UTZ Fındık Programı
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Fındık modülünün geliştirilmesi için
Referans Şartları ve Prosedür
Şubat 2014, vs1.0_TR (Final)
Geliştiren:
Ellen van Haastert, Lenneke Braam, Danielle de Man, Paul Schep (S&C)
Hande Arzu Büyüklimanli, Laurens van Oeijen (Ortaklıklar), Şubat 2014
Onaylayan yer ve tarihi:
Standartlar Komitesi, 21 Şubat 2014
UTZ Certified
De Ruyterkade 6
1013 AA Amsterdam
Hollanda
+31.20.530.8000
www.utzcertified.org
© UTZ Certified 2012. Bu yayının herhangi bir kısma tam atıfta bulunmadan çoğaltılamaz, herhangi bir şekilde veya erişim sisteminde
saklanamaz veya elektronik, mekanik, fotokopi, kayıt veya başka bir yolla iletilemez.
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Bu doküman Türkçe olarak da sunulmustur. İngilizce, bu dokümanın resmi ve bağlayıcı versiyonudur.
Bu dokümanın ücretsiz kopyaları UTZ Certified Eğitim Merkezi web sitesinde elektronik ortamda mevcuttur:
https://utzcertified-trainingcenter.com/home/index.php/en/code-revision-hazelnut
Bu dokümana elektronik ortamda ulaşamıyorsanız, makul bir ücret mukabilinde basılı nüshayı almak için aşağıdaki
adresten bize yazabilirsiniz:
UTZ Certified
S&C – Hazelnut Program
De Ruyterkade 6 bg
1013 AA Amsterdam
Hollanda
---Fındık modülü geliştirme süreci ve Fındık Modülü ve Ana Yönetmeliğin tüm ara versiyonları için,
lütfen aşağıdaki adrese bakın:
https://utzcertified-trainingcenter.com/home/index.php/en/code-revision-hazelnut
---Geliştirme süreci sırasında her zaman fındık modülü hakkındaki yorumlarını ve önerilerini göndermesi için tüm paydaşlar davet
edilmiştir; bunlar bu dokümanda taslağı çizilen prosedürü göre fındık modülünün sonraki versiyonlarında dikkate alınacaktır.
Kamu İstişare turları sırasında lütfen geri bildirim formunu kullanın veya kamu istişare turlarının dışında
doğrudan [email protected] adresinden e-mail gönderin. İnternet erişimi yoksa, lütfen
yukarıda belirtilen posta adresinden bize yazın.
Geliştirme süreciyle ilgili şikayetlerin olması halinde, aynı irtibat detayları kullanılabilir.
---Bu doküman, sadece 2014-2019 yılları için bağlayıcı olan yeni fındık modülünün geliştirilmesiyle ilgilidir. Tüm
UTZ onaylı yönetmelikler ve modüller, en az beş yılda bir tamamen incelenmektedir (fakat daha erken inceleme
ve revizyon dikkate alınabilir). Fındık modülünün yeni inceleme döngüsü, yaklaşık olarak 2019’un ortalarında
başlayacaktır.
© UTZ Certified 2012. Bu yayının herhangi bir kısma tam atıfta bulunmadan çoğaltılamaz, herhangi bir şekilde veya erişim
sisteminde saklanamaz veya elektronik, mekanik, fotokopi, kayıt veya başka bir yolla iletilemez.
www.utzcertified.org
2
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
İçindekiler
1.
Giriş …………...................................................................................................................................... 4
2.
Türkiye’de UTZ Fındık Programı .................................................................................................... 6
2.1.
Fındık Tedarik Zinciri ile ilgili önceki UTZ Araştırması.......................................................... 6
2.2.
Türkiye’de UTZ Fındık Programının Amaçları ..................................................................... 6
2.3.
Fındık için UTZ standardı için Gereksinimlerin Gerekçelendirilmesi................................... 6
2.4.
Diğer Standartlar .................................................................................................................. 7
2.5. Risk Analizi…........................................................................................................................... 8
2.6. Fizibilite değerlendirmesi ......................................................................................................10
3.
Paydaş eşleme...........................................................................................................................................................11
3.1. Paydaş Kuruluşlar …………….........................................................................................................................11
3.2. Zaruri paydaş grupları …………………..........................................................................................................12
3.3. Anahtar-İçerik Kaynakları............................................................................................................................14
3.4. Takdir edilen paydaş girdisi ........................................................................................................................14
4.
Organizasyon yönleri ..............................................................................................................................................16
4.1. Öngörülen zaman çizelgesi & Proje Planı................................................................................................16
4.2. Organizasyon Yapısı .......................................................................................................................................17
5.
Fındık gözetim zincirinin geliştirilmesi/incelenmesi.....................................................................................19
5.1. Karar alma süreci ...........................................................................................................................................19
5.2. Ana yönetmeliğin ve fındık modülünün içeriği ve amacı.................................................................. 19
5.3. Ana yönetmeliğin geliştirilme prosedürü...............................................................................................20
5.4. Fındık Modülünün geliştirilme prosedürü ............................................................................................20
5.5. Fındık Davranış Kurallarının Periyodik İncelemesi...............................................................................23
5.6. Kayıt tutma ......................................................................................................................................................24
5.7. Şikayet yönetimi.............................................................................................................................................24
EK 1: Fındık Modülünün Geliştirilmesi için prosedür adımları ...........................................................................25
www.utzcertified.org
3
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
1. Giriş
UTZ Certified dünya çapında sürdürülebilir çiftçilik için bir program ve etikettir. UTZ Certified’in misyonu sürdürülebilir
çiftçiliğin norm olduğu bir dünya yaratmaktır. Sürdürülebilir çiftçilik çiftçiler, işçiler ve ailelerinin isteklerinin gerçekleştirmesine
yardımcı olur ve dünyanın doğal kaynaklarının, günümüzde ve gelecekte, korunmasına katkıda bulunur. Görüşümüze göre
sürdürülebilir tarımın norm olduğu dünya:
•
çiftçilerin iyi tarım uygulamalarını uyguladığı ve çiftliklerini insanlar ve gezegen açısından kazançlı bir
şekilde yönettiği
•
sanayinin sürdürülebilir üretime yatırım yaptığı ve sürdürülebilir üretimi ödüllendirdiği ve
•
Tüketicilerin satın aldıkları ürünlerden memnun olduğu ve satın aldıkları ürünlere güvendikleri bir dünyadır.
2010 yılında, UTZ Certified, fındık programı hakkında fizibilite etüdü yapması için bir müşaviri görevlendirdi. Bir
çok büyük kuruluş, UTZ onaylı fındıklara ilgi gösterdi. Sonuç olarak, UTZ, fındık sektöründe ve ana üretim
ülkesinde yani Türkiye’de sürdürülebilirlik hususunda derin bir araştırma yaptı. Derin araştırmasına göre, UTZ
Certified, Türkiye’de bir ağ kurmaya ve Ana Yönetmeliğin yanında fındık modülünü de geliştirmeye karar verdi birlikte “Fındık Davranış Kuralları” olarak belirtilmektedir.
Eylül 2013’de, UTZ’nin İdari ekibi, fındık programını resmi olarak başlatması için denetim kurulundan talepte
bulundu. Bu onay, minimum dönüm noktalarının programı devamı için ulaşılması gerektiği sure boyunca üç yıllık
bir süre için verilmiştir.
Bu kararın akabinde, UTZ Certified, UTZ departmanları ortaklıkları ve Standards & Certification (S&C)’den
üyelerden oluşan özel bir ekip tayin etti (bundan sonra “UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi” olarak
belirtilecektir). Bu ekip, ilgili piyasa taraflarıyla sözleşme yaparak, izlenebilirlik sisteminin geliştirilmesine fiili
öncülük yaparak fındık davranış kurallarını müştereken geliştirmektedir. 2016 yılının sonunda, bu ekip programın
sonraki safhaya geçirilip geçirilmemesi konusunda Standart Komitesine, İdari Ekibe ve UTZ Denetim kuruluna bir
öneride bulunacaktır.
UTZ Fındık Programının ilk kuruluşu için Referans Şartları ve Prosedür ile birlikte bu doküman (bundan sonra
“referans şartları ve prosedür” olarak belirtilecektir) “ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi
Uygulama Kurallarına” uygundur. Amacı, yeni fındık programlarının açık hale getirilmesiyle ilgili gerekli işlemleri
yapmak ve istenen çıktıları sağlamaktır. Bu Referans Şartları ve Prosedür, dahili ve harici iletişim amaçları için
kullanılabilir, UTZ’nin ISEAL uygulamalarına bağlılığını göstermek için bir referans doküman olarak da
kullanılabilir.
UTZ Certified Findik modulunun (ve kontrol noktalarinin) Turkiye için hazirlandiginin bilincindedir. Kapasite ve
yogunlasma nedenlerinden dolayi, yeni programlarinin pilot uygulamlarini oncelikle bir veya iki ulke üzerinde
başlatmak UTZ’un stratejisidir. Bununla birlikte Findik Modulunun kontrol noktalarini olabildiğince genel tutarak,
uygulama safhasinda bu modulun diğer ulkelerdede kullanilmasini saglayacaktir. ( gerekirse lokal anex ile
desteklenerek.)
UTZ, “modül” olarak belirtilen bir dizi müteakip ürüne özgü kontrol noktasıyla tüm ürün programlarına uygulanan
“ana yönetmeliği” geliştirme inisiyatifini başlatmıştır. Ana yönetmelik, UTZ’nin geliştirmiş olduğu iki doküman olan
“UTZ Certified Yönetmelik Revizyonu 2012-2014 için Referans Şartları” ve “UTZ Certified Ürün Yönetmeliği için
Yönetmelik Geliştirme Prosedürü” için kendi inceleme sürecini halen sürdürmektedir. Ana yönetmeliğin nihai
versiyonunun 2014 ortalarında hazır olması beklenmektedir. Ana yönetmeliğin en son versiyonunun yanı sıra bu
dokümanlar,
UTZ
websitesi
https://utzcertified-trainingcenter.com/home/index.php/en/codehalka
açık
olarak
temin
edilebilir.
Fındık programı, yeni bir modülün geliştirilmesi içerdiğinden,
revision .adresinden
bu Referans Şartlarının & Prosedürün, Yönetmelik Revizyon süreci için Referans Şartları ve Geliştirme
Prosedürlerinden doğrudan alınmıştır fakat Fındık sektörünün ihtiyaçlarına göre ayarlanmıştır.
