TROMBOSİT FONKSİYON
BOZUKLUKLARI
Uzm.Dr.Canan Uçar
Dr.Barış İlhan
Dinlenme sırasında dolaşımda
düz diskler halinde dolaşan
trombositler,damarı tek kat
halinde örten endotel
tabakasında bir hasar olunca
biraraya gelir ve trombosit
tıkacı oluştururlar.Buna PRİMER
HEMOSTAZ denir.
Trombosit adezyonu sırasında
von Willebrand
faktör(vWF),subendotel ile
trombositler
arasında,trombositin
glikoprotein Ib/IX kompleksi ile
subendotel matriks proteinlerine
aynı anda bağlanarak bir köprü
görevi görür.
Trombosit aktivasyonu
sırasında,trombosit membranından
araşidonikasit salgılanır;bunu
intraselüler prostaglandin(PG)
metabolitlerinin yapımı ve trombosit
granüllerindeki materyalin salınımı
izler.(SEKRESYON)
Granüllerdeki materyalin
salınımı(ADP,Ca,seratonin,lizozom ve
mikroperoksizomlar) çok sayıda
trombositin biraraya gelip birbirleri
arasında çarpraz bağ yapmasına
neden olur.(AGREGASYON)
Trombositler GP IIb IIIa
reseptörü aracılığı ile trombosit
tıkacı oluştururlar.Köprüleşme
molekülü fibrinojendir;ancak
vWF de bu reaksiyona katılabilir.
Agrege olmuş
trombositler,çeşitli enzim
komplekslerinin toplanması için
iyi bir yüzey oluştururlar ve önce
fibrin tıkacının ve daha sonra
trombinin oluşmasına katkıda
bulunurlar.
Trombositin bu prokoagülan
aktivitesi TROMBOSİT
FAKTÖR III olarak adlandırılır.
Herediter trombosit fonksiyon
bozukluklar, trombosit
fonksiyonlarının dört evresi olan
ADEZYON
SEKRESYON
AGREGASYON
PROKOAGÜLAN AKTİVİTE
nin hazırlanmasına ait
bozuklukları içerir.
TROMBOSİT FONKSİYON BOZUKLUKLARI
A-HEREDİTER BOZUKLUKLAR
B-EDİNSEL BOZUKLUKLAR
A-HEREDİTER BOZUKLUKLAR
1-PRİMER TROMBOSİT FONKSİYON BOZUKLUKLARI
***Trombasteni(Glanzman Hastalığı)
***Salınım reksiyonunda yetersizlik(Gri trombosit sendromu,Kaba granül
eksikliği,...)
*Trombopati(Trombosit faktör III yetersizliği)
2-TROMBOSİTOPENİ İLE BİRLİKTE OLAN TROMBOSİT FONKSİYON
BOZUKLUKLARI
***Bernard-Soulier sendromu
*Wiskott-Aldrich sendromu(X’e bağlı resesif,ekzema,trombositopeni ve
rekürran enfeksiyonlar)
*Diğerleri
3-ÇEŞİTLİ
*Herediter afibrojenemi
*Bağ dokusu herediter bozuklukları
*Diğerleri(Mukopolisakkaridozlar,Cheidak-Higashi sendromu,Barrtter’s
sendromu)
B-EDİNSEL BOZUKLUKLAR
***1-İLAÇLAR
2-HEMATOPOETİK SİSTEMİ İÇEREN
BOZUKLUKLAR
3-FİBRİN YIKIMI ÜRÜNLERİNİN
ARTIŞI İLE GİDEN BOZUKLUKLAR
4-ÜREMİ
5-DİĞERLERİ
İLAÇLAR
TROMBOSİT MEMBRAN RESEPTÖRLERİNİ BOZANLAR
Lidokain,prokain,isoproterenol,ampisilin,penisilin,dimenhidramin
,alkol,reserpin,imipramin...
PROSTOGLANDİNLERİ İNHİBE EDENLER
Asprin,indometazin,fenilbutazon,ibuprofen,naproksen,
furosemid,
verapamil,hidrokortizon,metilprednizolon,siklosporin A
TROMBOSİT FOSFODİESTERAZ AKTİVİTESİNİ İNHİBE
EDENLER
Kafein,dipiridamol,aminofilin,teofilin,vinkristin,vinblastin
BİLİNMEYEN MEKANİZMALARLA
Asetazolamid,etakrinikasid,klortetrasiklin,hidroksiklorokin,
dikumarol,nitroprussid,heparin
TROMBASTENİ(GLANZMAN HASTALIĞI)
Bu hastalarda ADP,kollajen,epinefrin,trombin
ve diğer ajanlarla trombosit agregasyonu olmaz
ve pıhtı retraksiyonu da eksiktir.
Trombositlerin kollajen ve subendotele
adezyonu ile trombositlerdeki şekil değişimi
normal biçimde gerçekleşir.
