KOLON TÜMÖRLERİ
• Tüm kanserlerde erkeklerde 3.
• Kadınlarda ise 2. sıklıkta görülen
kanserlerdir.
• Genellikle sinsi bir seyri vardır.
• Özellikle rektal kanama şikayetinin hemoroide
bağlanıp endoskopik muayenenin ihmal edilmesi
durumunda hastalık ancak ileri evrelerinde
tanınabilmektedir
• En çok 50-75 yaşları arasında görülür.
Kanser en çok sol kolonda yerleşir.
KALINBAĞIRSAK TÜMÖRLERİ
• Rektosigmoid bölgede %55-60
• Çıkan kolon ve çekumda %15-20
• Transvers kolonda %5-10
• İnen kolonda %10-15 oranında görülür
NEDENLERİ
• Ailevi faktörler(kalıtım)
• İltihabi bağırsak hastalıkları (ülseratif
kolit ve crohn)
• Çevresel ve beslenmeye ait faktörler
(yağ, posadan fakir beslenme … vs)
YAYILIM
•
Direkt invazyon
•
Lenfatik yol
•
Hematojen yayılım
•
İmplantasyonla yayılım şeklinde
olmaktadır.
BELİRTİLER
• Sol kolon tutulumunda ileus bulguları
(bağırsak tıkanması) gelişebilir.
• Her düzeyde tümörlerde makattan
kanama ve kansızlık(anemi) şikayeti
olabilir.
Sağ Kolon:
-Kilo kaybı
KOLON KANSERİ BELİRTİLER
-İştahsızlık
-Bulantı
-Kusma
-Anemi
-Palpe edilebilir
kitle
-Ağrı(göbeğin
üstünde orta hatta)
Sol Kolon
-Rektal kanama
-Bağırsak
alışkanlığının
değişmesi
-Tenesmus
-İntestinal
obstrüksiyon
-Ağrı(göbeğin altında)
• Rektal muayene
TANI
• Proktosigmoidoskopi
• Biyopsi
• Kolonoskopi
KOLONOSKOPİ
Kalınbarsak ( Kolon ) –Rektum ve Anüs
hastalıklarının incelenmesinde kullanılan Endoskopik
yöntemlerden en önemlisidir.
Resim 1 ve 2 Normal Kolonoskopik
Görünüm
KOLON KANSERİ ŞEMATİK RESİM
KOLON CA 1
KOLON CA 2
KOLON CA 3
TEDAVİ
CERRAHİDİR
• Sağ Hemikolektomi: Çekum,çıkan kolon ve
transvers kolonun sağ kısmı
• Transvers Kolektomi: Transvers kolonun
ortasındaki lezyonlar.
• Sol Hemikolektomi: Transvers kolonun sol
yarısındaki Tümörler ile inen kolon
tümörlerinde
REKTOSİGMOİD SEGMENTE UYGULANAN
CERRAHİ GİRİŞİMLER
• Anterior rezeksiyonla birlikte primer anastamoz:
Terminal rektum dışındaki kanserlerde uygulanır.
• Abdominoperineal rezeksiyonla birlikte kalıcı
kolostomi: Anüs ve rektumun terminal kısmındaki
kanserlerde uygulanır. “Miles ameliyatı” da denir.
• Segmental rezeksiyon ile birlikte anastomoz ve
geçici kolostomi yapılması. Daha sonra yeniden
anastomoz.
Hemşirelik Tanıları
• Bulantı ve iştahsızlık ile ilişkili, dengesiz beslenme
ve vücut gereksinimlerinden az besin alma
• Kusma ve dehidratasyonla ilişkili sıvı volüm eksikliği
riski
• Ameliyat ve kanser tanısı ile ilişkili anksiyete
• Tanı, ameliyat ve taburculuk sonrası bakıma yönelik
bilgi eksikliği ile ilişkili terapötik planın etkisiz olma
riski
Hemşirelik Tanıları
• Cerrahi insizyon, stoma oluşturulması ve stoma
etrafına fekal kontaminasyon olması nedeniyle deri
bütünlüğünde bozulma
• Kolostomi ile ilişkili beden imajında bozulma
• Beden imajındaki ve öz-algıdaki değişimler ve
ostomi varlığı nedeniyle yetersiz seksüel düzen
Olası komplikasyonlar
•
•
•
•
•
Periton içi enfeksiyonlar
Kalın bağırsağın tamamen tıkanması
Gastrointestinal kanama
Bağırsak perforasyonu
Peritonit, abse ve sepsis
STOMA NEDİR:
STOMA NEDİR:
• Yunancadan gelen
bir kelime olup
“açıklık”
veya “ağız” anlamına
gelir.