4
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Tüm UTZ yönetmelikleri, yukarıda belirtilen vizyon, misyon ve ilkelere bağlıdır. Özellikle, hepsi sürdürülebilirliğin üç
şartını içerir: İnsanlar; Gezegen ve Kâr. Menşe ülkelerde üretimdeki pozitif sosyal, çevresel ve ekonomik etkilere
katkıda bulunan kıstasların tümünü içerir. Ayrıca, UTZ Certified, kendisine sürekli geliştirme konseptine adamıştır ve
yönetmeliklerini doğrudan uygulama için hazır olarak tasarlamaktadır. Ayrıca bunlar mümkün olduğunca net ve pratik
oldukları bir dilde yazılmaktadır. Dil tonu, belirsizliğe mahal vermez ve uygun yorumlamayı mümkün kılar.
www.utzcertified.org
5
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
2. Türkiye’de UTZ Fındık Programı
2.1. Fındık Tedarik Zinciri ile ilgili önceki UTZ Araştırması
Fındıkla ilgili dahili UTZ çalışmasından elde edilen bazı anahtar veriler (Wit, de L. 2012. “Fındık Tedarik Zinciri
Analizi”):
•
Dünya çapındaki ihracat 247,000 metrik tona ulaşmaktadır.
•
Avrupa’daki en büyük Pazar: İtalya, Almanya, Fransa, global ithalatların %50’sine ulaşmaktadır (2011).
•
Ana üretim yeri Karadeniz bölgesi olan tüm fındıkların yaklaşık olarak %70-80’i Türkiye’de üretilir. Diğer
üretim ülkeleri İtalya, Azerbaycan, Gürcistan ve ABD’dir.
•
Türkiye’de ve komşu ülkesi Gürcistan’da fındıklar, İtalya ve ABD gibi ülkelerle mukayese edildiğinde
verimliliğin daha düşük olduğu genellikle küçük boyutlu çiftliklerde yetiştirilir.
• Fındıklar, kabuksuz, bütün olarak, kırılmış olarak, dilimlenmiş olarak veya öğütülmüş iç şeklinde, ezme şekl inde
veya yağ olarak satılmaktadır.
•
Anahtar fındık alıcıları tipik olarak şekerleme sektöründen alıcılardır.
Fındık Tedarik Zinciri hakkındaki önceki UTZ araştırması hakkındaki daha fazla arka plan bilgisi, talep üzerine
[email protected] adresinden irtibat kurularak sağlanabilir.
2.2. Türkiye’de UTZ Fındık Programının Amaçları
UTZ Certified, fındık için esnek ve ölçeklenebilir bir sürdürülebilirlik programına yatırım yapmak için öncü ticaret,
gıda endüstrisi, perakende ve sivil toplum kuruluşlarından bir ittifak oluşturmak istemektedir. Bu aşağıdaki
amaçları gerektirir:
a. Sektördeki sürdürülebilirlik hususlarının işaret edilmesi ve geliştirilmesi, özellikle iyi tarım uygulamaları,
çocuk işçi ve göçmen sorunları/hakları konusuyla ilgili olanlar;
b. bir fındık programı sunmak üzere (mevcut) sektör ortaklarından (üreticiler ve talep tarafından) taleplerin
ifası
c.
UTZ genel hedefinin bir parçası olarak UTZ Certified paydaş ağının ve program portföyünün
büyütülmesi, mesela sürdürülebilir tarımı norm haline getirmek.
2.3. Fındık için UTZ standardı için Gereksinimlerin Gerekçelendirilmesi
Sosyal sorunlar
Fındık sektöründeki ana sorunlar, sosyal sorunla ilgilidir. Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) Türkiye Bürosu
yakın zamanda aşağıdaki belgeyi yayınlamıştır: “FINDIK TARIMINDA ÇOCUK İŞÇİLİĞİN SONA ERDİRİLMESİ
KONUSUNDA ORDU İLİ EĞİTİM SENDİKALARI ORTAK BİLDİRİSİ”, aşağıdaki adreste mevcuttur:
http://www.ilo.org/public/english/region/eurpro/ankara/areas/joint_statement_by_the_unions_of_education
_workers.htm (Kasım 2013’de erişildi).
Tüm sorunlar, fındık hasadında çalışan yerel göçmen işçiler ve kaçak işçiler ile ilgilidir, mesela:
•
Yaygın ayrım: Farklı (kültürel) arka planla işçiler arasında işçi haklarının uygulanmasında ve
yorumlanmasında farklılıklar.
•
Çalışma saatlerindeki ve maaşlardaki tutarsızlık: Farklı işçi grupları arasında çalışma saatlerinde ve
maaşlarda farklılık bulunmaktadır.
•
Çocukların refahını tehlikeye sokan çocuk işçilik yaygındır.
www.utzcertified.org
6
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
•
Kötü barınma yerleri: İşçiler genellikle, ince inşaatı tamamlanmamış binalarda uyumakta veya sıhhi
tesisat ve içme suyu gibi temel tesislerin olmadığı yerlerde çadırlarda kalmaktadır. Türk hükümeti,
kamplardaki tesisleri iyileştirmek üzere bir proje (METIP) başlatmıştır, ancak bugüne kadar çok az
değişiklik olmuştur.
•
Sözleşmeler: Genellikle sözlü sözleşmeler kullanılmaktadır, bunun sonucunda işçiler, sağlık hizmetlerine
ve diğer resmi hizmetlere başvuramamaktadır.
•
Kanunlar: İş kanunları yürürlüktedir fakat uyulmamaktadır. İş yüklenicileri, göçmen işçileri iş için hasat
zamanlarında ödemeye ve kompleks sosyal ve kültürüler yapılarla kış zamanı borca bağımlı hale
getirmektedir.
Göçmen işçiler ve çocuk işçilik ile ilgili durum, Türkiye’de hasat için işçiye gerek duyduklarından büyük çiftliklerin
olduğu bölgelerde (Karadeniz bölgesinin batı kısmında) en problemli husustur. Karadeniz bölgesinin doğu kısmı,
daha küçük ölçekli tarımsal faaliyet göstermektedir, burada göçmen işçilerin kullanılması daha az yaygındır.
Ekonomik sorunlar
Fındığın verimliliği Türkiye’de önemli ölçüde değişiklik göstermektedir ve mesela İtalya veya ABD ile mukayese
edildiğinde çok daha düşüktür. Farklı üretim bölgeleri ile üretim yılları arasında bile verimde (/hektar) farklılıklar
vardır. Bu, bazı belgelerdeki iyileşen verimlilik için bir potansiyeli gösterir, mesela:
•
Yıl boyunca meyveliklerin artırılmış bakımı, mesela gübre kullanımının tekrarlanması, budama veya ot
yolma çalışmaları ve meyveliklerdeki eski ağaçların bakımı
•
İyileştirilmiş hasat sonrası uygulamalar, mesela hasat sonrasında, küf (veya geçmişte bir sorun olarak
bildirilmiş olan aflatoksin) oluşumunu azaltmak üzere uygun şekilde gerçekleştirilecek kurutma
Çevre sorunları
Fındık üretimiyle ilgili çevre sorunları, tepelik alanlardaki toprak azalması ve toprak erozyonu ile sınırlıdır.
Üretimin büyük çevre kaygıları, şimdiye kadar bulunmamıştır. Çevre sorunları oluşması halinde, zirai ilaç
kullanımıyla ilgili Türkiye, Avrupa ve ABD’deki daha büyük meyveliklerde bulunabilir.
2.4. Diğer Standartlar
Şuanda, UTZ’nin bilgisine göre, fındık sektörü için global iyi tarım uygulamaları ile sosyal ve çevresel şartları tek ve
sadece fındığa uygulanan bir standartta birleştiren başka bir standart yoktur. Aşağıda, UTZ Certified gibi benzer
alanlarda çalışan başka standartların bir listesi sunulmaktadır:
Diğer standartlar
BRC Global Standartlar
International Featured Standard (IFS)
Rain Forest Alliance (RFA)
Fairtrade (FT)
Global GAP
SAI Platformu
Organik (USDA)
Website
http://www.brcglobalstandards.com/
http://www.ifs-certification.com/index.php/en/
http://www.rainforest-alliance.org/
http://www.fairtrade.net/
http://www.globalgap.org/uk_en/
http://www.saiplatform.org/
http://www.ams.usda.gov/AMSv1.0/nop
ISO (22000)
http://www.iso.org/iso/home/standards/management-standards/iso22000.htm
Food Alliance
http://foodalliance.org/
Safe Quality Food (SQF)
http://www.sqfi.com/
Food Safety System Certification (FSSC) 22000
http://www.fssc22000.com/en/
Global Food Safety Initiative (GFSI)
http://www.mygfsi.com/
7
www.utzcertified.org
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
2.5. Risk Analizi
Aşağıdaki tablo, fındık programının genel başarısını olumsuz etkileyebilecek olan faktörleri sunmaktadır:
#
1
Potansiyel faktörler
Paydaş eşleme/ analiz
zorlukları
2
3
4
Riskler
Eksik paydaş eşleme, mesela:
Hafifletme stratejisi
UTZ, sektördeki ağı geliştirmek ve
• paydaş grup üyelerinin eksik sürdürmek üzere Türkiye’de bir
temsilciyle sözleşme yapmıştır.
temsili
• tanımlı paydaşlardan alınan
yetersiz girdi
• Anlaşılır ana yönetmelik ve fındık
fındık davranış kurallarına UTZ onaylı fındığın yetersiz
temini
uyamayan üreticiler
modülünün sağlanması
Üretici tarafından sınırlı
katılım/ilgi
Talep tarafından sınırlı
katılım/ilgi (piyasa
UTZ onaylı fındığın yetersiz
temini
UTZ onaylı fındıklar için talep
yok/yetersiz talep
oyuncaları)
• lider eğitimciler, yerel eğitimciler
ve sertifikasyon kurumları yoluyla
yeterli ve usulüne uygun eğitim ve
takip rehberliği
• Üreticiler için faydaların net ve
şeffaf hale getirilmesi – sivil toplum
örgütlerinin, devletin ve diğer yerel
anahtar destekleyicilerin katılımı
• piyasaya sağlam girişin
sağlanması
. Uretim verimliliğini artirmak ve
yüksek verimliliğe onem vermek.
