Araflt›rma | Research Article
doi:10.2399/tahd.10.008
Türk Aile Hek Derg 2010; 14(1): 8-12
www.turkailehekderg.org
Meme a¤r›s› flikayetiyle poliklini¤imize
müracaat eden hastalardaki meme kanseri
s›kl›¤›n›n araflt›r›lmas›
Araflt›rma
Breast cancer frequency among patients who applied to our outpatient department for breast pain
M. Gökhan Bilgin1, Ümit Aydo¤an2, Sibel Bilgin3, Oktay Sar›4, Halil Akbulut4, Y. Çetin Do¤aner4,
Kenan Sa¤lam5, Turgut Tufan6
Özet
Summary
Amaç: Meme a¤r›s› (mastalji) kad›nlar›n günlük yaflant›s›n› önemli ölçüde etkileyen ve kanser olma endiflesiyle ciddi huzursuzluk yaratan bir durumdur. Bu nedenle de polikliniklere baflvuran kad›nlar›n baflta gelen yak›nmalar›ndan birisidir. Meme kanseri ise kad›nlarda en s›k görülen kanserdir. Bu çal›flmada meme a¤r›s› flikayeti ile GATA Meme Poliklini¤ine baflvuran olgular›n özellikleri ile
klinik tan›lar› incelenmifl ve sonuçlar›n meme kanseri ile olan iliflkilerini saptamak amaçlanm›flt›r.
Objective: Breast pain (mastalgia) is a condition which has considerable effects on the daily life of women, causing serious cancer anxiety. Therefore, it is one of the most important complaints
for outpatient departments. Breast cancer is the most common
malignancy in the women population. In this study, we investigated the characteristics and diagnosis of women who applied to our
outpatient clinics for breast pain and aimed to find the association
between the results and presence of breast cancer.
Methods: This study was conducted on 937 patients who applied
to the GATA Outpatient Department of Surgery for breast pain
(mastalgia) between January 2007 and December 2007. Results
were entered into SPSS 10.0 program to calculate median and
standard deviations. Data were analyzed according to percentage
(%) distribution.
Results: Average patient age was 41+/-11.2 years (12-80). The
median age of the patients was found to be 41. According to menstrual status of the patients, 77.9% (n=730) were pre-menopausal
and 22.1% (n=207) were post-menopausal. 4.2% (n=39) had family breast cancer history, 3.7% had a history of using combined oral
contraceptives and 3.2% had a history of using hormone replacement therapy. According to diagnoses; 50.6% (n=474) of women
had fibrocystic changes, 4.5% (n=42) fibroadenomas, 0.4% (n= 4)
axillary lenfadenopathy, 1.6% (n=15) mastitis/abscess, 1.1% (n=11)
ductal ectasy and 0.6% (n=6) had breast cancer. Results of 41.1%
(n=385) of the patients were found to be normal.
Conclusions: In research studying the correlation of breast cancer
and breast pain, %0.5 of the cases with breast pain were diagnosed with breast cancer. This rate was calculated as 0.6% in the
present study. Considering this result within the scope of existing
literature data, it is suggested that breast pain is not an important
symptom of the breast cancer. In conclusion, we believe that providing women with right information about breast pain after conducting physical examinations and radiologic tests will have positive
contributions to both therapeutic dimensions and cost efficiency.
Key words: Breast pain, cancer, frequency.
Yöntem: Bu çal›flma Ocak 2007-Aral›k 2007 aras›nda meme a¤r›s› (mastalji) flikayeti ile GATA Meme Poliklini¤ine müracaat eden
937 hasta üzerinde yap›lm›flt›r.