STOMA
Barsak stoması,barsağın
ağızlaştırıldığı yapay bir açıklıktır.
Normalde; Stoma nemli,
ağzımızın iç kısmı gibi
kırmızıya yakın parlak
pembe renkte olup, dışa
doğru çıkıktır ve
dokunulduğunda ağrı
duyusu yoktur.
• Stomalar geçici ve kalıcı olabilir.
• Geçici stomalar adından da anlaşılacağı
gibi stoma açılmasını gerektiren durum
ortadan kalkınca kapatılır.
• Kalıcı stomalar ise ömür boyu sürer.
BAĞIRSAK STOMALARI İKİYE
AYRILIR.
• Kolostomi: Ameliyat ile kalın barsağın
(kolonun ) karın duvarına
ağızlaştırlmasıdır
• İleostomi: İnce barsağın son kısmının
(ileum) karın duvarına
ağızlaştırılmasıdır
İLEOOSTOMİ
KOLOSTOMİ
KOLOSTOMİ TORBASI
KOLOSTOMİ
Ameliyat ile kalın
bağırsağın (kolonun )
karın duvarına
ağızlaştırılmasıdır.
Kolostominin başlıca
fonksiyonu, bağırsak
içeriğinin stoma
aracılığı ile dışarı
atılmasını
sağlamaktır.
KOLOSTOMİ
Kolostomiler genellikle kalın bağırsak
üzerindeki yerlerine göre;
•
Assenden (çıkan) kolostomi,
• Transvers (yatay) kolostomi,
•
Dessendan (inen) kolostomi ve
• Sigmoid kolostomi
olarak isimlendirilebilirler.
KOLOSTOMİ
Stomanın açıldığı
yere göre dışkının
kıvamı
değişmektedir.
Stoma anüsten ne
kadar uzakta ise
dışkı o derece
sıvıdır
KOLOSTOMİ BAKIMI
Boşaltımın sağlanması,
Stomanın değerlendirilmesi,
Kolostomi torbasının değişimi,
Kolostomi irrigasyonu,
Diyet,
Sosyal aktivite,
Kolostomiye ilişkin sorunlar
KOLOSTOMİLİ BİREYLERİN
KARŞILAŞABİLECEKLERİ
SORUNLAR VE ÇÖZÜMÜNE
YÖNELİK ÖNERİLER
KOLOSTOMİDE KARŞILAŞILACAK
FİZYOLOJİK SORUNLAR –I
• Gaz
• Koku
• Dışkı sızıntısı
• Cilt problemleri
• Yorgunluk
KOLOSTOMİDE KARŞILAŞILACAK
FİZYOLOJİK SORUNLAR –II
• Yorgunluk
• İştahsızlık, bulantı
• Hazımsızlık
• İshal/ Kabızlık
• Ağrı
KOLOSTOMİDE KARŞILAŞILACAK
PSİKOLOJİK SORUNLAR
• Beden İmgesinde değişme
• Depresyon
• Cinsel sorunlar vb. sorunlar yer
almaktadır.
SOSYAL SORUNLAR-I
• Kendini toplumdan kısıtlama ve soyutlama
eğilimindedir.
• Birçok sosyal aktiviteleri ameliyat sonrası
yapmaktan vazgeçmişlerdir.
• Bireylerin aile ilişkileri de etkilenmektedir.
• Ayrıca bireylerin iş yaşantılarının olumsuz
etkilendiği görülmektedir.
SOSYAL SORUNLAR-II
• Stomasının sızıntı ve kokuya neden olacağı
korkusuyla insanlardan uzak durur, içe
kapanır ve yalnız kalmak isteyebilir.
• Oysa stomalı bireylerin karşılaştıkları bu
sorunlar uygun bakım ile önemli ölçüde
azaltılabilmekte ve hatta zamanla tamamen
önlenebilmektedir.
KOLLOSTOMİLİ BİREYLERDE GENEL
BAKIM
DERİ BAKIMI
• Dışkıda bulunan bazı kimyasal maddeler nedeniyle
stomalı bireylerde bazı deri problemleri olabilir.
Bu problemler;
• Derinin tahriş olması,
• Kullanılan torbalara bağlı alerjik reaksiyonlar
• Egzama gibi deri hastalıklarıdır.
DERİ PROBLEMLERİNİ ÖNLEMEK
İÇİN
 Stoma çevresindeki derinin bakımının ılık su ve
yumuşak bir kağıt mendil veya gazlı bezle yapılması
gerekir.
 Torbayı çıkardıktan sonra stoma ve
silinmelidir.
çevresi
 Stoma ve çevresini sildikten sonra iyice
kurulanmalıdır.
YEME-İÇME-I
Stomalı bireyler istedikleri her şeyi
yiyebilirler.
Ancak beslenmenin iyi dengelenmiş
olması gerekmektedir.
YEME-İÇME-II
 Kilo kontrolünün sağlanması (Kilo değişimleri
stomanın stoma çapının büyümesi, stomanın içe
kaçması, stoma çevresinde fıtıklaşması gibi
komplikasyonlara neden olur)
 Şimdiye kadar hiç yemediği bir yiyeceği
deneyecekse bu yiyecekten az miktarda ve yanında
başka bir şey almadan deneyip sonucunu görmelidir.
İLEOSTOMİLİ BİREYLEDE İSE;
daha çok suya ve tuza
ihtiyaç duyarlar.
Çünkü ; Ostomi yolu ile normalden
daha çok su ve tuz kaybı
olur.
Bu nedenle birey
günde en az 2 litre su
içmelidir.
KABIZLIĞI ÖNLEMEK İÇİN
Stomalı bireyler düzenli olarak yemek
yemelidir.
Yedikleri sebze ve meyve miktarını
arttırmalıdır.
Hafif egzersizler yapmalıdır.
Kepekli yiyecekler de kabızlığı
önlemede yardımcı olur.
KOKU
• Stomalı bireylerin çoğu, stomalarından hoş olmayan
kokunun çıkacağı endişesini taşırlar.
• Günümüz teknolojisinde üretilen torbalar gaz ve
koku sorununu önemli ölçüde çözmektedir
• Stomalı bireyler kullandıkları torbayı iyi
yerleştirdiyse koku normalde dışarı çıkmaz, sadece
torbayı değiştirirken dışarı çıkar.
•
Filtreli torba kullanımı ve filtrelerin önerilen
sürede (genellikle 12 saatte bir) değiştirilmesi de
koku çıkışını engellemektedir.
KOKU
Beslenme de koku oluşumunu etkilemektedir
Koku oluşumuna neden olan yiyecekler
Balık, yumurta, soğan, sarımsak, yeşil sebzeler, salatalık,
peynir, lahana, karnabahar, kuru baklagiller
Kokuyu baskılayabilecek bazı yiyecekler yoğurt, yayık ayranı
ve nane şekeri
İSHAL
İshalde öncelikle nedeni bulmak önemlidir.
 Bazı yiyecekler,
 Bazı ilaçlar (örneğin antibiyotikler),
 İyi yıkanmamış sebze ve meyve,
 Temiz olmayan suyun içilmesi herkeste olabileceği
gibi stomalı hastada da ishale neden olabilir.
İSHAL DURUMUNDA-I
 Bol su içilmesi gerekir.
 Başka bir problem yoksa tuz alımı artırılır.
 İshal süresince dışkıyı sıvılaştıran yiyecek ve
içecekleri tüketmemeli (üzüm, üzüm suyu, yeşil
fasulye, bezelye, erik, baharatlı yiyecekler, bira,
alkollü içecekler, taze meyveler ve çikolata).
BANYO YAPMA VE GİYİNME
Stoma torbası takılı iken ya da torba
çıkartarak banyo yapılabilir.
Kolostomi
torbaları
suya
karşı
dayanıklı olup suda bile yapışık olarak
kalabilmektedir.
.
KOLOSTOMİLİ HASTALARDA
GELİŞEBİLECEK
KOMPLİKASYONLAR
Stoma komplikasyonlarının çoğu
• Stoma yerinin iyi seçilmesi,
• Stomanın çapının uygun olması ve
infeksiyon kontrolü ile önemli ölçüde
azaltılabilir.
Parastomal Herni
Stomanın retraksiyonu
Stomanın
prolapsusu
Stomanın nekrozu
STOMA
KOMPLİKASYONLARI
 Deri irritasyonu
 Stomanın Prolapsusu
 Stomanın nekrozu
 Stomanın Retraksiyonu
 Stomanın Kanaması
DERİ PROBLEMLERİ
Deri problemleri
• Stomalı hastalarda yaygın bir şekilde
görülmektedir.
• Stomalı hastaların yaklaşık olarak
dörtte üçünün deri problemleri
yaşadıkları belirtilmektedir.
Belirtileri
• Deri çevresinde kızarıklık,
• Nemlilik,
• Deri yüzeyinin sıyrılması,
• Döküntü ve renk değişikleridir.
Deri Problemlerine Yol Açan Başlıca
Faktörler
Stoma yerinin uygun seçilmemesi,
• Yanlış stoma tekniği,
• Kişide egzama gibi deri hastalıklarının olması,
• Stoma torbasının uygun yerleştirilmemesi nedeniyle
cilde sızıntı olmasıdır.
Deri Tahrişini Önlemek İçin;
Stoma çevresi tekniğine uygun olarak
temizlenmeli,
• Stomanın çapına ve tipine uygun torba
takılmalı,
• Gerektiğinde yara örtüsü ve koruyucu
kremler/ losyonlar kullanılmalıdır.
STOMA İSKEMİSİ VE
NEKROZU
• Stoma çevresinde bir miktar renk koyulaşması
(morarma) çoğu kez önemli değildir.
•
* Ancak stoma tümüyle koyu siyah renk aldığında
acil girişim yapılması gerekir
STOMA İSKEMİSİ VE NEKROZU
• İskemi ve nekrozun nedeni stomanın açıldığı barsak
bölgesinin kan dolaşımının engellenmesidir.
• Stoma iskemisi genellikle ameliyat sonrası erken
dönemde ortaya çıkar.
Bu nedenle ilk 24-72 saat içinde stomanın
rengindeki değişim yakından izlenmelidir.
STOMA İSKEMİSİ VE NEKROZU
İskemi ve Nekrozun Başlıca
Nedenleri
• Barsağın iyi mobilize edilmeyişinden doğan basınç,
• Ödemli stoma çevresine çok sıkı torba takılması,
• Gergin dikişler,
• İnferior mezenterik arterin bağlanmasını takiben stomanın
kan akımının azalması,
• Barsağın dar bir açıklıktan dışarıya alınması,
Tedavisinde
• İskemi venöz kaynaklı ise genellikle nekroza
dönüşmeden kendiliğinden düzelebilir.
• Kendiliğinden düzelmeyen durumlarda ve arteriyel kaynaklı
iskemi / nekrozlarda cerrahi revizyon gerekir.
STOMA RETRAKSİYONU
Stoma retraksiyonu, stomanın geriye, karına doğru
kaçmasıdır.
•
•
Özellikle kolostominin erken dönemdeki
komplikasyonlarının en önemlilerindendir.
Görülme olasılığı % 1-8 arasındadır.
• Stomanın tümüyle karın içine kaçması acil cerrahi
girişim gerektirir.
STOMA RETRAKSİYONU
Nedenleri
• Kolonun yetersiz mobilizasyonu sonucu stoma
üzerindeki sürekli gerilme,
• Ameliyattan önce uygulanan radyoterapinin
mezenterde oluşturduğu kısalma,
• Loop kolostomilerde barsağı dışarıda tutan baget
veya silikon çubuğun çok erken alınması,
• Ameliyattan sonra kilo alma
PARASTOMAL İNFEKSİYON
• Stoma çevresindeki iltihaplanma anlamına gelir.
• Stoma çevresindeki iltihap, barsağın deriden
ayrışmasına yol açar.
• Uygun cerrahi teknikle dışkının stoma çevresine
bulaşmasının önlenmesi infeksiyon oranını azaltır.
Nedenleri
• Barsak içeriğinin parastomal alana bulaşması,
• İskemi,
• Retraksiyon,
• Stomanın insizyona çok yakın açılması,
Tedavisi
• Günde birkaç kez pansuman yapılması,
• Nekrotik dokuların temizlenmesi,
• Barsağın etrafına antiseptikli gaz
bezlerinin sarılması ile infeksiyon
tedavi edilir.
Kanama
• Stomanın temizlenmesi sırasında bir miktar kanama
normaldir.
•
Erken ameliyat sonrası dönemde kanama, cerrahi
sırasında kanama kontrolünün iyi yapılmamasından
kaynaklanır.
• Bu nedenle hastanın özellikle erken ameliyat sonrası
dönemde kanama yönünden izlenmesi son derece
önemlidir.
Kanamanın Diğer Nedenleri
• Travma,
• Stomayı sert bir şekilde temizleme,
• Torbanın çapının dar olması,
STOMA STENOZU
• * Genellikle ameliyat sonrası geç
dönemde görülen bir komplikasyondur.
• Sıklıkla stomanın iç çapının daralması
şeklinde görülür.
Nedenleri
• Stoma kenarlarının yetersiz beslenmesi
sonucu gelişen retraksiyon ve çevresel
bağ dokusunda artış,
• Stomal açıklığın çok ufak oluşu ve iyi
mobilize edilmeyen barsağın
retraksiyonu
• Stoma çevresinde gelişen infeksiyon
sonucu oluşan fibröz doku artışıdır.
Tedavisinde
• Stenozların çoğunda gaita yumuşatıcılar,
• Parmakla ya da bujilerle stomanın dilatasyonu
• Dışkının boşalmasının sağlanması gibi yöntemleri
yeterlidir.
• Ayrıca lokal anestezi altında plastik onarım,
• Nadiren de stoma yerinin değiştirilmesi cerrahi
tedavi yöntemleri arasındadır.
STOMA FİSTÜL
• Transstomal fistül: Genellikle ileostomilerde , stoma
bakımı sırasındaki travmalarla oluşur. Tedavisi
cerrahidir.
• Peristomal fistülde: Bol miktarda barsak salgısı
bulunur ve genellikle fistüle yol açan dikişin alınması
ile düzelir.
• Visserokütanoz fistül: Fasyaya ya da peritona
koyulan tespit dikişin barsak lümenine girecek şekilde
konulması ya da sonradan barsak lümenine yapışması
ile oluşur.
Stomal Fistül Tedavisi
Cerrahidir
• Fistüllü barsak kısmı çıkartılır ve
stoma yenilenir.
• Fistülden gelen akıntı stoma
çevresinde dermatite yol açabilir
• Ostomi torbasının cilde yapışmasını
engeller.
BARSAK TIKANMASI
• Barsak Tıkanmasına Yol Açan Durumlar;
• Barsak duvarında oluşan yapışıklıklar,
• Tümörün tekrarlaması,
• Dışkı sertleşmesi,
• Parastomal alanda ince barsakların sıkışmasıdır.
STOMA PROLAPSUSU
• Prolapsus, barsağın stoma yoluyla dışarı doğru aşırı
derecede sarkmasıdır.
•
Genellikle ameliyattan aylarca sonra ortaya çıkar.
Nedenleri
• Stomanın geniş bir açıklıktan yapılması,
• Stomanın karın duvarına iyi sabitlenmemesi,
• Bebeklerde zayıf karın fasyası,
• Karın içi basıncın arttığı durumlar (kabızlık,
öksürük, ağır kaldırma, zorlayıcı
egzersizler) bulunmaktadır.
Tedavisinde
• Prolapsus küçük ise barsak yerine
konur.
• Stomal prolapsus aşırı derecede
büyümüşse, stoma torbasının
yapıştırılmasını engelliyor ve irrigasyon
yapmak güçleşiyor ise cerrahi tedavi
uygulanır.
PARASTOMAL HERNİ
• Parastomal herniler stomanın çevresinde
oluşan fıtıklardır.
• Parastomal herni önemli bir geç
komplikasyondur.
PARASTOMAL HERNİ
Parastomal Herni
• Parastomal herni barsak tıkanıklığı ve
strangülayon (barsak düğümlenmesi)
riski taşıdığı için önemlidir.
• Parastomal herni vakalarının çoğu
transvers loop kolostomiyi takiben
yaşlı kişilerde görülmektedir.
Parastomal Herni Nedenleri
• Fasyadaki açıklığın aşırı geniş olması,
• Barsağın rektus kası dışından dışarıya alınması,
• Zayıf karın duvarı,
• Karın içi basıncın artması (kronik öksürük),
• Abdominal insizyondan stoma açılması,
• Peristomal infeksiyon,
• Şişmanlık,
• Beslenme bozukluğu,
• Ameliyattan sonra gelişen sepsis.
Parastomal Herni Tedavisi
• Parastomal herni cerrahi yöntemle tedavi
edilir.
• Herni gelişimini kolaylaştırıcı risk
faktörlerini azaltıcı önlemler alınmalıdır.
Bunlar;
•
Üst solunum yolu infeksiyonlarının
önlenmesi,
•
Kronik öksürüğün tedavisi,
•
Öksürürken stoma bölgesinin üzerine
ellerin konularak desteklenmesi gibi.
Download

KOLON TÜMÖRLERİ