• gerektiğinde prim tutarının ne
olması gerektiğini göstermek için
maliyet-fayda çalışmasının yapılması
• Usulüne uygun pazarlama (kakaove
kahvede kullanilan stratejileri
kullanarak)
• fındık programının, fındık için ilk
bütünsel sürdürülebilirlik programı
olarak konumlandırılması
5
6
Sınırlı kapasite, bulunurluk
ve/veya sertifikasyon
kuruluşlarının (CB) ilgisi
Devlet etkisi
www.utzcertified.org
Fındık programının denetim
üyeleri için mevcut yetersiz CB
(sertifikasyon kuruluşu)
• Fındık programı için devlet
makamlarından sınırlı destek
• İmalatçılara, tüccarlara ve
perakendecilere fındık programı
hakkında periyodik güncellemeler
• Kasım 2013’de yürütülen ilgi
açıklaması
• Program fındık programı
kapsamında onaylamak üzere CB’lerin
zamanında eğitimi
• onaylı CB’lerin ve “yedek CB’lerin”
bir listesinin tutulması
• Yerel, kentsel ve ulusal devlet
makamlarıyla başlangıçtan itibaren
birliktelik
8
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
•
7
İvme kaybı (mesela
üreticilerden ve tedarik
zinciri aktörlerinden fayda
kaybı)
yönetmelik geliştirilmesi
için ISEAL prosedürüne
uygunluk (yoğun süreç,
nihai fındık modülü
işlevsel hale gelmeden
önce yaklaşık 1,5 yıl
sürmekte)
diğer standartların
girişi
8
9
Fındık davranış kuralları
kontrol hususlarına
hükmeden Türk
kanunları
UTZ onaylı fındık için piyasa
yükselişinin düşmesi
Fındık programının, fon
olmayışından dolayı
durdurulması gerekmekte
hedeflere ulaşmak için
yetersiz başlangıç
sermayesi
•
hizmetlerini genişletmek üzere
makamlarla işbirliği yapmak
(“ortak zemin” bulmak)
•
Kanunların değişmesi halinde;
fındık davranış kurallarının revize
edilmesi (mesela ilave eklerin
hazırlanması)
İlgilerini kaybetmemek üzere
tüm paydaşlar için sürecin
açık kılınması
•
başlangıçtan itibaren ana
aktörlerin ne aradıklarını
dikkatlice dinleyerek piyasanın
yönlendirmesinde olmak
•
benzer sorunlar üzerinde
çalışan ortaklarla birlikte
çalışma
UTZ’nin katma değerinin sürekli
pazarlanması
•
•
piyasa beklentilerine önerme
•
UTZ Certified tarafından
başlatılan agresif eş fonlama
kampanyası
Aşağıda, her büyüyen bölgedeki potansiyel risklerin analizi yapılmıştır:
Büyüyen bölge
Bölge 1 – KÜÇÜK ÖLÇEKLİ
ÇİFTLİKLER: Karadeniz bölgesinin
doğu kısmı (Trabzon, Giresun,
Ordu)
Riskler
Hafifletme stratejisi
•
•
bölgesel üretici birlikleriyle
çalışmak
•
ihracatçılar vasıtasıyla komşu
çiftlikler ve köylerle bağlantı
kurmak
Profile:
•
Düşük girdi kullanımı;
•
arazi sahipleri için düşük
gelir bağımlılığı
•
Arazi sahiplerinin asıl
ikametleri genellikle
Türkiye’nin başka yerleridir.
•
Yerel işçilerin, ailenin ve diğer
fındık çiftçilerinin kullanılması
(imece);
•
(iyi tarım uygulamalarını
kolaylaştıran) düz (daha düz)
alan.
www.utzcertified.org
•
Talep tarafından yüksek
hacimde talepleri karşılamak
üzere çok sayıda üretici
gereklidir, mesela artırılan
denetim ve eğitim
karmaşıklığı/masrafları;
fındık tarımı, ek gelirdir, bu
nedenle üreticilerden
potansiyel olarak daha az
motivasyon/meşgul olma
9
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Bölge 2 – BÜYÜK ÖLÇEKLİ
ÇİFTLİKLER: Karadeniz bölgesinin
batı kısmı (Akçakoca, Düzce)
•
Profil:
•
Yüksek girdi kullanımı;
•
arazi sahipleri için yüksek
gelir bağımlılığı;
•
yerel ve mevsimsel göçmen
ve çocuk işçilerin
kullanılması;
•
Dik tepeler (karmaşıklaşan iyi
tarım uygulamaları, mesela
budama, gübre kullanımı,
hasat).
•
yerel, göçmen, mevsimsel
ve çocuk işçiler ile ilgili
kontrol noktalarına
uyamama
İyi tarım uygulamaları
konusunda kontrol
noktalarına uyamama
•
Kanunları uygulamak için
yerel resmi kurumlarla
çalışma
•
İyi tarım uygulamalarını
vurgulamak için eğitimler
2.6. Fizibilite Değerlendirmesi
Yeni fındık programının başarı düzeyine katkıda bulunan etki faktörlerini sınıflamak için bir değerlendirme
yapılmıştır. UTZ’nin fındık sektörü için seçimini özetleyen kriter ve değerlendirme sonuçları aşağıda verilmiştir. Bu
fizibilite değerlendirmesine dayalı olarak; UTZ Certified, potansiyel olarak yapılacak önemli bir etkinin olduğunu
inanmaktadır.
Kriter
Fındık programının münhasırlığı
Değerlendirme
sonucu
++
Üretim konsantrasyonu
UTZ Certified’in mevcut temsili
Mevcut UTZ programlarıyla sinerji
Piyasa ilgisi
Sorunların yerel sahipliği
++
++
++
+
+
Sektörün büyüklüğü
Fındık programında çiftçi ilgisi
+/+/-
Çiftçi uygunluk düzeyi
-
Çiftçi organizasyon şekli
-
Teknik destek mevcudiyeti
Pazarlama zamanı
-
www.utzcertified.org
Değerlendirme sonucu açıklaması
(Sürdürülebilir fındık çiftçiliğine özel başka etiket
veya sertifikasyon programı yoktur)
(Türkiye)
(Türkiye’de mevcut UTZ yerel temsilciliği)
(Kakao Programı)
(Perakende)
Göçmen işçilerin haklarıyla ilgili sorunları çözme
konusunda üreticiler sorumlu hissetmekte.
(Orta ve dağınık))
(gösterilmiş fakat fındık çiftçiliği her zaman
ana gelir kaynağı değil)
(Boşluklar ve çocuk işçiliği konusunda yapılacak
iyileştirmeler)
(örgütlenmemiş, ihracatçılar, manavlar, birlikler
vasıtasıyla)
(yerel olarak sınırlı destek mevcut)
(Ayrı fındık modülü geliştirilmesine ve ana
yönetmelik revizyon süreçlerine bağlı olarak
faaliyete başlama ve artma)
10
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
3. Paydaş eşleme
Çok paydaşlı inisiyatif olarak, UTZ Certified, Fındık Modülü gelişim sürecinin, sertifikasyon programına dahil olan
taraflar arasındaki menfaatlerin bir dengesini yansıtmasını sağlamak istemektedir. Paydaşlar (UTZ Certified ürün kodu
için kod geliştirme prosedürüyle ilgili olarak – Ağustos 2012) aşağıdaki şekilde üç kategori halinde gruplandırılmıştır:
•
Zaruri paydaş grubu: Bu paydaş grubunun katılımı, fındık modülünün gelişimi için zaruridir. Bu
paydaşlar, başka paydaş grubu tarafından temsil edilemez (mesela üreticiler).
•
Anahtar içerik kaynağı: Belirli bir içerikle ilgili uzmanlığı temsil eden paydaşlar fakat gerekirse başka bir
paydaş grubu tarafından temsil edilebilir (mesela kod için girdi vermek üzere işçi temsilcisi bulunamazsa,
iş sorunlarıyla ilgili çalışan bir sivil toplum örgütü bu uzmanlığı temsil edebilir/kapsayabilir).
•
Takdir edilen paydaş girdisi: Bu paydaş grubunun girdisi takdir edilmektedir fakat girdi verilmemişse,
kod geliştirmesi girdi olmadan devam edebilir.
Üç kategorinin tümü için (bakınız bölüm 3.2 - 3.3 - 3.4), rolleri, danışmanlık oturumlarına katılmak ve fındık
modülünün gelişim süreci boyunca geri bildirimde bulunmaktır.
Bu üç paydaş grubuna ilaveten, fındık modülünün gelişim ve onay sürecine dahil olmuş başka birkaç paydaş
kurum daha vardır (bakınız bölüm 3.1)
UTZ Fındık programı yönetim ekibi, tüm paydaşların ve diğer ilgili tarafların irtibat detayları dahil detaylı bir veri
tabanı (artı fındık modülü gelişim sürecine katılım durumlarının takip kaydını) tutmaktadır
3.1. Paydaş Kuruluşlar
Paydaş makamı
UTZ Denetim Kurulu
Standart Komitesi
www.utzcertified.org
Fındık modülü gelişim
sürecindeki işlevi
• Organizasyon için stratejik
yönlendirme sağlar.
• Yeni yönetmelik (mesela fındık
modülü) geliştirilmesi önerisini
onaylar veya reddeder
• Bu Referans Şartlarına ve Prosedüre
usulüne uygun olarak uyulduğunu
doğrulayarak nihai fındık modülü
versiyonlarını onaylar.
• Fındık modülünün geliştirme süreci
için Referans Şartları ve Prosedür ve
program planını onaylar.
• Fındık modülünün içeriğini ve Referans
Şartlarında ve prosedürde belirtildiği
şekilde genel hedef ve amaçlara uygun
olup olmadığını kontrol eder.
• Ana yönetmeliği onaylar veya
reddeder.
Bileşimi
Kurul üyeleri parçası oldukları
paydaş grubunu temsil etmesine
ve UTZ Certified’in genel
menfaatleri çerçevesinde
hareket etmesine rağmen çok
paydaşlı grup,
Standart Komitesinin üyeleri,
başka bir paydaş kuruluşunda
özellikle ürün denetim
komitesinde de (PAC) aktif
olabilir.
11
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Teknik Çalışma Grubu
(TWG) –sürecin sonraki
bir aşamasında kurulacak
UTZ onaylı yönetim
ekibi
•
•
•
•
UTZ Fındık Programı
Yönetim Ekibi
•
Fındık modülünün geliştirilmesi
süreci boyunca detaylı içerik
görüşmelerini yapar.
yeni bir yönetmelik geliştirme sahfası
boyunca mevcut olur. Fındık davranış
kurallarının nihayetlendirilmesi
sonrasında ürün danışma komitesine
(PAC) dönüşebilir.
yeni üyelerin teklif edilmesi dahil
standart komitesi için rapor hattı
UTCZ Kod Geliştirme Prosedürünün
yeni versiyonlarının onayı
Fındık Davranış Kuralları gelişim
sürecini ve prosedürü koordine
eder.
Çok paydaşlı grup. Üyeler,
fındıkların üretimiyle ilgili özel
yönler konusunda teknik
uzmanlardır. Yönetmelik
geliştirme süreci için zaruri olan
mesela farklı ana amaçlarla
önemli sivil toplum örgütlerini
temsil eden paydaş eşlemesinde
tanımlanan paydaşları, sektörlerin
emtia zincirlerinin tüm
parçalarından sağlam temsilcileri
(üreticiler, perakendeciler,
işleyiciler, tacirler) kapsar.
