KADIKO?Y-5:Layout 2
1/22/15
1:21 PM
Page 1
HABER
23 - 29 OCAK 2015
5
Hrant’ın ‘Atlantis Uygarlığı’
HRANT DİNK HÂLÂ YETİM!
Kadıköy’de anıldı
GAZETEC-yazar Hrant Dink
öldürülmesinin 8. ylnda Kadköy’de
anld. Halklarn Demokratik Kongresi
(HDK) Kadköy Meclisi’nin çars ile 20
Ocak Sal akam Altyol’da bir araya
gelenler Bahariye Caddesi’ne yürüdü,
oturma eylemi yapt. Burada yere siyah
bayrak seren kitle Hrant Dink’in fotoraf
yaptrlm narlar bayran üzerine
yerletirdi, mumlar yakt. Sessiz ekilde
oturma eylemi gerçekletirilirken,
Ermenice ezgiler dinletildi. Çeitli
konumalarn ardndan kitle önce
Mehmet Ayvalta Meydan’na ardndan
da Kadköy Çars’na yürüyerek Kilise
Meydan’ndaki Ermeni Kilisesi’ne ulat.
Anma, kilise önünde gerçekletirilen
müzik dinletisi ile sonlandrld.
Birileri nefret etti,
BİRİLERİ ÖLDÜ!
● Semra ÇELEB
“Aldlar bir sabah biz 13 çocuu... Gedikpaa’dan yürüyerek Sirkeci’ye... Oradan vapurla Haydarpaa’ya... Haydarpaa’dan
trenle Tuzla stasyonu’na... stasyondan da
bir saat yürüyerek, göl ile denizi kenarlayan
geni ve uçsuz bucaksz düz bir araziye götürdüler.”
öyle anlatyordu Hrant Dink bir yazsnda, 12 arkadayla birlikte Gedikpaa Ermeni Yetimhanesi’nden Tuzla’ya giden yolculuklarnn balangcn. O
yolculuun sonunda kendilerine bir yetimhane deil yuva ina eden ‘ilk amele grubundan’ Hrant’n, sonradan en büyük hayali, devletin ellerinden ald bu yuvay yeniden yetimlere, yoksullara verebilmekti ama
olmad…
Gazeteci-yazar Hrant Dink’in srtndan
vurularak öldürülmesinin üzerinden tam 8
yl geçti. Cinayetin gerçek sanklar hâlâ
yarg önüne çkarlmad. Ailesi, dostlar ve
sevenleri adaletin peinde geçirdikleri bu
uzun yllar boyunca Hrant’n çocukluunu
geçirdii o yetimhaneyi de hiç unutmad,
ancak o tarihi yer için yaplan tüm giriimler
sonuçsuz kald.
GEDKPAA’NIN BETONLARI
imdi metruk bir halde kaderini bekleyen
Tuzla Ermeni Çocuk Kamp, Dink’in yaamnda önemli bir yer tutuyor. Hikâyenin balangc
1950’li yllara kadar uzanyor.
O yllarda Gedikpaa Ermeni Protestan
Kilisesi’nin alt kat yetimhane olarak kullanlyor. Önceleri yetimhanede dört-be çocuk barnrken, bu say ksa sürede altmlara ulayor.
stanbul Ermeni Vakflar’nn internet
sitesinde yazlana göre Gedikpaa’nn souk
beton duvarlar, Tuzla’ya tanma nedenlerinin banda geliyor:
“Kilisenin beton bahçesinde kn zaman iyi-kötü geçerdi. Ancak gidecek bir
yeri olmayan yetim çocuklar için, uzun, scak yaz günlerini geçirebilecekleri bu beton bahçeden baka bir mekân yoktu. Kavurucu günein altnda, o betonun üzerinde
kouur dururlard. Yazn köyüne gidebilen
çocuklar ise Ermeniceyi unutmu olarak
geri gelir, her ders ylnda yeniden baa
dönmek gerekirdi. Çocuklar için yazlar iyi
B
Hrant Dink, çocukluunu geçirdii Tuzla
Yetimhanesi’nde daha sonra yöneticilik yaptı.
