İNSAN HAKLARI İHLALİ İDDİALARINA İLİŞKİN BAŞVURULARIN İNCELENMESİNE
DAİR USUL VE ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK
17 Mayıs 2014 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 29003
YÖNETMELİK
Türkiye İnsan Hakları Kurumundan:
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik, gerçek ve tüzel kişiler tarafından, insan hakları ihlali iddiasıyla
Türkiye İnsan Hakları Kurumuna yapılacak başvuruların incelenmesine ve sonuçlandırılmasına
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 21/6/2012 tarihli ve 6332 sayılı Türkiye İnsan Hakları Kurumu
Kanununun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Başkan: Türkiye İnsan Hakları Kurumu Başkanını,
b) Başvuru: İnsan hakları ihlali iddiasında bulunan gerçek ve tüzel kişiler tarafından 8 inci
maddede belirtilen yollarla yapılan müracaatı,
c) Başvurucu: İnsan hakları ihlali iddiasıyla Kuruma başvuru yapan gerçek ve tüzel kişileri,
ç) Başvurunun tarafları: Başvurucu ile ihlali gerçekleştirdiği iddia olunan kişi, kurum ve
kuruluşları,
d) Birim: İhlal İddialarını İnceleme Birimini,
e) İnceleme yetkilisi: Başvuruları inceleyen uzman, uzman yardımcısı ve uzmanlıklarından
yararlanmak üzere diğer kurumlardan görevlendirilen personeli,
f) Kanun: 6332 sayılı Türkiye İnsan Hakları Kurumu Kanununu,
g) Koordinatör: İhlal İddialarını İnceleme Biriminin eşgüdümünden sorumlu Kurum personelini,
ğ) Kurul: İnsan Hakları Kurulunu,
h) Kurum: Türkiye İnsan Hakları Kurumunu,
ı) Uzman: İnsan hakları uzmanını,
i) Uzman yardımcısı: İnsan hakları uzman yardımcısını,
j) Üye: İnsan Hakları Kurulu üyelerini,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Başvuru, İhbar ve Resen İnceleme
Başvuru hakkı
MADDE 4 – (1) Herkes, Anayasa, Türkiye’nin taraf olduğu insan hakları sözleşmeleri ve
kanunlar ile tanınan temel hak ve özgürlüklerden herhangi birinin kamu gücü, özel hukuk tüzel
kişileri ya da gerçek kişilerce ihlal edildiği iddiasıyla Kuruma bizzat veya avukatı ya da kanuni
temsilcisi aracılığıyla başvuruda bulunabilir.
(2) Başvuru, ihlale yol açtığı ileri sürülen işlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve kişisel
bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir. Bu hak, muhtemel mağdurlar tarafından
da kullanılabilir.
(3) Tüzel kişiler kendilerini veya üyelerini ilgilendiren konularda başvuruda bulunabilirler.
(4) Mağdur lehine gerçek ya da tüzel kişilerce yapılan başvurularda mağdur ya da varsa bir
yakını ile iletişime geçilerek rızası aranır. Rıza bildirilmemesi halinde, karar verilmesine yer
olmadığına karar verilir. Ancak, konusu suç teşkil eden hallerde ya da mağdurun menfaatine
olan durumlarda rıza aranmayabilir.
(5) Başvurulardan harç ve benzeri herhangi bir ücret alınmaz.
İnsan hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları ile kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının başvuruları
MADDE 5 – (1) İnsan hakları alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları ile kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kendilerine yapılan başvuru üzerine veya resen
incelemeye aldıkları ihlal iddialarıyla ilgili olarak başvuru yapabilirler.
(2) Bu madde hükümlerine göre başvuru yapılması halinde temsile ilişkin belge aranmaz.
Ancak, lehine başvuru yapılan kişilerin, 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilerine
yer verilir.
(3) Lehine başvuru yapılan mağdur ya da varsa bir yakını ile iletişime geçilerek rızası aranır.
Rıza bildirilmemesi halinde, karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Ancak, konusu suç
teşkil eden hallerde ya da mağdurun menfaatine olan durumlarda rıza aranmayabilir.
(4) Başvuru hakkında verilen karar, başvurucuya ve lehine başvuru yapılan kişiye bildirilir.
İhbar yoluyla başvuru
MADDE 6 – (1) Kurumun görev ve yetki alanına giren konularda inceleme ve araştırma
yapılmak üzere ihbarda bulunulabilir.
(2) İhbarlar, niteliğine uygun düştüğü ölçüde, başvuruların incelenmesine ve sonuçlandırılmasına
dair usul ve esaslara göre incelenir ve sonuçlandırılır.
Resen inceleme
MADDE 7 – (1) İhlale dair emarelerin varlığı halinde, resen inceleme yapılmasına Kurul
tarafından karar verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Başkan tarafından da resen
inceleme kararı alınabilir.
(2) Resen inceleme kararı alınmadan önce, ihlal mağdurunun ya da bir yakınının rızası aranır.
Ancak, konusu suç teşkil eden hallerde ya da mağdurun menfaatine olan durumlarda rıza
aranmayabilir.
(3) Resen inceleme, niteliğine uygun düştüğü
sonuçlandırılmasına dair usul ve esaslara tabidir.
ölçüde,
başvuruların
incelenmesine
ve
Başvuru yeri ve usulü
MADDE 8 – (1) Başvurular Kuruma yapılır.
(2) Başvuru, dilekçe ile doğrudan yapılabileceği gibi mektup ya da faks yoluyla, Kurumun
resmî internet sitesinde bir örneği yer alan elektronik formun doldurulması suretiyle veya EDevlet Kapısından yapılabilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, bizzat ya da telefon
yoluyla sözlü olarak da başvuru yapılabilir.
(3) Telefon, faks ya da elektronik formun doldurulması yoluyla yapılan başvurularda, ıslak
imzalı dilekçe veya formun ve ilgili belgelerin, başvurunun kayıt altına alınmasından itibaren
onbeş gün içinde Kuruma ulaştırılması zorunludur. Aksi durumda, resen işlem tesisini
gerektirmeyen başvurular hakkında incelenemezlik kararı verilir.
(4) Engelli bireylerin başvurularını kolaylaştırmak için gerekli tedbirler Kurumca alınır.
Başvuru dilekçesi
MADDE 9 – (1) Başvuru dilekçesinde ihlal iddiası, iddianın dayanağını oluşturan olaylar açık ve
anlaşılır bir şekilde ifade edilir. İhlalin meydana geldiği yer ve zaman ile biliniyorsa ihlali yapan
kişi ya da kurumlar dilekçede belirtilir. Dilekçeler ıslak imza ile imzalanır. Ancak, başvurunun
mobil imza, elektronik imza veya Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı ile yapılmış olması
durumunda ıslak imza şartı aranmaz.
(2) Başvuru dilekçesinde aşağıdaki hususların yer alması zorunludur:
a) Başvurucunun adı, soyadı, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise Türkiye Cumhuriyeti kimlik
numarası, doğum tarihi, adresi, varsa telefon numaraları ve elektronik posta adresi.
b) Başvurucu tüzel kişi ise unvanı, adresi ve temsil yetkisini haiz kişinin kimlik bilgileri, varsa
telefon numaraları ve elektronik posta adresi.
c) Avukat veya kanuni temsilci vasıtasıyla yapılan başvurularda bu kişilerin adı, soyadı, adresi,
varsa telefon numarası ve elektronik posta adresi.
(3) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmayanlar uyruğu oldukları ülkeyi, herhangi bir ülke
vatandaşı olmayanlar ise bu durumlarını belirtirler.
(4) Varsa, ihlal iddiasını destekleyecek nitelikte video kaydı, fotoğraf, karar, haber ve yazışma
örnekleri ve benzeri belgeler dilekçeye eklenir veya başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş
gün içinde Kuruma gönderilir.
(5) Avukat veya kanuni temsilci vasıtasıyla yapılan başvurularda temsil veya yetki belgesi
dilekçeye eklenir veya başvuru tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde gönderilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ön İnceleme
Başvuru ve Ön İnceleme Masasının oluşumu ve görevleri
MADDE 10 – (1) Başvuru ve Ön İnceleme Masası, Başkan tarafından uygun görülecek süre ve
sıralamayla görevlendirilen yeteri kadar inceleme yetkilisi ile memurdan oluşur.
(2) Başvuruculara danışmanlık, 8 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sözlü başvuruların
tutanağa bağlanarak kabul edilmesi, başvuruların kaydı ve 11 inci maddede belirtilen işlemlerin
yapılarak Koordinatöre sunulması işlemleri bu masa tarafından yerine getirilir.
Ön inceleme
MADDE 11 – (1) Başvuru ve Ön İnceleme Masası tarafından ön incelemesi tamamlanan
başvurular esas yönünden incelenmek üzere Birime gönderilir. Ancak;
a) İnsan hakkı ihlali iddiasının açıkça dayanaksız olduğu anlaşılan,
b) Münhasıran başka kurum ve kuruluşların görev alanında olup Kurumun görev alanına
girmeyen,
c) İnsan hakkı ihlali niteliği taşımadıkça kişiler arasındaki özel hukuk ilişkilerinden kaynaklanan
uyuşmazlıklara ilişkin olan,
ç) 8 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen eksiklikleri süresinde tamamlanmayan, 9 uncu
maddede belirtilen şartları taşımayan ve verilen sürede eksikleri tamamlanmayan başvurular
ile konusu ve başvurucusu yönlerinden mükerrer olan,
başvurular hakkında incelenemezlik
İncelenemezlik kararı Kurulca alınır.
kararı
taslağı
yazılarak
Koordinatöre
gönderilir.
(2) İncelenemezlik kararı verilmesi halinde başvuru dilekçesi ilgili idareye gönderilebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Başvurunun Esas Yönüyle İncelenmesi
İnceleme yetkisine sahip olanlar
MADDE 12 – (1) Başvurular, inceleme yetkilileri tarafından incelenerek sonuçlandırılır. Kurul
kararı ile üyeler tarafından da inceleme yapılabilir.
İncelemeye esas ilkeler
MADDE 13 – (1) Başvurular Anayasa, usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve
hürriyetlere ilişkin milletlerarası andlaşmalar, bu andlaşmalarla kurulan denetim organlarının
kararları, ilgili mevzuat, temel hak ve hürriyetlere ilişkin uluslararası gelişmeler ile Kurulun
yerleşik kararları esas alınarak incelenir ve değerlendirilir.
