KONYA ÜNİVERSİTESİ
ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ
(ÇMG) DERSİ
Doç. Dr. Senar AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi
Mühendislik ve Mimarlık
Fakültesi
Çevre Mühendisliği Bölümü
1
31.12.2015
Hava Kirliliği
Hava kirliliği; canlıların sağlığını olumsuz yönde etkileyen
ve/veya maddi zararlar meydana getiren havadaki yabancı
maddelerin, normalin üzerindeki miktar ve yoğunluğa
ulaşması şeklinde tanımlanabilir.
2
HAVA KİRLİLİĞİNİN KAYNAKLARI
Doğal Kaynaklar:
◦ Deniz yosunlarının ortama verdiği gazlar,
 yanardağ veya orman yangınlarından atmosfere yayılan zararlı
bileşikler,
 doğadaki biyolojik değişimler sırasında açığa çıkan CO ve CO2,
CH4, vb.
Yapay kaynaklar:
◦ İnsanların faaliyetleri sonucu oluşan kaynaklardır.
 Bunlara ısınma amacıyla konutlarda yakıt kullanımı,
 sanayi faaliyetleri sonucu oluşan kullanımlar,
 trafik kaynaklı kirlilikler,
 şehirleşme kaynaklı hava kirliliği verilebilir.
3
Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği

Kentlerimizdeki ısınmadan kaynaklanan hava kirliliği özellikle kış döneminin
başlaması ile birlikte artış göstermektedir.

Kış aylarında ısınmadan kaynaklanan hava kirliliğinin temel sebepleri;
◦ ısınmada kalitesiz yakıtların (kükürt, kül ve nem oranı yüksek kalori
değeri düşük kömürler) iyileştirilme işlemine tabi tutulmadan
kullanılması,
◦ yanlış yakma tekniklerinin uygulanması ve
◦ kullanılan kazanların bakımlarının düzenli olarak yapılmaması olarak
sıralanabilir.
4
Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği

Bunların yanı sıra hızlı nüfus artışı ve kentlerde nüfus yoğunlaşması,
topoğrafik ve meteorolojik şartlara göre şehirlerin yanlış yerleşmesi ve
dolayısıyla çarpık kentleşme şehirlerimizde görülen hava kirliliğini
artırmaktadır.

Kış aylarında ısınma amacıyla soba ve kaloriferlerde genellikle odun,
kömür, fuel-oil ve doğal gaz yakılmaktadır.

Soba veya kalorifer kazan bacalarından çıkan gazlara genel kirleticiler
denilmektedir.

Bunlar; karbonmonoksit (CO), kükürtdioksit (SO2), azotdioksitler
(NOx) ve partikül maddeler (is, kurum ve toz) dir.
5
Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirliliği

Sanayi tesislerinin kuruluşunda yanlış yer seçimi,

çevre korunması açısından gerekli tedbirlerin alınmaması (baca
filtresi, arıtma tesisi olmaması vb.),

uygun teknolojilerin kullanılmaması,

enerji üreten yakma ünitelerinde vasıfsız ve yüksek kükürtlü yakıtların
kullanılması,
hava kirliliğine sebep olan etkenlerin başında gelmektedir.
6
Sanayiden Kaynaklanan Hava Kirliliği

Fabrikaların bacalarından çıkan kimyasal gazlar, tozlar ve dumanlar havayı
kirletmektedir.

Fabrikalarda enerji ihtiyacı için yakılan yakıtlar ve fabrikada yapılan işlemden oluşan
kirleticiler baca ile havaya atılarak kirliliğe neden olmaktadır.

İşyerleri, fabrikalar çevreyi kirletmemek için gerekli önlemleri almalıdır.

Örneğin, temiz enerji kaynakları kullanmalı, filtre sistemleri kurulmalı, geri
dönüşümü mümkün olan hammaddeler kullanılmalı, personel çevre konusunda
eğitilmeli, yeşillendirme çalışmaları yapılmalı, teknolojik yenilikler takip edilmeli
ve uygulanmalıdır.

Sanayileşmenin yer seçimi önemlidir.
7
Trafikten Kaynaklanan Hava Kirliliği

Nüfus artışı ve gelir düzeyinin yükselmesine paralel olarak, sayısı hızla artan
motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları, hava kirliliğinde önemli bir faktör
oluşturmaktadır.