Salınım reaksiyonu normal veya hafif derecede
anormaldir.
Ana biyokimyasal bozukluk; membran
glikoproteinlerinden GP IIb IIIa’nın eksik veya
hatalı olmasıdır.Bunun sonucunda aktive olan
trombositlerde GP IIb IIIa heterodimeri tam
olarak oluşamaz;böylece trombosite yetersiz
düzeyde veya hiç fibrinojen bağlanamaz.
Sonuçta trombosit agregasyonu çok az olur
veya hiç olmaz.Trombosit agregasyonunun
olmaması trombosit faktör III ’ün de az
oluşmasına neden olur.
Hasta trombositlerin alfa
granüllerinde,fibrinojen dışında adesiv
proteinler normal miktardadır ve polimerize
olmuş fibrine yapışmaları normaldir.
Bu trombositler, fibrinojen dışındaki diğer
katyonik proteinler olan
FXIIa,IgG,IgM’i bağlayamazlar ve bu nedenle
FXI ve plazminojenin normal aktivasyonu tam
olarak başlayamaz.
Temel olarak Trombasteni(Glanzman Hastalığı)
iki gruba ayrılır:
Tip I: GP IIb IIIa belirgin biçimde
azalmıştır.Pıhtı retraksiyonu yoktur ve
fibrinojen, alfa granül içinde de ,membrana
bağlanmış halde de bulunmaz.
Tip II: GP IIb IIIa ,pıhtı
retraksiyonu,fibrinojen(gerek alfa granüllerde
gerekse membrana bağlı olarak)vardır;ancak
normalin altındadır.
KLİNİK BULGULAR
Otozomal resesif kalıtımla geçen bu hastalıkta
homozigot olanlarda purpurik tipte
kanama,epiktaksis,menoraji,diş eti kanaması ve
ayrıca peteşiler yerine jeneralize ekimozlar
görülür.Spontan kanamalar çoğu hastada hafif
olmakla birlikte,diğer fonksiyon bozukluklarının
aksine ağır olabilir.Hemartroz ve kesi sonrası
hematom oluşumu nadirdir.Travma veya
ameliyat sonrası kanama ağır olabilir.
Heterezigotlar ise genellikle
asemptomatiklerdir.Laboratuvar bulguları ise
genellikle normaldir.Bazılarında pıhtı
retraksiyonu azalmış olabilir.GP IIb IIIa
konsantrasyonu ise yaklaşık olarak normalin
yarısı kadardır.
LABORATUVAR BULGULARI
Glanzman Hastalığında kanama zamanı
uzamıştır,pıhtı retraksiyonu
yoktur.ADP,kollajen,epinefrin,trombin ile
agregasyon olmaz.Trombosit sayısı
normaldir;ancak periferik yaymada dağınık
biçimde oldukları ve küme yapmadıkları görülür.
PT normal , aPTT normal veya uzamış olarak
bulunur.Ristosetin veya sığır F VIII ile
reversibl olarak agrege olurlar.
TEDAVİ
Özgün bir tedavisi yoktur.Kortikosteroidler
veya nonspesifik önlemler etkisiz
kalmıştır.Taze kan veya trombosit
süspansiyonları verilerek geçici bir düzelme
sağlanabilir;ancak transfüzyon alan hastalarda
glikoproteinlere özgün olan bazı otoantikorlar
saptanmıştır.Bu nedenle bu antikorlar vericinin
normal trombositlerinde de trombastenik
bozukluğa neden olur.Trombosit
transfüzyonu,alloimmünizasyonun engellenmesi
için sadece ciddi kanamalarda yapılmalıdır.
TROMBOSİT SALINIM EKSİKLİĞİ
Normal trombositlerde 4 çeşit granül vardır.
1-ALFA GRANÜLLER:Trombosit kaynaklı
büyüme faktörü,fibrinojen ve plazmada
bulunan çok sayıda protein
2-DELTA GRANÜLLER
ADP,ATP,seratonin,kalsiyum,pirofosfat
3-LAMBDA GRANÜLLER:Küçük veziküler
lizozomal enzimler
4-MİKROPEROKSİZOMLAR:Peroksidaz
aktivitesi içerirler.
ALFA GRANÜL EKSİKLİĞİ
(GRİ TROMBOSİT SENDROMU)
OD kalıtımla geçtiği
düşünülmektedir.Bu hastalarda alfa
granül yoktur;ancak çok sayıda
vakuol ve alfa granül prekürsörü
olduğu düşünülen küçük granüller
vardır.
Trombositlerin alfa granüllerinde trombosit
faktör 4 (TF4), beta tromboglobülin
(BTG),fibrinojen,vWF,FV,fibronektin ve
trombospondin içerikleri belirgin biçimde
azalmıştır;ancak albümin ve IgG miktarları
normaldir.Bozukluğun kemik iliğindeki
megakaryositlerde sentezlenen sekresyon
proteinlerinin alfa granüllerine taşınamaması
olduğu düşünülmektedir.