(2) İnceleme ve araştırmalar tarafsızlık, adalet ve eşitlik anlayışı içinde gerçekleştirilir.
(3) Başvurular; her türlü insan hakkı ihlalinin, dokunulmaz olan insan onurunu hedef aldığı ve
incelemenin gecikmesi halinde telafisi imkânsız zararların ortaya çıkacağı düşüncesiyle
geciktirilmeksizin sonuçlandırılır.
(4) Üyeler ile inceleme yetkilileri kendileri, eşleri, evlatlıkları ve üçüncü dereceye kadar (bu
derece dâhil) kan ve kayın hısımlarıyla ilgili başvurular hakkında veya tarafsızlıkları hakkında
şüphe uyandırabilecek hallerde inceleme yapamaz ve toplantılara katılamazlar.
İnceleme ve sonuçlandırma süreçleri
MADDE 14 – (1) İnceleme ve sonuçlandırma süreçleri aşağıda belirtilen aşamalardan oluşur:
a) İnceleme: İhlal iddiasının vasıflandırılması, iddianın taraflarının ve varsa zararın niteliğinin
belirlenmesi, konuya ilişkin mevzuatın, yargısal içtihatların, Kurulun yerleşik kararlarının ve
bilimsel görüşlerin tetkik edilmesi.
b) Araştırma: İlgili kişi, kurum ve kuruluşlara ihlal iddiasının bildirilerek cevaplarının alınması,
16 ncı madde kapsamında bilgi ve belgelerin toplanması, 17 nci madde kapsamında
taraflardan yazılı ve sözlü bilgi alınması ve yerinde inceleme yapılması.
c) Değerlendirme: Araştırma sonuçlarının analizi, ihlalin niteliğinin belirlenmesi ve varsa
ihlalcinin tespiti, ihlalin ortadan kaldırılması ve zararın giderilmesi için yapılması gereken
işlemler ile alınması gereken önlemlerin tespiti.
ç) Bildirim: Kurumca verilen kararın başvurunun taraflarına bildirilmesi.
d) Takip: Kurum tarafından verilen kararlar üzerine yapılan işlemlerin izlenmesi.
İnceleme ve sonuçlandırma usulü
MADDE 15 – (1) Ön incelemesi tamamlanarak Birime gönderilen başvuruların inceleme
yetkilisine havalesi Koordinatör tarafından yapılır. İnceleme, başvuru sırasına göre yapılır.
Gecikmesinde sakınca bulunan ya da özel önemi haiz başvurular öncelikle incelenir.
(2) Esastan incelemeye alınan başvurular ile bunların incelenmesine ve sonuçlandırılmasına
ilişkin işlemler hakkında Koordinatör ya da ilgili inceleme yetkilisi tarafından Başkana bilgi
verilir. İnceleme ve araştırma sürecinde Başkan tarafından gerekli görülen başvurular Kurul
gündemine alınır.
(3) Başvuru konusu ile ilgili ilave açıklama, bilgi veya belgeye ihtiyaç duyulması halinde
başvurucu ile öncelikle telefon ya da varsa elektronik posta ile iletişime geçilir, bu mümkün
değilse başvurucuya yazı yazılarak talepler iletilir. Yazılı bildirime rağmen, verilen süre içinde
istenilen açıklama, bilgi ve belgelerin gönderilmemesi ve bu durumun inceleme ve
araştırmanın sürdürülmesini imkânsız kılması halinde karar verilmesine yer olmadığına karar
verilir.
(4) İncelenmekte olan başvuru, iddiaların cevaplandırılması ve iddiaya ilişkin bilgi ve belgelerin
sunulabilmesi için şikâyet olunan kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere
gönderilir. Gönderme yazısında başvuru konusu kısaca özetlenir ve başvuru konusu hakka
ilişkin Kurumun yerleşik kararları ile ulusal ve uluslararası ilke ve standartlara vurgu
yapılabilir.
(5) Şikâyet olunan şahıs ya da kurum ve kuruluşlarca ihlal iddiası yerinde görülerek ihlalin
bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması ve başvurucunun da başvurusunu geri alması halinde
karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Ancak, aynı konuya ilişkin yaygın bir ihlal veya
başvuru söz konusu ise ya da takibinde kamu menfaati görülmekte ise inceleme ve araştırma
başvurudan bağımsız olarak sürdürülebilir.
(6) Şikâyet olunan şahıs ya da kurum ve kuruluşlardan alınan cevapta;
a) Başvuru konusu işlem, eylem ya da olgunun sabit olmadığının veya ihmalin bulunmadığının
ortaya konulması ve inceleme yetkilisi tarafından yapılan araştırma neticesinde de aynı sonuca
varılması halinde ihlal iddiasının reddine dair karar taslağı hazırlanır.
b) Başvuru konusu işlem, eylem, ihmal ya da olgunun sabit olduğu ancak bu durumun insan
hakkı ihlaline yol açmadığı savunulmakta ise konu inceleme yetkilisince değerlendirilerek
ihlalin varlığına ya da ihlal iddiasının reddine dair karar taslağı hazırlanır.
(7) İnceleme ve karar taslağı yazımı aşamalarında elde edilen yeni bilgi ve belgeler başvurucu
ve cevap veren ilgililerle paylaşılabilir. Her aşamada yeni bilgi ve belge talep edilebilir.
(8) İnceleme yetkilisince hazırlanan karar taslağı, Kurul kararına bağlanmak üzere sırasıyla
Koordinatöre ve Başkana iletilir.
(9) İnceleme yetkilisinin önerisi üzerine veya resen;
a) Sebebi ve konusu benzer olan başvuruların birleştirilerek incelenmesine,
b) Gerekli görülmesi halinde başvuruların ayrılarak incelenmesine,
koordinatör tarafından karar verilebilir.
(10) 11 inci maddede belirtilen hallerin varlığının başvurunun esasının incelenmesi sırasında
tespit edilmesi halinde de incelenemezlik kararı verilir.
(11) Başvurunun incelenmesi sırasında yaşam hakkı veya kişi hürriyeti ve güvenliğinin tehdit
altında olduğu, işkence ve kötü muamele ihtimalinin bulunduğu ve gecikmesi halinde telafisi
imkânsız zararların ortaya çıkacağı anlaşılmakta ise, ilgisine göre mülki idare amirliğine,
cumhuriyet savcılığına, kolluk güçlerine veya ilgili kuruma derhal bilgi verilerek önlem alınması
talep edilir.
Bilgi ve belge istenmesi
MADDE 16 – (1) Kurum, tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden başvuru
konusu ihlal iddiası ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye ve bunların örneklerini almaya
yetkilidir.
(2) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, Kurumun taleplerini gecikmeksizin
(en geç onbeş gün içinde) yerine getirmek zorundadırlar. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket
edenler hakkında yasal yollara başvurulabilir.
Yazılı ve sözlü bilgi alınması ve yerinde inceleme yapılması
MADDE 17 – (1) İhtiyaç duyulması halinde; Başkan, Kurulun yetkilendirmesi halinde üyeler,
Başkanın yetkilendirmesi halinde Koordinatör ya da inceleme yetkilisi yerinde inceleme ve
araştırma yapabilir, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi alabilir. Bu amaçla, ilgililer Kuruma davet
edilebilir ya da onların bulundukları yere gidilebilir.
(2) Başvurunun taraflarından birinin isteği üzerine ya da resen, inceleme yetkilisinin
başkanlığında ya da Kurul huzurunda toplantı düzenlenebilir. Toplantıya, varsa tanıklar ile
ihtiyaç duyulması hâlinde görüşlerinden yararlanılmak üzere ilgili kişiler de davet edilebilir.
(3) Kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler, Kurumun taleplerini gecikmeksizin
yerine getirmek zorundadırlar.
Uzlaşma
MADDE 18 – (1) Kurumca, temel hak ve özgürlüklere ilişkin bir müdahalenin varlığının tespit
edilmesi halinde, ihlal kararı vermeden önce taraflara uzlaşma yolu önerilebilir.
Karar türleri
MADDE 19 – (1) Başvurunun esas yönünden incelemesi sonucunda;
a) İhlalin varlığına,
b) İhlal iddiasının reddine,
c) Karar verilmesine yer olmadığına,
Kurul tarafından karar verilir.
Kararlarda bulunması gereken hususlar
MADDE 20 – (1) Kararlarda aşağıdaki hususlar yer alır:
a) Başvuru numarası ile karar tarihi,
b) Başvurucunun ve varsa vekili veya kanuni temsilcisinin adı, soyadı ve adresi,
c) Şikâyet edilen gerçek veya tüzel kişiler,
ç) Başvuru konusu ve talep,
d) Yapılan inceleme ve araştırmanın sonuçları ile Karara esas bilgi ve belgeler,
e) Verilen karar ve gerekçesi,
f) İhlal kararı verilmesi halinde ihlal edilen hak ve hürriyetler ve ihlalin önlenmesi ve bütün
sonuçlarıyla ortadan kaldırılması amacıyla yapılması gereken işlem ile gerekiyorsa alınması
gereken tedbirlere ilişkin tavsiyeler,
g) Karar toplantısına katılan üyelerin isim ve imzaları ile varsa karşı oyları ve gerekçeleri.
Kurul kararları üzerine yapılacak işlemler
MADDE 21 – (1) Kararlar, tekemmül etmesini takiben en geç 5 iş günü içinde başvurunun
taraflarına, ilgili kişi ve kurumlara gönderilir. Gerekli görülmesi halinde Cumhuriyet savcılığına
suç duyurusunda bulunulur.
(2) Karar üzerine ilgili kişi, kurum ya da kuruluşlarca yapılması gereken işlemler ile alınması
gereken önlemlerin takibi Birim tarafından yapılır. Takibin, inceleme ve sonuçlandırmayı yapan
inceleme yetkilisi tarafından yapılması esastır.
(3) Kurul kararı ve karar üzerine ilgili kişi, kurum ya da kuruluşlarca yapılan işlem ve alınan
önlemler, kişisel veriler korunmak suretiyle, kamuoyu ile paylaşılabilir, özel olarak
raporlanabilir ya da yıllık raporda dile getirilebilir.
Kararların yeniden incelenmesi
MADDE 22 – (1) Başvurunun tarafları, tebliğinden itibaren 30 gün içinde kararın maddi hata
ya da çelişkiler barındırdığı iddiasıyla yeniden inceleme talebinde bulunabilir.