Ulaşım araçları günlük yaşantımızın bir parçasıdır. Her gün değişik şekilde
yararlandığımız bu motorlu karayolu taşıtları havaya verdikleri kirletici gaz ve
taneciklerle çevremizi ve soluduğumuz havayı kirletmektedir.

Hava kirliliğinin yarısı motorlu taşıtlarından kaynaklanmaktadır.

Bu nedenle büyük kentlerin ana cadde ve kavşaklarında, karayolları
çevrelerinde havayı kirleten madde emisyonları (atmosfere atılan gaz, toz, is v.s.)
önemli boyutlardadır.

Şehir trafiğindeki araçlar; teknik bakımlarının yeterince yapılmaması, bilinçsiz
kullanımı ve bir kısmının çok eski oluşları nedeniyle kirletici özellikleri bir kat
daha artarak, önemli kirletici kaynak durumundadırlar.
8

Taşıtlardan kaynaklanan kirleticiler, genel ve özel kirleticiler olmak
üzere ikiye ayrılmaktadır.

Egzoz gazları içinde bulunan karbondioksit (CO2), su buharı (H2O),
hidrojen (H2) ve azot (N2) gazları kirletici olarak kabul edilmemektedir.

Egzoz gazı içerisindeki karbonmonoksit (CO), partikül madde (is, toz,
tanecik v.s.) ve hidrokarbonlar genel kirleticiler olarak kabul
edilmektedir.

Benzinli taşıtlarda ise kurşun (Pb) bileşikleri önemli bir kirleticidir.
9
Primary Pollutants
CO
SO2
CO2
NO
NO2
Most hydrocarbons
Most suspended
particles
Secondary Pollutants
SO3
HNO3
H2O2
H2SO4
O3
PANs
Most NO–3 and SO24 – salts
Sources
Natural
Stationary
Mobile
10
İÇ ORTAM HAVA KİRLİLİĞİ

İnsanların yaşadıkları, çalıştıkları, dinlendikleri kısaca bir günlük
zaman diliminin yaklaşık %90’ını geçirdikleri ortam kapalı yada
yarım kapalı mekanlardır.

Bulunduğumuz bu mekanların havasını ise yine kendi faaliyetlerimiz
sonucu oluşturduğumuz gaz, toz ve organik buhar emisyonları ile
kirletmekteyiz.

Öyle ki bazen bina içi hava kalitesi dış ortam hava kalitesi ile
kıyaslanamayacak kadar kirli olabilmektedir.
11
Kapalı ortamlardaki hava kalitesini etki eden faaliyetlere;
-Isıtma ve soğutma sistemleri,
-Sigara içilmesi,
-Bina yapım ve izolasyon maddeleri,
-Aşırı kalabalık,
-Mobilyalar ve döşeme maddeleri ve temizlik faaliyetleri,
-Kişisel bakım faaliyetleri
-Hobi (lehim, tamirat, ilaçlama vb) faaliyetleri,
-Elektrikli ve elektronik ev aletlerinin çalıştırılmaları örnek olarak verilebilir.
12
Kapılı Ortamdaki Hava Kirliliğinin İnsan Sağlığına
Etkisi

Kapalı ortamlardaki hava kalitesinin kötü olması durumunda baş ağrısı,
gözde kaşıntı, boğaz kuruması, halsizlik , genizde yanma, dikkatin
dağılması, işe konsantre olamama ve kokulara karşı aşırı duyarlılık
yada duyarsızlık gibi şikayetler artmaktadır.

Ayrıca özellikle iş yerlerindeki kapalı ortamlarda çalışan yada vakit
geçiren kişilerde ise daha ciddi şikayet ve rahatsızlıklara
rastlanmaktadır.
13
HAVA KİRLETİCİLERİ
Hava kirleticileri, havanın doğal yapısındaki bileşimi değiştiren ve katı, sıvı ve
gaz formlarda bulunabilen kimyasal maddelerdir.
1. Gaz kirleticiler: Hava kirlenmesine sebep olan gaz kirleticiler, normal
sıcaklık ve basınç altında gaz formunda bulunan maddeler ile normal basınç
ve sıcaklık altında katı veya sıvı formda bulunan maddelerin buharlarından
meydana gelirler.
Gaz halindeki kirleticilerin en önemlileri: Karbonmonoksit (CO),
hidrokarbonlar, azotoksitler (NOx), ozon ve diğer oksitleyiciler ile kükürt
oksitlerdir.
14
HAVA KİRLETİCİLERİ
2. Partikül halindeki kirleticiler: Partikül haindeki kirleticiler kaynaklarına ve
tane büyüklüklerine göre sınıflandırılabilir.
a. İnce tozlar (dust): kömür, kül ve çimento gibi maddelerin imal
edilmesi, taşınması veya kullanılması sırasında havaya karışan katı
zerrecikler, mekanik atölyelerde doğrudan havaya karışan ince toz
zerrecikleri, kum yıkama ve püskürtme tesislerinden işletme esnasında
atmosfere karışan ince zerreciklerdir. 100 mikron çapındadır.
b. Kimyasal dumanlar (fume): Buharların süblimleşmesi, damıtma veya
kimyasal metotlardan biri ile yoğunlaştırılması sonucunda oluşan bir
metal oksittir. Örneğin yüksek sıcaklıkta gaz haline gelmiş metalin
oksitlenmesi ve yoğunlaşması sonucu civa ve kurşun oksitler oluşabilir.
0.03-0.3 mikron boyutundadırlar.
15
HAVA KİRLETİCİLERİ
c. Kimyasal buharlar (mist): Hehangi bir buharın kimyasal olarak
yoğunlaşması sonucunda meydana gelen zerreciklerdir. Sülfürik asit
buharları en iyi örnektir. Çapları 0.5-3 mikron arasındadır. Reaksiyonlar:
C
SO3 ( gaz) 22


 SO3 ( sıı )
o
SO3 (sıı)  H 2O  H 2 SO4
d. Yanma dumanları (smog): Karbonlu maddelerin yakılması sırasında
yanmanın tam olmaması sonucunda meydana gelir. Çapları 0.05-1 mikron
arasındadır.
e. Spray: Herhangi bir sıvı maddenin atomlarına ayrılması sonucunda
meydana gelen sıvı zerreciklerdir.
16
HAVA KİRLİLİĞİNİN ÇEVRE VE
İNSAN SAĞLIĞINA ETKİLERİ

Hava kirliliğinin, başta insan sağlığı olmak üzere görüş mesafesi, materyaller,
bitkiler ve hayvan sağlığı üzerinde olumsuz etkileri vardır.

Katı yakıtlar ve akaryakıt gibi karbonlu maddelerin tam yanmamasından meydana
gelen katı ve sıvı parçacıkların bir gaz karışımı olan duman, hava kirliliğinin bir
çeşitidir ve görüş uzaklığını azaltıcı bir etkiye sahiptir.

Hava kirliliğinin, sanatsal ve mimari yapılar üzerinde tahrip edici ve bozucu etkisi
vardır.

Bitkiler üzerinde ise öldürücü ve büyümelerini engelleyici olabilmektedir.

Bu nedenle hava kirliliği hem canlıların sağlığı açısından, hem de ekonomik
yönden zarar vericidir.
17
HAVA KİRLİLİĞİNİN ÇEVRE VE
İNSAN SAĞLIĞINA ETKİLERİ

Kirli hava, insanlarda solunum yolu hastalıklarının artmasına sebep
olmaktadır.

Örneğin; kurşunun kan hücrelerinin gelişmesini ve olgunlaşmasını engellediği,
kanda ve idrarda birikerek sağlığı olumsuz yönde etkilediği, karbonmonoksit
(CO)'in ise, kandaki hemoglobin ile birleşerek oksijen taşınmasını aksattığı
bilinmektedir.

Bununla birlikte kükürtdioksit (SO2)'in, üst solunum yollarında keskin,
boğucu ve tahriş edici etkileri vardır.

Özellikle duman akciğerden alveollere kadar girerek olumsuz etki yapmaktadır.
Ayrıca kükürtdioksit ve ozon bitkiler için zararlı olup; özellikle ozon, ürün
kayıplarına sebep olmakta ve ormanlara zarar vermektedir.
18
HAVA KİRLİLİĞİNİN ÇEVRE VE
İNSAN SAĞLIĞINA ETKİLERİ

Havada taşınan kurşun, ozon, CO, SO2, Hidrokarbonlar, Kanserojen maddeler
gibi kirleticiler insanların solunum yollarını etkileyerek bronşlarda iltihaplanma
ve dolayısıyla nefes darlığına (örn. astım) ve sıkıntılara yol açabilmektedir.

Akciğer kanserinin ortaya çıkmasında büyük bir rolü vardır. Ayrıca, kansızlık,
kalp yetmezliği gibi hastalıklara da yol açar.

NOx’ in atmosferdeki bulunuşu yaklaşık olarak yarı yarıya taşıt egzosu ve sabit
yakma tesislerinden dolayıdır.

Bu gazlar atmosferde doğal gaz çevrimine girerek, nitrik asit (HNO3)
oluşumuyla sonuçlanan zincirleme reaksiyonları tamamlarlar. Atmosferdeki
HNO3 oluşumu ise asit yağışının oluşmasını etkiler.
19
HAVA KİRLİLİĞİNE KARŞI
ALINABİLECEK ÖNLEMLER
a. Yakıtların iyileştirilmesi:

Katı yakıtlardan en yaygın olarak kullanılan linyitin ıslahı kükürt oranının
düşürülmesi, kül oranının düşürülmesi, ısı değerinin yükseltilmesi, yanma
özelliklerinin arttırılması ile yapılabilmektedir.

Kömürün yıkanması yoluyla yukarıdaki amaçlara katkıda bulunmuş olur.

En az hava kirleticiye neden olan doğal gazın kullanılması hava kirliliğinin
azalmasını sağlar.
20
HAVA KİRLİLİĞİNE KARŞI
ALINABİLECEK ÖNLEMLER
b. Yakma Sistemlerinin Kontrolü:

Hava kirliliğine sebep olan kirleticileri yanma ortamında çeşitli yollarla tutmak
mümkündür.

Yakıtların tekniğe uygun olarak yakılabilmesi için kazanın, yakıtın yanma
özelliğine göre standartlarına uygun olarak üretilmesi ve uygun yanma
şartlarının sağlanması gerekmektedir.

Kazan yakıcıların periyodik zamanlarda eğitilerek, uygun yakma kurallarını
öğrenmeleri sağlanmalıdır.
21
HAVA KİRLİLİĞİNE KARŞI
ALINABİLECEK ÖNLEMLER
c. Taşıtlardan Kaynaklanan Kirliliğin Kontrolü:

Benzinli araçlarda kurşunsuz benzin kullanımının yaygınlaştırılması Pb’ dan
kaynaklanan hava kirliliğinin önemli miktarda azaltmaktadır.

Toplu taşıma araçları yaygınlaştırılmalı,
ölçümlerinin yapılması gereklidir.

Motorlu taşıtlar için; karbüratör ayarı şartı getirilmeli portatif CO ve HC için
kurşuna dayanıklı katalizörler veya oksidasyon katalizörleri kullanılmalı,
benzindeki kurşun miktarı 0.15 gr/lt seviyesine indirilmeli ve kademeli olarak
kurşunsuz benzine geçilmelidir.
motorlu
araçların
egzoz
gazı
22
HAVA KİRLİLİĞİNE KARŞI
ALINABİLECEK ÖNLEMLER
d. Planlı Yapılaşma:

İmar planlarındaki hava kirliliğini azaltıcı tedbirler uygulamaya konulmalı.

Kış mevsimi boyunca daha fazla görülen ve sağlık koşullarını zorlayan hava
kirliliğinin diğer nedenleri de çarpık kentleşme, yer yer yüksek yapılaşma,
rüzgar yönünün yeterince değerlendirilememesi, kentin topografik yapısıdır.

Kentsel alan kullanımında doğru yer seçimi, kent üzerindeki hâkim rüzgâr ve
güneş yönünün değerlendirilmesi, gerekmedikçe yüksek yapılaşmalara yer
verilmemesi muhtemel hava kirliliğinin azaltılmasında
önemli rol
oynamaktadır.

Binaların konumlandırılmalarında güneş yönünün iyi değerlendirilmesi ve
ısınma ve aydınlanmanın güneş ışığı ile ne fazla oranda sağlanabilmesi,
tasarruf sağlayacağı gibi hava kirliliğini de daha azaltacaktır.
23
HAVA KİRLİLİĞİNE KARŞI
ALINABİLECEK ÖNLEMLER
e. Sanayi Kaynaklı Kirliliğin Kontrolü:

Fabrikalardan çıkan baca gazlarının filtre edilmesi, tozların tutulması,
endüstriyel kaynaklı hava kirliliğini azaltmada önemli katkıda bulunur.

Büyük ısıtma sistemlerine filtre takma zorunluluğu getirilmelidir.

Proseslerin kirletici üretmeyen proseslerle değiştirilmesi.

Ayrıca kent mekânlarında yer alan yeşil alanlar O2 üretimi, CO2 harcaması,
toz zerreciklerini filtre etmesi, bazı gazları tutması sebebi ile hava kirliliğinin
azaltılmasına yardımcı olurlar.
24
Hava Kirleticilerinin Toplanması, Soğutulması ve Arıtılması

Hava kirleticileri için uygun temizleme cihazının seçimi kirletici karakterine ve
kontrol cihazının karakterine göre yapılmalıdır.

En çok kullanılan temizleme cihazları:
◦ çökeltme odaları,
◦ siklonlar,
◦ torba filtreler,
◦ ıslak toplayıcılar,
◦ elektrostatik yoğunlaştırıcılar,
◦ adsorpsiyon,
◦ yakma,
◦ katalitik yakmadır.
25
Çökeltme Odaları
26
Şekil. Siklonlar. (a) basit siklon, (b) yüksek verimli çoklu siklon sistemi
27
Şekil. Elektrostatik çöktürücüler
28
Şekil. Hava kirlenmesi kontrolünde kullanılan gaz yıkayıcılar
29
Sıcaklık İnversiyonu
• Normalde yeryüzünden yükseklere çıkıldıkça, sıcaklık her 200 metrede 1°C
azalır.
• Ancak bazı durumlarda yerden yükseldikçe sıcaklık azalmaz, tersine artar.
İşte bu olaya sıcaklık terselmesi ( inversiyon ) denir.
• Sıcaklık terselmesi daha çok soğuk kış mevsiminde görülür.
• Yeryüzünün karla örtülü olduğu, durgun ve bulutsuz kış gecelerinde yerden
yansıma çok olduğundan yeryüzü çok soğur.
• Oysa yerden yüksek olan katmanlarda, soğuma bu kadar hızlı
gerçekleşmediğinden, bu katmanlar yeryüzüne oranla sıcak kalır. Bu
nedenle yukarı çıkıldıkça hava soğuyacağı yerde, belirli bir yükseltiye kadar
ısınır.
30
31
Sıcaklık İnversiyonu

Eğer gerçek sıcaklık profili, yükseklikle azalacağına artarsa buna inversiyon denir.

İnversiyon, yerkabuğunun çabuk ısınıp soğuması nedeniyle güneşin doğuş ve batışı
sıralarında oluşursa radyasyon inversiyonu,

soğuk hava kütlelerinin meteorolojik ve topoğrafik zorunluluklarla çökelmesiyle
oluşursa çökelme inversiyonu adını alır.
32
Sıcaklık İnversiyonu

Sıcaklık inversiyonu, bacadan veya egzozdan atılan kirleticiler olmazsa, genel olarak
zararlı sonuçlar oluşturmayan normal bir meteorolojik olaydır.

Sanayi bölgeleri ile şehir içi bölgelerde inversiyon olayı hava kalitesi üzerinde
olumsuz etki oluşturabilir.

Bacadan atılan kirletici miktarı azaltılmıyorsa ve inversiyon süresi de uzuyorsa o
bölgede ciddi hava kirliliği problemi yaşanabilir.

Çünkü inversiyonlu şartlarda gazların dikey değil düşey hareketi ve birikmesi söz
konusudur. Ayrıca soğuk hava, sıcak havadan daha yoğundur.

Bu durum yer seviyesindeki havanın ve kirleticilerin yükselmesini ve seyrelmesini
önler.
33
Hava Kirliliğinin Uzun Vadede Etkileri

Asit Yağmuru

Ozon Tabakasının Delinmesi

Sera Etkisi ve Küresel Isınma
34
ASİT YAĞMURLARI

Asidik yağmur, asidik kimyasalların yağmur, kar, sis, çiğ veya kuru parçacıklar
halinde düşmesine verilen isimdir.

Asit yağmurları fosil yakıt kaynaklı atıkların su döngüsüne karışmasıyla oluşur.

Sanayi tesislerinden, konutların ısıtılmasından ve otomobillerden kaynaklanan;

sülfür ve azot oksitler atmosferdeki su partikülleri ve diğer bilişenlerle
tepkimeye girerek sülfüroz asit (HSO), sülfürik asit (H2SO4) ve nitrik asit
(HNO3) oluşumuna neden olmaktadır.

Daha sonra su damlacıkları yeryüzüne yağmur, kar gibi yollarla düşerler.
35
Asit yağmurlarına yol açan emisyonlar:

Asit yağmurlarına yol açan gazların en önemlisi kükürtdioksittir.

Kükürtlü bileşiklerin kullanımı üzerindeki kontrol arttıkça nitrojen oksit
de önem kazanmaktadır.

Asit yağmurları içinde en fazla sülfürik asit ondan sonra nitrik asit,
üçüncü olarak da hidroklorik asit gözlenmiştir.
36
Asit yağmurlarının kaynakları:

Asit yağmurları en fazla sanayileşmiş bölgelerde ve fosil yakıtların yakılmasıyla
oluşur.

Asit yağmurlarına sebep olan gazların, doğada bulunan en önemli kaynağı
yanardağlardır. Karada, bataklıklarda ve okyanusta yaşayan bazı canlılar da bu
biyolojik süreçleri sonucu bu gazları yayarlar.

Asit yağmuruna yol açan en önemli faktör insan faaliyetidir.

Elektrik üretimi, fabrikalar ve motorlu araçlar gibi pek çok insan yapımı nesne
zararlı gazları atmosfere bırakır.

Bu gazlar asite dönüşüp yere geri düşmeden önce yüzlerce km taşınabilirler.
37
Asit Yağmurlarının Etkileri:

Toprağın kimyasal yapısını ve biyolojik koşullarını etkileyebilir.

Yüzeysel sularda asidik ve toksik etki göstererek canlı hayata zarar verir.

Aşırı derişimlerde bitki örtüsünde doğrudan zehirleme etkisi gösterir.

Topraktaki Al bileşiklerini çözerek Al+3 ün serbest hale geçmesini sağlamak suretiyle
dolaylı zehirlenmeye neden olabilir.

Asitliğe duyarlı ormanları yok edebilir.

İnsan ve hayvanlarda nefes almayı zorlaştırır.
38
Asit Yağmurlarının Etkileri:

Korozyona neden olur,

Kireçtaşlarını çözerek atmosfere CO2 salınımına neden olur.

Tarihi yapılar, binalar, açık metal yüzeyler, boya kaplamalar ve bazı plastikler
asitten dolayı bozulma gösterir.

Asit yağmurlarının insanlar üzerindeki dolaylı etkileri yüzey ve içme suları, yer
altı suları, toprak, ağır metaller, bitkiler ve balıklar üzerindeki etkilerine bağlı
olarak bu unsurların kullanılması sonucunda uzun vadede insan bünyesinde
asidik depolanmaya neden olur.
39
OZON TABAKASININ İNCELMESİ
40
Ozon Tabakası
Ozon tabakası ozon gazından oluşan ve atmosferin yukarı seviyelerinde başka
bir deyişle yer yüzeyinden 10-50 km yüksekte bulunan bir tabakadır.
41
Bu tabakanın temel rolü Ultraviyole (UV) ışınları olarak adlandırılan
güneşin zararlı ışınlarına karşı bizleri korumaktır.
42
Ozon Tabakası Deliği Nedir?

Ozon deliği gerçekten bir delik değildir. Ozon
tabakasındaki bir incelmedir. Bu ozon tabakası
gittikçe inceliyor anlamındadır.

Ozon yoğunluğunun ultraviole ışınlarını tutma
görevini yapamayacak kadar azalması, "ozon
tabakasının delinmesi" olarak adlandırılmaktadır.

Bunun
sebebi
bizlerin
havaya
saldığı
kimyasallardır. Bu kimyasallar günlük yaşamımızda
kullanırlar ve ozon tabakasına zarar verirler.
43
Ozon Tabakasına Zarar Veren Kimyasallar
Kloroflorokarbonlar
(CFC’ler), genel olarak klima
sistemlerinde, buzdolaplarında, köpük üretiminde
kullanılır.
Halonlar,
Metil
yangın söndürme cihazlarında kullanılır.
bromid, tarımda böcek ilacı olarak kullanılır.
Elektronik
Spreyler
aletleri temizlemek için çözücü için kullanılır.
olarak kullanılır.
44
Ozon Tabakasının İncelmesinin Zararları:

Ozon yeryüzündeki bütün canlılar için son derece önemli bir gazdır.

Canlıların DNA yapısının bozulması,

bağışıklı sistemlerinin bozulması ve vucudun enfeksiyon hastalıklarına karşı
hassas hale gelmesi,

deri kanseri ve bazı göz rahatsızlıkları,

bitki ve hayvan yaşamı üzerinde olumsuz etkiler ve

biyolojik çeşitlilikte azalmalar,

deniz ve karasal ekosistemde bozulmalar,

sera etkisi ve küresel ısınmanın artması.

Uv ışınların yüksek miktarları; havada bulunan kirleticiler arasındaki kimyasal
reaksiyonları hızlandırarak kentsel hava kirliliğinde bir artışa neden olabilir.
45
SERA ETKİSİ VE KÜRESEL ISINMA
46
SERA ETKİSİ VE KÜRESEL ISINMA

Dünya, üzerine düşen güneş ışınlarından çok, dünyadan yansıyan
güneş ışınlarıyla ısınır.

Bu yansıyan ışınlar başta karbondioksit, metan ve su buharı olmak
üzere atmosferde bulunan gazlar tarafından tutulur, böylece dünya
ısınır.

Işınların bu gazlar tarafından tutulmasına “sera etkisi” denir.
47
48
SERA ETKİSİ VE KÜRESEL ISINMA

İnsanların çeşitli aktiviteleri sonucunda meydana gelen "sera gazları"
olarak nitelenen

(karbon dioksit, diazot monoksit, metan, su buharı, kloroflorokarbon)

gibi gazların miktarlarının artması sonucunda yeryüzüne yakın
atmosfer tabakaları, okyanuslar ve yeryüzü sıcaklığının yapay olarak
artması "küresel ısınma" olarak adlandırılmaktadır.
49
50
1979’dan beri kuzey kutbundaki buzulların %20’si yok olmuştur
51
CO2 emisyonu
En çok kirleten on ülke
1,800,000
thousand metric tons of carbon
1,600,000
1,400,000
1,200,000
1,000,000
800,000
600,000
400,000
200,000
0
52
ÖNEMLİ SERA GAZLARI
53
Küresel Isınmanın Etkileri
Sağlık
•Havayla ilgili ölümler
•Bulaşıcı hastalıklar
•Solunum hastalıkları
İklim Değişimi
Sıcaklık
Yağış
Deniz
seviyesinin
yükselmesi
Tarım
•Ürün verimi
•Sulama ihtiyacı
Ormanlar
•Orman yapısının değişimi
•Ormanların coğrafi olark kayması
•Orman verimi
Su Kaynakları
•Su temininde değişmeler
•Su kalitesi
•Su için rekabetin artması
Kıyı Alanları
•Sahil erezyonu
•Sahil alanlarının su altında kalması
•Kıyı toplumları korunması maliyeti
Türler ve Doğal Alanlar
•Ekolojik bölgelerin kayması
•Yaşam alanı ve türlerin kaybı
54
Download

PowerPoint Sunusu - Necmettin Erbakan Üniversitesi