Bu hastalarda ayrıca kemik
iliğinde fibrozis de
gelişebilir.Bunun nedeni,normal
kişilerde alfa granüllerde
depolanması gereken trombosit
kaynaklı büyüme faktörünün
doğrudan doğruya kemik iliği
stromasına salgılanması olabilir.
SEMPTOMLAR
Hayat boyunca devam eden hafif
bir kanama diyatezi vardır.
LABORATUVAR BULGULARI
Kanama zamanı uzamıştır.Hafif ya da orta
derecede trombositopeni vardır.Wright
boyası ile yapılan periferik kan yaymasında
trombositlerin granül eksikliğine bağlı olarak
gri renkte görülmesi(hayalet görüntüsü) ana
özelliktir.Ayrıca trombositlerim çapları orta
derecede artmıştır.
TEDAVİ
Desmopressin Asetat veya ciddi
kanamalarda trombosit
süspansiyonu verilebilir.
KABA GRANÜL HASTALIĞI
(DELTA GRANÜL HASTALIĞI)
Kaba granüllerin içerdiği
ADP,ATP,kalsiyum,pirofosfat ve seratonin
trombosit sekresyonu başladığında
salgılanır.Bunlardan ADP primer trombosit
cevabının yayılmasında ve hemostatik tıkacın
büyümesinde görev yapar.Normal bir kaba
granülde ATP/ADP 2/3 iken,kaba granül
eksikliğinde 3/1 veya daha büyüktür.
Kaba granüllerin içerdiği
maddelerden seratonin zayıf bir
trombosit agonistidir.Diğer
maddelerin görevleri tam olarak
bilinmemektedir.
Bu hastaların bir kısmında albinizm vardır.
Albinizm ve kaba granül eksikliği ile birlikte
olan 2 önemli sendrom vardır:
CHEDİAK HİGASHİ SENDROMU
Parsiyel okülokutanöz albinizm,sık tekrarlayan
piyojenik enfeksiyonlar,kan hücrelerinin
çoğunda ve diğer bazı hücrelerde dev lizozomal
granüller
HERMANSKY PUDLAK SENDROMU
Okülokutanöz tirozinaz pozitif albiniz, monosit
ve makrofajlarda seroid benzeri inklüzyon
cisimleri
SEMPTOMLAR
Hafif veya orta derecede
kanama diyatezi vardır.Kolay
morarma,diş eti
kanaması,menoraji,operasyon
veya travma sonrasında aşırı
kanama görülebilir.
LABORATUVAR
Trombosit sayısı ve morfolojisi
normaldir.Kanama zamanı ise
genellikle uzundur.
TEDAVİ
Kriyopresipitat ve desmopressin
asetat ile kanamalar çoğu hastada
kontrol edilmiştir.Gerekirse
trombosit transfüzyonu
verilebilir.Menorajiler için oral
kontraseptifler kullanılabilir.
BERNARD-SOULİER SENDROMU
Bu hastaların trombositleri zedelenen
damarın subendotel tabakasındaki veya
plazmadaki vWF ile ristosetin
eklendiğinde reaksiyon
vermezler;böylece primer hemostaz
oluşamaz.
Von Willebrand faktör,trombosit yüzeyine iki
ayrı reseptöre bağlanır:
1-Ristosetin varlığında sialik asitten zengin olan
GP Ib’ ye
2-Trombositler trombosit agonistleriyle
uyarılınca GP IIb IIIa’ ya bağlanır.
GP IIb IIIa’ya bağlanan vWF’ ün fizyolojik
fonksiyonı tam olarak bilinmemektedir.Ancak
GP Ib trombositlerin ana adezyon molekülüdür.
Otozomal resesif gösteren bir
hastalık olan Bernard-Soulier’ de
GP Ib ekspresyonu yoktur.
LABORATUVAR
Genellikle karakteristiktir.Trombositopeni
düzeyi değişkendir ve bazı hastalarda zaman
zaman flüktüasyon gösterir.Kanama zamanı
uzundur.(Genellikle 20 dakikadan fazla)Pıhtı
retraksiyonu,ADP,kollajen,trombin,epinefrin ile
trombosit agregasyonu normaldir.Sığır vWF ve
ristosetin ile agregasyon yoktur.
Periferik kan yaymasında sıklıkla
hiperagregasyon yapma eğilimi gösteren dev
trombositler görülür.
TEDAVİ
Etkili tedavisi
yoktur.Kortikosteroidler ve
splenektomi
etkisizdir.Trombosit
transfüzyonun etkileri sistemli
biçimde çalışılamamıştır.
SEMİNERİMİZ SONA ERMİŞTİR
HEPİNİZE BİZLERİ DİNLEDİĞİNİZ İÇİN
TEŞEKKÜR EDİYORUZ
Download

trombosit fonksiyon bozuklukları