(2) Yeniden inceleme talebine ilişkin dilekçede, maddi hata ya da çelişkiler gerekçeli olarak
açıklanır. Aksi halde, yeniden inceleme talebi reddedilir.
(3) İnceleme talebi Kurul tarafından öncelikle görüşülerek kesin olarak sonuçlandırılır.
İnceleme ve araştırmanın sonlandırılması
MADDE 23 – (1) İnceleme ve araştırmanın herhangi bir aşamasında ihlalin ortadan kalkması,
başvurunun geri alınması ve benzeri hallerde inceleme ve araştırma sonlandırılarak karar
verilmesine yer olmadığına karar verilir.
(2) Ancak, aynı konuya ilişkin yaygın bir ihlal veya başvuru söz konusu ise ya da takibinde
kamu menfaati görülmekte ise inceleme ve araştırma başvurudan bağımsız olarak
sürdürülebilir.
Karar verme süresi
MADDE 24 – (1) Başvurular altı ay içinde karara bağlanır. Bu sürenin aşılması halinde,
gecikmenin gerekçesi talep üzerine başvurucuya bildirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Başvuru hakkının kötüye kullanılması
MADDE 25 – (1) Gerçeği yansıtmayan bilgi ve belgeye dayanılarak başvuru yapıldığının
anlaşılması, başvuru hakkının kötüye kullanılması ve benzeri hallerde karar verilmesine yer
olmadığına karar verilir.
Gizlilik talebi
MADDE 26 – (1) Başvurucunun veya mağdurun talebi üzerine ya da Kurumca gerekli
görülmesi halinde, kişisel verilerin gizliliği ilkesi çerçevesinde, kişilerin kimliği ya da başvuru
gizli tutulabilir.
(2) Kişilerin kimliğinin ya da başvurunun gizli tutulması inceleme ve araştırmayı imkânsız
kılmakta ise, bu durum başvurucu ve/veya mağdura bildirilir, kişinin gizlilik talebinden
vazgeçmesi halinde inceleme sürdürülür, aksi halde karar verilmesine yer olmadığına karar
verilir.
Başvuru istatistikleri
MADDE 27 – (1) Başvuru istatistikleri, resmi istatistik programı kapsamında yıllık olarak
hazırlanır ve faaliyet yılını takip eden yılın şubat ayı içerisinde yayınlanır. Gerek görülmesi
halinde, farklı zaman aralıkları esas alınarak da istatistik yayınlanabilir.
Başvurulara ilişkin yıllık rapor
MADDE 28 – (1) Yıllık raporda, ihlal edildiği tespit edilen hak ve hürriyetler, ihlal sebepleri ve
alınması zaruri olan önlemler, kamu kurum ve kuruluşlarının insan hakları alanındaki
performanslarının değerlendirilmesi, mevzuat değişikliği teklifleri, 27 nci maddede belirtilen
istatistikler ile gerekli görülen diğer hususlar yer alır.
(2) Rapor, Kurumun ilgili birimleri tarafından hazırlanır ve Kurulun onayına sunulur.
(3) Rapor, faaliyet yılını takip eden yılın şubat ayı sonuna kadar tamamlanarak kamuoyuna
duyurulur ve ilgili makamlara gönderilir.
(4) Yıllık raporlar haricinde, belli konulara özgü raporlar da hazırlanabilir.
Kurumun başvurulara ilişkin verdiği kararların niteliği
MADDE 29 – (1) Kurum kararları tavsiye niteliğindedir. Kararlar, başka bir organ ya da
makamın onayına tabi değildir.
(2) Kuruma yapılan başvurular, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak müracaatlara
engel teşkil etmez.
(3) Kuruma yapılan başvurular, dava açma ve zaman aşımı süresini durdurmaz.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 30 – (1) Başvuruların incelenmesinde ve sonuçlandırılmasında, bu Yönetmelikte
hüküm bulunmayan hâllerde Kanun ve konuyla ilgili diğer mevzuat hükümlerine göre işlem
yapılır.
Yürürlük
MADDE 31 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 32 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Başkan yürütür.
İNSAN HAKLARI UZMANLIĞI YÖNETMELİĞİ
14 Mart 2014 CUMA
Resmî Gazete
Sayı : 28941
YÖNETMELİK
Türkiye İnsan Hakları Kurumundan:
İNSAN HAKLARI UZMANLIĞI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; insan hakları uzman yardımcılığı ve insan hakları
uzmanlığına atanacaklarda aranacak nitelikleri, giriş sınavı ile tez ve yeterlik sınavlarının
şeklini ve uygulamasını, sınav komisyonlarının oluşumunu, insan hakları uzman ve uzman
yardımcılarının çalışma usul ve esasları ile görev ve yetkilerini düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Türkiye İnsan Hakları Kurumunda çalışan insan hakları
uzmanları, insan hakları uzman yardımcıları ile insan hakları uzman yardımcılığı giriş sınavına
katılacak adaylar hakkında uygulanır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 21/6/2012 tarihli ve 6332 sayılı Türkiye İnsan Hakları
Kurumu Kanununun 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası ile 19 uncu maddesinin ikinci fıkrası ve
14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Başkan: Türkiye İnsan Hakları Kurumu Başkanını,
b) Başkan Yardımcısı: Türkiye İnsan Hakları Kurumu Başkan Yardımcısını,
c) Giriş sınavı: İnsan hakları uzman yardımcılığı için yapılacak giriş sınavını,
ç) Giriş Sınavı Komisyonu: İnsan hakları uzman yardımcılığı için yapılacak giriş sınavını yapan
komisyonu,
d) İkinci Başkan: Türkiye İnsan Hakları Kurumu İkinci Başkanını,
e) Kanun: 21/6/2012 tarihli ve 6332 sayılı Türkiye İnsan Hakları Kurumu Kanununu,
f) Koordinatör: Başkan tarafından, Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Kurum
bünyesindeki birimlerin eşgüdümü için görevlendirilen insan hakları uzmanını,
g) KPSS: (A) grubu kadrolar için yapılan Kamu Personel Seçme Sınavını,
ğ) Kurul: İnsan Hakları Kurulunu,
h) Kurum: Türkiye İnsan Hakları Kurumunu,
ı) Staj: Uzman yardımcılarının görevleri ile ilgili olarak yapılan uygulamalı eğitimi,
i) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığını,
j) Tez: İnsan hakları uzman yardımcılarının hazırlayacakları uzmanlık tezini,
k) Tez Değerlendirme Komisyonu: Uzmanlık tezlerini değerlendiren komisyonu,
l) Uzman: İnsan hakları uzmanını,
m) Uzman yardımcısı: İnsan hakları uzman yardımcısını,
n) Üye: İnsan Hakları Kurulu üyesini,
o) YDS: Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavını,
ö) Yeterlik sınavı: İnsan hakları uzmanlığı yeterlik sınavını,
p) Yeterlik Sınavı Komisyonu: Yeterlik sınavını yapan komisyonu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Uzman Yardımcılığı Giriş Sınavına İlişkin Esaslar
Giriş sınavı
MADDE 5 – (1) Uzman yardımcıları mesleğe giriş sınavı ile alınır.
(2) Uzman yardımcılığı giriş sınavı, yazılı ve sözlü veya sadece sözlü aşamalardan oluşur. Giriş
sınavının sadece sözlü olarak yapılmasına Başkan tarafından karar verilir.
(3) Giriş sınavı, Kurumca gerçekleştirilir. İhtiyaç duyulması halinde yazılı sınav, ÖSYM'ye,
üniversitelere ya da diğer kamu kurum ve kuruluşlarına da yaptırılabilir.
Giriş sınavı duyurusu
MADDE 6 – (1) Giriş sınavına katılma şartları, sınavın yapılış şekli, yeri, zamanı, içeriği ve
değerlendirme yöntemi, öğrenim dalları, atama yapılacak kadro sayısı, sınıfı ve derecesi,
KPSS puan türleri ve asgari puanlar, sınava çağrılacak aday sayısı, son başvuru tarihi,
başvuru yeri, başvuru şekli ve başvuruda istenecek belge ve beyanlar ile diğer hususlar son
başvuru tarihinden en az otuz gün önce Resmî Gazete'de ve Türkiye genelinde yayımlanan
tirajı en yüksek ilk beş gazetenin en az birinde ve Kurumun internet sitesinde ilan edilir.
Giriş sınavına katılma şartları
MADDE 7 – (1) Giriş sınavına katılabilmek için aşağıdaki şartlar aranır:
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları
taşımak.
b) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî
bilimler fakültelerinden veya Kurumca yürütülen hizmetlerin gerektirdiği en az dört yıllık lisans
eğitimi veren yükseköğretim kurumları ile bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından
kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak.
c) Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak.
ç) Geçerlik süresi dolmamış olmak kaydıyla, giriş sınavı ilanında belirtilen KPSS puan türü
veya türlerinden taban puanı almış olmak.
(2) Hukuk Biriminde görevlendirilecek insan hakları uzman yardımcıları ile insan hakları
uzmanları için, birinci fıkrada aranan şartlara ilave olarak avukatlık stajını tamamlamış olmak
şartı aranır.
Başvuruda istenen belgeler ve başvuru şekli
MADDE 8 – (1) Giriş sınavına katılmak isteyen adaylardan;
a) Kurumdan veya Kurumun resmî internet sitesinden temin edecekleri sınav başvuru formu,
b) KPSS sonuç belgesinin aslı veya bilgisayar çıktısı,
c) Diploma veya mezuniyet belgesinin ya da yabancı üniversitelerden mezun olunması hâlinde
Yükseköğretim Kurulu onaylı denklik belgesinin aslı veya onaylı sureti,
ç) Özgeçmiş,
d) Dört adet vesikalık fotoğraf,
istenir.
(2) Adaylardan istenen belgelerin, giriş sınavı duyurusunda belirtilen tarih ve saate kadar
Kuruma ulaştırılması gerekir. Giriş sınavı duyurusunda belirtildiği takdirde elektronik ortamda
da başvuru yapılabilir. İlânda belirtilen süre içerisinde Kuruma ulaşmayan başvurular dikkate
alınmaz.