S&C Daire Başkanının ve
ortaklıklar daire başkanının
doğrudan bilgi vereceği yönetim
ekibi
• Ortaklık Departmanı
• S&C Departmanı
3.2. Zaruri paydaş grupları
Aşağıdaki resim, Türk fındık üretim zincirinin ve ana paydaşlarının bir özetini göstermektedir. Fındık yetiştiren ve
kurutan birçok küçük toprak sahibinden, çiftçilerden fındıkları alan ve bunları kırıcılara ve işleyicilere satan
aracılardan (manav) oluşmaktadır. Kırıcılar ve işleyiciler, fındıkların kabuklarını çıkarmakta, fındıkları kavurmakta,
ağartmakta veya öğütmektedir. İhracatçılar ve uluslararası alıcılar, fındıkları başlıca Avrupa’da bulunan tüketim
ülkelerine sevk etmektedir.
www.utzcertified.org
12
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Zaruri Paydaş
Grupları
Per Paydaş Grubu
Paydaş Grubu
Zincirdeki rol
çiftlik (küçük
ölçekli)
Doğu
Karadeniz
bölgesinde
fındık üretimi
(TrabzonGiresun-Ordu)
İlgi
Ana sorunlar
kırıcılar
Düşük maliyetli çocuk
işçilik kullanımı.
Verim artışı ve
Belgesiz göçmen işçi
verim için
ödemeleri ve
daha yüksek
çalışanların yaşam
fiyatlar ve
koşulları
uretim
giderlerinin
dusurulmesi
Düşük maliyetli çocuk
Batı Karadeniz
bölgesinde
Verim artışı ve işçilik kullanımı.
Belgesiz göçmen işçi
fındık üretimi verim için
ödemeleri ve
(Trabzondaha yüksek
çalışanların yaşam
(Düzce fiyatlar ve
koşulları
Akçakoca)
uretim
giderlerinin
dusurulmesi
Depolama ve
çiftçilerden
izlenebilirlik
alım, kırıcılara Daha yüksek
veya
fiyatlar
üreticilere
satış
Çiftçilerden ve
manavlardan Daha iyi
Kalite ve daha iyi
alım
depolama ve depolama
5
İşleyiciler/
ihracatçılar
Çiftçilerden,
kırıcılardan ve
manavlardan
alım
6
Uluslararası
alıcılar/
imalatçılar
1
2
3
4
çiftlik
(büyük
ölçekli)
Manav
(aracı)
izlenebilirlik
7
Perakendeciler
işleyicilerden
veya
uluslararası
alıcılardan
alım
Uluslararası
alıcılardan
veya
imalatçılardan
alım
Çocuk işçilik
ve göçmen
işçiler,
izlenebilirlik
Çocuk işçilik
ve göçmen
işçiler,
izlenebilirlik
Çocuk işçilik
ve göçmen
işçiler,
izlenebilirlik
www.utzcertified.org
Per Paydaş üye
Paydaş üye
adları
İrtibat
detayları
Nasıl irtibat
kurulacak?
Yüksek
katılım
gereklidir
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
tercihen
UTZ’den temin
telefonla
edilebilir.
Batı
Karadeniz’d
e 500 çiftçi
Yüksek
katılım
gereklidir
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
tercihen
UTZ’den temin
telefonla
edilebilir.
Karadeniz’in
her iki
kısmında
2000
Orta düzey
katılım
gereklidir
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
tercihen
UTZ’den temin
telefonla
edilebilir.
Doğu
Karadeniz’de
500 çiftçi
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
e-posta ile
UTZ’den temin
veya
edilebilir.
telefonla
250
Orta düzey
katılım
gereklidir
50
Yüksek
katılım
gereklidir
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
tercihen
UTZ’den temin
e-posta ile
edilebilir.
25
Yüksek
katılım
gereklidir
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
tercihen
UTZ’den temin
e-posta ile
edilebilir.
15
Yüksek
katılım
gereklidir
İrtibat detayları
gizlidir, fakat
tercihen
UTZ’den temin
e-posta ile
edilebilir.
izlenebilirliği
Düşük maliyetli çocuk
işçilik kullanımı.
Belgesiz göçmen işçi
ödemeleri ve
çalışanların yaşam
koşulları
Düşük maliyetli çocuk
işçilik kullanımı.
Belgesiz göçmen işçi
ödemeleri ve
çalışanların yaşam
koşulları ( göçmen
işçilerin hakları),
izlenebilirlik
Düşük maliyetli çocuk
işçilik kullanımı.
Belgesiz göçmen işçi
ödemeleri ve
çalışanların yaşam
koşulları ( göçmen
işçilerin hakları),
izlenebilirlik
Katılım
amaçları
İrtibat
Katılım oldu
kuruldu mu?
mu?
Evet
80 / 500
katıldı
Hayır
20 / 500
katıldı
Hayır
Hayır
Evet
10 /250
katıldı
21 / 50
katıldı
Evet
Evet
3 / 25
katıldı
Evet
1 / 15
katıldı
13
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
3.3. Anahtar-içerik kaynakları
Üretim ve tedarik zincirinin ana paydaşlarının yanı sıra, özel konularda derinlemesine bilgiyle başka birkaç ana
paydaş bulunmaktadır, böylece genel fındık değer zincirine katkıda bulunur:
Anahtarİçerik
Kaynakları
Per Paydaş Grubu
Zincirdeki rol
İlgi
Ana sorunlar
Per Paydaş üye
Paydaş üye
adları
Paydaş
Grubu
8
9
10
11
12
Türk
Hükümeti
Türk İş
Hukukunun ve
GA
uygulamalarının
uygulanması
Çocuk işçiliği ve
göçmen işçilerin
hakları
konusunda
farkındalığın
artırılması ve
eğitim ve fon
artışı önerilmesi
Sivil
toplum
örgütler
-ulusal
Sivil toplum
örgütleruluslararası
Çocuk işçiliği ve
göçmen işçilerin
hakları
konusunda
farkındalığın
artırılması ve
eğitim ve fon
artışı önerilmesi
denetim
yapılması ve
Sertifikasyon üreticilerin ve
tedarik zinciri
kurumları
aktörlerinin
düzeltilmesi
Birliler
Türk İş
hukukunun
uygulanması,
fiyatların
müzakere
edilmesi
Daha iyi kalite
ve göçmen
işçilerin hakları
çalışma
koşulları,
göçmen
işçilerin hakları
ve çocuk işçilik
çalışma
koşulları,
göçmen
işçilerin
hakları ve
çocuk işçilik
Düşük verim ve
göçmen işçilerin
hakları, çocuk
işçilik
uygulamaları
Düşük maliyetli
çocuk işçilik
kullanımı.
Belgesiz göçmen
işçi ödemeleri ve
çalışanların
yaşam koşulları
( göçmen
işçilerin hakları)
Düşük maliyetli
çocuk işçilik
kullanımı.
Belgesiz göçmen
işçi ödemeleri ve
çalışanların
yaşam koşulları (
göçmen işçilerin
hakları)
Katılım
amaçları
12
Yüksek
katılım
gereklidir
5
Yüksek
katılım
gereklidir
5
Yüksek
katılım
gereklidir
Mali
yok
34
Yüksek
katılım
gereklidir
Çiftçi
haklarının
açıklanması
Çocuk işçi,
göçmen işçilerin
hakları
Halen
Paydaş
Grubunu
tetkik
etmektedir.
Düşük
katılım
gereklidir
İrtibat
detayları
İrtibat
detayları
gizlidir, fakat
UTZ’den
temin
edilebilir.
İrtibat
detayları
gizlidir, fakat
UTZ’den
temin
edilebilir.
İrtibat
detayları
gizlidir, fakat
UTZ’den
temin
edilebilir.
İrtibat
detayları
gizlidir, fakat
UTZ’den
temin
edilebilir.
1 birlik
(İrtibat
detayları
dosyadadır)
Nasıl
irtibat
kurulacak
?
İrtibat
kuruldu mu?
4 / 12
katıldı
e-posta ile
Evet
e-posta ile
Evet
2/5
katıldı
e-posta ile
Evet
1/5
katıldı
e-posta ile
Evet
Katılmak
üzere 3’ü
UTZ
tarafından
seçildi.
telefonla
Evet
1 katıldı
3.4. Takdir edilen paydaş girdisi
Son olarak, UTZ Certified, aşağıdaki paydaşlardan paydaş girdisini de karşılamaktadır fakat herhangi bir girdi
olmazsa, fındık modülünün geliştirilmesi bunlar olmaksızın devam edebilir.
www.utzcertified.org
Katılım
oldu mu?
14
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Takdir
edilen
paydaş
girdisi
Paydaş Grubu için
Zincirdeki rol
İlgi
Ana sorunlar
Per Paydaş üye
Paydaş üye
adları
Katılım
amaçları
İrtibat
detayları
İrtibat
detayları
e-posta ile
gizlidir, fakat
UTZ’den temin
edilebilir.
Evet
Yok
Yok
Paydaş
Grubu
14
Araştırmacılar/
kurumlar
Diğer
15 sertifikasyon
planları
Sektör
hakkında
bilgi
programın
sonucu
olarak
raporlar ve
istatistikler
Yok
Yok
www.utzcertified.org
Yok
5
Orta düzey
katılım
gereklidir
Yok
Yok
Yok
Nasıl
İrtibat
Katılım oldu
irtibat
kuruldu mu?
mu?
kurulacak?
Yok
Katılmak
üzere UTZ
tarafından
2’si seçildi.
Yok
15
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
4. Organizasyon yönleri
4.1. Öngörülen zaman çizelgesi & Proje Planı
Geliştirme Safhası (2012 – Ağustos 2013)
Gelişme safhası kapsamında (Ağustos 2013’de tamamlanmış olan), aşağıdaki hazırlık çalışması tamamlanmıştır:
•
Kurucu ortak olarak mali açıdan üstlenmiş iki ana alıcı ve gösterilen diğer ilgiler;
•
Üretim alanlarına yapılan arazi gezileri dahil bir arazi değerlendirmesi yapılmıştır.
•
Türkiye’de yerleşik bir program müdürü istihdam edilmiştir;
•
Fındık Modülünün ilk taslağı geliştirildi;
•
Tedarik Zinciri Analiz Çalışması yapıldı.
Başlangıç safhası (Eylül 2013 –2016 sonu)
Eylül 2013’de, bir pilot geliştirilmesi ve değerlendirilmesine odaklanarak Başlangıç safhası başlatıldı. Bu pilot birkaç
ortak altında, üreticiler, ihracatçılar ve tedarik zinciri aktörlerinden oluşan konsorsiyum kurulacaktır. Pilot, 2014
yılındaki Türkiye hasat mevsimi boyunca ilk resmi denetimleri yapmayı hedeflemektedir. Bu tarihe kadar, bir ilave
ortak fındık programını mali açıdan üstlenmiştir.
Başlangıç safhasının sonu itibariyle (halen 2016 yılının sonu olarak öngörülmektedir), denetim ekibi ve standart
komitesi ile birlikte UTZ İdari ekibi, devam edip etmeme kararı alacaktır. Eğer başarılı sayılırsa, fındık programı, safha
4 kapsamında daha fazla yayılacaktır.
Başlangıç safhası kapsamında, aşağıdaki faaliyetler başlatılmış ve geliştirilecek ve uygulanacaktır:
•
Organizasyonel kurulum/program yönetimi
•
Fındık Davranış Kurallarının geliştirilmesinin daha fazla düzenlenmesi
•
Ürün izlenebilirliğinin ve etiketleme kurallarının tanımlanması
•
Sertifikasyon kurumlarının onayı, eğitimi ve yönetimi;
•
Anahtar üyelerle programı başlatma toplantısı (Çalışma gruplarında potansiyel olarak tekamül edecek)
•
Kurucu ortakların ittifakını nihayetlendirmek
•
Uygun dönüşüm oranıyla ve iş kurallarıyla UTZ izlenebilirlik sisteminde (GIP) yeni ürünlerin
oluşturulması;
•
Alan pilotları dahil üretici geliştirilmesi,
•
Paydaş bağlılığı ve piyasa & ittifak oluşturulması
•
Temel ve müteakip etki değerlendirmesi dahil izleme & Değerlendirme (M&E).
www.utzcertified.org
16
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
4.2. Organizasyon Yapısı
Operasyon Ekibi
Denetim Kurulunun Fındık Programına Eylül 2013’de başlanması kararını müteakip, Türkiye’de istihdam edilmiş Fındık
Programı Müdürü tarafından yönetilen ve mesela Standartlar & Belgelendirme, Piyasa Geliştirme; İzleme &
Değerlendirme, Alan Geliştirme ve İzlenebilirlik gibi farklı departmanların üyelerinden oluşan UTZ Certified
bünyesinde özel bir ekip, (UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi) oluşturuldu. Fındık Davranış Kurallarının
geliştirilmesine göre, aşağıdaki sorumluluklar konusunda mutabık kalındı:
Ortaklıklar:
 Geliştirme Safhasının genel başarısından sorumlu ve nihai mesul:
 Tüm paydaşlarla bir ağ kurulması, temel tesis edilmesi ve satın alıp stoklama ve paydaş eşlemesi:
 Talep tarafında, ana alıcıların dahil edilmesi
 Pilot için konsorsiyum ortaklarının tesisi
 Türkiye’de yerel temsilcilik;
 Ana Yönetmelik ve Fındık Modülü konusunda üreticilerin ve tedarik zinciri aktörlerinin eğitiminin
koordine edilmesi
 Yeni Fındık Programı için GIP hazırlanması;
 İzleme ve değerlendirme faaliyetlerinin denetimi.
S&C:
 Tümü ISEAL standartlarına gore olmak üzere uygun sertifikasyon kuruluşu yönetiminin yanı sıra
iyi bir Fındık Modülünün geliştirilmesinden sorumlu ve nihai mesul;
 Şeffaf ve yansız bir şekilde Fındık Modülünün geliştirilmesi, incelenmesi ve güncellenmesi; mümkün
olduğu ölçüde tüm paydaşlardan alınan girdilerin bir araya getirilmesi
 Fındık Davranış Kurallarının sunulması
 Şeffaf ve yansız seçimin kolaylaştırılması ve sertifikasyon kurumları yoluyla onay süreci;
 Ana Yönetmelik, Fındık Modülü, Davranış kuraları, Sertifikasyon protokolü ve GOP kullanımının yanı
sıra Fındık Programı detayları hakkında sertifikasyon kuruluşları için tüm gerekli eğitimlerin
geliştirilmesi ve verilmesi
Çalışma grupları ve ürün danışma komitesi
Daha sonraki bir aşamada, çalışma grupları tesis edilebilir. Çalışma gruplarının rölü, sektör ihtiyaçları, program
gereksinimleri ve teknik sorunlar ile ilgili olarak bir paydaş/sektör perspektifinden UTZ’ye bilgi vermektir.
Projenin ilerleyişini izlerler ve ilgili paydaşların katılımını koordine ederler. Bir karar alma makamı değildirler fakat
sadece Fındık Programıyla (ve Fındık Modülü) ile ilgili olarak gelecekteki stratejisi konusunda UTZ Certified’e bilgi
vermeyi amaçlar. Neticede, farklı çalışma grupları, operasyonel düzeyde doğrudan UTZ Program yönetimi ekibiyle
çalışarak potansiyel olarak Resmi Ürün Danışma Grubuna (PAC) dönüşebilir.
www.utzcertified.org
17
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
UTZ
Denetim Kurulu
UTZ
Yönetici ekip
S&C müdürü
(Paul Schep)
Ortaklıklar
Yöhneticisi
(Laurens van Oeijen)
PAC (Ürün Danışma Komitesi) (t.b.d.)
S&C
(Lenneke Braami/
Danielle de Man)
S&C
(Ellen van Haastert)
UTZ Fındık programı yönetim ekibi
www.utzcertified.org
Ortaklıklar
(Hande Arzu
Büyüklimanli)
İLetişim
& PR WG
(t.b.d.)
TeknikWG
(t.b.d.)
Tedarik zinciri&
etiketleme WG
(t.b.d.)
Bazı WGs ve PAC
18
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
5. Fındık gözetim zincirinin geliştirilmesi/incelenmesi
5.1. Karar alma süreci
Fındık Davranış kurallarının (Fındık Modülü ve yeni UTZ Ana Yönetmeliği birlikte dikkate alınmaktadır) geliştirilmesi
için, UTZ Certified, görüş birliğine varmak için çaba sarf etmektedir. Bu süreçte, UTZ Certified, çelişkili argümanları
gidermek için tüm paydaşların görüşlerini özellikle doğrudan etkilenen ve/veya “daha zayıf” paydaş grubunun
görüşlerini dikkate almaktadır. Görüş birliği sürekli bir itirazın olmayışı olarak tanımlanmaktadır fakat oybirliğini
gerektirmez.
Geliştirme süreci boyunca, her bir paydaşa, çalıştaylarda, pilot sırasında ve kamu istişare turları yoluyla (online veya
normal posta yoluyla) geri bildirim ve fındık davranış kurallarının taslak versiyonlarına giriş yapma şansı verilmektedir.
Görüş birliğinin mümkün olmaması halinde, kararlar istenirse not edilen muhalefet şerhiyle birlikte oy çokluğuyla
alınabilir. Oylama aşamasında bile çözülemeyen muhalif görüşlerin olması durumunda, Standart komitesi, yansız ve
şeffaf olarak yeni fındık programının genel menfaatini dikkate alarak ve kararının tüm paydaşlar için uygun
gerekçeleme koşuluyla nihai karar alma yetkisine sahiptir. Amaç, neticede fındık davranış kurallarının nihai
versiyonunun dengeli olması ve farklı paydaşların ilgisini ve görüşlerini yansıtmasıdır.
Buna ilaveten, UTZ Standart Komitesi, periyodik olarak güncellenen çalışma planının (bundan sonra “program planı”
olarak belirtilecektir) yanı sıra Referans Şartları ve Prosedür ile birlikte bu belgeyi onaylamalıdır. Standart Komitesi,
geri bildirimin (etkinliklerin birisinde edinilen alınmış, dahil edilmiş ve reddedilmiş yorumların genel görünüşü)
değerlendirmesini her seferinde revize edecektir ve Fındık Modülünün, Referans Şartları ve Prosedüre göre
olduğunu kontrol edecek ve sonrasında Fındık Modülünün yeni versiyonu onaylayacak veya reddedecektir. Buna
ilaveten; Yönetim ekibiyle birlikte UTZ Denetim Kurulu, geliştirme prosedürünün usulüne uygun olarak takip
edildiğini doğrulayacak ve nihai onayı verecektir.
5.2. Ana yönetmeliğin ve fındık modülünün içeriği ve amacı
UTZ Ana Yönetmeliği:
•
UTZ Certified Ana Yönetmeliği, halen geliştirilmektedir ve nihayetinde mevcut ürüne özgü davranış
kurallarının yerini alacaktır. Mevcut zaman çizelgesine göre (Şubat 2014), ana yönetmeliğin nihai bir taslak
versiyonunun 2014 yılının ortalarında hazır olması beklenmektedir. Ana Yönetmeliğin geliştirilme süreci de,
“ISEAL Sosyal ve çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre” çok paydaşlı müzakere
yoluyla yer alacaktır. Bu yeni kural, SIA Platformu jenerik tarım kontrol listesinin yanı sıra mevcut UTZ
standartlarına dayalıdır.
•
Yeni Ana Yönetmeliğin işlevsel olması üzerine, yeni programlar için modüllerin etkili ve etkin gelişimini
artırmak amacıyla tüm UTZ ürün programları için jenerik bir doküman olarak kullanılacaktır. İki versiyon
halinde gelir: 1) Grup sertifikasyonu için ve 2) münferit/ çoklu yer sertifikasyonu için ve başlangıçta
kahve, çay, kakao, roybos ve fındık programları için kullanılacaktır. Bu, 1) Yönetim, 2) Tarım
uygulamaları, 3) Çalışma ve yaşam koşulları, ve 4) çevre ile ilgili dört farklı bloktan oluşmaktadır.
•
Ana yönetmelik sadece tüm programlara uygulanan kapsayıcı ve genel kontrol noktaları
içerdiğinden (fındık programı dahil), özellikle fındık programı için tadil edilmeyecektir. Bununla birlikte,
fındık paydaşları Türkiye’deki fındık paydaş toplantısı sırasında (18-19 Aralık 2013) Ana Yönetmelik revizyon
sürecine katılmaları için davet edilmiştir.
www.utzcertified.org
19
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Ancak, ana yönetmelikten tüm kontrol noktaları, Fındık Modülü geliştirme sürecinin bir parçası olarak
gözden geçirilecektir. Böylece, mesela Fındık Modülüyle ana yönetmelik arasında çelişki olduğu durumda,
Fındık Modülüne bir istisna veya açıklama verileceğini dikkate almak önemlidir. Böylece, bu özellikle
belirtildiğinde, Fındık Modülü, ana yönetmeliğin kontrol noktaları üzerinde hüküm sahibi olur.
•
Ana Yönetmelik içeriği ve inceleme prosedürleri UTZ Certified Yönetmelik Revizyon Ekibi tarafından
tanımlanmaktadır ve UTZ web sitesinde halka açık olarak mevcuttur:
http://utzcertified-trainingcenter.com/home/index.php/en/code-revision-download-area.
Fındık Modülü:
•
Fındık programının hayata geçirilmesinden önce spesifik bir Fındık Modülünün sıfırdan geliştirilmesi
gerekmektedir.
•
Fındık Modülü, ana yönetmeliğin ayrı bir ekidir ve yalnızca fındık programıyla ilgilidir. Tüm paydaşlardan
gelen geri bildirime dayalı olarak fındık üretimi için tipik kritik kontrol noktalarının tümünü içerir.
•
Fındık Modülü, “ISEAL Sosyal ve çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına” göre de
geliştirilecektir ve mesela ilgili konuların analizini, paydaş çalıştaylarını, iki kamu paydaş istişare turlarını,
büyüyen her bölge için bir risk analizini ve ilgili mevcut kuralların ve standartların bir taramasını kullanır.
Fındık davranış kuralları, yaklaşık olarak Ağustos 2014’de başlangıç safhası kapsamında öncelikle pilot
ortamda test edilecektir.
Fındık Davranış Kuralları için kontrol noktalarının geliştirilmesi için aşağıdaki ilkeler öncülük edecektir:
•
Anlamlı: Tüm kurallar/modüller, UTZ Değişiklik ve sonuç çerçevesi teorisine uygun hale getirilecektir.
Üreticiler, müdahil olan insanları ve çevreyi korurken profesyonel tarım uygulamalarının hasıl
uygulanacağı hususunda desteklenmektedir. Kodlar/modüller, sürdürülebilirliğin tüm üç şartını
dengelemekte ve sosyal, çevresel ve ekonomik olarak sürdürülebilir üretim uygulamaları sağlamaktadır.
•
Pratik ve güvenilir: Kodlar/modüller, gerçeğe uygun olarak elde edilebilir kontrol noktalarına ve
ölçülebilir ve denetlenebilir göstergelere sahip olmalıdır. Üreticiler, ISO/IEC kılavuzu 65:1996
akreditasyonuyla bağımsız üçüncü taraf denetçilerle yılık olarak denetlenmektedir.
•
Etkin: UTZ Programı, normal piyasa yapısında çalışan piyasa yönelimli bir modeldir. Program, en büyük
etkiyi, güvenilirliği, katma değeri ve en düşük olası maliyetlerde kabulü hedeflemektedir.
5.3. Ana yönetmeliğin geliştirilme prosedürü
Geçerli değil. Ana yönetmeliğin geliştirilmesi, Fındık Programı uygulaması kapsamı dışındadır, yukarıdaki
açıklamaya bakın.
5.4. Fındık Modülünün geliştirilme prosedürü
Fındık Modülünün geliştirilmesi süreci için resmi prosedür adımları, ek A’da bulunmaktadır. Adımların bir özeti
sonrası sayfada verilmektedir:
www.utzcertified.org
20
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Adım
1
2
3
4
5
6
7
Zaman
dilimi
Girdi
EkimPaydaşlarla
Kasım 2013 araştırma/toplantı
Faaliyet
Modülün 1. Taslak versiyonunun
geliştirilmesi
Diğer çıktı
- UTZ Fındık
Websitesinde mevcut
Türkçe & İngilizce olarak
Fındık Modülü vs0.5
Türkçe & İngilizce olarak
Ana Yönetmelik vs0.2
Türkçe & İngilizce olarak
Fındık
Davranış
Kuralları
18 - 19 Fındık Modülü vs0.5
Aralık 2013
konusunda tüm paydaşlardan
Türkiye’deki paydaş çalıştayı
Türkçe & İngilizce olarak
alınan ilk geri bildirim
Ana Yönetmelik vs0.2
a) Fındık Davranış
Kuralları konusunda tüm
Türkçe & İngilizce olarak
paydaşlardan alınan ilk geri İnceleme modülü- “paydaş
Fındık Modülü vs0.6
Türkçe & İngilizce
bildirim
çalıştayından” ve agronom ve yerel
Ocak –
olarak Geri Bildirim
hukuk danışmanından alınan geri
Şubat 2014
Türkçe & İngilizce olarak
b) Modül ve yönetmelik bildirime dayalı (geribildirim analiz
Analiz Sayfası vs1.0
Ana Yönetmelik vs0.2
konusunda agronom ve
sayfası kullanılarak)
yerel hukuk danışmanından
alınan geri bildirime
Türkçe & İngilizce olarak
UTZ Fındık Websitesi yoluyla
Mart – Fındık Modülü vs0.6
1.Halk müzakeresi turu -45 gün
paydaşlardan çevrimiçi geri
Nisan 2014
bildirim ('Paydaş Geribildirim
Türkçe & İngilizce olarak
aracı')
Ana Yönetmelik vs0.2
a) “1. Halk Müzakeresi Turundan”
alınan geri bildirime dayalı inceleme
modülü (Geri Bildirim Analiz sayfasını
UTZ Fındık Websitesi
Türkçe & İngilizce olarak
kullanarak).
yoluyla paydaşlardan
Türkçe & İngilizce
Fındık Modülü vs0.7
çevrimiçi geri bildirim
May 2014
olarak Geri Bildirim
b) Standart Komitesi, ET, Denetim
(ONAYLI)
('Paydaş Geribildirim aracı')
Analiz Sayfası vs2.0
Kurulu, Modülü + Geribildirim Analiz
Sayfasını onaylamaktadır.
Türkçe & İngilizce olarak
(ONAYLI)
Ana Yönetmelik vs0.3
NOT: Ana yönetmeliğin nihai
versiyonu Mayıs 2014’de hazır
olacaktır.
Türkçe & İngilizce olarak
Fındık Modülü vs0.8
a) CB ve üyelerin eğitimi
Türkçe & İngilizce olarak Pilot: gerçek hayat ortamında test
Türkçe & İngilizce olarak
Türkçe & İngilizce
Modülü ve yönetmelik ve öğrenilen
Fındık Modülü vs0.7
Ağustos
b) pilottan öğrenilen dersler Ana Yönetmelik vs1.0 (FİNAL
olarak Geri Bildirim
derslere ve temel çalışma
( ONAYLI)
VERSİYON)
2014
Analiz Sayfası vs3.0
sonuçlarına dayalı olarak modülde
c) Temel çalışma sonuçları
Türkçe & İngilizce olarak değişiklik ( Geri Bildirim Analiz
NOT: Ana yönetmeliğin nihai
sayfasını kullanarak)
Ana Yönetmelik vs0.3
versiyonu Ağustos 2014’de
hazır olacaktır.
UTZ Fındık Websitesi yoluyla
Türkçe & İngilizce olarak
paydaşlardan çevrimiçi geri
Fındık Modülü vs0.8
Şubat bildirim ('Paydaş Geribildirim
2.Halk müzakeresi turu -60 gün
Mart 2015
aracı')
Türkçe & İngilizce olarak
Ana Yönetmelik _vs1.0
(FİNAL VERSİYON)
a) “2. Halk Müzakeresi Turundan”
alınan geri bildirime dayalı inceleme
modülü (Geri Bildirim Analiz sayfasını
kullanarak).
8
Çıktı modülü & kodu- UTZ
Çıktı
Fındık Websitesinde mevcut
- Yalnızca talep üzerine verilir
UTZ Fındık Web sitesi
yoluyla paydaşlardan
Mayıs çevrimiçi geri bildirim
2015 ('Paydaş Geribildirim aracı') b) Standart Komitesi, ET, Denetim
Kurulu, Modülü + Geribildirim Analiz
Sayfasını onaylamaktadır .
www.utzcertified.org
Türkçe & İngilizce olarak
Fındık Modülü vs1.0
(ONAYLI & FİNAL VERSİYON ) Türkçe & İngilizce
olarak Geri Bildirim
Türkçe & İngilizce olarak
Analiz Sayfası _vs4.0
Ana Yönetmelik vs1.0
(ONAYLI)
(FİNAL VERSİYON)
21
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
Resmi Fındık Modülünün geliştirilme prosedürü ile ilgili olarak, aşağıdaki hususlara dikkate edilmelidir:
•
Fındık Modülü geliştirme süreci, UTZ’nin aşağıdaki web sitesinde mevcut olan “UTZ onaylı ürün kuralı için kural
geliştirme prosedüründen” doğrudan alınmıştır:
http://utzcertified-trainingcenter.com/home/index.php/en/code-revision-download-area.
‘Yeni davranış kodlarının geliştirilme prosedürü” bölümü altında olan bu “UTZ onaylı ürün kuralı için kural
geliştirme prosedüründe”, 1 ila 10 adımlar halihazırda tamamlanmış ve sonuç, Referans Şartları & Prosedürde
ele alınmaktadır. Bu adımlar şunları teşkil eder: talebi işleme alma, talep değerlendirmesi, paydaş eşleme, masa
başı araştırma, kural ekibinin kurulması, Referans Şartları & Prosedür ve program planı geliştirilmesi , taslak
Fındık Modülünün geliştirilmesi).
•
Mevcut planlamaya göre, paydaşlar, üç ana etkinlik boyunca girdi sağlayabilir (bundan sonra “ana etkinlik” olarak
belirtilecektir)
1. Türkiye’de paydaş çalıştayı (18-19 Aralık 2013);
2. 45 günlük 1. Kamu İstişare Turu (pilot öncesi);
3. 60 günlük 2. Kamu İstişare Turu (pilot sonrası).
Not: mesela pilotun temel çalışma sonuçları öyleyse, bu paydaş gruplarının herhangi birisince talep edilirse veya
UTZ Fındık Programı Yönetim ekibi bunu gerekli görürse; ilave paydaş çalıştayları organize edilebilir.
•
Türkiye’deki temsilci, dezavantajlı paydaş gruplarıyla (mesela yerel temsilciler üreticiler) proaktif olarak
irtibat kurmaktadır ve imkanları olmaması halinde fındık davranış kuralları konusunda girdilerini
kaydedebilir.
•
UTZ Certified, çalıştaylara katılması için dezavantajlı paydaş grupları için fon tahsis etmiştir (mesela konaklama
ve yol masraflarını karşılama). Çalıştaylara katılım, paydaşlar için ücretsiz olup iaşe sağlanacaktır. Çalıştaylar için,
İngilizce- Türkçe tercümanın yanı sıra bağımsız bir kolaylaştırıcı ile sözleşme yapılacaktır.
•
Bu resmi Referans şartları & Prosedür dokümanı (ve Program Planı), UTZ Certified Fındık web sitesinden
(https://utzcertified-trainingcenter.com/home/index.php/en/code-revision-hazelnut) halka açık olarak erişilebilir
durumdadır (İngilizce ve Türkçe olarak) ve tüm paydaşlara talep üzerine verilecektir. Fındık Modülünün ve Ana
yönetmeliğin taslak versiyonları (hem İngilizce hem de Türkçe olarak), aynı gelen alana koyulacak ve talep
edilmesi halinde elektronik formatta ücretsiz olarak verilecektir.
•
Program planı dahil bu resmi Referans şartları & Prosedür, UTZ Fındık Programı Yönetim tarafından periyodik
olarak incelenecektir (en az altı ayda bir) ve UTZ Certified tarafından gerekli görüldüğünde veya paydaşların
herhangi birisi tarafından talep edildiğinde değiştirilecektir.
•
Detaylı bir “proje planı”, çıktılar, zaman çizelgeleri, aşamalar, sorumlu anahtar kişiler ve müdahil
departmanlar dahil fındık programı genel amaçlarını elde etmek üzere ihtiyaç duyulan tüm faaliyetler ve tali
faaliyetlerle birlikte mevcuttur. Bu proje planı, UTZ Fındık Programı Yönetim tarafından periyodik olarak
revize edilmektedir (minimum ayda bir) ve ihtiyaç doğması halinde paydaşlara anlatılabilir.
www.utzcertified.org
22
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
•
Aşağıdaki araçlar, Fındık Modülünün geliştirilmesi için ve paydaşların girdilerinin kaydı/işleme alınması için
kullanılmaktadır:
Paydaş Geribildirim aracı / Geribildirim Formu:
“Paydaş Geribildirim aracı”, her bir ana etkinlik için (mesela kamu istişare turu) online bir araçtır (UTZ fındık
web sitesinde mevcuttur). Her bir paydaş, online bir anket yoluyla her kontrol noktası için geri bildirimini
girebilir. Sonuç, Excel formuna dönüştürülür, yalnızca UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi tarafından
erişilebilir.
Paydaş geri bildirim formları, ikisinin kolay entegrasyonunu sağlayarak Geribildirim Analiz Sayfası olarak
yerleşime/formata sahiptir. (Excel’de işleme tabi tutulduğunda)
Geribildirim analiz sayfası:
“Geribildirim Analiz Sayfası” ana etkinlikler sırasında fındık davranış kurallarıyla ilgili paydaşlardan alınan tüm
girdileri kaydetme, analiz etme ve işleme tabi tutma aracıdır.
Bu, tüm fındık davranış kuralı kontrol noktalarını listeleyen her bir ana etkinlik için özel bir sekme olan ve
ön sayfa özet sekmesi olan Excel tabanlı bir araçtır; bu sayede geri bildirim ve görüşler paydaş grupları
altında toplanır.
Araç, alınan her bir konunun/girdinin Fındık Modülünün yeni bir versiyonunda nasıl belirtildiğinin bir özeti
olarak kullanılmaktadır (mesela, nasıl dahil edildiği veya reddedildiği).
-
UTZ iç prosedürlerine göre, yeni bir Fındık Modülü versiyonu için inceleme tamamlandığında, “Geribildirim
Analiz Sayfasının” Standart komitesinde onaylanması gerekir. ISEAL şartlarına göre, bunların halka açık bir
şekilde bulundurulması gerekir. Bu nedenle, Geribildirim Analiz Sayfası, UTZ Fındık web sitesine
koyulacaktır. Bilgiler gizli ise, hücreler “gizli” olacak veya “parolayla kilitlenecektir”.
•
Buna ilaveten, ve yalnızca Kamu İstişare Turlarının dışında, paydaşlar girdilerini doğrudan sunmak üzere
paydaş
geri
bildirimin
formunun
dijital
versiyonlarını
da
talep
edebilir :
[email protected]
•
İnternet erişimi olmayan veya sınırlı internet erişimi olan paydaşlar için, paydaş geribildirim formlarının
kağıda basılı versiyonları yoluyla Fındık Modülüne girdi sunulabilir. Bu paydaşlar, Paydaş eşleme
uygulamasının bir parçası olarak tanımlanmaktadır. UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi, bütün sürece eşit
olarak müdahil olmalarını sağlayacaktır. Paydaş Geribildirim formlarının basılı nüshaları, telefonla (tel +90
533 775 3566) veya normal postayla (Sayfa 2’de belirtilen Hollanda’daki irtibat adresine bakın)
irtibat kurulabilecek olan UTZ’nin Türkiye’deki yerel temsilcisinden temin edilebilir.
•
Fındık Davranış kuralları geliştirme sürecinde, UTZ Certified, tüm paydaşların özellikle doğrudan
etkilenenlerin görüşlerini dikkate alarak fikir birliğine varmak ve çelişkili argümanları gidermek için çaba sarf
etmektedir. Ancak, muhalif görüşlerin kalması halinde, bölüm 5.1’de belirtildiği şekilde karar alma prosedürü
uygulanır.
5.5. Fındık Davranış Kurallarının Periyodik İncelemesi
Fındık Davranış Kuralları için revizyon süreci, ISEAL standartlarına göre en az beş yılda bir yapılacaktır. Yukarıda
zamanlar dikkate alındığında, sonraki inceleme 2018-2019 için programlanmaktadır.
www.utzcertified.org
23
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
5.6. Kayıt tutma
•
UTZ Certified, usulüne uygun belge ve versiyon kontrolünü sürdürmektedir. Fındık Davranış Kurallarının
geliştirilmesi ile ilgili tüm dokümanlar, UTZ tarafından UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi vasıtasıyla
minimum beş yıl saklanacaktır. Buna aşağıdakiler dahildir fakat bunlarla sınırlı değildir:
- Spesifik zamanlarla proje planı
- Paydaşların + ilgili tarafların irtibat listesi (ve geliştirme sürecinde katılım durumları)
- Program planı dahil bu Referans Şartları & Prosedür
Fındık Davranış Kurallarının taslak/nihai versiyonları (Fındık Modülü ve
ana yönetmelik)
- Paydaş çalıştaylarının gündemi ve tutanakları
- Paydaş geri bildirim aracı yoluyla tüm paydaş geri bildirim formları ve tüm girdiler
-
Tüm geri bildirim analiz sayfaları
başvuru yapılan tüm şikayetler (ve kararlar).
•
UTZ Fındık web sitesinde tüm kayıtların/düzenlenen dokümanların bir listesi inceleme için mevcuttur.
Tüm dokümanlar [email protected] adresinden e-mail yoluyla talep edilebilir.
Potansiyel gizlilik hususları nedeniyle, kayıtlar bizzati kullanıma sunulmayacaktır. Fındık Modülünün ve
Ana Yönetmeliğin en son versiyonu, halka açık olarak kullanıma sunulacaktır.
•
Toplantıların gündemi ve tutanağı (mesela 2013 Aralık’taki paydaş çalıştayı, tüm katılımcılarla ve/veya
paydaşlarla paylaşılacaktır. Özellikle, tutanak, fındık davranış kurallarının taslak versiyonlarındaki kontrol
noktalarında çeşitli paydaş gruplarının ifade edilen ilgi ve görüşleriyle ilgili detaylı bir bölüme dahil
edilecektir. Bu, UZ’nin özel nihai karar vermesi için potansiyel olarak karşıt görüşler ve gerekçelerin
kaydının usulüne olarak tutulmasını sağlar.
•
Genel olarak, fındık davranış kurallarının taslak versiyonları ile ilgili girdi/geri bildirim, geri bildirim
işlemini yapılandırmaya devam etmek üzere “paydaş grubuna” göre toplanmakta ve gruplanmaktadır.
5.7. Şikayet yönetimi
Fındık Davranış Kurallarının içeriği hakkındaki şikayetler, standart geliştirme ve inceleme süreci yoluyla ele
alınacaktır. (bakınız bölüm 5.4).
Prosedür şikayetleri (standardın geliştirildiği yolla ilgili olarak), [email protected] (İngilizce
olarak) v e y a [email protected] (Türkçe olarak) adreslerine sunulabilir. UTZ Certified, her şikayete iki
hafta içinde cevap vermeye gayret eder. Soruna bağlı olarak, UTZ Certified, bir ay içerisinde sorunu çözmeye ve/veya
alternatif sunmaya gayret eder.
Tüm şikayetler ciddiye alınacaktır fakat karar madde 5.1 ile sınırlıdır. ISEAL standartlarına göre, tüm şikayetler (ve
çözümler) belgelendirilecek ve yukarıdaki şikayet çözüm mekanizması UTZ fındık web sitesinde açıklanacaktır.
Şikayetlerle ilgili alınan kararlar, en azından ilgili taraflara (ve şikayeti yapan tarafın rızası sonrasında halka açık olarak)
açıklanacaktır.
www.utzcertified.org
24
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
EK 1: Fındık Modülünün Geliştirilmesi için prosedür adımları
ADIM 1: Ekim-Kasım’13: UTZ
geliştirmektedir.
Fındık Programı
Yönetim Ekibi, ilk taslak Fındık Modülünü (vs0.5)
Amaç:
•
İlk Fındık Modülünün (vs0.5) tüm ana kontrol noktalarını ve uygunluk şartlarını içermesinin sağlanması
(Tamamlanan araştırmaya ve UTZ dahilindeki mevcut bilgiye binaen).
Süreç:
•
Tüm kontrol noktalarının tanımlanması ve aşağıdakilere dayalı olarak her kontrol noktası için uygunluk şartları
- Türkiye’deki çeşitli arazi gezileriyle ve anahtar paydaşlarla yapılan toplantılarda elde edilen bilgi
- Lisanne de Wit (Ortaklıklar Departmanı) tarafından yapılan “Fındık Tedarik Zinciri Analizi”
çalışması.
•
Fındık Modülünün (vs0.5) ilk başlangıç versiyonunun yapılması.
•
İlk Fındık Modülünün (vs0.5) + Ana Yönetmeliğin (vs0.2) Türkçeye tercümesi
•
Türkiye’deki Paydaş Çalıştayından en az bir hafta önce Fındık Modülünün (vs0.5) + Ana Yönetmeliğin
(vs0.2) tüm paydaşlara ve/veya çalıştay katılımcılarına dağıtılması.
ADIM 2: 18-19 Aralık’13: Türkiye’de paydaş çalıştayı
Amaç:
•
Aşağıdakiler için sürdürülebilir fındık sektörüyle buluşma (Paydaş eşlemesin göre)
- Fındık sektöründeki ana sorunlar ile ilgili işbirliği yapmak ve fındık programının uygulanması için gerekli olan
sonraki adımlarda işbirliği yapmak.
Fındık Modülünün (vs0.5) + Ana Yönetmeliğin (vs0.2) her bir münferit kontrol noktası hakkında yorum
yapmak üzere paydaşlar için ilk platformun sağlanması.
•
Türkiye’deki bu paydaş çalıştayı, Fındık Modülünün özel yönleri konusundaki teknik uzmanlardan oluşan
gelecekteki özel teknik çalışma grubu için ideal olarak bir temel teşkil eder.
Süreç:
•
1. gün: Umumi bir oturumda, fındık sektöründe mevcut genel sorunlar anlatıldı ve detaylandırıldı ve
sertifikasyon opsiyonları araştırıldı (mesela kimin “sertifika sahibi” olabileceği)
•
2. gün: Karışık paydaşlardan oluşan çalışma gruplarında, Fındık Modülünün (vs0.5) + Ana Yönetmelik
(vs0.2) Blok C her bir kontrol noktası anlatıldı ve incelendi.
•
Tüm çalışma gruplarına, kontrol noktasına girdi verme ve renk kodlama sistemi kullanarak diğer gruplara
olan bakış açılarını anlatma şansı verildi (mesela mutabakat= yeşil, mutabık olmama= kırmızı, nötr/ yok=
sarı). Bu süreci kolaylaştırmak için bağımsız bir kolaylaştırıcı ile sözleşme yapılır.
•
Her bir çalışma grubu için bakış açıları tutanak görevlisince Geribildirim Analiz Sayfasına (vs1.0)
kaydedilir.
www.utzcertified.org
25
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
ADIM 3: Ocak’14: UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi, paydaş geri bildirimini taslak Fındık Modülüne (vs0.6)
dahil eder.
Amaç:
•
Türkiye’deki Paydaş Çalıştayından elde edilen girdileri (ISEAL Standartlarına göre) Fındık Modülünün
(vs0.6) yeni versiyonuna sistematik olarak dahil edilmesi.
Süreç:
•
Türkiye’deki paydaş çalıştayı sırasında/sonrasında alınan paydaş geribildirim formlarının/girdilerinin
tümünün incelenmesi ve kontrol noktalarıyla ve uygunluk şartlarıyla ilgili olarak alınan geri bildirimde
sistematik analiz yapmak için bunun Geribildirim Analiz Sayfasına (vs1.0) dahil edilmesi.
•
Fındık Modülünün (vs0.5) + Ana Yönetmeliğin (vs0.2) içeriği konusunda agronoma ve Türk hukuk
müşavirine danışılması.
•
Taslak Fındık Modülünün (vs0.6) güncellenmiş versiyonunun yapılması.
Ana yönetmeliğin bağlayıcı yapısından dolayı, Fındık Modeliyle potansiyel çelişkinin olduğu durumda,
açıklama Fındık Modülünde yapılacaktır.
Fındık Modülünün (vs0.6+) +yeni ana yönetmeliğin (vs0.2) + Geri bildirim analiz sayfasının (vs1.0)
Türkçeye tercüme edilmesi ve bu dokümanların (Türkçe ve İngilizce) UTZ Fındık web sitesinde yayınlanması
•
(ve tüm paydaşlara ve diğer ilgili taraflara posta yoluyla dağıtılması).
ADIM 4: Mart-Mayıs’14: 45 günlük 1. Kamu İstişare Turu.
Amaç:
•
1.Kamu İstişare turu, sivil toplum ve kamu sektörü temsilcilerinin yanı sıra fındık tedarik zincirindeki tüm
bölgelerdeki tüm aktörlere açıktır ve gizli geri bildirim sağlamak isteyenler için şeffaf ve etkin bir
platformdur.
Süreç:
•
Bu Referans Şartları & Prosedür ile birlikte Fındık Modülünün (vs0.6) + Ana Yönetmeliğin (vs0.2) tüm
paydaşlara ve diğer ilgili taraflara posta yoluyla dağıtılması (Türkçeye tercüme edilmiş olarak) ve 1. Kamu
İstişare Turuna katılım için resmi davet.
•
UTZ Fındık Web sitesinde ve/veya UTZ gazetesi yoluyla 1. Kamu İstişare Turunun duyurulması.
•
1. Kamu istişare turu 45 gün açıktır.
•
Paydaşların geri bildirimi/yorumları belirtilen tarihler içerisinde paydaşların kendisi tarafından UTZ
Fındık web sitesinde mevcut olan Paydaş Geribildirim aracı vasıtasıyla girilir.
www.utzcertified.org
26
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
ADIM 5: Mayıs’14: UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi, paydaş geribildirimini Taslak Fındık Modülüne (vs0.7)
dahil eder.
Amaç:
•
1. Kamu İstişare Turundan elde edilen girdileri (ISEAL Standartlarına göre) Fındık Modülünün (vs0.7)
yeni versiyonuna sistematik olarak dahil edilmesi ve UTZ Certified Yönetim Ekibinden, Denetim Kurulundan
ve Standart Komitesinden onay istenmesi
Süreç:
•
1. Kamu İstişare Turunun kapanması üzerine, alınan tüm Paydaş Geri Bildirim formlarının incelenmesi ve
alınan geri bildirim üzerinde kontrol noktaları ve uygunluk şartlarıyla ilgili sistematik analiz yapmak
üzere bunların Geri Bildirim analize sayfasına (vs2.0) dahil edilmesi
•
Fındık Modülünün güncellenmiş bir versiyonunun yapılması (vs0.7).
•
on Geribildirim Analiz Sayfası (vs2.0) ve Fındık Modülü (vs0.7) ile ilgili UTZ Certified Yönetim Ekibinden,
Denetim Kurulundan ve Standart Komitesinden onay alınması
Fındık Modülünün (vs0.7) +yeni ana yönetmeliğin (vs0.2) + Geri bildirim analiz sayfasının (vs3.0)
Türkçeye tercüme edilmesi ve bu dokümanların (Türkçe ve İngilizce) UTZ Fındık web sitesinde yayınlanması
•
(ve tüm paydaşlara ve diğer ilgili taraflara posta yoluyla dağıtılması).
NOT: Ana Yönetmeliğin (vs0.3) en son taslak versiyonunun, Mayıs 2014’de tamamlanması
beklenmektedir. Ana Yönetmeliğin (vs1.0) nihai versiyonunun 2014’ün ortalarında tamamlanması
beklenmektedir.
ADIM 6: Ağustos 2014: Pilot
Amaç:
•
Fındık Modülünü (vs0.7) + yeni Ana Yönetmeliği (vs1.0) gerçek yaşam koşullarında, mesela Ağustos
2014 hasat/denetim amaçları için kullanarak test etme, ve sonuçları modülün yeni versiyonuna dahil ete.
Süreç:
•
Fındık Modülü (vs0.7) + yeni Ana Yönetmelik (vs1.0) içeriği konusunda Tüm üreticilerin (uzman ana
eğitimciler ve yerel eğitimciler vasıtasıyla) ve sertifikasyon kuruluşlarının eğitilmesi.
•
Pilottan elde edilen geribildirim/girdi (mesela operasyonel düzeyde öğrenilen dersler ve temel
çalışma sonuçları) UTZ Fındık web sitesinde mevcut olan Paydaş Geribildirim Aracına girilir.
•
Geribildirim Analiz Sayfası (vs3.0) sonuçlarına binaen tüm kontrol noktalarının ve kontrol noktasına
göre uygunluk gereklerinin incelenmesi
•
Fındık Modülünün güncellenmiş bir versiyonun yapılması (vs0.8).
•
Fındık Modülünün (vs0.8) +yeni ana yönetmeliğin (vs1.0) + Geri bildirim analiz sayfasının (vs3.0)
Türkçeye tercüme edilmesi ve bu dokümanların (Türkçe ve İngilizce) UTZ Fındık web sitesinde yayınlanması
(ve tüm paydaşlara ve diğer ilgili taraflara posta yoluyla dağıtılması).
www.utzcertified.org
27
UTZ Fındık Modülü- Referans Şartları & Prosedür
ISEAL Sosyal ve Çevresel Standartların Ayarlanması için İyi Uygulama Kuralına göre
ADIM 7: Şubat-Mart’15: 60 günlük 2. Kamu İstişare Turu.
Amaç:
•
2.Kamu İstişare turu, sivil toplum ve kamu sektörü temsilcilerinin yanı sıra fındık tedarik zincirindeki tüm
bölgelerdeki tüm aktörlere açıktır ve gizli geri bildirim sağlamak isteyenler için şeffaf ve etkin bir
platformdur
Süreç:
•
Bu Referans Şartları & Prosedür ile birlikte Fındık Modülünün (vs0.8) + Ana Yönetmeliğin (vs1.0) tüm
paydaşlara ve diğer ilgili taraflara posta yoluyla dağıtılması (Türkçeye tercüme edilmiş olarak) ve 2. Kamu
İstişare Turuna katılım için resmi davet
•
UTZ Fındık Web sitesinde ve/veya UTZ gazetesi yoluyla 2. Kamu İstişare Turunun duyurulması.
•
2. Kamu istişare turu 60 gün açıktır.
•
Paydaşların geri bildirimi/yorumları belirtilen tarihler içerisinde paydaşların kendisi tarafından UTZ
Fındık web sitesinde mevcut olan Paydaş Geribildirim aracı vasıtasıyla girilir.
ADIM 8: Mayıs’15: UTZ Fındık Programı Yönetim Ekibi, paydaş geri bildirimini Nihai Fındık Modülüne (vs1.0)
dahil eder.
Amaç:
•
2. Kamu İstişare Turundan elde edilen girdileri (ISEAL Standartlarına göre) Fındık Modülünün (vs1.0)
yeni versiyonuna sistematik olarak dahil edilmesi ve UTZ Certified Yönetim Ekibinden, Denetim Kurulundan
ve Standart Komitesinden onay istenmesi
Süreç:
•
2. Kamu İstişare Turunun kapanması üzerine, alınan tüm Paydaş Geri Bildirim formlarının incelenmesi ve
alınan geri bildirim üzerinde kontrol noktaları ve uygunluk şartlarıyla ilgili sistematik analiz yapmak
üzere bunların Geri Bildirim analize sayfasına (vs4.0) dahil edilmesi
•
Fındık Modülü (vs0.9). güncellenmiş versiyonunu üretin
•
Geri bildirim analiz sayfası (Vs 4.0) ve Fındık Modülü (vs0.9) hakkında UTZ Certified Yönetim ekibinden,
denetim kurulundan ve standart komitesinden onay alın.
•
Onay alındığında, Fındık Modülü kesinleşir ve versiyon 1.0’a dönüştürülür.
Fındık Modülünün (vs1.0) +yeni ana yönetmeliğin (vs1.0) + Geri bildirim analiz sayfasının (vs4.0)
Türkçeye tercüme edilmesi ve Fındık Modülünün (vs1.0) + Ana Yönetmeliğin (vs1.0) nihai versiyonlarının
•
Türkçe ve İngilizce olarak UTZ Fındık web sitesinde yayınlanması (ve tüm paydaşlara ve diğer ilgili taraflara
posta yoluyla dağıtılması).
i
Talep üzerine özet temin edilmektedir.
www.utzcertified.org
28
Download

UTZ Fındık Programı