Bulgular: Hastalar›n ortalama yafllar› 41±11.2 y›l (12–80) idi. Yafllar›n ortanca de¤eri 41 olarak bulundu. Olgular›n %77.9’u
(n=730) premenapozal, %22.1’i (n=207) postmenapozal idi. Hastalar›n %4.2’sinde (n=39) ailede meme kanseri, %3.7’sinde
(n=35) oral kontraseptif (OKS) kullan›m› ve %3.2’sinde de (n=30)
hormon replasman tedavisi (HRT) kullan›m öyküsü vard›. Tan›lara
göre kad›nlar›n %50.6’s›nda (n=474) fibrokistik de¤ifliklik,
%4.5’unda (n=42) fibroadenom, %0.4’ünde (n=4) aksiller lenfadenopati, %1.6’s›nda (n=15) mastit/apse, %1.1’sinde (n=11)
duktal ektazi, %0.6’s›nda (n=6) meme kanseri saptand›,
%41.1’inde (n=385) ise bulgular normaldi.
Sonuç: Meme kanseri ve meme a¤r›s› aras›nda iliflkiyi araflt›ran çal›flmalarda meme a¤r›s› olan olgular›n %0.5’inde meme kanseri
saptanm›flt›r. Bizde çal›flmam›zda bu oran› %0.6 olarak saptad›k.
Bu sonuç mevcut literatür verileri ile de¤erlendirildi¤inde meme
a¤r›s›n›n, meme kanserinin önemli bir semptomu olmad›¤›n› düflündürmektedir. Sonuç olarak meme a¤r›s› flikayeti olan kad›nlar›n uygun muayene ve laboratuvar tetkiklerden sonra, do¤ru bilgilendirilmesinin hem tedavi edici yönü hem de maliyet–etkinlik üzerine olumlu katk› sa¤layaca¤› kanaatindeyiz.
Anahtar sözcükler: Meme a¤r›s›, kanser, s›kl›k.
1)
GATA Genel Cerrahi Anabilim Dal›, Op. Dr., Ankara
GATA Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Yard. Doç. Dr., Ankara
3) Sa¤l›k Bakanl›¤› Ana Çocuk Sa¤l›¤› ve Aile Planlamas› Genel Müdürlü¤ü, Ankara
4) GATA Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Dr., Ankara
5) GATA Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Prof. Dr., Ankara
6) GATA Genel Cerrahi Anabilim Dal›, Prof. Dr., Ankara
2)
8
2010 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2010 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
M
eme polikliniklerine baflvuran olgular›n yar›s›ndan ço¤unda flikayet meme a¤r›s›d›r. Me-
Tablo 1. Meme a¤r›s› olan hastalar›n çeflitli de¤iflkenlere göre
da¤›l›mlar›
me a¤r›s› kad›n›n günlük yaflant›s›n› etkiledi¤i
gibi s›kl›kla kendisinde kanser oldu¤u endiflesine kap›l-
n
%
Yafl gruplar›
mas›na yol açmaktad›r. Günümüzde iletiflim araçlar›n›n
20 yafl alt›
19
2.0
etkisiyle meme hastal›klar› hakk›nda bilinç düzeyinin
20-35 yafl aras›
263
28.1
yükselmesi, daha fazla kad›n›n meme a¤r›s› flikayetiyle
36-45 yafl aras›
347
37.0
45-65 yafl aras›
284
30.3
65 yafl üzeri
24
2.6
doktora baflvurmas›na neden olmaktad›r. Bu durum
1,2
önemli maliyet art›fl› sebeplerinden biridir. Meme a¤sormasalar bile kanser endiflesi tafl›makta ve kanser ol-
Var
39
4.2
mad›klar›n›n hekim taraf›ndan söylenmesi rahatlat›c› et-
Yok
898
95.8
Premenopozal
730
77.9
Postmenopozal
207
22.1
24
2.6
Adet durumu
ki yaratmaktad›r.
Meme a¤r›s›n› tan›mlamak için “mastalji” terimi ilk
olarak Billroth taraf›ndan kullan›lm›flt›r. Meme a¤r›s›
(mastalji) 1829 y›l›nda t›p literatüründe yerini alm›flt›r.