Giriş sınavı komisyonu
MADDE 9 – (1) Komisyon, asıl üyelerin en az üçü, yedek üyelerin ise en az ikisi Kurul üyeleri
arasından olmak üzere beş asıl ve üç yedek üyeden oluşur. Komisyon üyeleri ve başkanı,
Kurum Başkanı tarafından belirlenir. Asıl üyelerin mazeretleri nedeniyle komisyona
katılamamaları halinde, yedek üyeler tespit sırasına göre komisyona katılırlar.
(2) Başkanın gerekli görmesi halinde, yükseköğretim kurumları öğretim elemanlarından veya
diğer kamu kurum ve kuruluşlarının personellerinden komisyon üyesi olarak yararlanılabilir.
Bu şekilde görevlendirilecek üye sayısı ikiyi geçemez.
(3) Komisyon başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü dereceye kadar (bu
derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı sınavlarda görev alamaz.
Komisyonun görev ve yetkileri
MADDE 10 – (1) Komisyon; yazılı sınavın Kurumca yapılması halinde yazılı sınav sorularının
hazırlanması veya hazırlatılması, sınavın yürütülmesi ve cevapların değerlendirilmesi, sözlü
sınavın yapılması, sonuçların ilan edilmesi, itirazların sonuçlandırılması ve sınavla ilgili diğer
işlemlerin yürütülmesiyle görevli ve yetkilidir.
(2) Komisyon beş üye ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır. Oylama sırasında çekimser oy
kullanılamaz.
Başvuruların incelenmesi ve adayların sınava kabulü
MADDE 11 – (1) Kurum tarafından, yapılan başvurular incelenerek adaylarda aranan
şartların mevcut olup olmadığı tespit edilir ve giriş sınavına katılabileceklerin isimleri Kurumun
resmi internet sayfasında ilan edilir.
(2) Yazılı sınavın Kurumca yapılması halinde, sınava girme hakkı kazanan adaylara fotoğraflı
sınav giriş belgesi verilir. Sınav giriş belgesinde kimlik bilgileri, sınav yeri ve tarihi yer alır.
Adaylar, sınav giriş belgelerini sınav saatine kadar elden teslim alırlar. Sınav giriş belgesi
olmayan adaylar sınava katılamazlar.
Yazılı sınav konuları
MADDE 12 – (1) Yazılı sınav konuları; mezun olunan bölümlerin müfredatı dikkate alınarak
belirlenen alan bilgisi ve Kurumun görev alanına giren temel konular olmak üzere iki
bölümden oluşur.
(2) Yazılı sınav konularının alt başlıkları ve yazılı sınav sorularının konu grupları bakımından
hangi ağırlıkta değerlendirmeye tâbi tutulacağına sınav duyurusunda yer verilir.
Yazılı sınavın yapılış şekli, değerlendirilmesi ve sözlü sınava çağırma
MADDE 13 – (1) Yazılı sınavın Kurumca yapılması halinde aşağıda belirtilen esaslar
uygulanır:
a) Yazılı sınava, başvuran adaylardan KPSS puan türü itibarıyla en yüksek puana sahip olan
adaydan başlanmak üzere atama yapılacak kadro sayısının en fazla yirmi katına kadar aday
Kurumun internet sitesinde duyurulmak suretiyle çağrılır. Atama yapılacak kadro sayısının
öğrenim dalları itibarıyla ayrı ayrı belirlenmesi durumunda, sınava çağrılacak aday sayısı da
ayrı ayrı hesaplanır. KPSS puan türü itibarıyla en son adayın aldığı puanla aynı puana sahip
diğer adaylar da giriş sınavına çağrılır.
b) Yazılı sınav, klasik usulde veya test şeklinde yapılır.
c) Sınav sorularının hazırlanması, muhafazası ve sonuçlarının değerlendirilmesinde gizliliğe
riayet edilir. Hazırlanan sorular, zarflar içerisine konularak kapatılıp imzalanmak suretiyle
komisyon başkanı tarafından muhafaza edilir ve sınav salonunda adayların huzurunda açılır.
ç) Yazılı sınav, komisyon üyelerinin gözetimi ve denetimi altında, Kurum Başkanı tarafından
görevlendirilen salon başkanı ve görevlilerinin nezaretinde yapılır.
d) Yazılı sınav puanı, sınavın klasik usulde yapılması halinde komisyon başkan ve üyelerinin
yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit
edilir.
e) Yazılı sınavdan başarılı sayılmak için en az yetmiş puan alınması şarttır.
f) Sınavın başlama ve bitiş saati, kaç adayın katıldığı ve her adayın kullandığı cevap kâğıdı
sayısı tutanakla tespit edilir. Toplanan cevap kâğıtları ve tutanaklar, zarf içine konularak
kapatılıp mühürlendikten sonra komisyon başkanına teslim edilir.
g) Sınavda kopya çekenler, çekmeye teşebbüs edenler veya kopya çektiği tespit edilenler
hakkında tutanak düzenlenir ve bunların sınavları geçersiz sayılır.
ğ) Tutanaklar salon başkanı ve görevliler tarafından imzalanır.
h) Yazılı sınav sonuçları ile sözlü sınavın yeri, tarihi ve saati, Kurumun resmî internet sitesinde
ve hizmet binasında ilan edilir; bu hususlar adaylara ayrıca posta yoluyla bildirilmez.
(2) Giriş sınavının yazılı kısmının ÖSYM, üniversiteler ya da diğer kamu kurum ve
kuruluşlarına yaptırılması halinde, yazılı sınava ilişkin hususlar Kurum ile ilgili kuruluş arasında
imzalanacak protokolle belirlenir.
Sözlü sınav ve değerlendirilmesi
MADDE 14 – (1) Yazılı sınavda başarılı olanlardan en yüksek puan alan adaydan başlanarak,
atama yapılacak kadro sayısının dört katı kadar aday, Kurumun resmî internet sitesinde ve
hizmet binasında duyurulmak suretiyle çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puanı alan adaylar da
sözlü sınava çağrılır.
(2) Giriş sınavının sadece sözlü yapılması halinde, sözlü sınava çağrılacak adaylardan KPSS
puan türü itibarıyla en yüksek puana sahip olan adaydan başlanmak üzere atama yapılacak
kadro sayısının dört katı kadar aday, Kurumun resmî internet sitesinde ve hizmet binasında
duyurulmak suretiyle çağrılır. KPSS puan türü itibarıyla sıralamadaki en son adayın aldığı
puanla aynı puana sahip adaylar da sözlü sınava çağrılır.
(3) Atama yapılacak kadro sayısının öğrenim dalları itibarıyla ayrı ayrı belirlenmesi
durumunda, sınava çağrılacak aday sayısı da ayrı ayrı hesaplanır.
(4) Sözlü sınav, adayların;
a) 12 nci maddede belirtilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,
ç) İnsan haklarına duyarlılığı, birikimi ve tecrübesi,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel yetenek ve genel kültürü ile bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
değerlendirilerek her birinden ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
(5) Adaylar, komisyon tarafından dördüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ilâ (e)
bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen
puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında sözlü sınavla ilgili herhangi bir kayıt sistemi
kullanılmaz.
(6) Sözlü sınavda başarılı sayılmak için komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan
üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Sözlü giriş
sınav sonucu, en yüksek puan alandan başlamak üzere sıraya konularak başarı listesi
hazırlanır.
Sınav sonuçlarının değerlendirilmesi ve ilanı
MADDE 15 – (1) Başarı sıralaması; yazılı ve sözlü sınav yapılması halinde bu sınavlarda
alınan puanların aritmetik ortalaması, sadece sözlü sınav yapılması durumunda bu sınavda
alınan puan esas alınmak suretiyle belirlenir. Adayların puanlarının eşitliği durumunda yazılı
sınav puanı yüksek olan aday; her iki puanın da eşit olması halinde KPSS puanı yüksek olan
aday sıralamada üstte yer alır. Sadece sözlü sınav yapılması durumunda adayların puanlarının
eşitliği halinde KPSS puanı yüksek olan aday sıralamada üstte yer alır.
(2) Adaylar; giriş sınavı puanı en yüksek adaydan başlanmak suretiyle sıralamaya konulur ve
atama yapılacak kadro sayısı kadar aday asıl; giriş sınavında başarılı olmak şartıyla atama
yapılacak kadro sayısının yarısını geçmemek üzere, Komisyonca belirlenecek sayıda aday ise
yedek olarak tespit edilir.
(3) Sınav sonuçları, komisyon tarafından tutanağa bağlanır. Başarı sıralamasına göre
oluşturulan liste, Başkan tarafından onaylandıktan sonra Kurumun resmî internet sitesinde ve
Kurumun hizmet binasında ilan edilir. Ayrıca, asıl ve yedek listede yer alan adaylara yazılı
olarak bildirilir.
(4) Giriş sınavında yetmiş ve üzerinde puan almış olmak sıralamaya giremeyen adaylar için
kazanılmış hak teşkil etmez.
(5) Sınavda başarılı olanların sayısı ilan edilen kadro sayısından daha az ise sadece başarılı
olanlar sınavı kazanmış kabul edilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Uzman Yardımcılığına Atanma ve Uzman Yardımcılarının Yetiştirilmesi
Atamadan önce istenecek belgeler
MADDE 16 – (1) Uzman yardımcılığı giriş sınavında başarılı olan adaylardan aşağıdaki
belgeler istenir:
a) Erkek adayların askerlik durumuna dair yazılı beyanı.
b) Altı adet vesikalık fotoğraf.
c) Adli sicil kaydına ilişkin yazılı beyanı.
ç) Sağlık açısından görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu bulunmadığına dair
yazılı beyanı.
d) Mal bildirimi.
Uzman yardımcılığına atanma
MADDE 17 – (1) Giriş sınavını asıl olarak kazananların, tebligatta belirtilen süre içinde 16 ncı
maddede belirtilen belgelerle birlikte yazılı olarak yapacakları başvuru üzerine durumlarına
uygun uzman yardımcısı kadrolarına atamaları yapılır.
(2) Giriş sınavında başarılı olup ataması yapılmayanlardan veya ataması yapılıp da herhangi
bir sebeple görevden ayrılanlardan boşalan kadrolara, sınav sonuçlarının ilanından itibaren iki
yılı geçmemek kaydıyla yeniden yapılacak giriş sınavının ilan tarihine kadar yedek aday
listesinden başarı sırasına göre atama yapılabilir.
