Eğitim Yönetimi
Hazırlayan
Doç. Dr. Adnan Boyacı
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
İçindekiler
• Sistem kavramı
• Sistem kuramı ve sistemlerin
sınıflandırılması
• Sosyal Sistem Modelinin Varsayımları
• Sosyal sistemin temel özellikleri
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
• Açık ve Sağlıklı Okul sistemi
• Gevşek yapılı sistemler olarak okul
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Sistem kuramına göre örgütler, çevreden belirli
girdiler alan, bunları bir üretim sürecinden
geçirerek çevreye çıktılar sunan ve kendi içerisinde
birbiriyle ilişkili alt sistemler ve işlevlerden oluşan
toplumsal sistemlerdir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Genel sistemler kuramı Ludwig von Bertalanffy
(1920’ler):
• Her sistem yakın çevresiyle doğrudan, uzak çevresiyle
dolaylı olarak etkileşim içerisindedir.
• Evren birbiriyle sürekli ilişki içerisinde olan alt
sistemlerin bütününden oluşur.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Sistem yaklaşımında tek bir neden tek bir sonuç yoktur.
İnsanları davranışa sevk eden bir sürü neden vardır. Bu
nedenle hem örgütler hem de bireyler için dinamik bir
denge öngörmektedir.
– Her sistemin bir sınırı vardır. Bu sınır içerisinde parçaların
birbirine bağlılığı ve bir birleriyle olan ilişkileri onların sınır
dışında, sistemin çevresindeki unsurlarla olan ilişkilerinden
daha kuvvetlidir. Esasen sistemi ayakta tutan da çizilen bu
farazi sınırlar içerisindeki kuvvetli ilişkilerdir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Sistemler ancak toplumsal bir çevre içerisinde var
olabilmekte ve çevreleriyle kurdukları ilişkilerin
derecesine bağlı olarak açık / kapalı sistemler
olarak nitelendirilmektedirler. Bütün sosyal
sistemler, çevreleriyle kuvvetli ilişkileri olduğundan
açık sistemlerdir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Örgütlerin açık sistemler olduğu görüşü, örgütün
formel ve informel boyutlarının analiz edilmesini
gerekli kılmaktadır.
• Formel örgüt iş görenlerin örgütü mantıksal ve rasyonel
yollarla algılamalarını sağlayan resmi, yasal ve somut
örgüt yapısıdır.
– Amaç ve hedefler, politika ve prosedürler, iş tanımlamaları,
finansal kaynaklar, yetki yapısı, iletişim kanalları, ürünler ve
hizmetler…
Ünite 3: Sosyal Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– İnformel örgüt ise resmi olmayan daha az görünür
olan örgüttür.
• İnançlar ve varsayımlar, algı ve tutumlar, değerler,
duygular (korku, kızgınlık, güven, umut…), grup
normları ve informel liderler…
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Okul sosyal bir etkileşim sistemi olarak organik bir
bağ içinde etkileşimde bulunan kişilik ve
özelliklerin oluşturduğu örgütlü bir bütündür.
Ünite 3: Sosyal Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kavramı
– Sosyal bir sistem olarak okul;
• Parçaların karşılıklı bağlılığı
• Açıkça tanımlanmış bir insan topluluğu ya da okul
toplumu
• Çevreden ayrılan bir yapı
• Karmaşık bir sosyal ilişkiler ağı
• Kendine özgü kültüre sahip olma
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kuramı ve sistemlerin sınıflandırılması
– Sistem kuramını ilk ortaya atan Ludwig von
Bertalanffy. Hoy ve Miskel bunu 3’e ayırmış:
• Rasyonel sistemler yaklaşımı
• Doğal sistemler yaklaşımı
• Açık sistemler yaklaşımı
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kuramı ve sistemlerin sınıflandırılması
– Rasyonel sistemler yaklaşımı: Örgütleri, belirli,
örgütsel amaçların gerçekleştirilmesi amacıyla
tasarlanmış formel araçlar olarak görür. Buna göre
örgütlerin davranışı amaçlı disiplinli ve mantıklıdır.