Memenin biri veya ikisindeki gerginlik, s›z› veya a¤r› duyusu olarak tan›mlanmaktad›r ve günümüzde yeterince
aç›kl›¤a kavuflturulamam›flt›r.3 Bu çal›flmada meme a¤r›s›
Oral kontraseptif kullan›m›
1-4 y›l ald›
5 y›l ve ↑
11
1.2
Almad›
902
96.2
Araflt›rma
r›s› ile baflvuran hastalar “Ben kanser miyim?” sorusunu
Aile öyküsü
Hormon replasman tedavisi kullan›m›
flikayeti ile poliklini¤imize baflvuran olgular›n klinik tan›
1-4 y›l ald›
22
2.3
ve özellikleri incelenerek; sonuçlar›n meme kanseri ile
5 y›l ve ↑
8
0.9
olan iliflkisinin saptanmas› amaçland›.
Almad›
907
96.8
Gereç ve Yöntem
Çal›flma Ocak 2007–Aral›k 2007 tarihleri aras›nda
GATA Genel Cerrahi Anabilim Dal› meme poliklini¤ine
Olgular›n tan› algoritmas›nda anamnez, fizik muayene sonras›nda, mammografi çekilmifl, mammografi sonu-
meme a¤r›s› ile baflvuran 937 olguyu kapsamaktad›r. Bu
cuna göre meme USG yap›lm›flt›r. fiüpheli olgulara bi-
tan›mlay›c› çal›flmada olgular›n yafl, aile öyküsü, adet du-
yopsi uygulanm›flt›r. Olgular tan›lar›na göre de¤erlendi-
rumu, oral kontraseptif (OKS) ve hormon replasman te-
rildi¤inde; en s›k %50.6’s›nda (n=474) fibrokistik de¤i-
davisi (HRT) kullan›m›n› içeren de¤iflkenler ile tan›lar›-
fliklik saptand›. ‹kinci s›kl›kta ise %4.5‘inde (n=45) fibro-
n›n da¤›l›m› incelendi. Veriler SPSS 10.0 paket progra-
adenom mevcuttu. Meme kanseri ise %0.6’s›nda (n=6)
m›na girilerek medyan, standart sapma hesapland›, de-
saptand›. Meme kanseri saptanan olgular›n fizik muaye-
¤iflkenler % olarak ifade edildi.
nelerinde lezyonlar nonpalpabl olup, mamografik ve/veya ultrasonografik tetkiklerde 3 olguda mikrokalsifikasyon kümesi, 3 olguda ise 2 cm alt›nda spikülasyon göste-
Bulgular
Çal›flmaya al›nan 937 olgunun en genci 12, en yafll›s› 80
yafl›nda olup, ortalama yafl 41±11.2 olarak hesapland›. Yafllar›n ortanca de¤eri 41 olarak bulundu. Olgular›n %77.9’u
ren malign karakterde lezyon saptanarak meme kanseri
tan›s› kondu. Tüm olgular›n patoloji sonucu invaziv duktal karsinom olarak raporland›. Olgular›n %41.1’inde
(n=730) premenapozal, %22.1’i (n=207) postmenapozal
(n=385) ise bulgular normal olarak de¤erlendirildi
idi. Olgular›n %4.2’sinde (n=39) ailede meme kanseri öy-
(Tablo 2).
küsü, %3.7’inde (n=35) OKS kullan›m› ve %3.2’sinde (n=
30) HRT kullan›m› öyküsü vard› (Tablo 1).
Meme kanseri saptanan hastalar›n yafl da¤›l›m›na bak›ld›¤›nda olgular›n en s›k %50 (n=3) 46-65 yafl aral›¤›n-
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 1 | 2010
9
da oldu¤u görüldü. 2 hasta ise 35-45 yafl aral›¤›nda ol-
Tablo 2. Meme a¤r›s› olan hastalarda tan› da¤›l›m›
makla birlikte, her ikisi de 43 yafl›ndayd› (Tablo 3).