(3) Atama işlemlerinin yapılması için kendilerine bildirilen süre içerisinde geçerli bir mazereti
olmadığı hâlde müracaat etmeyenlerin ve gerekli belgeleri süresinde ibraz etmeyenlerin
atama işlemleri yapılmaz.
(4) Sınavda başarılı olanlardan, atama şartlarını taşımadıkları sonradan anlaşılanların sınav
sonuçları geçersiz sayılarak atamaları yapılmaz; yapılmış olsa dahi atama işlemi geri alınır.
(5) Giriş sınavını kazananların uzman yardımcısı kadrolarına atanmaları ve adaylıklarına ilişkin
işlemler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre yapılır.
Uzman yardımcılığı süresi
MADDE 18 – (1) Uzman yardımcılığı süresi üç yıldır.
(2) Üç yıllık sürenin hesaplanmasında, aylıksız izinde geçirilen süreler ile hastalık ve refakat
izinlerinin üç ayı aşan kısmı dikkate alınmaz.
Uzman yardımcılarının yetiştirilmeleri
MADDE 19 – (1) Uzman yardımcıları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 21/2/1983
tarihli ve 83/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Aday Memurların
Yetiştirilmelerine İlişkin Genel Yönetmelik hükümleri çerçevesinde eğitim ve staja tabi tutulur.
(2) Uzman yardımcılarının yetiştirilmesi için İnsan Kaynakları ve Destek Birimince diğer
birimlerin görüşleri de alınmak suretiyle, üç yıllık bir süreyi kapsayan özel çalışma ve
yetiştirme planı hazırlanır ve uygulanır.
(3) Çalışma ve yetiştirme planı;
a) Uzman yardımcılarına, Kurumun görev alanında uzmanlaşabilmeleri için gerekli tanım,
kavram, yöntem ve uygulamalara ilişkin asgari temel bilgilerin ve kurumsal kültürün
kazandırılmasını,
b) Mesleki mevzuat ve bu mevzuatın uygulanmasına ilişkin bilgi ve becerilerin edinilmesini,
bunun için uzman yardımcılarının birimler arasında rotasyona tabi tutulmasını,
c) Yazışma, rapor yazma, inceleme, araştırma ve denetim teknikleri konularında gerekli bilgi
ve yeteneğin kazandırılmasını,
ç) Bilimsel çalışma ve araştırma alışkanlığının kazandırılmasını,
d) Bilgisayar ve teknoloji kullanım becerilerinin geliştirilmesini,
e) Uzmanlık mesleğinin gerektirdiği davranış ve yetkinliklerin kazandırılmasını,
f) Yabancı dil bilgilerinin geliştirilmesini,
g) Yurtiçi veya yurtdışında görevleri ile ilgili konferans, seminer ve benzeri programlara
katılım sağlanarak deneyim kazandırılmasını,
ğ) Kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilerek mesleki bilgilerinin artırılması ile
uygulama yeteneği kazandırılmasını,
sağlamaya yönelik programları kapsar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Tez Hazırlanması, Değerlendirme ve Yeterlik Sınavı
Uzmanlık tezinin belirlenmesi
MADDE 20 – (1) Uzman yardımcıları, Kurumun görev alanı ile ilgili konularda uzmanlık tezi
hazırlar.
(2) Uzman yardımcıları; aylıksız izin ile toplamı üç ayı aşan hastalık ve refakat izinleri hariç
olmak üzere, adaylıkta geçen süre dâhil Kurumda iki yıllık fiili hizmet süresini izleyen bir ay
içinde, üç farklı tez konusunu belirleyerek İnsan Kaynakları ve Destek Birimine
bildirir. Uzman yardımcılarının belirledikleri tez konuları Başkan Yardımcısının onayına
sunulur. Yedi gün içinde verilecek onay ile tez konusu kesinleşmiş olur.
(3) Tez konusunun uygun bulunmaması halinde, uzman yardımcısı on beş gün içinde onay
makamının önerileri doğrultusunda yeni bir tez konusu belirler. Belirlenen tez konusu aynı
usulle onaya sunulur. Tez konusunun ikinci kez uygun görülmemesi halinde, onay makamı
tarafından yeni bir tez konusu re'sen belirlenir.
(4) Kesinleşen tez konusu, uzman yardımcısına tebliğ edilir.
Uzmanlık tezinin hazırlanması ve tez danışmanı
MADDE 21 – (1) Uzmanlık tezinin, tez danışmanının rehberliğinde bilimsel esaslara uygun
olarak hazırlanması, uzman yardımcısının kendi görüş ve değerlendirmeleri ile önerilerini
içermesi, başka bir kurum veya kuruluşta uzmanlık, yüksek lisans, doktora tezi veya başka
bir ad altında hazırlanmamış olması ve bilimsel çalışma etiğine uygun olması gerekir. Aksi
durumun tespiti halinde, tez başarısız sayılır.
(2) Tez danışmanı, tez konusunun belirlenmesini izleyen iki ay içerisinde, Kurul Üyeleri,
Kurumda görev yapan uzmanlar veya üniversitelerde görevli öğretim elemanları ya da tez
konusuyla ilgili ihtisas sahibi ve lisansüstü eğitim yapmış kamu görevlileri arasından uzman
yardımcısı tarafından önerilen kişilerden Başkan Yardımcısı tarafından belirlenir. Öngörülen
süre içerisinde uzman yardımcısı tarafından tez danışmanının önerilmemesi halinde Başkan
Yardımcısı tarafından tez danışmanı re'sen belirlenir.
(3) Uzman yardımcısının tezini hazırlayabilmesi maksadıyla Kurumca gereken imkân ve
kolaylıklar sağlanır.
(4) Tezler, Kurum tarafından belirlenecek tez yazımına ilişkin kurallara göre hazırlanır.
Uzmanlık tezinin teslimi
MADDE 22 – (1) Uzmanlık tezi, tez konusunun kesinleşmesini takip eden bir yıl içinde
hazırlanarak İnsan Kaynakları ve Destek Birimine teslim edilir.
(2) Birinci fıkradaki bir yıllık sürenin hesaplanmasında, aylıksız izinde geçirilen süreler ile
hastalık ve refakat izinlerinin üç ayı aşan kısmı dikkate alınmaz.
(3) Geçerli bir mazereti olmaksızın süresi içinde tezini teslim etmeyen uzman yardımcılarına,
bir defaya mahsus olmak üzere altı ayı aşmamak kaydıyla ek süre verilir. Bu süre içinde de
tezlerini sunmayanlar hakkında 29 uncu madde hükmü uygulanır.
Tez değerlendirme komisyonu
MADDE 23 – (1) Tez Değerlendirme Komisyonu; Kurul üyeleri ve Kurum personeli ile ihtiyaç
görülmesi halinde öğretim elemanları ve alanında uzman kişiler arasından Başkan tarafından
belirlenecek üç asıl ve iki yedek üyeden oluşur. Tez danışmanı komisyonun asıl üyeleri
arasında yer alır. Komisyon başkanı Kurum Başkanı tarafından belirlenir. Asıl üyelerin
mazeretleri nedeniyle komisyona katılamamaları halinde, yedek üyeler tespit sırasına göre
Komisyona katılırlar.
(2) Tez Değerlendirme Komisyonunun başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin,
üçüncü dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı
sınavlarda görev alamaz.
(3) Tez Değerlendirme Komisyonu, üç üye ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır.
Tezin değerlendirilmesi ve sözlü savunma
MADDE 24 – (1) Uzmanlık tezleri, İnsan Kaynakları ve Destek Birimince, değerlendirilmek
üzere Tez Değerlendirme Komisyonu üyelerine gönderilir. Üyeler, tezleri en geç iki ay
içerisinde inceler.
(2) İnsan Kaynakları ve Destek Birimi tarafından Başkan Yardımcısı onayı ile tespit edilen
tarihte, uzman yardımcısı komisyon huzurunda tezini sözlü olarak savunur. Sözlü savunma
süresi iki saati geçemez.
(3) Komisyon, sözlü savunmayı da göz önüne alarak tezi başarılı ya da başarısız şeklinde
değerlendirir. Komisyon üyeleri, oylarını başarılı ya da başarısız şeklinde kullanır ve bu durum
tutanakla tespit edilir.
(4) Tezin başarısız kabul edilmesi halinde komisyon tarafından her bir üyenin yapmış olduğu
değerlendirmeyi ve tezin başarısız sayılma gerekçelerini içeren bir rapor tanzim edilir.
(5) Geçerli bir mazereti olmaksızın savunmasını yapmayan uzman yardımcısının tezi başarısız
sayılır.
Tezin başarısız bulunması
MADDE 25 – (1) Tezi başarısız bulunan uzman yardımcısına, değerlendirme raporunda yer
verilen hususlara uygun olarak aynı tezi düzelterek sunması veya yeni bir tez hazırlaması için
Tez Değerlendirme Komisyonu kararıyla bir defaya mahsus olmak şartıyla altı ayı aşmamak
üzere ek süre verilir. İkinci defa hazırladıkları tezleri kabul edilmeyenler hakkında 29 uncu
madde hükmü uygulanır.
(2) Düzeltilen veya yenilenen tezlerin değerlendirilmesi 24 üncü maddede belirtilen usul ve
esaslara göre yapılır.
Yeterlik sınavı komisyonu
MADDE 26 – (1) Yeterlik Sınavı Komisyonu; Başkan tarafından Kurul üyeleri ve Kurum
personeli arasından biri başkan olmak üzere belirlenecek üç asıl ve iki yedek üyeden oluşur.
Asıl üyelerin mazeretleri nedeniyle komisyona katılamamaları halinde, yedek üyeler tespit
sırasına göre komisyona katılırlar.
(2) Yeterlik Sınavı Komisyonunun başkan ve üyeleri; boşanmış olsalar dahi eşlerinin, üçüncü
dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının veya evlatlıklarının katıldığı
sınavlarda görev alamaz.
(3) Yeterlik Sınavı Komisyonu, üç üye ile toplanır ve oy çokluğuyla karar alır.
Yeterlik sınavı
MADDE 27 – (1) Uzmanlık tezi kabul edilen uzman yardımcısı, aylıksız izinde geçirilen süreler
ile hastalık ve refakat izinlerinin üç ayı aşan kısmı hariç olmak üzere, adaylıkta geçen süre
dâhil Kurumda en az üç yıl fiilen çalışmış olması kaydıyla yeterlik sınavına girmeye hak
kazanır.
