Derleme | Review
Türk Aile Hek Derg 2010; 14(4): 173-179
doi:10.2399/tahd.10.173
www.turkailehekderg.org
Çocuk ve ergenlerde 4. rapora dayal›
kan bas›nc› ölçümü ve de¤erlendirmesi
Measurement and assessment of blood pressure in children and adolescents regarding forth report
Hülya Akan1
Summary
Çocuk ve ergenlerde hipertansiyon; “uygun yöntem kullan›larak
yap›lan üç ayr› ölçümde sistolik ve/veya diyastolik kan bas›nc›n›n
yafla, cinsiyete ve boya göre 95 persantilin üzerinde olmas›”d›r.
Çocuk ve ergenlikte hipertansiyonun olas› prevalans› %2–5 aras›ndad›r. Eriflkinin kan bas›nc›n›n (KB) çocuklu¤undaki KB de¤erleri ile iliflkili oldu¤u gösterilmifltir. Çocuk ve ergenlerde KB de¤erlendirmesi zordur. Ölçme ve de¤erlendirme standart› olarak genellikle, 2004 Ulusal Yüksek Kan Bas›nc› E¤itim Program› Çal›flma
Grubu’nun “Çocuk ve Ergenlerde Yüksek Kan Bas›nc› Tan›, De¤erlendirme ve Tedavi Üzerine Dördüncü Rapor”u kullan›lmaktad›r.
Birinci basamak sa¤l›k hizmeti verenler her yafltaki çocuk ve ergende düzenli KB ölçümü yapmal›, ileride hipertansif olma riski izlemeli ve yaflam de¤iflikli¤i dan›flmanl›¤› vermelidir.
Hypertension in childhood or adolescence is defined as average
systolic and/or diastolic blood pressure (BP) over than the 95th
percentile for gender, age, and height on 3 or more occasions
with appropriate measurement technique. The estimated prevalence of hypertension in childhood is between 2-5%. It has been
shown that adulthood blood pressure levels correlate with childhood blood pressure levels. It is difficult to assess blood pressure
in children and adolescents. To measure and evaluate the blood
pressure levels in these groups, guides of The Fourth Report on
the Diagnosis, Evaluation and Treatment of High Blood Pressure in
Children and Adolescents are generally used. It seems that primary health care teams will have to do periodic follow up regarding blood pressure levels in children and adolescents and will take
active role especially in the management and life-style counseling
in the pre-hypertensive group.
Anahtar sözcükler: Çocuk, ergen, kan bas›nc›, hipertansiyon.
Key words: Children, adolescents, blood pressure, hypertension.
ocuk ve ergenlerde hipertansiyon; “uygun yöntem
Eriflkinin kan bas›nc›n›n (KB) de¤erlerinin çocuklu-
kullan›larak yap›lan üç ayr› ölçümde kan bas›nc›-
¤undaki ile iliflkili oldu¤u gösterilmifltir.5 Çocukluktaki
n›n yafla, cinsiyete, boya göre 95 persantilin üze-
hipertansiyon; sol ventrikül hipertrofisi, intima-media
rinde olmas›” olarak tan›mlan›r. Eriflkin hastal›¤› olarak
kal›nlaflmas›, arteryel kompliyans, ateroskleroz, diyasto-
Ç
kabul edilen hipertansiyonun, çocukluk ve ergenlik dönemindeki s›kl›¤› artmaktad›r; bu dönemdeki olas› prevalans› %2-5’dir. Çocuklardaki ortalama kan bas›nc› de¤erleri
lik disfonksiyon ve kalp-damar hastal›klar›n›n erken belirtecidir.6-11
de artmaktad›r. Sekonder hipertansiyon çocuklarda erifl-
Çocukluk ve ergenlikte primer hipertansiyon preva-
kinlere göre daha s›k görülmesine karfl›n, hafif ya da orta
lans›ndaki art›fl; fliflmanl›k (obezite), fizik aktivite azl›¤›,
derece hipertansiyonu olan çocuk ve ergenlerin ço¤unda
yüksek kalorili, afl›r› tuzlu beslenme ile iliflkilendirilmek-
1-4
altta yatan bir neden bulunamaz.
1)
Derleme
Özet
tedir.12,13
Yeditepe Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›, Aile Hekimli¤i Uzman›, Yard. Doç. Dr., ‹stanbul
2010 © Yay›n haklar› Türkiye Aile Hekimli¤i Uzmanl›k Derne¤i (TAHUD)'a aittir. Her hakk› sakl›d›r. Deomed Medikal Yay›nc›l›k taraf›ndan yay›mlanmaktad›r.
Copyright © 2010 Turkish Society of Family Practice. All rights reserved. Published by Deomed Medical Publishing, Istanbul.