(Sada) Ei Rakel ve arkadalarıyla...
● Gökçe UYGUN
ESASEN bir ‘nefret cinayetinin hedefi olan
Hrant Dink’in katlediliinin 8. ylnda, sizleri
nefret suçlarna dair bir kitapla tantrmak
istiyoruz; “Biz de nsanz Yavrum Ya!”
Alt bal “Nefret Suçlar: Vakalar, Tanklklar”
olan kitap, aslnda gazeteci-yazar Esra
Açkgöz ve akademisyen Hakan Alp’in
“Nefret” adl belgeselinin kitaplatrlm hali.
Esra Açkgöz ve Hakan Alp, letiim
Yaynlar’ndan çkan bu kitapta, kimliklerine
veya insani bir özelliklerine kar nefret
duyulan, bu nefretle seferber olan gruplarn
ayrmclna hatta saldrsna maruz kalan
insanlarn hikâyelerini ve bu nefretle ba etme
mücadelelerini anlatyor.
ACI ÖYKÜLER…
Türkiye’de nefret suçlar üzerine en kapsaml
sözlü tarih çalmas olan kitapta, bu alandaki
çalmalaryla tannan akademisyenler Prof.
Dr. Yasemin nceolu ve Prof. Dr. Melek
Göregenli’nin aydnlatc makaleleri bulunuyor.
Kitaptaki 5 ehirden 10 hikâye özetle öyle;
Askerde öldürülen Ermeni genç Sevag
Balkç... “Saç uzun, lens takyor” diye
saldrya urayp öldürülen Aykut Alc...
Cezaevlerindeki “teröristlerin” haklarn
savunuyor diye linç saldrsna urayan
avukat Behiç Aç...
Bir protestoda panzere çkt için babakann
“Kadn mdr, kz mdr” sözlü tacizine ve
sonrasnda polis iddetine maruz kalan Dilat
Akta...
Kuzeni askerde öldürüldüü gün, srf Kürt
olduu için “terörist” denilerek linç giriimine
maruz kalan inaat içisi Fevzi Çelik...
“Roman” olduu için linç güruhlarna hedef
olan Koca ailesi... Hristiyanl seçtii için
ölüm tehditleri alan hsan Özbek...
Cinsel kimliinden dolay aabeyi tarafndan
ikenceye urayan, öldürülmek istenen
Öykü... Mara katliamn yaayan Sevim
Polat... Bedensel engelinden ötürü ayrmcla
urayan afak Pavey...
NEFRETN FARKINDA DELZ!
Esra Açkgöz, nefret söyleminin, ne yazk ki
Türkiye’de pek çok insann ortak olduu
ancak bunun farknda bile olmad bir durum
olduuna dikkat çekiyor.
Hakan Alp da “Amacmz ‘öteki’ olma
temelinde dlama pratiine maruz kalm
olabildiince farkl kimliklere ses verebilmekti.
Bu konularda atlacak en önemli adm, Nefret
Suçlarnn uluslararas standartlarda ceza
kanunlarna girmesidir” diyor.
vakit geçirebilecekleri uygun bir mekân yaratma düüncesi böyle dodu.”
Kilise vakfnn yöneticileri, Tuzla’da
bulduklar bir arazinin kamp için en uygun
yer olduuna görür görmez karar verdiler.
Bombo, yemyeil bir aland buras. Deniz
ile kamp sahas arasnda hiçbir ey yoktu.