– Bu yaklaşım bilgi, verimlilik, etkililik, optimizasyon,
uygulama, rasyonalite, yapı ve tasarım üzerine
odaklanır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kuramı ve sistemlerin sınıflandırılması
– Doğal sistemler yaklaşımı: Rasyonel sistemler
yaklaşımına ters bir bakış açısına sahip. Kökleri
insan ilişkileri yaklaşımına dayanır.
• Örgütler belirli amaçları gerçekleştirmek üzere kasıtlı
olarak kurulmuş yapısal düzenlemeler değil; öncelikli
olarak kendi özel koşulları içinde uyum sağlama ve
varlığını sürdürme ihtiyaçlarını karşılamaya çalışan
sosyal gruplar (neoklasik yaklaşım…) olarak görülür.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem kuramı ve sistemlerin sınıflandırılması
– Açık sistemler yaklaşımı: Örgütlerin dış faktörlerin
etkisinden soyutlanmış olduğu düşüncesine tepki
olarak gelişmiştir. Çevreden kaynaklı rekabet,
kaynaklar ve politik baskılar örgütün içsel
süreçlerini etkiler.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sistem
kuramı ve
sistemlerin
sınıflandırıl
ması
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Sistem Modelinin Varsayımları
– Sosyal bir sistem etkileşim içinde olan ve ayrı bir
sosyal varlık ve yapı oluşturan, birbirine bağlı
öğeler ya da alt sistemler ve etkinlikler bütünüdür.
Sosyal sistem modelinin okul açısından bazı
çıkarımları şöyledir (Aydın, Hoy ve Miskel): (sonraki slaytta
maddeler)
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Sistem Modelinin Varsayımları
– Sosyal sistemler bütüne katkıda bulunana aynı zamanda ondan
beslenen, birbirine karşılıklı bağlı parçalar, özellikler ve etkinliklerden
oluşur. Bir parça etkilendiğinde, dalga etkisi sosyal sisteme yayılır.
– Sosyal sistemler amaç odaklıdır ve çok sayıda amaca sahiptir. Okullarda
eğitim-öğretim ve denetim pek çok önemli amaçtan ikisidir. Bir okul
sisteminin en temel amacı öğrencileri gelecekteki yetişkin rollerine
hazırlamaktır.
– Toplumsal sistemler insanlardan oluşur. Okulda insanlar yönetici,
öğretmen, öğrenci ve diğer çalışan rollerini oynarlar.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Sistem Modelinin Varsayımları
– Sosyal sistemler yapısaldır. Belirli iş ya da işlemlerin yapılması ve
kaynakların tahsisi için farklı öge ya da birimler gerekir. Okul sistemleri
bir dereceye kadar bürokratik yapılardır.
– Sosyal sistemler normatiftir. Her bireyden belirli bir şekilde davranması
beklenir. Formel kural ve düzenlemeler ile informel etkenler uygun
davranışı betimler. Okullar temel olarak öğrenci ve diğer çalışan rolleri
arasında değişen rol yapılarına sahiptir.
– Sosyal sistemler yaptırım uygular. Davranış normları ödül ve ceza ile
pekiştirilir. İş akdine son verme, geçici olarak uzaklaştırma ve terfi gibi
formel araçlar söz konusudur. Alay etme ve küçük düşürme gibi de
informel araçlar görülebilir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Sistem Modelinin Varsayımları
– Sosyal sistemler açık sistemlerdir. Çevre sisteme girdi sağlar. Sistem ile çevresi
arasında sürekli bir karşılıklı değişim vardır. Okul, toplumun değer, politika ve
tarihinden etkilenir. Okullar dış çevredeki güç ya da unsurların etkisi altındadır.
– Sosyal sistemler kavramsal ve görelidir. Sosyal sistem genel bir kavramdır ve
büyüklüğüne ve amacına bakmaksızın tüm örgütlere uygulanabilir. Örneğin
aile bir sosyal sistem olarak düşünülebilir. Tüm formel örgütler sosyal sistemdir
ancak tüm sosyal sistemler formel örgüt değildir.
– Sosyal sistemlerin kendilerine özgü kültürleri vardır. Bu kültürler davranışları
yönlendiren bir dizi ortak değerden oluşur. Sosyal sistem olarak okulların
kendilerine özgü değerleri bulunur.
– Sosyal sistemler politiktir. Güç ilişkileri, sosyal ilişkileri önemli ölçüde etkiler.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Sosyal sistemin özellikleri genel olarak aşağıdaki gibidir:
– Sosyal sistem, bir araya gediklerinde bir bütün meydana getiren,
birbirine bağımlı ve birbiriyle ilişkili “parçalardan” (sosyal yapı, kurum,
rol gibi) oluşur.
– Sosyal sistemin tüm parçaları, bir düzen içinde bütünün sorunsuz bir
şekilde işlemesi için çeşitli “işlevleri” yerine getirirler.
– Sosyal sistem “durağan” bir durumda olabileceği gibi, bir değişim
sürecinin içinde, yani “dinamik” bir durumda da olabilir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Sosyal sistem ile doğal (dış) çevresi birbirinden
ayrıdır. Sosyal sistem çevresiyle olan sınırını korur
ancak çevresine de “uyum” sağlar.
– Sosyal sistemin parçaları da birbirleriyle uyum
içindedir, bu parçalardan biri diğerleriyle belirgin
bir şekilde çatışırsa, diğer parçalar buna uyum
sağlarlar.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Sosyal sistemin amacı “denge” durumuna ulaşmak ve dengesini
korumaktır. Denge durumundaki toplum, çatışmanın olmadığı,
herkesin kendi rollerinden ne beklendiğini bildiği ve bu beklentilerin
sürekli olarak karşılandığı bir toplumdur. Toplumun parçaları bu
dengeyi korumak, toplumun denge halindeki doğal işleyişini
sürdürmek amacıyla işlev görürler. Ancak sistemin bütün parçaları her
zaman mükemmel bir şekilde birleşmez, zaman zaman
bütünleşmedeki sorunlar nedeniyle “gerilimler ve toplumsal sapma”
meydana gelir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Sistemin sınırları: Örgütlerin dikey, yatay, dışsal
veya coğrafik açıdan kendilerini sınırlayan bir
anlamda örgütün duvarları ya da kültürel duvarları
bulunur. Bütün bu sınırlar örgütün değişen
koşullara ve çevreye uyumunu zorlaştırır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Homeostasis: bir grup düzenleyicinin sistemin
bileşenleri arasında kararlı bir durumu sürdürmek
için eylemde bulunma sürecidir. Soğuk ortamda
vücuttaki denge mekanizmalarının harekete
geçmesi gibi…
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Denge: Bir sistemde hiçbir parçanın durumunu
veya diğer parçalarla olan ilişkisini
değiştirmeyecek şekilde sistemin sosyal ve
biyolojik parçalarının birbiriyle ilişkiyi sürdürmesi
durumunda denge oluşur.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Entropi: Tüm sistemler güç kaybeder. Entropi,
sistemlerin zamanla yaşadıkları enerji kaybı
dolayısıyla ya sona ya da yok olmaya gitme
eğilimidir. Açık sistemler çevrelerinden enerji
alarak entropiyi engellemeye çalışır. Bazı sistemler
entropiye kapılmamak adına daha fazla yedekleme
ya da enerji depolayarak hazırlık yaparlar. Bu
tedbirler negatif entropidir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Sinerji: Sinerji, bütünün parçaların toplamından
çok daha fazlasını ifade ettiğini anlatır. Bir sistemin
başka bir sistemle birleştiğinde, etkinin ikisinin etki
gücünün toplamından daha fazla olması. 1+1=3
gibi… Bir elin nesi var, iki elin sesi var; atasözü de
örnek olarak verilebilir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal sistemin temel özellikleri
– Eş sonluluk: Açık sistemlerde aynı sonuca farklı
başlangıç noktaları ya da değişik yollar izleyerek
ulaşmanın mümkündür (Hoy ve Miskel, 2010). Bir
amaca ulaşmak için tek ve ideal bir yol yoktur.
Örneğin okullarda öğrenci başarısını artırmanın
pek çok yolu vardır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal
Bir
Sistem
Olarak
Okulun
Öğeleri
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Girdi: Açık bir sistemin, materyal, insan kaynağı,
finansal kaynaklar ve bilgi olmak üzere 4 temel
girdisi bulunur. Sosyal bir sistem olarak okulun
girdileri, çevresel sınırlamalar, insan ve sermaye
kaynakları, görev ve eğitim politikaları, materyal ve
yöntemler ile ekipmanlar şeklinde özetlenebilir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç: Sistemin süreçleri ürün ya da hizmetlerin
gerçekleştirilmesi için gerçekleştirilen etkinlik ve
işlevlerin tümüdür. Süreç içerisinde okulun yapısı,
kültürü, bireyler, örgütsel sosyalleşme, politikalar,
teknoloji, öğretme ve öğrenme süreçleri başat rol
oynarlar.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç:
• Yapı: Örgütsel amaçların gerçekleştirilmesi için gerekli
olan işlerin farklı görevlere ayrılması ve bunların
arasında koordinasyonun sağlanması örgüt yapısının
amacıdır. Bu durumda örgütte farklı statü ve pozisyonlar
arasındaki ilişki örüntülerine yapı denir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç
• Birey: Örgütün en değerli varlığı insan kaynağıdır.
Örgütlerde insan kaynağına yapılan vurgu giderek
atmaktadır. Sosyal sistemin dengeli bir şekilde varlığını
sürdürebilmesi bireyin ve örgütün amaçlarının uyum
içerisinde karşılanabilmesine bağlıdır. Bu noktada
bireysel ve örgütsel değerlerin uyumu ön plandadır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç
• Örgütsel Sosyalleşme: Bireyin örgütsel rolünü
kabullenmesi ve örgütün bir üyesi olabilmesi amacıyla
örgütsel değer, beklenti, davranış ve bilgileri edindiği
süreç örgütsel sosyalleşme olarak tanımlanır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç
• Kültür: Örgüt kültürü, örgüt yapılanmasını ve
dolayısıyla iş görenlerin davranışlarını şekillendirir
(Robins ve Judge, 2012). İş görenlerin davranış ve
tutumlarının anlaşılmasında, kişisel özellikler ile örgüt
ortamının özelliklerinin ve bu 2 etkenin karşılıklı
etkileşiminin incelenmesi gerektiği yönünde bir anlayış
kabul görmektedir (Tsui ve Cheng, 1999).
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç
• Politika: Örgütlerde politika kaçınılmaz bir unsurdur. Bu bakımdan
örgütler, gücün ve sosyal ilişkilerin önem kazandığı sosyal
sistemlerdir. Politik unsurlar informel olarak gizli bir şekilde ortaya
çıkar. Politik yapının ortaya çıkardığı güç ilişkileri, bireysel ve grup
çıkarları adına örgüt amaçlarını dahi göz ardı ettiğinden meşru da
değildir. Politik yapı, örgütte birey ve grupları ayrıştırır, böler ve
çıkar çatışmasına neden olur (Hoy ve Miskel, 2010; Mintzberg
1980).
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç
• Öğrenme ve öğretme süreçleri: Örgüt yapısının temel
parçalarından biri mal ya da hizmet üreten birim olarak
işlevsel öz ya da işleyen birimdir. İşlevsel öz örgütün
sunduğu hizmeti üreten ve doğrudan doğruya çıktıları
destekleyen tüm çalışanları kapsar. Bu birim sistem
içerisinde girdileri alır, işler ve ürün ya da hizmete
dönüştürür.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Süreç
• Teknoloji: Örgütte ürün ya da hizmetlerin tasarım,
üretim ve dağıtım süreçlerinde kullanılan bilgi, beceri,
araç, makine, bilgisayar ve donanımların bütünü
teknoloji kapsamında ele alınabilir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Çevre: Sosyal bir sistem olarak okullar
çevrelerinden bazı girdiler alır, bunları eğitim
hizmetine dönüştürür ve tekrar çevreye sunar.
Çevrenin beklentilerindeki değişimler okulun yapı
ve işleyişini de etkiler. Sosyal bir sistem olarak
okulların en önemli özelliklerinden biri çevrenin
değişen şartlarına uyum gösterme becerileridir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Çıktı: Bir sistemin dönüşüm sürecinden geçen
girdiler çıktı olarak yeniden çevreye sunulur. Okul
açısından performans sonuçları amaçların ne
derece etkili gerçekleştiğinin göstergesidir. Okulun
bireysel ve toplumsal çıktıları çok yönlü karmaşık
ve birey toplum üzerindeki etkileri ve ortaya
çıkmaları da uzun vadelidir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal Bir Sistem Olarak Okulun Öğeleri
– Geri bildirim: Okulun sosyal sistemi içerisinde
tepki başlatıcı mekanizması geri bildirimdir. Açık
sistemler sürekli çevreleriyle etkileşim halinde
oldukların geri bildirim olarak ifade edilen
enformasyon alırlar.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal
Bir
Sistem
Olarak
Okulun
Öğeleri
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Sosyal bir sistem olan okulun ortaya çıkmasında en önemli
etken bireyin ve toplumun ihtiyaçlarıdır.
– Okul, eğitim sisteminin sınırında, uçta, ilk düzeyde, üretim
amaçlı somut örgütlenmesi olarak kabul edilir.
– Okul sisteminin yapı ve davranış boyutu eğitim sisteminin
gerçekleştirmeyi planladığı amaçlara ulaşmanın aracıdır.
– Bir sistem olarak okul örgütü, girdi ve çıktısının insan öğesi
olmasından ötürü diğer örgütler ve sistemlerden
farklılaşmaktadır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Okul toplumun kültürünü yeni nesillere aktararak tolumdaki
kurumların istikrarını sağlarken, toplumu çağın gerektirdiği değişimlere
hazırlama işlevini de görür. Sağlıklı bir sosyal sistem olarak okuldan iç
bütünlüğünü korurken çevredeki değişime de uyum sağlaması gerekir.
– Sosyal bir sistem olarak okul topluma karşı sorumludur. Hesap
verilebilirlik, şeffaflık ve sorumluluk gibi kavramlar bunu
gerektirmektedir. Hem toplumsal kazanımlar hem de öğrencilerin
okul, ulusal ve uluslararası düzeyde başarıları okulun sorumlulukları
hakkında genel bir çerçeve çizebilir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Okulun toplumsal bağlamda 3 farklı işlevi:
• Öğrencileri dış çevrenin zorluklarından korumaktır.
Okula yaşam dış çevreden daha kolay olmalıdır.
• Dış çevrenin istenmeyen unsurlarını okul içerisine
sokmayarak öğrenci davranışlarını temizlemektir.
• Dengelemedir. Okula gelen her öğrenci farklı yaşam
şartlarına sahiptir. Okulda herkes bir araya gelir ve
öğrenciler birbirlerinden etkilenirler…
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Coleman (1987): Tarihsel süreçte okula ve eğitimöğretim sürecine 2 farklı yönelim vardır:
• Öğrencilerin doğumlu birlikte ailelerinden kaynaklı olumsuzlardan
kurtararak, onların sınırlılıklarını ortadan kaldırıp onlara yeni
ufuklar açmak… Düşük sosyoekonomik düzeyden kurtarmak.
• Okulun toplumun aynası olmasıdır… Okul, ailenin istek ve
beklentilerini karşılamak üzere toplum tarafından yetkilendirilen
ve korunan bir yapıdır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Farklı kültürel değerlere ve beklentilere sahip
toplumsal katmanlar, okulda yer bulmaya
çalışmakta, eğitim sürecinde söz sahibi olmayı
istemekte ve kararlara katılmayı arzulamaktadır.
Çünkü okul, güçlü bir sosyal sistem olarak
toplumu etkileme gücüne sahiptir.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Okul da diğer sosyal sistemler gibi alt sistemleriyle uyumlu bir şekilde
çalışmalıdır.
– Okulda bireyler farklı roller üstlenmektedir. Bu nedenle okul
yöneticileri, öğretmenler, öğrenciler farklı beklentilere sahiptir.
– Okul bireylere toplumsal hareketliliğin bir aracı olarak, sosyal yapı
içerisinde statü sahibi olmalarına yardımcı olur.
– Eğitim sisteminin kazanımları birey olarak öğrenciyi aşar, ulusal ve
uluslar arası düzeyde bir çok önemli kazanımlar sağlar.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Sosyal bir sistem olarak okulun işlevleri
– Coleman (1987): Tarihsel süreçte okula ve eğitimöğretim sürecine 2 farklı yönelim vardır:
• Öğrencilerin doğumlu birlikte ailelerinden kaynaklı olumsuzlardan
kurtararak, onların sınırlılıklarını ortadan kaldırıp onlara yeni
ufuklar açmak… Düşük sosyoekonomik düzeyden kurtarmak.
• Okulun toplumun aynası olmasıdır… Okul, ailenin istek ve
beklentilerini karşılamak üzere toplum tarafından yetkilendirilen
ve korunan bir yapıdır.
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Açık ve Sağlıklı Okul sistemi
– Açık ve sağlıklı bir okul için örgütler amaçlarını
gerçekleştirmeli, yaşamlarını sürdürmeli ve
geliştirmelidirler. Bunun içinde aşağıdaki 4 şart
sağlanmalıdır (Hoy, Tarter, Kottkamp,1991):
•
•
•
•
Yeterli kaynak sağlama ve çevreyle uyum içinde yaşama
Amaçlarını belirleme ve gerçekleştirme
İçsel bütünlüğü koruma
Kendine özgü bir değer sistemi oluşturma ve sürdürme
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Gevşek yapılı sistemler olarak okul
– Weick 1976’da okulları gevşek yapılı örgütler
olarak tanımlamıştır. Her ne kadar okullarda
bürokratik örgüt yapıları bulunsa da bütün eğitimöğretim sürecindeki eylemleri katı kurallara
bağlamak zordur. Çünkü:
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
• Gevşek yapılı sistemler olarak okul
– Öğretmenlik mesleği, uzmanlığın öne çıktığı, merkezi düzeydeki temel
ilke ve hedeflerin başarılmasında kişisel inisiyatif ve uygulamalara da
güven duyulması gereken bir meslektir.
– Akademik etkinliklerin, öğretmenlerin kendilerine özgü stil ve yaklaşım
geliştirmeleri, farklı öğretim yöntem ve teknikleri kullanmaları, okul
yöneticileri tarafından denetlenmeleri ve gözlemlenmelerinin zor
olması, tüm bunlar dolayıyla öğretmen performanslarının etkili bir
şekilde değerlendirilmesinin güç olmasından dolayı gevşek yapılı
olmaları
Ünite 3: Bir Sistem Olarak Okul
Teşekkürler
Download

Sosyal Bir Sistem Olarak Okul