173
Derleme
Kan bas›nc›; büyüme geliflme ile de yak›ndan iliflkili-
≥95 persantili aflmas› olarak tan›mlan›r. Çocuk ve ergen-
dir. 1-3 yafl aras›nda vücut geliflimine ba¤l› olarak çizgi-
lerde hipertansiyon tan›s› koyabilmek için kan bas›nc› öl-
sel bir art›fl gösterir. 6 yafl öncesinde cinsiyete göre de¤i-
çümü en az üç farkl› zamanda yinelenmelidir. Ortalama
fliklik göstermezken, 6-11 yafl aral›¤›ndaki k›z çocuklar›n-
SKB ya da DKB de¤erleri 90. ve 95. persantil aras›nda ise
da KB art›fl› 11-17 yafl k›zlara göre daha h›zl›d›r. Erkek
“yüksek normal” olarak kabul edilir. Yüksek normal KB
çocuklarda ise 12-17 yafllar›ndaki art›fl, di¤er yafl grupla-
olan çocuklarda ileri y›llarda hipertansiyon geliflme riski
r›ndan daha h›zl›d›r.
yüksektir. Bu tan›m; eriflkinlerdeki pre-hipertansiyon ta-
Çocuk ve ergenlerde KB’n›n de¤erlendirilmesi zordur.
n›m›na denk düfler. JNC 7 komitesi pre-hipertansiyonu;
Ölçme ve de¤erlendirme için standart olarak 2004 Ulusal
≥120/80 mmHg olarak tan›mlamakta ve koruyucu sa¤l›k
Yüksek Kan Bas›nc› E¤itim Program› Çal›flma Gru-
davran›fllar› ile yaflam de¤ifliklikleri önermektedir.15 Ço-
bu’nun; “The Fourth Report on the Diagnosis, Evaluati-
cuk ve ergende eriflkinde oldu¤u gibi ≥120/80 mmHg’nin
on and Treatment of High Blood Pressure in Children
üzerinde ama <95 persantilde olan de¤erler, pre-hiper-
and Adolescents” (Çocuk ve Ergenlerde Yüksek Kan Ba-
tansiyon olarak kabul edilir.
s›nc› Tan›, De¤erlendirme ve Tedavi Üzerine Dördüncü
Raporu) rehber olarak kullan›lmaktad›r.1 Bu rapor; 1977,
1987 ve 1996 y›llar›nda yeniden yay›mlanm›flt›r.1,14
K›saca “4. Rapor” olarak tan›nan belge; JNC 7’nin
yay›nlanmas› ile birlikte NHBPEP (Ulusal Yüksek Kan
Bas›nc› E¤itimi Grubu) ve NHLBI (Ulusal Kalp, Akci¤er ve Kan Enstitüsü) iflbirli¤i ile ABD’ndeki, çok say›da
merkeze yap›lan, verilerini yay›nlamalar› ça¤r›s›ndan
sonra, çal›flma grubunun son veri ve kan›tlara göre önce1
ki raporunu gözden geçirmesiyle oluflturulmufltur.
KB tablolar›na, normal da¤›l›m›n orta de¤erinin gö-
• Hipertansiyon en az üç ayr› zamanda ortalama SKB
ve/veya DKB’n›n cinsiyet, yafl ve boya göre ≥95.
persantil olmas›d›r.
• Çocuklarda pre-hipertansiyon; ortalama SKB ve DKB
de¤erlerinin ≥90. persantil ve <95. persantil olmas›d›r.
• Eriflkinde oldu¤u gibi, ergende de kan bas›nc›n›n
≥120/80 mmHg olmas› prehipertansiyon
olarak de¤erlendirilir.
• Hekim muayenehanesi ya da klinikte KB de¤erleri >95.
persantil olup klinik d›fl›nda normotansif olan hastada
“beyaz-gömlek hipertansiyonu” vard›r. Genellikle bu tan›y›
koyabilmek için ayaktan KB izlenmesi gerekir.
rülebilmesi için 50. persantil, yüksek kan bas›nc›n›n evrelendirilebilmesi için de 99. persantil eklenmifl, JNC 7 ile
Çocuk ve Ergenlerde
uyum sa¤lamak için yüksek normal kan bas›nc› de¤erleri
Kan Bas›nc› Ölçümü
“pre-hipertansiyon” olarak tan›mlanm›flt›r. Tan› ve tedavi de gözden geçirilmifltir.15
Çocuk ve ergende KB tablolar› oskültasyon ölçümlerine dayanmaktad›r; bu nedenle KB ölçümü için oskül-
Bu yaz›da; “raporun ilk bölümünü oluflturan çocuk ve
tasyon yöntemi tercih edilmelidir. Osilometrik cihazlar
ergenlerde tansiyon ölçüm tekni¤i nas›l olmal›, tan› nas›l
ölçümü yapan kifliye ba¤l› hatalar› en aza indirgemesine
konulmal› ve birinci basamak hekimi tan› konan hastay›
ra¤men oskültasyona eflde¤er ölçüm sa¤lamazlar.
nas›l yönlendirmeli” konular› ele al›nm›flt›r.