Tan›
n
%
Tart›flma
Fibrokistik degisiklik
474
50.6
Meme a¤r›s› kad›n›n günlük yaflam›n› önemli ölçüde
Fibroadenom
42
4.5
Lenf Adenopati
4
0.4
Mastit/apse
15
1.6
de gelen yak›nmalar›ndan biri olmas›na ra¤men halen
Duktal Ektazi
11
1.2
yeterince iyi tan›mlanmamaktad›r.4,5 Yap›lan çal›flmalar-
Kanser
6
0.6
da kad›nlar›n %66-70’inde meme a¤r›s› flikayeti oldu¤u
Normal
385
41.1
Toplam
937
100
etkileyen ve kanser olma endiflesiyle ciddi bir tedirginlik
yaratan durumdur. Meme a¤r›s› meme ile ilgili flikayet-
Araflt›rma
ler içinde hekime baflvurma nedeni olarak kad›nlar›n ön-
tespit edilmifl olup meme polikliniklerine müracaat eden
hastalar›n yaklafl›k %50’sinde meme a¤r›s› flikayeti mevcuttur.5,6 Meme a¤r›s› flikayeti olan kad›nlar›n %15 ile
21’i ise yaflamlar› boyunca sürekli ciddi meme a¤r›s›n-
Tablo 3. Kanser tan›s› konan hastalar›n yafl da¤›l›m›
dan etkilenmektedir. Ciddi meme a¤r›s› yak›nmas› olan
kad›nlar›n %48’inin cinsel yaflamlar›n›n, %36’s›n›n fiziksel aktivitelerinin, %13’ünün sosyal ve %6’s›n›n ise ifl
Yafl gruplar›
n
20–35 yafl aras›
1
36–45 yafl aras›
2
46–65 yafl aras›
3
Toplam
6
ve/veya okul aktivitelerinin olumsuz etkilendi¤i saptanm›flt›r.7-11
Günümüzde meme a¤r›s›n›n etiyolojisi tam olarak
aç›kl›¤a kavuflturulamam›flt›r.8,12-15 Yakut ve arkadafllar›n›n
yapt›klar› çal›flmada siklik mastalji hastalar›nda venöz
dolgunlu¤un kontrol grubuna göre premenstruel olarak
artt›¤›n› Doppler USG vas›tas›yla saptam›fl ve siklik mastaljinin nedeninin venöz konjesyonun yapt›¤› bas›nca
tolojisi saptamad›k.
ba¤l› olabilece¤ini belirtmifltir.16 Meme a¤r›s›n›; siklik,
Çal›flmam›zdaki meme kanseri olgular›n›n %83.3’ü
nonsiklik ve meme d›fl› nedenlere ba¤l› olanlar fleklinde
40 yafl›n›n üzerinde idi. Bu da mevcut literatür ile uyum
Yap›lan çal›flmalarda meme a¤r›s›
göstermektedir. Meme kanseri tüm yafllarda olabilmek-
ile baflvuran olgular›n 2/3’de siklik mastalji, 1/3’de ise
tedir. Özellikle aile hikayesi mevcut olan veya genetik
11,16-18
s›n›fland›rabiliriz.
Bizim ça-
yatk›n bireylerde erken yafllarda bafllang›ç gösterebilir.
l›flmam›zda ise 730 premenapozal olgunun %34.9’unda
Ancak hekimler özellikle 40 yafl üzerinde geliflen kitlele-
(n=255) nonsiklik mastalji saptand›. Siklik mastalji nede-
rin kanser insidans›n›n daha fazla oldu¤unu bilmelidir.
niyle daha az say›da hastan›n poliklini¤imize müracaat›,
Bu yafl grubundaki hastalar meme kanseri aç›s›ndan genç
günümüzde kad›nlar taraf›ndan bu durumun do¤al bir
yafl grubuna göre daha detayl› incelenmelidir.
nonsiklik mastalji oldu¤u belirtilmektedir.
19,20
süreç olarak alg›lanmaya bafllad›¤› fleklinde yorumland›.
10
Olgular›n %41.1’inde (n=385) ise herhangi bir meme pa-
Meme a¤r›s›n›n psikojenik yönünü de içeren birçok
Meme a¤r›s› yak›nmas› olan kad›nlar üzerinde yap›lan
çal›flma mevcuttur. Meme a¤r›s› olan kad›nlarda anksiye-
çal›flmalarda olgularda en s›k fibrokistik de¤ifliklik (%45-
te, depresyon ve kayg› düzeyleri yüksek bulunmufltur.21
50) saptanmas› fibrokistik de¤iflikli¤in meme a¤r›s› ile
Yine bir çal›flmada meme a¤r›s› olan ve organik patoloji
iliflkisine dikkat çekmektedir. Bizde çal›flmam›zda olgula-
saptanmayan hastalarda %50 oran›nda aleksitimi saptan-
r›n %50.6’s›nda (n=474) fibrokistik de¤ifliklik saptad›k.
m›flt›r. Bu nedenle organik bir nedene ba¤l› olmayan me-
Bilgin MG ve ark. | Meme a¤r›s› flikayetiyle poliklini¤imize müracaat eden hastalardaki meme kanseri s›kl›¤›n›n araflt›r›lmas›
Kaynaklar
me a¤r›s› tedavisinde sözel telkinin %70 ile 85 oran›nda
etkili oldu¤u, hastalar›n poliklinik baflvurular›n›n azald›-
1.
1994; 2: 218-24.
sinden sonra ilk basamak tedavi olarak kullan›lmas› önerilmektedir.22-24 Meme a¤r›s› yukar›daki veriler de göz
2.
Cancer ‹nst 1995; 87: 720-31.
3.
termektedir. Hastalar›n büyük bir k›sm›nda meme a¤r›-
Handchir Mikrochir Plast Chir 2000; 32: 316-20.
4.
Aydo¤an Ü, Akbulut H, Sar› O, Bilgin G, Balkan M, Sa¤lam K. Meme
hastal›klar› poliklini¤ine müracaat eden hastalar›n yak›nma ve tan› profili.
s›na sebep olabilecek bir patolojinin olmad›¤›n›n söylen-
Meme Sa¤l›¤› Dergisi 2009; 5: 208-13.
5.
mas› meme a¤r›s› yak›nmas›n›n tedavisinde yeterli olabil-
6.
Hocao¤lu Ç. Mastalji nedir? Meme Sa¤l›¤› Dergisi 2007; 3: 49-52.
Jenkins PL, Jamil N, Gateley C, Mansel RE. Psychiatric illness in patients
with severe treatment resistant mastalgia. Gen Hosp Pychiatry 1993; 15: 55-
8
7.
Kad›nlarda görülen kanserlerin %32'sini ve kansere
7.
Dilbaz N, Özen AR, Ozan G, Güz H. A¤r› yak›nmas› olan hastalarda
ba¤l› ölümlerin %19'unu meme kanseri oluflturmaktad›r.
psikiyatrik morbidite. IV. Ulusal Konsültayon–Liyezon Psikiyatrisi
ABD'de, sekiz kad›ndan biri, Avrupa ülkelerinde ise on
Kongresi: Bildiri Kitap盤› 1996; 1: 226–35.
kad›ndan biri meme kanserine yakalanmaktad›r.25,26 Ülke-
8.