1962 ylnn Kasm aynda, Tuzlal Sait
Ev bittikten sonra ilk i, balkonda fotoraf çektirmek oldu
Durmaz’dan araziyi satn alarak kilise adna tescil ettirdiler. Vakflar Genel Müdür- lard. Sonra o mutlu gün geldi. O bombo eski sahibine geri verilmesini istedi. Dört yl sülüü ve Valiliin verdii özel izin belgele- arazinin kazlan, eilen topraklar üzerinde ren davann sonunda, mahkeme, kamp arazisiri de tamamd. Yani her ey yetkili merci- bir bina yükseldi. Artk kendi elleriyle yap- nin vakfn elinden alnp eski sahibine verilmetklar bu yuvada hep birlikte kalyorlard. sine karar verdi. Böylece, Sait Durmaz, 1962
lerin onay çerçevesinde yapld.
Bu rüya 21 yl sürdü. Bu süre içinde, Tuzla ylnda bo olarak satt araziyi, be kuru ödeÜÇ YIL ÇALITILAR
Ermeni Çocuk Kamp’ndan, kimse- meden, üstünde kurulu olan kamp tesisleriyle
Gedikpaa’dan Tuzla’ya giden 8siz ve yoksul 1500 çocuk yarar- birlikte geri ald. Zaman içinde birkaç kez daha
12 ya arasndaki çocuklar, o
land. Hrant Dink, bandan el deitiren kamp, u anda terk edilmi ve habombo araziyi yuvaya çevirdi.
Gazeteci-yazar
sonuna o rüyay yaayanlar- rap bir vaziyette. Vakfn 2000’li yllarda ve 27
Tam üç yl gece gündüz çalbiriydi: “Sekiz yam- Austos 2011 tarihli kararname kapsamnda
an çocuklar arasndaki
Hrant Dink’in temeline dan
da gittim Tuzla’ya. Tam yapt iade bavurularnn da tümü reddedildi.
Hrant, o günleri bir yazsnda öyle anlatyordu:
harç kattığı, çocukluğunu 20 yl oraya emek verdim. Eim Rakel’i ora“O zamann Tuzla’s
Kampın her
geçirdiği, eşi Rakel’le da tandm. Birlikte bübugünkü gibi zenginleköesinde Hrant
dük. Orada evlenrin ve bürokratlarn vilDink’in izi var
tanıştığı ve yıllar sonra yü
dik. Çocuklarmz oralalaryla dolu bir mekân
deil... nce kumlu, ba- yöneticiliğini yaptığı Tuzla da dodu… 12 Eylül’den sonra kampmzn
kir bir deniz kenar ve
denizden kopma bir göl Ermeni Çocuk Kampı, kendi müdürünü ‘Ermeni militan yetitiriyor’ suçlaparças... Uçsuz bucaksz
deyişiyle ‘Atlantis
masyla içeri aldlar.
arazide bir iki ev, tek tük
Uygarlığı’ metruk bir Haksz bir suçlamayd.
incir ve zeytin aaçlar ve
birimiz Ermeni milihendek kenarlarna serpilmi
halde kaderini tanHiç
lar olarak yetitirilmedikenli böürtlen çallar... Ve
mitik. Basz kalan kampn ve
artk... Bir de bizim kurduumuz
bekliyor… yetim
hanenin kapanmamas için “EMEM HELAL ETMYORUM”
Kzlay çadrlar...
Türkiyeli bir Ermeni olarak bu corafgörevi bu kez ben ve oradan yetien
8 ila 12 ya aras biz 13 çelimsiz
yada yaayan halklarn kardelii için heyiçin yazlar Gedikpaa Yetimhanesi’nin be- arkadalarm üstlendik.”
ELLERNDEN ALINDI
besinde pek çok proje bulunan Hrant
ton bahçesine mahkűm olma sona ermiti...
Bir süre kampn yöneticiliini yapan Hrant Dink’in yapmay istedii ilerin banda,
Üç yl afak vakti kalkp, gece yarlarna dek çalarak kamp binasn tamamla- Dink’in eline bir gün, “bir mahkeme kâd tu- temelini trnaklaryla kazd Tuzla Kamdk. (…) Geceleri uykuda yorgunluktan al- tuturdular”; “Siz Aznlk kurumlar yer satn p’n yeniden yoksullara kazandrmak gelialma hakkna sahip deilmisiniz. Biz zama- yordu. Öldürülmeden ksa bir süre önce
tmza ierdik.”
nnda size izin verirken yanl yapmz. Artk Agos’ta yazd yazsnda bu frsat kendiYETMLERN TATL KÖYÜ
lerine vermeyenlere öyle sesleniyordu:
Deniz 500 metre ötedeydi. Çocuklar te- buras eski sahibinin olacak” dediler.
Sonrasnda Hrant bir söyleisinde hüzünle
“Orada yetimi bin be yüz çocuun
mel için gereken ta ve kumu el arabalaryla deniz kysndan tadlar. Hepsi ar gibi öyle diyecekti: “Be yl süren direniimize alnterinin üstüne oturdular. Bizlerin çocuk
çalyordu. O yaz bombo araziye çeit çe- ramen yenildik… Ne yapalm ki karmzda emeini gasp ettiler. Oray tekrar yoksul
çocuklar için bir yetimhane yapsalard,
it aaçlar diktiler, en çok da kavak. Bahçe- devlet vard.”
23 ubat 1979’da Vakflar Genel Müdürlü- kimlii ne olursa olsun, yoksul ya da özürnin bir bölümünü bostan yaptlar. Domates,
fasulye ektiler. Yazlar birbirini izledi. K ü Kartal 3. Asliye Hukuk Hâkimlii’ne bavu- lü çocuklar için kamp olarak kullansalard,
Gedikpaa’da geçiren çocuklar, yazn ken- rarak, Gedikpaa Ermeni Protestan Kilisesi hakkm helal ederdim. Ama bu ekilde
di‘tatil köylerini’ yaratmaya devam ediyor- Vakf’nn elindeki tapunun iptal edilmesini ve emeimi helal etmiyorum.”
KUCAKLAŞMA
● Leyla ALP
Bundan tam sekiz yl önceydi…
Ermeni gazeteci Hrant Dink yayn yönetmenliini
yapt
gazetenin
Agos'un önünde arkasndan vuruldu…
Her ölüm acdr… Ama baz ölümler
vardr ki kahpelikten bala bir neden
bulamaz ve kahredersiniz… Hrant Dink’in katledilmesi de bu ülkenin vicdan
sahibi insanlarnda bir büyük yara açt.
Bir büyük suçluluk duygusu. “Koruyamadk” mahcubiyeti… te tüm bu
mahcubiyet, suçluluk, adalet istei ve
hasret sekiz yldr 19 Ocak’ta Agos’un
önünde buluuyor…
Sekiz yldr büyük kalabalklar iini,
okulunu, evini, alkanlklarn, mazeretini, görümesini, tembelliini, korkusunu
brakp Agos’un önüne geliyor…
Sekiz koca yl… Sekiz ylda insan
hayatnda neler deimez ki… Bkar
mesela insan… Ama bkmad. Hrant
için, adalet için adalet talebini haykranlar, Hrant’ katleden karanln sorgulanmasn isteyenler bkmad. Her yl Ocak
aynn on dokuzunda yola dütü.
Taksim’den balayan yürüyü yava yava kalabalklayor. Geç kalanlar hzl admlarla polis barikatn geçiyor... Nereye gidiyorsun sorusunun
yant; “Hrant’a gidiyorum.” Yediden
yetmie herkes, bugün Hrant için adalet için Agos’a gidiyor. Hrant’n boylu
boyunca yatt o kaldrma gidilecek
ve Hrant’la kucaklalacak… Karde
olduumuz ve karde olmaya ne kadar ihtiyacmz olduu hatrlatlacak,
hatrlanacak…
Hrant, baka yerde, baka zaman
bir araya gelemeyecek kalabalklar
buluturmaya devam ediyor… Bugün
bütün kimlikler bir yana braklyor.