Çocu¤un KB ölçümü için haz›rlanmas› da en az do¤ru
teknik kullan›larak ölçüm yap›lmas› kadar önemlidir.16 Ço-
174
Çocuk ve Ergende
Hipertansiyon Tan›m›
cu¤a; ölçüm öncesinde uyar›c› yiyecek ve içecekler veril-
Çocuk ve ergende hipertansiyon tan›m›; sa¤l›kl› ço-
teklenen bir sandalyede, ayaklar› yere tam basacak ve s›rt›
cuklardaki kan bas›nc› de¤erlerinin normatif da¤›l›m›na
tam olarak dayanacak, sa¤ kolu kubital fossa kalp hizas›n-
dayan›r. Normal KB cinsiyet, yafl ve boya göre sistolik
da desteklenecek flekilde dinlendirilmelidir.17,18 Standart
kan bas›nc› (SKB) ve diastolik kan bas›nc› (DKB) de¤er-
tablolarla karfl›laflt›rabilmek ve tutarl›l›¤› sa¤layabilmek
lerinin <90 persantil olmas›d›r. Hipertansiyon, üç farkl›
için, ölçüm sa¤ koldan yap›lmal›d›r. Aort koarktasyonu
zamanda ölçülen SKB veya DKB ortalama de¤erlerinin
olanlarda sol koldaki ölçüm de¤erleri düflük ç›kacakt›r.19
memelidir. Ölçümden önce; 5 dakika boyunca arkas› des-
Akan H | Çocuk ve ergenlerde 4. rapora dayal› kan bas›nc› ölçümü ve de¤erlendirmesi
‹kinci önemli nokta; uygun manflon seçimidir. Çocu¤un sa¤ üst koluna uygun manflon seçilmelidir. Kol çevresi olekranon ile akromionun ortas›ndan ölçülür. Manflonun fliflirilebilir k›sm›n›n geniflli¤i kol çevresinin en az
%40’›, uzunlu¤u %80-100’ü olmal›d›r.20,21 Bu standarda
uygun bir manflonun genifllik/uzunluk oran› 1:2 olacakt›r. Piyasadaki çocuk manflonlar›n›n hepsi bu standarta
uymamaktad›r. Üzerinde hangi yafla uygun oldu¤u yazan
manflonlar›n boyutlar› farkl›l›k göstermektedir.
SKB, Korotkoff seslerinin bafllang›c› (K1) olarak tan›mlan›r.14 Çocuklarda tarama, eriflkinlerde ise epidemiyolojik verilere göre, DKB 5. Korotkoff sesi ya da Korotkoff seslerinin kaybolmas› olarak tan›mlanm›flt›r. Baz›
çocuklarda Korotkoff sesleri “0” mmHg’ye kadar duyulabilir. Bu durumda, ölçüm; steteskobun bafl›na daha az
bas›nç uygulanarak tekrarlanmal›d›r. E¤er hala çok düflük K5 devam ediyorsa K4 DKB olarak kaydedilmelidir.
KB ölçümlerinde standart cihaz cival› manometredir
ama çevreye zararl› olabilir. Düzenli kalibre edilen, aneroid manometre de benzer do¤rulukta ölçüm sa¤lar.22,23
Osilometrik cihaz ortalama atardamar bas›nc›n› ölçer,
sonra sistolik ve diyastolik de¤erleri hesaplar. Üretici firmalar›n kullan›ld›¤› algoritmalar cihazdan cihaza, firmadan firmaya de¤iflir.24 Ölçülen de¤erler, oskültasyon yöntemi ile her zaman tam örtüflmez.25
Otomatik cihaz, oskültasyon yönteminden daha kolay
kullan›l›r, ölçen kifliden kaynaklanan hatalar› en aza indirir. Özellikle çok küçük ve tam iletiflim sa¤lanamayan
çocuklarda oldukça kolayl›k sa¤lar. Otomatik cihaz tarama için kullan›labilir. Ama KB tablolar› oskültasyon yöntemine göre haz›rlanm›flt›r. Bu nedenle otomatik cihazla
yüksek KB de¤erleri saptan›rsa oskültasyon yöntemi ile
ölçülmeli, tan› ve s›n›fland›rma oskültasyon de¤erlerine
göre yap›lmal›d›r.1
Ayaktan Kan Bas›nc› ‹zlemi
Ayaktan kan bas›nc› izlemi tafl›nabilir bir alet ile belli
bir süre genellikle 24 saat kan bas›nc›n›n ölçülerek kaydedilmesidir. S›k ölçümlerle gün içindeki kan bas›nc› de-
Uzunluk,
cm
Azami
kol çevresi, cm*
4
8
10
6
12
15
9
18
22
Yafl aral›¤›
Genifllik,
cm
Yenido¤an
Bebek
Çocuk
Küçük eriflkin
10
24
26
Eriflkin
13
30
34
Genifl eriflkin
16
38
44
Bacak
20
42
52
*En genifl kolda bile fliflirilebilir balon kolun %80’ini saracak flekilde hesaplanm›flt›r.
¤iflikliklerini izlemeyi sa¤lar. Özellikle beyaz-gömlek hipertansiyonunun ay›rt edilmesinde, hipertansif organ hasar› riskinin, ilaç direncinin ve antihipertansif ilaç kulan›m›nda ortaya ç›kan hipotansif ataklar›n de¤erlendirilmesinde son derece yararl›d›r.26,27
Derleme
Çal›flma grubunun önerilerine dayanarak çocuklar
için Tablo 1’de gösterilen standart manflon ölçütleri kullan›labilir. Ayn› yafltaki çocuklarda kol çevresinin farkl›
olabilece¤i gözard› edilmemelidir. E¤er manflon küçükse, de¤erler oldu¤undan fazla; büyükse oldu¤undan düflük ç›kacakt›r.
