU HAZIRLAYAN: _____________________________________
Deneyin Yapılış Tarihi
Raporun Geleceği Tarih
Raporun Geldiği Tarih
Gecikme
......... / ....... /2014
........./ ...... /2014
......... / ......./2014
.......... gün
Değerlendirme Notu
Gecikme Notu
Rapor Notu
Raporu Değerlendiren
EEM201 DEVRE ANALİZİ I LABORATUVARI
DENEY NO:3
1. Amaç: Thevenin teoreminin geçerliliğinin deneysel olarak gözlemlenmesi
2. Temel Kavramlar ve Teorik Bilgiler:
Çok sayıda elamanı bulunan herhangi bir devrenin bir elemanın veya sadece bir kısmının
incelenmesi gerektiğinde, tüm devreyi göz önüne almak yerine, incelenecek eleman ya da devre
parçasını bütün olan devreden ayırıp geriye kalan devre parçasını bir kaynak ve buna seri bağlı bir
empedans ile temsil etmek suretiyle incelemek daha basit olabilir. Bu işlemde kullanılan teoreme
Thevenin Teoremi denir ve elde edilen eşdeğer devreye Thevenin eşdeğer devresi adı verilir.
Şekil 1
Şekil 1;
a) Örnek bir devre
b) Verilen devrenin Thevenin eşdeğer devresini oluşturmak için açık devre geriliminin elde
edilmesi
c) Verilen devrenin Thevenin eşdeğer devresini oluşturmak için Rth eşdeğer direnç değerinin elde
edilmesi
d) Genel devrenin Thevenin eşdeğer devresi.
Bu eşdeğer devre oluşturulurken ilgili eleman veya devre parçası devreden çıkarılır ve geriye
kalan kısmın ( Thevenin eşdeğeri bulunacak olan kısım) ayrılma noktaları arasındaki açık devre
gerilim belirlenip bu gerilim Thevenin eşdeğer devresinin kaynak gerilimi olarak kullanılır. Daha
sonra eşdeğeri elde edilecek devre parçasındaki kaynaklar etkisiz hale getirilerek (gerilim kaynakları
kısa devre, akım kaynakları açık devre edilerek) devrenin bölündüğü noktalardan bakıldığında görülen
2
EEM201 DEVRE ANALİZİ I LABORATUVARI
DENEY NO:3
empedans hesaplanır ve Thevenin eşdeğer empedansı olarak isimlendirilen bu empedans daha önce
belirlenen kaynağa seri olarak bağlanır.
Bir kaynaktan ve ona seri bağlı bir empedanstan oluşan bu eşdeğer devre, incelenecek kısmın
devreden sökülmesi durumunda geriye kalan kısmın Thevenin eşdeğeridir. Şekil 1.a’da verilen devre
göz önüne alındığında, a-b uçlarından görülen Thevenin eşdeğer devresinin oluşturmak için Vab (Vth)
açık devre gerilimi Şekil 1.b’den, a-b uçlarından görülen eşdeğer dirençte (Rth) Şekil 1.c’den
belirlenerek Şekil 1.d’deki eşdeğer devre elde edilir.
3. Kullanılan Alet ve Malzemeler:
 DC Güç Kaynağı
 Avometre
 Potansiyometre, Çeşitli Değerlerde Dirençler ve bağlantı kabloları
4. Deneyin Yapılışı:
1. Şekil 2.a’daki devreyi kurunuz. Ampermetreden akan akımı (IÖ) ölçüp kaydediniz.
2. A – B noktalarının solunda kalan devrenin Thevenin gerilimini (ETh) ve Thevenin direncini
(RTh) hesaplayıp Tablo 1’e yazınız.
3. Hesapladığınız değerlere ait Şekil 2.b’deki devreyi kurarak, ampermetreden akan akımı (ITh)
ölçüp Tablo 1’e yazınız. 1. 2. ve 3. adımlarda yapılanları Şekil 3’deki devre için tekrarlayınız.
4. Şekil 4.a’daki devreyi kurunuz.
5. Ampermetreden akan akımı ölçüp kaydediniz.
6. Şekil 4.a’daki devrede A – B noktalarının solunda kalan devrenin Thevenin eşdeğerini
hesaplayınız.
7. Hesaplanan değerlere ait devreyi kurunuz. Ampermetreyi yük olarak bağlayınız.
Ampermetrenin iç direncini (Rİ) hesaplayınız.
8. Şekil 4.b’deki devre için 1., 2. ve 3. şıkları tekrarlayınız.
Şekil 2.a
Şekil 2.b
Şekil 3
3
EEM201 DEVRE ANALİZİ I LABORATUVARI
Şekil 4.a
DENEY NO:3
Şekil 4.b
9. Şekil 5.a’daki devreyi kurunuz.
10. A – B uçları arasındaki açık devre Thevenin gerilimini (VOC) ölçüp kaydediniz.
11. A – B noktaları arasına bağlayacağınız ampermetre ile kısa devre akımını (ISC) ölçüp
kaydediniz.
12. Thevenin direncini RTH = VOC / ISC bağıntısından hesaplayınız. Şekil 5.b’deki Thevenin
eşdeğer devresini kurunuz.
13. Şekil 5.b’deki devrenin A – B noktaları arasına bağlayacağınız ampermetre ile akan akımı
ölçüp kaydediniz.
14. Orijinal devreler ile Thevenin eşdeğerlerinin akımları arasındaki yüzde hatalarını hesaplayınız.
Şekil 5.a
Şekil 5.b
5. Hesaplamalar:
4
EEM201 DEVRE ANALİZİ I LABORATUVARI
DENEY NO:3
6. Deney Sonuç Soruları:
Deneyin raporunda bu deneyin amacı ve öğrenilenlere ek olarak aşağıdaki sorular cevaplandırılacaktır.
1. Deneyde ölçtüğünüz değerleri Tablo 1’e kaydedip sonuçları yorumlayınız.
Yorumlar:
5
Download

DENEY 3