Bugün herkes Hrant. Türkçe, Ermenice yazan dövizler, “Hrant çin Adalet”
için sloganlaryla Agos’un önüne doru yürüyoruz.
SANA GELDK HRANT
Taksim'den akan
insan seli saat üçü
doru
Agos'un
önüne varyor.
“Sar Gelin” ezgisi ile yaklayoruz Hrant’n
kapsna. Ama bir
noktadan sonra
ilerlemek imkansz… ne atsan yere
dümüyor. Kalabalklar
Agos gazetesi penceresinden sarktlan Hrant'n gülümseyen yüzü karlyor.
Saat 15:05'de herkes susuyor,
Hrant konuuyor.
Hrant'n arkadalar adna air yazar
Murathan Mungan yapt konumada
sekiz yl önceyi hatrlatyor.
“Hrant Dink’in öldürülmesinin ardndan sekiz koca yl geçti. O yl doan çocuklar dillendi; okuma yazmay söktü.
Oysa Hrant Dink’in ölüsü, gerçek hikâ-
yesi aydnlatlmam bir cinayetin kurban olarak hâlâ bu kaldrmda yatyor.
Dünyay kaybyla sszlatranlar hatralar ve emanetleriyle çoaltrlar... Ve
emanetin ban bekleyen bizler sekiz
yldr burada toplanp adalet ve hakikat
araymz dillendiriyor, Hrant’n ölüsünü unutkanln zalim ellerine teslim etmeyeceimizi haykryoruz.”
Murathan Mungan’n konumas sk
sk sloganlarla kesiliyor... Sekiz ylda çok
ey deiti belki ama adalet talebindeki
kararllk deimedi… Ayn talebi Mungan konumasnda yineliyor;
“biz Hrant için, adalet için sekiz yldr
haykranlar artk demokrasinin karikatürünü deil, kendisini istiyoruz. Acilen demokrasi
ve koulsuz ifade
özgürlüü istiyoruz. Kapal kaplar ardnda tezgâhlanan karanlk oyunlarn
göstermelik demokrasisini deil, gün demokrasisi istiyoruz.
Laiklikten ödün vermemi bir demokrasi istiyoruz. Kimsenin kanna, canna susamad bir toplumda, kurban
almadan ve kurban vermeden yaamak
istiyoruz.”
Murathan Mungan’n konumasnn
ardndan Hrant’n penceresinde üç yüz
beliriyor. 14 yanda vurulan Berkin Elvan’n annesi, babas ve Hrant’n ei Rakel
Dink… Gözlerindeki derin kederi anlamak için yakndan görmemize gerek
yok. Güvercin tedirginliindeki bir gazeteciyi bizden alan karanlk 15 yandaki
bir çocuu da aramzdan ald… Berkin
15, Hrant 53 yanda kald…
Hrant’n “ama biliyorum ki bu ülkede insanlar güvercinlere dokunmaz”
dedii ülkede 15 yanda bir çocua
kydlar. Güvercin tedirginliindeki
Hrant’n sevgili ei ile Berkin’in annesi
akraba oldu… Aclarn akraba ettii
üç insan kalabal selamlyor, kalabalkla kucaklayor… Boazmz düümlenerek bakyoruz üçüne… Üçüne ayn scaklkla sarlyoruz…
Kucaklayoruz…
Kalabalk yava yava dalyor...
Hrant’n vurulduu yere karanfiller braklyor…
çimizde ie yarar bir ey yapmann
huzuru Hrant’n gülümseyen resmine
bakp, onunla kucaklap bir sene sonra ayn yerde ayn saatte görümek
üzere vedalayoruz…
Fotoraf: Berivan TANRIVERD
Download

KUCAKLAŞMA - Gazete Kadıköy