(2) Yeterlik sınavı yalnızca yazılı sınavdan oluşur.
(3) Yeterlik sınavı, tezin kabulünden itibaren en geç üç ay içinde Yeterlik Sınavı Komisyonu
tarafından yapılır. Yeterlik sınavı, Kurumun mevzuatı ile Kurumun görev alanına giren
konulardan yapılır. Yeterlik sınavının tarihi en az bir ay önceden uzman yardımcılarına yazılı
olarak bildirilir.
(4) Sınavda sorulan sorular ve verilen cevaplar bir tutanağa bağlanır. Sınav başarı notu,
Yeterlik Sınav Komisyonu üyelerinin verdikleri puanların aritmetik ortalamalarının alınması ile
belirlenir.
(5) Adayın başarılı sayılması için üyelerin verdiği notların aritmetik ortalamasının yüz puan
üzerinden en az yetmiş puan olması şarttır.
(6) Yeterlik sınavında başarılı olamayan veya sınava girmeye hak kazandığı halde geçerli
mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir.
İkinci sınavda başarılı olamayan veya sınav hakkını kullanmayanlar hakkında 29 uncu madde
hükmü uygulanır.
(7) Yeterlik sınavı sonunda, Yeterlik Sınav Komisyonu başkanı, her üyenin verdiği notu
gösteren bir çizelge ve sınav tutanağı tanzim ederek sonucu Başkanlığa bildirir. Sonuçlar,
Kurum Başkanının onayından sonra ilgililere tebliğ edilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Uzmanlığa Atanma ve Eğitim
Uzmanlık için aranan şartlar ve atanma
MADDE 28 – (1) Uzman yardımcısının uzman olarak atanabilmesi için;
a) Uzmanlık tezinin kabul edilmesi,
b) Yeterlik sınavında başarılı olması,
c) Uzman yardımcılığı dönemi içinde YDS'den asgari (C) düzeyinde puan alındığını gösteren
veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliği bulunan
başka bir belgenin, yeterlik sınavı tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde Kuruma ibraz
edilmesi,
şartları aranır.
(2) Birinci fıkradaki şartları sağlayan uzman yardımcıları Başkan tarafından durumlarına
uygun uzman kadrosuna atanır.
Başarısızlık hali
MADDE 29 – (1) Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları
tezleri de kabul edilmeyenler ile ikinci kez yapılan yeterlik sınavında da başarı gösteremeyen
veya sınav hakkını kullanmayanlar ve süresi içinde yabancı dil yeterliği şartını yerine
getiremeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybeder ve Kurumda durumlarına uygun memur
unvanlı kadrolara atanır.
Hizmet içi eğitim
MADDE 30 – (1) Kurum, uzman ve uzman yardımcıları için hizmet içi eğitim programları
düzenleyebilir.
(2) Eğitimler Kurum personeli tarafından verilebileceği gibi ihtiyaç duyulması halinde
konusunda uzman kişilerden de eğitimci olarak faydalanılabilir.
(3) Uzman ve uzman yardımcıları Kurumca uygun görülen kurum dışı kurs, sertifika programı
ve benzeri nitelikteki eğitimlerden yararlandırılabilir.
Yurt dışı eğitimi
MADDE 31 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve
21/1/1974 tarihli ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Yetiştirilmek
Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde araştırma yapmak, mesleki bilgi ve görgülerini arttırmak, lisansüstü eğitim
yapmak amacıyla yurt dışına gönderilebilirler.
ALTINCI BÖLÜM
Uzman ve Uzman Yardımcılarının Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile
Çalışma Usul ve Esasları
Uzman ve uzman yardımcılarının görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 32 – (1) Uzmanlar istihdam edildiği birimin görev alanına giren konularda aşağıdaki
görevleri yaparlar:
a) İlgili mevzuatla Kuruma verilmiş olan görevleri yürütmek ve Kurum tarafından yürütülen
çalışmaların gerektirdiği hizmetleri yapmak.
b) Kurumun görev alanına giren mevzuatı takip etmek, bu mevzuatın geliştirilmesi ile ilgili
çalışmalar yapmak ve uygulamada aksayan yönlerine ilişkin görüş ve önerilerini bildirmek,
mevzuat taslaklarının hazırlanmasına, görüşülmesine katkıda bulunmak.
c) Kurumun görev alanı çerçevesinde araştırma ve inceleme yapmak, proje hazırlamak.
ç) Yurt içi ve yurt dışında gerçekleştirilen toplantıları ve çalışmaları takip etmek, kurum içi ve
kurumlar arası toplantı ve çalışmalara katılmak.
d) Mesleki konularda yurt içindeki ve yurt dışındaki gelişmeleri ve yayınları izlemek, gerekli
dokümanları toplamak ve bu konularda gerekli görülen çalışmaları ve incelemeleri yapmak.
e) Uzman yardımcılarının bilgi ve deneyimlerinin geliştirilmesine katkıda bulunmak.
f) Amirleri tarafından verilecek benzer nitelikteki görevleri yerine getirmek.
(2) Uzman yardımcıları, amirleri ve refakatinde çalıştıkları uzmanlar tarafından ilgili mevzuat
çerçevesinde kendilerine verilen görevleri yerine getirirler.
(3) Kanun ve diğer mevzuatla Kuruma verilen inceleme, araştırma, ziyaret ve rapor hazırlama
görevlerinin ifasında, Başkanın yetkilendirmesi halinde insan hakları uzman ve uzman
yardımcıları, tüm kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişilerden ilgili bilgi ve
belgeleri istemeye, incelemeye ve bunların örneklerini almaya, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi
almaya, özgürlüğünden mahrum bırakılan ya da koruma altına alınan kişilerin bulundukları
yerleri ziyaret etmeye, buralarda inceleme yapmaya ve gerekli tutanakları düzenlemeye
yetkilidir.
(4) Uzmanlar ve uzman yardımcıları, verilen görevlerin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde
yerine getirilmesinden dolayı amirlerine karşı sorumludur.
Uzman ve uzman yardımcılarının çalışma usul ve esasları
MADDE 33 – (1) Uzman ve uzman yardımcıları, verilen görevleri mevzuata uygun olarak
süresi içinde yerine getirir.
(2) Uzmanlar, görevli bulundukları birimin Koordinatörü, Başkan Yardımcısı ve İkinci Başkan
ile Başkanın; uzman yardımcıları ise refakatinde bulundukları uzman, görevli bulundukları
birimin Koordinatörü, Başkan Yardımcısı, İkinci Başkan ile Başkanın gözetim ve denetiminde
çalışır.
(3) Yapılacak işin niteliği, kapsamı ve süresinin birden fazla uzman veya uzman yardımcısının
birlikte çalışmasını gerektirdiği hallerde, Kanunun 11 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
çalışma grupları oluşturulabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yeniden atanma
MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerine göre uzman yardımcısı veya uzman unvanını
kazandıktan sonra Kurumdan çeşitli sebeplerle ayrılanlardan yeniden uzman yardımcılığına
veya uzmanlığa atanmak isteyenler, durumlarına uygun boş kadro bulunması ve gereken
nitelikleri kaybetmemiş olmaları kaydıyla ve Kurumun ihtiyaçları çerçevesinde yeniden
atanabilir.
İtiraz
MADDE 35 – (1) Giriş sınavı ile tez ve yeterlik sınavının uygulanmasına ve sonuçlarına yedi iş
günü içinde itiraz edilebilir. İtirazlar, ilgisine göre Giriş Sınavı Komisyonu, Tez Değerlendirme
Komisyonu veya Yeterlik Sınavı Komisyonu tarafından yedi iş günü içinde sonuçlandırılır ve
karar iadeli taahhütlü posta yoluyla ilgiliye tebliğ edilir.
Gerçeğe aykırı beyan
MADDE 36 – (1) Bu Yönetmelikle düzenlenen konulara ilişkin olarak gerçeğe aykırı beyanda
bulunduğu veya belge ibraz ettiği tespit edilenlerin ataması yapılmaz; ataması yapılmış olsa
bile atama işlemi geri alınır. Bu kişiler hiçbir hak talep edemez ve haklarında kanuni işlem
yapılmak üzere Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Atama işleminin esaslı
unsurlarına ilişkin olmayan hususlarda bu madde hükmü uygulanmaz.
Sınav belgelerinin saklanması
MADDE 37 – (1) Giriş sınavı neticesinde sınavı kazanıp uzman yardımcısı kadrolarına
atananların sınavla ilgili belgeleri özlük dosyalarında saklanır. Başarısız olanlar ile başarılı
olduğu halde herhangi bir nedenle atanamayanların başvuru belgeleri giriş sınavı sonuçlarının
ilanını izleyen iki ay içinde talepleri halinde elden iade edilir, sınav belgeleri ise dava açma
süresinden az olmamak kaydıyla bir sonraki sınava kadar saklanır.
(2) Uzman yardımcısının tezi hakkında Tez Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen
belgeler ile yeterlik sınavı sonucunda Yeterlik Sınavı Komisyonu tarafından düzenlenen
belgeleri özlük dosyalarında saklanır.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 38 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 14/7/1965 tarihli ve 657
sayılı Devlet Memurları Kanunu, 21/6/2012 tarihli ve 6332 sayılı Türkiye İnsan Hakları
Kurumu Kanunu, 18/3/2002 tarihli ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe
konulan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel
Yönetmelik, 21/2/1983 ve 1983/6061 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Aday
Memurların Yetiştirilmelerine Dair Genel Yönetmelik ile diğer ilgili mevzuat hükümleri
uygulanır.
Yürürlük
MADDE 39 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 40 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Başkan yürütür.
İL VE İLÇE İNSAN HAKLARI KURULLARININ KURULUŞ, GÖREV VE
ÇALIŞMA ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
Resmî Gazete
: 23.11.2003/25298
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Yönetmeliğin amacı; toplumda ve kamu görevlilerinde insan hakları bilincini
geliştirmek, insan haklarını korumak, ihlal iddialarını incelemek ve araştırmak, insan hak ve
özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller ile hak ihlallerine yol açan sosyal, siyasi, hukuki
ve idari nedenleri incelemek, araştırmak ve bunların çözümüne ilişkin önerilerde bulunmak üzere,
illerde “İl İnsan Hakları Kurulu” ile ilçelerde “İlçe İnsan Hakları Kurulu”nun kuruluş, görev ve
çalışma esaslarını belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Yönetmelik il ve ilçe İnsan Hakları Kurullarının kuruluş, görev ve çalışma
esaslarına ilişkin iş ve işlemleri kapsar.
Hukuki dayanak
Madde 3 - Bu Yönetmelik 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilâtı Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun ek 6 ncı maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4 - Bu Yönetmelikte;
a)Bakanlık..: Başbakanın görevlendireceği insan haklarından sorumlu Başbakan Yardımcılığını
veya Devlet Bakanlığını,
b) Bakan : Başbakan tarafından görevlendirilen insan haklarından sorumlu Başbakan Yardımcısını
veya Devlet Bakanını,
c) Başkanlık : Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığını,
d) İl Kurulu : İl İnsan Hakları Kurulunu,
e) İl Masası : İl İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masasını,
f) İlçe Kurulu : İlçe İnsan Hakları Kurulunu,
g) İlçe Masası : İlçe İnsan Hakları Danışma ve Başvuru Masasını,
h) Sivil Toplum Kuruluşu : Çalışmaları gönüllülük esasına dayalı, tüzüklerinde ve çalışma
programlarında insan hakları konularına yer verilen dernek, vakıf gibi tüzel kişiliğe sahip kuruluşları,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Kuruluşu
İl Kurulu
Madde 5 - Bu Yönetmelikte belirtilen görevleri yerine getirmek üzere İl Kurulu, vali veya valinin
görevlendireceği bir vali yardımcısının başkanlığında;
a) Büyükşehir statüsü bulunan illerde büyükşehir belediye başkanı veya başkan yardımcısı, diğer
illerde il belediye başkanı veya başkan yardımcısı,
b) İl Genel Meclisinin kendi üyeleri arasından seçeceği bir temsilci,
c) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin il başkanları veya
görevlendirecekleri bir temsilci,
d) Üniversite rektörleri veya bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim üyesi ya da elemanı,
e) Valilik tarafından belirlenecek kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan bir avukat veya
hukuk fakültesi mezunu bir kamu görevlisi,
f) Baro temsilcisi,
g) Tabip odasından bir temsilci,
h) Ticaret veya sanayi odasından valilik tarafından belirlenecek bir temsilci,
i) Valilik tarafından belirlenecek diğer meslek odaları veya sendikalardan bir temsilci,
j) Mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan başvuranlar arasından valilik tarafından
belirlenecek bir temsilci,
k) Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından başvuranlar arasından valilik
tarafından belirlenecek bir temsilci,
l) Okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından valilik tarafından belirlenecek bir temsilci,
m) Sivil Toplum Kuruluşlarından başvuranlar arasından valilik tarafından belirlenecek en az üç
temsilciden oluşur.
Kurul başkanı gerekli gördüğü durumlarda ilgili kamu veya özel kuruluş temsilcilerini veya kişileri
de toplantıya çağırabilir.
İlçe Kurulu
Madde 6 - Bu Yönetmelikteki görevleri yerine getirmek üzere İlçe Kurulu, kaymakamın
başkanlığında;
a) İlçe belediye başkanı veya başkan yardımcısı,
b) İl Genel Meclisinin ilçeden seçilen üyeleri arasından seçeceği bir temsilci,
c) Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin ilçe başkanları veya
görevlendirecekleri bir temsilci,
d) Fakülte veya yüksekokulun bu konuda görevlendirecekleri bir öğretim üyesi veya elemanı,
e) Kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan bir avukat veya hukuk fakültesi mezunu bir kamu
görevlisi,
f) İlçede görev yapan avukatlardan başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek
bir temsilci,
g) İlçede görev yapan doktorlardan başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek
bir temsilci,
h) Kaymakamlık tarafından belirlenecek meslek odalarından veya sendikalardan bir temsilci,
i) Mahalli televizyon, gazete, radyo gibi kuruluşlardan başvuranlar arasından kaymakamlık
tarafındanbelirlenecek bir temsilci,
j) Muhtarlar derneği başkanı, yoksa mahalle muhtarlarından başvuranlar arasından kaymakamlık
tarafından belirlenecek bir temsilci,
k) Okul-aile birliklerinden başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek bir
temsilci,
l) Sivil Toplum Kuruluşlarından başvuranlar arasından kaymakamlık tarafından belirlenecek en az
iki temsilciden oluşur.
Kurul Başkanı gerekli gördüğü durumlarda ilgili kamu veya özel kuruluş temsilcilerini veya kişileri
de toplantıya çağırabilir.
Danışma ve başvuru masaları
Madde 7 - İllerde valilik yazı işleri müdürlüğünde, ilçelerde kaymakamlık yazı işleri
müdürlüğünde herkesin kolayca ulaşabileceği bir danışma ve başvuru masası oluşturulur. Masaya
gelen başvurularla ilgilenmek üzere illerde vali, ilçelerde kaymakam tarafından sürekli bir memur
görevlendirilir. Masa görevlisinin hukuk formasyonuna sahip olması veya halkla ilişkiler konusunda
uzman olması göz önünde bulundurulur.
Komisyonlar
Madde 8 - En az üç üyeden oluşmak üzere, İl ve İlçe Kurulları bünyesinde;
a) Halkla ilişkiler ve iletişim faaliyetleri,
b) İnsan hakları eğitimi ve insan hakları bilincini geliştirme,
c) İnsan hakları ihlallerini araştırma, inceleme ve değerlendirme, konularında birer komisyon
oluşturulur.
Gerekli görülen hallerde diğer konularda da komisyonlar oluşturulabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Görevleri
Genel görevler
Madde 9 - İl ve İlçe Kurulları;
a) İllerde Bakanlık, Başkanlık, Valilik, İl Masası, İl Kurulu üyeleri ve İlçe Kurulları tarafından İl
Kurulunun gündemine getirilen; ilçelerde de Bakanlık, Başkanlık, Valilik, İl Kurulu, Kaymakamlık,
İlçe Masası ve İlçe Kurulu üyeleri tarafından İlçe Kurulu gündemine getirilen konuları
değerlendirmek,
b) İnsan hakları ihlal iddialarını incelemek ve araştırmak,
c) İnsan haklarının korunması ve insan hak ve özgürlüklerinin kullanılmasının önündeki engeller
ile hak ihlallerine yol açan sosyal, siyasi, hukuki ve idari sebepleri incelemek, araştırmak ve
bunların çözümüne ilişkin valilik veya kaymakamlık makamına önerilerde bulunmak,
d) Her türlü ayrımcılığın önlenmesi için gerekli çalışmaları yapmak,
e) İdarenin uygulamalarında vatandaşlara hoşgörü ve nezaketle yaklaşılmasını sağlamak
amacıyla gerekli çalışmaları yapmak,
f) Ayda bir tüm çalışmaları özet olarak, ilçelerde İl Kuruluna, illerde Başkanlığa bildirmek, ile
görevlidir.
Halkla ilişkiler ve iletişim
Madde 10 - İl ve İlçe Kurulları;
a) İl ve İlçe Masaları kurmak,
b) İnsan haklarına ilişkin ihbar, dilek, talep ve şikayeti olan kişilerin, insan hakları kurullarına
başvurularını kolaylaştırmak için, bütün kamu kurum ve kuruluşları ile şehrin önemli noktalarına
“İnsan Hakları Başvuru Kutuları” koymak ve bu kutuların valilik ve kaymakamlık tarafından
görevlendirilen personel marifetiyle mümkün olan en kısa sürede açılmasını ve içindekilerin bir
tutanakla masa başkanlığına teslim edilmesini sağlamak,
c) Telefon ve elektronik postayla ihbar imkanını sağlayacak tedbirleri almak, bu amaçla herkesin
danışma ve başvuru masalarına ulaşılabileceği telefon ve elektronik mektup adreslerini yazılı ve
görsel basın aracılığıyla halka duyurmak,
d) Kurulların çalışmalarıyla ilgili olarak halkı bilgilendirmek, bu amaçla yazılı ve görsel basın
kuruluşlarıyla işbirliği yapmak ve internet imkanından yararlanmak,
e) Kurulların görev ve çalışmalarında sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliğini geliştirmek,
f) Sivil toplum kuruluşlarının insan hakları konularında çalışmalar yapmalarını teşvik etmek ve
desteklemek ile görevlidir.
Bilgilendirme, bilinçlendirme ve eğitim
Madde 11 - İl ve İlçe Kurulları;
a) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında yer alan insan hakları
konularında her türlü çalışmayı yaparak, kurul üyeleri, uygulayıcılar ve vatandaşların
bilinçlendirilmesini sağlamak amacıyla etkinlikler düzenlemek,
b) Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi metni ve insan hakları konusunda taraf
olduğumuz uluslararası sözleşmeleri kurul üyelerine, kamu kurum ve kuruluşlarına ve vatandaşlara
dağıtmak,
c) İnsan hakları ile ilgili kitap, broşür ve mevzuat metinlerini temin ederek kurul üyelerine, ilgili
kamu kurum ve kuruluşlarına ve vatandaşlara dağıtmak,
d) İnsan hakları konusunda, levha, afiş, broşür ve panolar hazırlanarak veya temin edilerek
halkın görebileceği yerlere asmak,
e) İnsan hakları bilincinin yaygınlaştırılması amacıyla, köy ve mahalle muhtarlıklarıyla diyalogu
geliştirmek,
f) İnsan hakları konusunda panel, konferans, seminer, konser, tiyatro, slayt ve film gösterisi gibi
etkinlikler düzenlemek,
g)Yerel radyo ve televizyon kanallarında uzmanların katılımıyla insan hakları konusunda
programlar düzenleyerek aydınlatıcı bilgiler verilmesini sağlamak,
h) İlk ve orta dereceli okullarda insan hakları öğrenci kolu kurulmasını ve insan haklarına saygı
bilincini yerleştirmek için etkinlikler düzenlenmesini teşvik etmek,
i) Fakültelerin ve yüksekokulların insan hakları alanındaki faaliyetlerini desteklemek,
j) Çevre bilincini yaygınlaştırmak amacıyla bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları yapmak,
k) Kütüphanelere insan hakları konulu kitap, dergi ve broşür gibi kaynakları temin ederek halkın
kullanımına sunulmasını sağlamak ile görevlidir.
Araştırma ve izleme
Madde 12 - İl ve İlçe Kurulları;
a) İnsan haklarıyla ilgili konularda üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve diğer
kurumlarla işbirliği yaparak araştırma yapılması, yaptırılması ve rapor hazırlanmasını sağlamak,
b) Kadın, çocuk, hasta ve özürlü hakları ile ilgili araştırmalar yapılması ve çözümler üretilmesini
teşvik etmek,
c) İnsan hakları ihlaline neden olan çevre ve trafik sorunları ile ilgili araştırmalar yapılması ve
çözümler üretilmesini teşvik etmek,
d) İlköğretim çağına geldiği halde çeşitli sebeplerle okula gidemeyen çocuklarla ilgili araştırmalar
yapılmasını sağlamak,
e) Sokak çocuklarının sorunlarının çözümüne, çocuk işçiliğinin ve çocuk dilenciliğinin önlenmesine
yönelik çalışmalar yapılmasını sağlamak,
f) İnsan hakları uygulamalarını yerinde görmek amacıyla ilgili kurum ve kuruluşlara ziyaretler
gerçekleştirmek,
g) İnsan hakları uygulamalarının teşvik edilmesi amacıyla örnek kurum ve kuruluşlar ile kamu
görevlilerinin tespit edilerek ödüllendirilmesini sağlamak,
h) Karakol ve nezarethane denetleme formlarını inceleyerek varsa aksaklıkların giderilmesi
hususunda ilgililere tavsiyelerde bulunmak,
i) Nezarethane koşullarının iyileştirilmesi ve ilgili mevzuata uygun hale getirilmesi hususunda
tavsiyelerde bulunmak,
j) Sanık haklarının etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamaya yönelik araştırma ve inceleme
yapmak,
ile görevlidir.
İhlal iddialarını inceleme ve karara bağlama
Madde 13 - İl ve İlçe Kurulları; insan hakları ihlali iddiaları ile ilgili başvuruları incelemek ve
araştırmak, inceleme ve araştırma sonuçlarını değerlendirmek, ulaşılan sonuçları konusuna göre
Cumhuriyet savcılıklarına ya da ilgili idari makamlara iletmek ve sonucunu takip etmekle görevlidir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarının Çalışma Usul ve Esasları
Kurul toplantı esasları
Madde 14 - Kurullar aşağıdaki usul ve esaslara göre çalışır;
a) Kurullar ayda bir defa toplanır. Ancak gerekli görülen durumlarda, başkanın çağrısı üzerine
ayda birden fazla da toplanabilir.
b) Kurul toplantılarına illerde vali veya valinin görevlendireceği bir vali yardımcısı, ilçelerde
kaymakam başkanlık eder.
c) Kurul, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve toplantıya katılan üyelerin salt
çoğunluğu ile karar verir.
d) Kararlara itirazı olan üyelerin karşı oy gerekçeleri, karar altında özet olarak kaydedilir.
e) Kurul Başkanı ve üyeleri; kendileri, alt ve üst soylarından biri ve eşleri ile ilgili olan konuların
görüşüldüğü toplantılara katılamazlar.
f) Toplantıya katılmayan üyelerin mazeretleri toplantı tutanağında belirtilir. Kurul toplantılarına
katılmakta özen göstermeyen üyelerin kurum ve kuruluşları uyarılır ve üç defa üst üste kurul
toplantılarına katılmayanların üyeliği düşmüş sayılır.
g) Gündem, kurul başkanı tarafından üyelerin teklifleri de dikkate alınarak hazırlanır ve
toplantıdan önce kurul üyelerine dağıtılır.
h) Toplantılar nedeniyle üyelere herhangi bir ücret ödenmez.
Sekretarya hizmeti
Madde 15 - Kurulun sekretarya hizmetleri, illerde ve ilçelerde yazı işleri müdürlükleri tarafından
yürütülür. Zorunlu masraflar valilik ve kaymakamlık tarafından karşılanır.
Komisyonların çalışma usul ve esasları
Madde 16 - Komisyonlar toplantılarını çalışma şartlarına göre belirleyecekleri aralıklarla
gerçekleştirir. Komisyonlar çalışmalarını yaparken diğer kurul üyelerinin bilgi ve görüşüne de
başvurabilir. Komisyonlar yapacakları çalışmaları araştırma, inceleme ve değerlendirme raporlarını
kurul gündemine getirmek üzere kurul başkanına sunar.
Başvuruların alınması
Madde 17 - Masalar başvuruların alınmasında aşağıdaki usul ve esaslara uyar;
a) Başvuruların mümkün olabildiğince kolaylaştırılması esas olup, başvurular dilekçeyle,
telefonla, elektronik posta veya şehrin değişik yerlerine konulan İnsan Hakları Başvuru Kutuları
aracılığıyla veya sözlü olarak yapılabilir.
b) Elektronik posta mesajları ve İnsan Hakları Başvuru Kutuları mümkün olan en kısa sürede
açılır.
c) Başvuru sahibinden başvuruyla ilgili bilgi ve belgeler alınır.
d) Dilekçeyle yapılan başvurularda, başvuru sahibine başvurunun tarih ve sayısını gösteren bir
alındı belgesi verilir.
e) Masaya gelen tüm başvurular, takibinin yapılması amacıyla dosyalanır, takip defterine
kaydedilir; her başvuruya bir kayıt numarası verildikten sonra en kısa sürede kurul başkanına
iletilir.
Başvuruların değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması
Madde 18 - Başvuruların değerlendirilmesi ve sonuçlandırılmasında aşağıdaki usul ve esaslara
uyulur;
a) İl ve İlçe Kurullarına yapılan başvurular, İl ve İlçe Masaları aracılığıyla kurul gündemine
getirilir.
b) İl ve İlçe Masalarına gelen her başvuru kurulda görüşülür ve başvurularla ilgili ne tür işlemler
yapılacağına karar verilir.
c) Başvurular, konularına göre ilgili kanunlarda belirtilen zamanaşımı süreleri göz önünde
tutularak değerlendirilir.
d) Kurulda alınan kararlar ve yapılan işlemler yazılı olarak başvuru sahibine en geç otuz gün
içerisinde bildirilir ve gerekli hallerde ara bilgi de verilir.
e) Kurul, gerekli gördüğü hallerde re’sen veya başvuru sahibinin isteği üzerine, başvuru sahibini
veya temsilcisini dinleyebilir.
f) Başvuru hakkında karar verilmesine imkan vermeyen eksiklikler söz konusu ise, eksikliklerin
tamamlanması için ara karar alınır.
g) Bakanlık ve Başkanlık tarafından iletilen konular ilgili kurulda öncelikle görüşülerek
sonuçlandırılır ve sonucundan Bakanlığa veya Başkanlığa bilgi verilir.
h) Başvuru sahibine verilecek yanıtta, hakları konusunda kendisine başvurabileceği yasal yollar
hakkında bilgi verilir.
i) Kurul kararları, ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından geciktirilmeksizin öncelikle ele alınıp
sonuçlandırılır.
Raporlama
Madde 19 - Kurullar tarafından faaliyetleri ile ilgili aylık rapor hazırlanır. Hazırlanan raporlar
dönemi izleyen ayın ilk 10 günü içerisinde valilik kanalıyla Başkanlığa gönderilir.
Ayrıca kurullar, Dünya İnsan Hakları Günü ve Haftası programı çerçevesinde yapılan faaliyetleri
içerir bir raporu bir ay içerisinde valilik kanalıyla Başkanlığa gönderir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 20 - 2/11/2000 tarihli ve 24218 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İnsan Hakları
Kurullarının Görev, Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Madde 21 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 22 - Bu Yönetmelik hükümlerini insan haklarından sorumlu Bakan yürütür.
İnsan Hakları Danışma Kurulunun Kuruluş, Görev ve İşleyişi ile İlgili
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin Bazı Maddelerinde Değişiklik
Yapılmasına Dair Yönetmelik
Madde - 1 15/8/2001 tarihli ve 24494 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İnsan Hakları Danışma
Kurulunun Kuruluş, Görev ve İşleyişi ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin değişik 4 üncü
maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Madde - 4 Kurul aşağıda sayılan kuruluş temsilcileri ve kişilerden oluşur:
a) Başbakanlık, Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Milli
Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Kültür ve Turizm
Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı,
Avrupa Birliği Genel Sekreterliği, Emniyet Genel Müdürlüğü, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu Genel Müdürlüğü, Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü ve Özürlüler İdaresi
Başkanlığından asgari genel müdür yardımcısı veya müstakil daire başkanı düzeyinde birer temsilci,
b) Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü İnsan Hakları Merkezinden bir temsilci,
c)
Adli
Tıp
Kurumundan
bir
temsilci,
d) Üye sayısı yüzbinin üstünde olan memur ve işçi sendikaları konfederasyonlarından birer
temsilci,
e) Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK), Türkiye Sakatlar Konfederasyonu ve
Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonundan (TİSK) birer temsilci,
f) Türkiye Barolar Birliğinden bir temsilci,
g) Bünyelerinde insan hakları birimi bulunan ve Üst Kurul tarafından belirlenen yedi il
barosundan birer temsilci,
h) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinden (TOBB) ve Türkiye Ziraat Odaları Birliğinden (TZOB)
birer temsilci,
i) Türk Tabipler Birliğinden bir temsilci,
j) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir temsilci,
k) Türkiye Gazeteciler Cemiyeti ve Basın Konseyinden birer temsilci,
l) Yurtdışında Yaşayan Vatandaşlar Danışma Kurulundan iki temsilci,
m) İnsan Hakları alanında faaliyet gösteren ve Üst Kurul tarafından belirlenen sivil toplum
kuruluşlarından birer temsilci,
n) Çalışmalarında insan hakları konularına yer veren on öğretim üyesi,
o) Uluslararası mahkemelerde daha önce görev yapmış Türk uzmanlardan iki kişi,
p) Yazı ve çalışmalarında insan hakları konularına yer veren araştırmacı veya yazarlardan beş
kişi,
(a-m) bentlerindeki temsilciler kuruluşlarınca, (n,o ve p) bentlerindeki üyeler Üst Kurul tarafından
belirlenir.”
Madde - 2 Aynı Yönetmelikte geçen “Devlet Bakanı” ibareleri, “Bakan” şeklinde değiştirilmiştir.
Yürürlük
Madde - 3 Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde - 4 Bu Yönetmelik hükümlerini Kurulun bağlı olduğu Bakan yürütür
Download

Yönetmelik