Tablo 1. KB ölçümü için önerilen manflon balonu ölçütleri1
Ayaktan kan bas›nc› izlemi için spesifik cihazlar ve
e¤itimli personel gerekir. Bu nedenle çocuk hipertansiyonu konusunda uzmanlaflm›fl kliniklerde uygulanmal› ve
yorumlanmal›d›r.
Kan Bas›nc› Tablolar›n›n Kullan›m›
Çocuk ve ergende, KB normal de¤er aral›klar› vücut
büyüklü¤ü ve yafla göre belirlenir. Cinsiyet, yafl ve boya göre oluflturulan persantil tablolar› daha kesin KB s›n›fland›rmas›na olanak sa¤lar, çok uzun/çok k›sa çocuklar›n yanl›fl
s›n›fland›r›lmas›n› engeller. Dördüncü Rapordaki KB tablolar› Amerika ulusal boy persantili (www.cdc.gov/growthcharts) ve NHANES (Ulusal sa¤l›k ve beslenme çal›flmas›)
1999-2000 KB verilerine dayan›r. Tablolar; tüm dünyada
referans olarak kullan›lmakla beraber bu de¤erlerin ulusal
de¤erler olmad›¤› unutulmamal›d›r.
Tablo 2 ve 3’te erkek ve k›z çocuklar›n yafl, cinsiyet,
boya göre SKB, DKB (K5 baz al›narak) 50., 75., 90. ve
99. KB persantilleri görülmektedir.
Tablolardaki SKB ve DKB de¤erleri, çocu¤un cinsiyetine uygun tablodan yafl›na ve boy persantiline göre
karfl›laflt›r›l›r. E¤er KB <90. persantil ise çocuk normotansiftir. E¤er KB ≥90. persantil ise KB ölçümü iki kez
daha tekrarlanmal› ve üç ölçümün ortalamas› de¤erlendirilmelidir. 90. ve 95. persantiller aras›ndaki de¤erler prehipertansiyonu iflaret eder. De¤erler tekrarlanan ölçümlerle do¤rulanmal› ve risk faktörleri aç›s›ndan de¤erlen-
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 4 | 2010
175
Tablo 2. Erkek çocuklar› için yafl ve boy persantiline göre KB de¤erleri1
DKB, mmHg
Boy persantili
SKB, mmHg
Boy persantili
Yafl, y›l
KB Persantil
5.
10.
25.
50.
75.
90.
95.
5.
10.
25.
50.
75.
90.
95.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
80
94
98
105
84
97
101
109
86
100
104
111
88
102
106
113
90
104
108
115
91
105
109
116
92
106
110
117
81
95
99
106
85
99
102
110
87
101
105
112
89
103
107
114
91
105
109
116
92
106
110
117
94
107
111
118
83
97
101
108
87
100
104
111
89
103
107
114
91
105
109
116
93
106
110
118
94
108
112
119
95
109
113
120
85
99
103
110
88
102
106
113
91
105
109
116
93
107
111
118
95
108
112
120
96
110
114
121
97
111
115
122
87
100
104
112
90
104
108
115
93
107
110
118
95
109
112
120
96
110
114
121
98
111
115
123
99
113
117
124
88
102
106
113
92
105
109
117
94
108
112
119
96
110
114
121
98
111
115
123
99
113
117
124
100
114
118
125
89
103
106
114
92
106
110
117
95
109
113
120
97
111
115
122
98
112
116
123
100
113
117
125
101
115
119
126
34
49
54
61
39
54
59
66
44
59
63
71
47
62
66
74
50
65
69
77
53
68
72
80
55
70
74
82
35
50
54
62
40
55
59
67
44
59
63
71
48
63
67
75
51
66
70
78
53
68
72
80
55
70
74
82
36
51
55
63
41
56
60
68
45
60
64
72
49
64
68
76
52
67
71
79
54
69
73
81
56
71
75
83
37
52
56
64
42
57
61
69
46
61
65
73
50
65
69
77
53
68
72
80
55
70
74
82
57
72
76
84
38
53
57
65
43
58
62
70
47
62
66
74
51
66
70
78
54
69
73
81
56
71
75
83
58
73
77
85
39
53
58
66
44
58
63
71
48
63
67
75
51
66
71
78
55
69
74
81
57
72
76
84
59
74
78
86
39
54
58
66
44
59
63
71
48
63
67
75
52
67
71
79
55
70
74
82
57
72
76
84
59
74
78
86
8
50.
90.
95.
99.
94
107
111
119
95
109
112
120
97
110
114
122
99
112
116
123
100
114
118
125
102
115
119
127
102
116
120
127
56
71
75
83
57
72
76
84
58
72
77
85
59
73
78
86
60
74
79
87
60
75
79
87
61
76
80
88
9
50.
90.
95.
99.
95
109
113
120
96
110
114
121
98
112
116
123
100
114
118
125
102
115
119
127
103
117
121
128
104
118
121
129
57
72
76
84
58
73
77
85
59
74
78
86
60
75
79
87
61
76
80
88
61
76
81
88
62
77
81
89
10
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
97
111
115
122
99
113
117
124
98
112
116
123
100
114
118
125
100
114
117
125
102
115
119
127
102
115
119
127
104
117
121
129
103
117
121
128
105
119
123
130
105
119
122
130
107
120
124
132
106
119
123
130
107
121
125
132
58
73
77
85
59
74
78
86
59
73
78
86
59
74
78
86
60
74
79
86
60
75
79
87
61
75
80
88
61
76
80
88
61
76
81
88
62
77
81
89
62
77
81
89
63
78
82
90
63
78
82
90
63
78
82
90
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
101
115
119
126
104
117
121
128
106
120
124
131
109
122
126
134
111
125
129
136
102
116
120
127
105
118
122
130
107
121
125
132
110
124
127
135
112
126
130
137
104
118
122
129
106
120
124
131
109
123
127
134
112
125
129
136
114
128
132
139
106
120
123
131
108
122
126
133
111
125
128
136
113
127
131
138
116
130
134
141
108
121
125
133
110
124
128
135
113
126
130
138
115
129
133
140
118
131
135
143
109
123
127
134
111
125
129
136
114
128
132
139
117
130
134
142
119
133
137
144
110
123
127
135
112
126
130
137
115
128
132
140
117
131
135
142
120
134
137
145
59
74
78
86
60
75
79
87
60
75
80
87
61
76
81
88
63
78
82
90
60
75
79
87
60
75
79
87
61
76
80
88
62
77
81
89
63
78
83
90
61
75
80
88
61
76
80
88
62
77
81
89
63
78
82
90
64
79
83
91
62
76
81
89
62
77
81
89
63
78
82
90
64
79
83
91
65
80
84
92
63
77
82
90
63
78
82
90
64
79
83
91
65
80
84
92
66
81
85
93
63
78
82
90
64
79
83
91
65
79
84
92
66
80
85
93
67
82
86
94
64
79
83
91
64
79
83
91
65
80
84
92
66
81
85
93
67
82
87
94
50.
90.
95.
99.
114
127
131
139
115
128
132
140
116
130
134
141
118
132
136
143
120
134
138
145
121
135
139
146
122
136
140
147
65
80
84
92
66
80
85
93
66
81
86
93
67
82
87
94
68
83
87
95
69
84
88
96
70
84
89
97
1
2
3
Derleme
4
5
6
7
11
12
13
14
15
16
17
90. persantil ortalamadan 1.28 SD; 95. persantil 1.645 SD ve 99. persantil 2.326 SD’dir.
176
Akan H | Çocuk ve ergenlerde 4. rapora dayal› kan bas›nc› ölçümü ve de¤erlendirmesi
Tablo 3. K›z çocuklar› için yafl ve boy persantiline göre KB de¤erleri1
DKB, mmHg
Boy persantili
SKB, mmHg
Boy persantili
Yafl, y›l
5.
10.
25.
50.
75.
90.
95.
5.
10.
25.
50.
75.
90.
95.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
83
97
100
108
85
98
102
109
86
100
104
111
88
101
105
112
89
103
107
114
91
104
108
115
93
106
110
117
84
97
101
108
85
99
103
110
87
100
104
111
88
102
106
113
90
103
107
114
92
105
109
116
93
107
111
118
85
98
102
109
87
100
104
111
88
102
105
113
90
103
107
114
91
105
108
116
93
106
110
117
95
108
112
119
86
100
104
111
88
101
105
112
89
103
107
114
91
104
108
115
93
106
110
117
94
108
111
119
96
109
113
120
88
101
105
112
89
103
107
114
91
104
108
115
92
106
110
117
94
107
111
118
96
109
113
120
97
111
115
122
89
102
106
113
91
104
108
115
92
106
109
116
94
107
111
118
95
109
112
120
97
110
114
121
99
112
116
123
90
103
107
114
91
105
109
116
93
106
110
117
94
108
112
119
96
109
113
120
98
111
115
122
99
113
116
124
38
52
56
64
43
57
61
69
47
61
65
73
50
64
68
76
52
66
70
78
54
68
72
80
55
69
73
81
39
53
57
64
44
58
62
69
48
62
66
73
50
64
68
76
53
67
71
78
54
68
72
80
56
70
74
81
39
53
57
65
44
58
62
70
48
62
66
74
51
65
69
76
53
67
71
79
55
69
73
80
56
70
74
82
40
54
58
65
45
59
63
70
49
63
67
74
52
66
70
77
54
68
72
79
56
70
74
81
57
71
75
82
41
55
59
66
46
60
64
71
50
64
68
75
52
67
71
78
55
69
73
80
56
70
74
82
58
72
76
83
41
55
59
67
46
61
65
72
50
64
68
76
53
67
71
79
55
69
73
81
57
71
75
83
58
72
76
84
42
56
60
67
47
61
65
72
51
65
69
76
54
68
72
79
56
70
74
81
58
72
76
83
59
73
77
84
8
50.
90.
95.
99.
95
108
112
119
95
109
112
120
96
110
114
121
98
111
115
122
99
113
116
123
100
114
118
125
101
114
118
125
57
71
75
82
57
71
75
82
57
71
75
83
58
72
76
83
59
73
77
84
60
74
78
85
60
74
78
86
9
50.
90.
95.
99.
96
110
114
121
97
110
114
121
98
112
115
123
100
113
117
124
101
114
118
125
102
116
119
127
103
116
120
127
58
72
76
83
58
72
76
83
58
72
76
84
59
73
77
84
60
74
78
85
61
75
79
86
61
75
79
87
10
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
98
112
116
123
100
114
118
125
99
112
116
123
101
114
118
125
100
114
117
125
102
116
119
126
102
115
119
126
103
117
121
128
103
116
120
127
105
118
122
129
104
118
121
129
106
119
123
130
105
118
122
129
107
120
124
131
59
73
77
84
60
74
78
85
59
73
77
84
60
74
78
85
59
73
77
85
60
74
78
86
60
74
78
86
61
75
79
87
61
75
79
86
62
76
80
87
62
76
80
87
63
77
81
88
62
76
80
88
63
77
81
89
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
50.
90.
95.
99.
102
116
119
127
104
117
121
128
106
119
123
130
107
120
124
131
108
121
125
132
103
116
120
127
105
118
122
129
106
120
123
131
108
121
125
132
108
122
126
133
104
117
121
128
106
119
123
130
107
121
125
132
109
122
126
133
110
123
127
134
105
119
123
130
107
121
124
132
109
122
126
133
110
123
127
134
111
124
128
135
107
120
124
131
109
122
126
133
110
124
127
135
111
125
129
136
112
126
130
137
108
121
125
132
110
123
127
134
111
125
129
136
113
126
130
137
114
127
131
138
109
122
126
133
110
124
128
135
112
125
129
136
113
127
131
138
114
128
132
139
61
75
79
86
62
76
80
87
63
77
81
88
64
78
82
89
64
78
82
90
61
75
79
86
62
76
80
87
63
77
81
88
64
78
82
89
64
78
82
90
61
75
79
87
62
76
80
88
63
77
81
89
64
78
82
90
65
79
83
90
62
76
80
88
63
77
81
89
64
78
82
90
65
79
83
91
66
80
84
91
63
77
81
88
64
78
82
89
65
79
83
90
66
80
84
91
66
81
85
92
64
78
82
89
65
79
83
90
66
80
84
91
67
81
85
92
67
81
85
93
64
78
82
90
65
79
83
91
66
80
84
92
67
81
85
93
68
82
86
93
50.
90.
95.
99.
108
122
125
133
109
122
126
133
110
123
127
134
111
125
129
136
113
126
130
137
114
127
131
138
115
128
132
139
64
78
82
90
65
79
83
90
65
79
83
91
66
80
84
91
67
81
85
92
67
81
85
93
68
82
86
93
2
3
4
5
6
7
11
12
13
14
15
16
17
Derleme
KB Persantil
1
90. persantil ortalamadan 1.28 SD; 95. persantil 1.645 SD ve 99. persantil 2.326 SD’dir.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 4 | 2010
177
KB Tablolar›n›n Kullan›m›
1. Standart boy e¤rilerini kullanarak boy persantilini hesapla.
2. Çocu¤un SKB ve DKB de¤erlerini ölç ve kaydet.
3. SKB ve DKB için çocu¤un cinsiyetine uygun tabloyu kullan.
4. Tablonun solunda çocu¤un yafl›n› bul. Yafl sat›r›n› izle ve dikey çizgide boy persantili ile kesiflti¤i yeri bul.
5. Burada, sol kolonlarda SKB ve sa¤ kolonlarda DKB için s›ras› ile 50, 90, 95 ve 99. persantilleri gösterir.
Çocu¤un ölçülen SKB ve DKB de¤erleri için KB persantilini bul.
• KB<90. persantil normal KB’d›r.
• 90. ve 95. persantiller aras›ndaki KB pre-hipertansiyondur. Ergenlerde KB 120/80 mmHg, ise, KB de¤eri 90. persantilden
küçük de olsa pre-hipertansiyondur.
• KB >95. persantil hipertansiyon olabilir.
6. E¤er KB >90. persantil ise, ölçüm iki kez daha tekrarlanrak üçünün ortalamalar› SKB ve DKB kullan›lmal›d›r.
Derleme
7. E¤er KB >95. persantil ise, KB evrelendirilmelidir:
• Evre I ise (95. persantil - 99. persantil aras› art› 5 mmHg), KB ölçümleri iki farkl› zamanda tekrarlanmal›d›r. E¤er
hipertansiyon do¤rulan›rsa etiyolojiye yönelik de¤erlendirmeye bafllanmal›d›r.
• Evre II ise (>99. persantil art› 5 mmHg), de¤erlendirme ve tedavi için hemen sevkedilmelidir (Tablo 4).
dirilmelidir (Tablo 4). E¤er, bir ergende, KB de¤eri
>120/80 mmHg ise, ölçülen de¤er <90. persantil olsa bile pre-hipertansif olarak de¤erlendirilmelidir.
E¤er çocu¤un ölçülen KB de¤eri (SKB ya da DKB)
≥95. persantil ise hipertansif olabilir; ölçüm en az iki farkl› zamanda tekrarlanarak tan› do¤rulanmal›d›r. Tan› do¤rulan›rken daha sonraki izlem plan› için evrelendirme de
yap›lmal›d›r. KB ölçümleri 95. persantilin birkaç mmHg
üzerinde olan çocukla 15-20 mmHg üzerinde olan çocu¤a
yaklafl›m ayn› olmayacakt›r. Bu noktada verilmesi gereken
kritik karar hangi çocu¤un h›zl› müdahele ve sevk gerektirdi¤idir. Tablolarda 95 ve 99 persantiller aras›ndaki fark;
yaklafl›k 7-10 mmHg’d›r. Ölçüm tekni¤ine ba¤l› oynamalar da düflünülünce asl›nda fazla de¤ildir. Bu nedenle 4.
Raporda evre I hipertansiyon 95. persantil ile 99. persantilin 5 mmHg üzerindeki aral›k, evre II ise 99. persantilin
5 mmHg üzerindeki de¤erler olarak tan›mlanm›flt›r.1 Evre
II hipertansiyonu olanlar, özellikle de semptomatik olanlar pediyatrik hipertansiyon konusunda uzmanlaflm›fl merkezlere h›zla sevkedilmelidir (Tablo 4).
Tablo 4’de Dördüncü Rapordaki öneriler do¤rultusunda çocuk ve ergenlerde KB ölçüm sonuçlar›na nas›l yaklafl›laca¤› özetlenmifltir. Çocuk ve ergen hipertansiyonu pediyatri uzman›nca izlenip de¤erlendirilmelidir. Evre I ve II
Tablo 4. KB ölçümü için önerilen manflon balonu ölçütleri1
SKB ya da
DKB Persantil
KB ölçüm
S›kl›¤›
Tedaviye Yönelik
Yaflam De¤ifliklikleri
Farmakolojik
Tedavi
<90.
Bir sonraki planlanm›fl
muayenede tekrar kontrol et
Sa¤l›kl› beslenme, uyku ve
fizik aktiviteye teflvik et
-
90. - <95. ya da KB <90.
olsa bile 120/80’i aflarsa,
<95. persantile kadar†
6 ay içinde tekrar kontrol et
E¤er kilo fazlal›¤› varsa kilo
kontrolü dan›flmanl›¤›, fizik
aktivite ve diyet kontrolü öner‡
Kronik böbrek hastal›¤›, diyabet,
kalp yetersizli¤i ya da LVH gibi
mecburi endikasyon yoksa
farmakolojik tedavi yok
Evre I hipertansiyon
95.–99. persantil + 5 mmHg
1-2 hafta içinde; belirti varsa
daha önce kontrola ça¤›r, iki
ayr› zamanda yine yüksek ise
1 ay içinde araflt›r ya da sevk et
Kilo fazlal›¤› varsa kilo
kontrolü, fizik aktivite ve
diyet kontrolü öner‡
Rehberlere ya da yukar›daki
mecburi endikasyonlara uygun
olarak tedavi baflla
Evre II hipertansiyon
>99. persantil + 5 mmHg
De¤erlendir ya da 1 hafta
içinde sevk et.
Semptomatikse hemen sevk et
Kilo fazlal›¤› varsa kilo
kontrolü; fizik aktivite ve
diyet kontrolü öner
Tedavi baflla§
Yafl aral›¤›
Normal
Prehipertansiyon
*En az üç farkl› zamanda ölçülen sistolik ve diyastolik kategorileri farkl› ise, cinsiyet, yafl ve boya göre, yüksek de¤ere göre s›n›fland›r. †Bu tipik olarak 12 yafllarda SKB ve 16 yafllarda DKB için
olur. ‡Yeme planlar›n› DASH’a göre düzenlemeye çal›flan aileler bir beslenme uzman›ndan yard›m alabilirler. §Birden fazla ilaç gerekebilir.
178
Akan H | Çocuk ve ergenlerde 4. rapora dayal› kan bas›nc› ölçümü ve de¤erlendirmesi
hipertansiyon saptanan çocuklar uygun ve seri bir flekilde
sevk edilmelidir. Bu popülasyonda artan hipertansiyon
prevalans›, birinci basamak hekimlerinin kendilerine ba¤l›
çocuk ve ergenlerde düzenli KB taramas› yapmalar›n›, ileride pre-hipertansif grubu izlenmeleri ve yaflam de¤iflikli¤i
dan›flmal›¤›nda aktif rol almalar›n› gerektirmektedir.
12. Buyan N. Çocukluk ça¤› hipertansiyonu. Türkiye Klinikleri J Pediatr 2008; 4:
72-93.
13. Thompson DR, Obarzanek E, Franko DL, Barton BA, Morrison J, Biro
FM. Childhood overweight and cardiovascular disease risk factors: the
National Heart, Lung and Blood Institute Growth and Health Study. J
Pediatr 2007; 150: 18-25.
14. National High Blood Pressure Education Program Working Group on
Hypertension Control in Children and Adolescents. Update on the 1987
Task Force Report on High Blood Pressure in Children and Adolescents: a
working group report from the National High Blood Pressure Education
Kaynaklar
1.
Program. Pediatrics 1996; 98: 649-58.
National High Blood Pressure Education Program Working Group on
15. Chobanian AV, Bakris GL, Black HR ve ark. The seventh report of the joint
High Blood Presuure on High Blood Pressure in Children and
national committee on prevention, detection, evaluation and treatment of
Adolescents. The Fourth Report on the Diagnosis, Evaluation and
Treatment of High Blood Pressure in Children and Adolescents.
sion/child_tbl.htm. sayfas›ndan 03.06.2010 tarihinde eriflilmiflitir.
2.
3.
Munter P, He J, Cutler JA. Trends in blood pressure among children and
tion and blood pressure:a risk for hypertension? J Hum Hypertens 2003; 17:
adolescents. JAMA 2004; 291: 2107-13.
389-95.
Ford ES, Mokdad AH, Ajani UA. Trend in risk factors for cardiovascular
18. Netea RT, Lenders JW, Smits P, Thien T. Both body and arm position sig-
disease among children and adolescents in the United States. Pediatrics 2004;
nificantly influence blood pressure measurement. J Hum Hypertens 2003; 17:
459-62.
114: 1534-44.
4.
Sorof JM, Lai D, Turner J, Poffenbarger T, Portman RJ. Overweight, eth-
19. Rocchini AP. Coarctation of the aorta and interrupted aortic arch. Pediatric
nicity and the prevalence of hypertension in school-aged children. Pediatrics
Cardiovascular Medicine’de. Eds. Moller JH, Hoffmann U. New York, NY,
Churchill Livingstone, 2000; 570.
2004; 113: 475-82.
5.
6.
Lauer RM, Clark WR. Childhood risk factors for high adult blood pressure:
pressure measurement in children and adolescents. J Hypertens 1992; 10:
Berenson GS, Sirinivasan SR, Bao W, ve ark. Association between multiple
1235-41.
National Health and Nutrition Examination Survey 1999-2000:effect of
McHill HC, McMahan CA, Zieske AW ve ark. Effects of non lipid risk fac-
observer training and protocol standardization on reducing blood pressure
measurement error. J Clin Epidemiol 2003; 56: 768-74.
22. Jones DW, Appel LJ, Sheps SG, Roccella EJ, Lenfant C. Measuring blood
Circulation 2001; 103: 1546-50.
Arnett DK, Glasser SP, McVeigh G ve ark. Blood pressure and arterial com-
pressure accurately:new and persistant challenges. JAMA 2003; 289: 1027-30.
pliance in young adults: the pressure and arterial compliance in young adults:
23. Canzanello VJ, Jensen PL, Schwartz GL. An aneroid syphyngomanometers
the Minnesota Children’s Blood Pressure Study. Am J Hypertens 2001; 14:
200-5.
9.
21. Ostchega Y, Prienas RJ, Paulose –Ram R, Grim CM, Willard G, Collins D.
Heart Study. N Eng J Med 1998; 338: 1650-6.
tors on atherosclerosis in youth with a favourable lipoprotein profile.
8.
20. Gomez-Marin O, Prineas RJ, Rastam L. Cuff bladder width and blood
the Muscatine study. Pediatrics 1989; 84: 633-41.
risk factors and atherosclerosis in children and young adults: the Bogaluasa
7.
Hypertension’da. Ed. Bulpitt CJ. New York, NY Elsevier, 2000; 86-105.
17. Mourad A, Carney S, Gillies A, Jones B, Nanra A, Treveillan P. Arm posi-
accurate in clinical hospital settings? Arch Intern Med 2001; 161: 729-31.
24. Kaufmann MA, Pargger H, Drop LJ. Oscillometric blood pressure meas-
Burke GL, Arcilla RA, Culpepper WS, Webber LS, Chiang YK, Berenson
GS. Blood pressure and echocardiographic measures in children: the
Bogalusa Heart Study. Circulation. 1987; 75: 106-14.
urements by different devices are not interchangable. Anest Analg 1996; 82:
377-81.
25. Park Mk, Menard SW, Yuan C. Comparison of auscultatory and oscillo-
10. Johnson MC, Bergersen LJ, Beck A, Dick G, Cole BR. Diastolic function
and tachycardia in hypertensive children. Am J Hypertens 1999; 12: 1009-
metric blood pressures. Arch Pediatr Adolesc Med 2001; 155: 50-3.
26. Sorof JM, Cardwell G; Franco K, Portman RJ. Ambulatory blood pressure
and left ventricular mass index in hypertensive children. Hypert 2002; 39:
1014.
11. Sanchez A, Barth JD, Zhang L. The carotid artery wall thickness in
teenagers is related to their diet and the typical risk factors of heart disease
among adults. Atherosclerosis 2000; 152: 265-6.
Derleme
Pediatrics 2004;114:555-76. www.nhlbi.nih.gov/guidelines/hyperten-
high blood pressure: The JNC 7 Report. JAMA 2003; 289: 2560-72.
16. Prienas RJ. Blood pressure in children and adolescents.Epidemiology of
903-8.
27. Simckes AM, Srivastava T, Alon US. Ambulatory blood pressure monitoring in children and adolescents. Clin Pediatr 2002; 41: 549-64.
Gelifl tarihi: 23.08.2010
Kabul tarihi: 18.10.2010
Çıkar çakıflması:
Çıkar çakıflması bildirilmemifltir.
‹letiflim adresi:
Yard. Doç. Dr. Hülya Akan
Yeditepe Üniversitesi T›p Fakültesi Aile Hekimli¤i Anabilim Dal›
Kad›köy 34755 ‹stanbul
Tel: (0216) 578 00 00
e-posta: [email protected]
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi | Turkish Journal of Family Practice | Cilt 14 | Say› 4 | 2010
179
Download

PDF İndir - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi