Epidemiyolojik Veri
Kaynakları
Öğr. Gör. İlgün ÖZEN ÇINAR
VERİ:
Bir olayı incelemek, bir olayı aydınlatmak,
bir gerçeği ortaya çıkarmak herhangi bir
konuda karara ya da sonuca varmak
amacıyla toplanan ham materyal olarak
tanımlanabilir.
Veri toplamanın Amaçları
a)
Sağlıkla ilgili herhangi bir konuda planlı, standart ve
tarafsız biçimde bilgi toplamak
b) Bu bilgileri hizmet amacı veya epidemiyolojik
araştırmalar için kullanmak üzere depolamak
c)
Toplanan bilgilerin yardımı ile aşağıdaki konularda
araştırmalar yapmak:
*Sağlık kurumlarına başvuruların, nedenlerine, ve kişi-yer
zaman özelliklerine göre tanımlama
*Toplumun sağlık sorunlarını ve nedenlerini saptama
*Kaynakların belirlenerek önceliklerin saptanması ve hizmet
planlaması
Sunulan sağlık hizmetlerinin etkinliğini değerlendirme
*Sunulan hizmetlerin denetlenmesi ve eğitim programları
Veri Kaynaklarının Genel Özellikleri







Konu ile ilgili bilgileri kapsayacak biçimde basit, kolay,
anlaşılabilir şekilde düzenlenmeli
Veri kaynağındaki bilgilerin sıralaması düzenli olmalı ve
ilgili konular birbirini izlemeli
Veri kaynağının kapsadığı bilgiler eksiksiz kaydedilmeli
Bulgu, tanı, tedavi ve izlemeye ilişkin bilgiler eksiksiz
kaydedilmeli
Rutin kayıtlar kesintisiz ve sürekli kaydedilmeli
İyi bir şekilde dosyalanmalı ve yeterli süre saklanmalı
Toplanan veriler amaçları dışında kullanılmamalı
Verilerde Hata Kaynakları
1.
Veri kaynağından, yani bilgiyi veren
kişiden kaynaklanan hatalar (İletişim
güçlükleri,hafıza faktörü, yanlış bilgi verme, yanıtlamama)
2.
Veri toplama formundan kaynaklanan
hatalar(Soruların hazırlanma sunuş kapsam ve bilgi
sıralaması)
3.
Veri toplayan kişiden kaynaklanan hatalar
(Tecrübe, demografik özelliği,davranışı, sorma biçimi, ses tonu,
doğru kaydetme)
Verilerin Hatalarını Azaltma Önlemleri

Araştırmanın amacı hakkında bilgi ve güvence
verme

Veri toplanacak formların ön-denemeleri

Veri toplayacak personelin eğitimi

Personelin ön denemsi

Personelin uygulama esnasında denetimi

Veriler elde edildikten sonra yapılacak işlemler
Veri Kaynaklarının Sınıflandırılması
I Nüfusa ilişkin Kayıtlar

Nüfus sayımları

Periyodik nüfus tespitleri
II Sağlık Düzeyini Değerlendirmeye İlişkin Veri Kaynakları
a.
Hayati olayların kayıtları
b.
Hastalık kayıtları
1. Hastalık kontrol çalışmaları
*Hastalık bildirimleri
*Yüksek risk gruplarında vaka bulma (sürveyans)
Çalışmaları
2. Çeşitli kuruluşların sağlık kayıtları
*Sağlık ocağı, AÇS merkezleri katırları
*Hastane kayıtları
*Askeri kuruluşların kayıtları
*Sigorta sağlık kayıtları
*İşyeri sağlık kayıtları
*Okul sağlık kayıtları
*Muayenehane kayıtları
3. Sağlık araştırmalarının kayıtları
*Anketler
*Klinik muayene- laboratuar inceleme kayıtları
*İzleme formları
III Diğer Kayıtlar
Sağlık Bakanlığı, Sağlık Müdürlüğü, Sağlık Grup Başkanlığı
Hayati Olayların Kayıtları
Ölüm ve doğumların kayıt amacı:
a)
Vatandaşlıkla ilgili tüm işlemlerin doğru ve
kesin bir yasal dayanağa göre yapılmasını
sağlama
b)
Sağlık düzeyini, değişimleri belirleme ve
planlamalar yapmak için
c)
Toplumun genel yapısı, doğurganlık, ölüm
düzeyleri,beklenen yaşam süresi hakkında bilgi
elde etmek
Hayati olaylara ilişkin kayıtların yararlı
olabilmesi için:






Tüm hayati olaylar sürekli ve eksiksiz kaydedilmeli
Kayıt formundaki tüm sorular yanıtlanmalı, tüm bilgiler
kaydedilmeli
Formdaki bilgiler doğru olmalı
Kaydedilen olaylar belirtilen süre içinde ilgili kuruluşa
bildirilmeli
Formlardaki bilgiler, yanıtlar gizli tutulmalı amaç dışında
kullanılmamalı
Ölümle ilgili formlarda ölüm nedeninin doğru
saptanmasında çaba harcanmalı
Kayıt Birleştirme
Farklı kurumlarda veya aynı sağlık
kurumunda farklı nedenlerle tutulan çeşitli
kayıtlardaki sağlıkla ilgili bilgilerin tek bir
kayıtta
toplanması
işlemine
“kayıt
birleştirme” adı verilir. Bilgiler bütünlük
kazanır ve araştırmaların yapılamasında
daha yararlı olur.
Download

Epidemiyolojik Veri Kaynakları