Bland Kl, Copeland E. 2. bask›. Pennsylvania, WB Saunders, 1998;
turmaktad›r.26-28 Klasik olarak kanser ile iliflkili meme a¤d›r.29 Meme kanseri ile meme a¤r›s› iliflkisini inceleyen
çal›flmalarda meme kanseri ortalama %0.5 olarak saptanm›flt›r.8,30 Biz de çal›flmam›zda 937 olgunun %0.6’›nda
(n=6) meme kanseri saptad›k. Bu oran mevcut literatür
verileri ile uyumlu bulundu. Bu sonuç bize meme a¤r›s›
ve meme kanseri aras›nda yüksek olas›l›kla iliflki olmad›¤›n› düflündürmektedir. A¤r› yak›nmas› olan kad›nlarda
ço¤unlukla benign nedenler veya normal bulgular saptanm›flt›r. Ancak literatürde meme a¤r›s›n›n göz ard›
edilmemesi gerekti¤ini ve meme kanseri için uyar› bul31
gusu oldu¤unu belirten çal›flmalar da mevcuttur. Bu ne-
Klimberg VS. Etiology and management of breast pain. The Breast:
Comprehensive Management of Benign and Malignant Diseases`de. Ed
mizde ise tüm kanserlerin %24.1’ini meme kanseri oluflr›s›n› ünilateral, devaml› ve yo¤un olarak tan›mlanmakta-
247–60.
9.
Ader DN, Shriver CD. Cyclical mastalgia: prevalence and impact in an
outpatient breast clinic sample. J Am Coll Surg 1997; 185: 466-7.
10. Ader DN, Shriver CD, Browne MW. Cyclical mastalgia: premenstrual
syndrome or recurrent pain disorder? J Psychosom Obstet Gynaecol 1999;
20: 198-202.
11. Faiz D, Fentiman IS. Management of breast pain. J Clin Pract 2000; 54:
228-32.
12. Tavassoli FA. Benign lesions. Pathology of the Breast`de. Ed Tavassoli
FA. Norwolk, Connecticut, Appleton&Lange, 1992; 79-227.
13. Brennan MJ, Bulbrook RD, Dishponde N. Urinary and plasma androgens
in benign breast disease. Lancet 1993; 15: 1076-9.
14. Cole EM, Sellwood RA, England PC. Serum prolactin concentrations in
benign breast disease throughout the menstrual cycle. J Cancer Clin Oncol
1997; 23: 597-603.
denle bu flikayetle gelen hastalara riskleri ne kadar dü-
15. Mansel RE. ABC of breast disease: Breast pain. BMJ 1994; 309: 866-8.
flükte olsa gerekli muayene ve radyolojik tetkikler dikkat-
16. Yakut ZI, Kafali H, Karaoglanoglu M, Köktener A, Duvan CI. A new
radiological approach to cyclic mastalgia: venous Doppler ultrasound.
lice yap›lmal›d›r.
Breast 2009; 18: 123-5.
Sonuçta; meme a¤r›s›n›n kad›n sa¤l›¤› üzerinde ya-
17. Be Lieu RM. Mastodynia. Obstet Gynecol Clin Norh Am 1994; 21: 461-77.
ratt›¤› durum önemli bir sorun olarak devam etmekte-
18. Steinbrunn BS, Zera RT, Rodriguez JL. Mastalgia. Tailoring treatment to
dir. Meme kanseri saptanmayan hastalarda, kad›nlar›n
meme a¤r›s› konusunda do¤ru bilinçlendirilmesinin tedavi edici yönü oldu¤u gibi özellikle maliyet–etkinlik
üzerinde olumlu katk› sa¤layabilece¤i sonucuna var›lm›flt›r.
Araflt›rma
masi ve özellikle meme kanserinin d›flland›¤›n›n aç›klanmektedir.
Grimm K, Fritsche E. Reduction of breast… Hans Schaller and the first
mammoplasty in 1561: Contribution to history of medicine. Germany
ler büyük ço¤unlukla meme a¤r›s› yak›nmas› olan kad›nlar›n meme kanserine yakalanma korkusu tafl›d›¤›n› gös-
Black WC, Nease RFJr, Tosteson AN. Perceptions of breast cancer risk
and screening effectiveness in woman younger than 50 years of age. J Natl
önüne al›nd›¤›nda gerçekten de kad›n sa¤l›¤› aç›s›ndan
önemli bir sorun olarak gözükmektedir. Klinik deneyim-
Özgüç H, Duman H, Y›lmazlar T, ‹rgil C, Tafldelen ‹, Zoro¤lu A.
Mastalji: 73 olgunun prospektif analizi. Klinik ve Deneysel Cerrahi Dergisi
¤› ve bunun meme a¤r›s›nda nedenin de¤erlendirilme-
type of breast pain. Postgrad Med 1997; 102(5):183-4, 187-9, 193-4.
19. Gateley CA, Mansel RE. Management of cyclical breast pain. Br J Hosp
Med 1990; 43: 330-2.
20. Gateley CA, Miers M, Mansel RE, Hughes LE. Drug treatments for
mastalgia: 17 years experience in the Cardiff Mastalgia Clinic. J R Soc Med
1992; 85: 12-5.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 1 | 2010
11
21. Aksu G, Hocao¤lu Ç. Mastalji yak›nmas›yla radyolojik incelemeye al›nan
26. Türkiye Cumhuriyeti Sa¤l›k Bakanl›¤›, Kanserle Savafl Dairesi Baflkanl›¤›
bir grup hastada aleksitimi, anksiyete, kayg› ve depresyon düzeylerinin
Meme kanseri kontrol program› www.saglik.gov.tr/extras/birimler/
araflt›r›lmas›. Klinik Psikiyatri Dergisi 2004: 2: 95-102.
22. Fox H, Walker LG, Heys SD, Ah-See AK, Eremin O. Are patients with
mastalgia anxious and does relaxatin therapy help? The Breast 1997; 6:
138-42.
23. Çak›r T, Cingi A, F›st›kç› N, Bez Y, Topçuo¤lu V, Güllüo¤lu BM.
Organik bir nedene ba¤l› olmayan mastalji yaknmas› olan hastalarda
telkinin yeri: prosektif kesitsel çal›flma. Meme Sa¤l›¤› Dergisi 2006; 2: 96-9.
24. Barros AC, Mottola J, Ruiz CA, Borges MN, Pinotti JA. Reassurance in
the treatment of mastalgia. Breast J 1999; 5: 162-5.
25. Key TJ, Verkasalo PK, Banks E. Epidemiology of breast cancer. Lancet
Araflt›rma
Oncol 2001; 2: 133-40.
ksdb/2.doc adresinden 18.05.2009 tarihinde eriflilmifltir.
27. Aslan FE, Gürkan A. Kad›nlarda meme kanseri risk düzeyi. Meme Sa¤l›¤›
Dergisi 2007; 3: 63-8.
28. Özkan S, Alçalar N. Meme kanserinin cerrahi tedavisine psikolojik tepkiler. Meme Sa¤l›¤› Dergisi 2009; 5: 60-4.
29. Conry C. Evaluation of breast complaint: is it cancer? Am Fam Physician
1994; 49: 45–50, 453–4.
30. Khan SA, Apkarian AV. Mastalgia and breast cancer: A protective association? Cancer Dtect Prev 2002; 26: 192–6.
31. Plu–Bureau G, Le MG, Sitruk–Ware R, Thalabard JC. Cyclical mastalgia and breast cancer risk: result of a French cohort study. Cancer
Epidemiol Biomarkers Prev 2006; 15: 1229-31.
Gelifl tarihi: 14.07.2009
Kabul tarihi: 03.01.2010
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Yard. Doç. Dr. Ümit Aydo¤an
GATA Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›
Etlik 06018 Van
Tel: (0312) 304 31 43
e-posta: [email protected]
12
Bilgin MG ve ark. | Meme a¤r›s› flikayetiyle poliklini¤imize müracaat eden hastalardaki meme kanseri s›kl›¤›n›n araflt›r›lmas›
Download

PDF İndir - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi