w
w
w
s
r
.
d
a
r
i
SADRZAJ
k
k
w
w
w
r
i
k
s
ar
n
i
m
.se
UVOD
ww
AMPUTACIJE I PROTETIKA DONJEG EKSTREMITETA
...................... 2
AMPUTACIJE STOPALA
...................... 3
POTKOLJENA ILI TRANSTIBIJALNA AMPUTACIJA
...................... 6
s
r
.
d
ir a
e
s
.
w
..................... 1
w
w
w
s
r
.
d
ira
DEZARTIKULACIJA KOLJENA I TRANSKONDILARNA AMPUTACIJA FEMURA ................. 14
k
s
r
a
NATKOLJENA ILI TRANSFEMORALNA AMPUTACIJA
n
i
m
e
s
.
DEZARTIKULACIJA KUKA
...................... 15
...................... 23
HEMIPELVEKTOMIJA -TRANSPELVIČNA AMPUTACIJA
e
s
.
w
...................... 24
w
w
w
ww
HEMIKORPEKTOMIJA ILI TRANSLUMBALNA AMPUTACIJA
...................... 25
OBOSTRANE AMPUTACIJE DONJIH EKSTREMITETA
...................... 25
AMPUTACIJE I PROTETIČKA REHABILITACIJA KOD DJECE
...................... 27
s
r
.
d
a
r
i
k
kir
s
r
.
ad
s
r
.
ad
DEVIJACIJE HODA S PROTEZOM
...................... 29
r
i
k
s
ar
SPORTSKE AKTIVNOSTI OSOBA S AMPUTACIJAMA DONJIH EKSTREMITETA ................. 30
n
i
m
.se
REHABILITACIONI PROGRAMI POSLIJE AMPUTACIJA DONJIH EKSTREMITETA................ 31
AMPUTACIJE GORNJEG EKSTREMITETA
e
s
.
w
...................... 33
w
w
w
ww
AMPUTACIJE I DEZARTIKULACIJE PRSTIJU ŠAKE
...................... 34
DEZARTIKULACIJA ŠAKE I AMPUTACIJA PODLAKTICE -TRANSRADI JALNA .................. 35
KRUKENBERGOVA AMPUTACIJA PODLAKTA
s
r
.
d
a
...................... 38
DEZARTIKULACIJA LAKTA
...................... 39
r
i
k
ars
NADLAKATNA AMPUTACIJA –TRANSHUMERALNA
n
i
m
ZAKLJUČAK
s
r
.
d
a
r
i
k
s
r
.
d
a
e
s
.
w
...................... 40
...................... 42
ww
w
e
s
.
ww
k
s
r
na
s
r
.
irad
w
w
w
s
r
.
d
a
r
i
UVOD
k
k
w
w
w
r
i
k
s
ar
s
r
.
ad
n
i
m
.se
Pod amputacijom podrazumijevamo odstranjenje ekstremiteta u cjelini, ili jednog
njegovog dijela. Ako se to vrši na nivou jednog zgloba ( kroz zglob ) koristi se izraz –
egzartikulacija. Traumatske amputacije nastaju nasilnim djelovanjem vanjske sile koja oštećuju
koštana ili meka tkiva, a posebno vaskularni snop sa nepovratnom funkcijom, dok se ortopedske
amputacije obavljaju u sklopu liječenja ( kod tumora, zapuštenih gnojenja kosti i teških
deformacija, odumiranja tkiva i sl. )
Iako ne postoje podaci o broju amputiraca u svijetu, a ni kod nas, ipak se sa sigurnošću
može tvrditi da je njihov broj veliki.
Razlozi za amputaciju eksremiteta su različiti, a najčešći su:
w
w
w
s
r
.
d
ir a
s
r
.
d
a
r
i
k
ww
s
r
.
d
ira
k
s
r
ina
-
traumatsko oštećenje ekstremiteta koje dovodi do jakog razmrskavanja tkiva sa
popratnim komplikacijama,
- patološka stanja kostiju ( maligni tumori, gnojenja),
- oboljenja krvnih sudova ekstremiteta sa odumiranjem tkiva – gangrena ( kod
arterioskleroze, Buergerove bolesti i dr. ),
- metaboličke bolesti ( diabetes mellitus sa gangrenom ) i
kongenitalne malformacije ekstremiteta ( u cilju protetskog zbrinjavanja za olakšano
kretanje ).
ww
m
e
s
w.
e
s
.
w
ww
Amputirac zahtijeva složen rehabilitacioni postupak u kome osposobljavanje
preostalog dijela eksremiteta – bataljka ( patrljak, truncus amputationis lat. ) ima
centralno mijesto.
s
r
.
ad
r
i
k
s
ar
Osnovni cilj kineziterapije, u ovim slučajevima, je jačanje muskulature bataljka, a
isto tako i jačanje muskulature ostalih zdravih eksremiteta i trupa u cilju postizanje
uspješnog balasiranja i stabiliteta tijela.
n
i
m
.se
w
w
w
s
r
.
d
kira
s
r
.
d
a
r
i
k
e
s
.
w
e
s
.
w
ww
s
r
.
d
kira
s
r
a
in
m
e
s
w.
e
s
.
ww
ww
w
k
s
r
na
s
r
.
irad
w
w
w
s
r
.
d
a
r
i
k
k
w
w
w
r
i
k
s
ar
s
r
.
ad
AMPUTACIJE I PROTETIKA DONJEG EKSTREMITETA
n
i
m
.se
Broj i uzroci izvršenih amputacija se razlikuju od zemlje do zemlje. U razvijenijim
zemljama meñu uzrocima amputacija preovlañuju vaskularna oboljenja, a u nerazvijenim trauma,
kako zbog nivoa opšte i medicinske zaštite, tako i zbog čestih ratova.
w
w
w
ww
Standardni tipovi amputacija na donjem ekstremitetu su:
a) amputacije i dezartikulacije prstiju stopala;
b) metatarzalna ili transmetatarzalna;
c) u Lisfrankovom zglobu (potpuna metatarzalna);
d) u Šoparovom zglobu (tarzalna parcijalna);
e) Sajmova (Syme) u skočnom zglobu (kompletna tarzalna);
f) potkoljena, djelimična koja može biti: duga - u donjoj trećini;
srednja - u srednjoj trećini i
kratka - u gornjoj trećini;
g) dezartikulacija koljena (kompletna potkoljena), kroz koljeni zglob ili transkondilarna kroz kondile ili suprakondilarna - iznad kondila (Gritti-Stockes, Kirk, Callander);
h) natkoljena: duga, srednja ili kratka (kao i potkoljena);
i) dezartikulacija kuka (kompletna natkoljenica);
j) hemipelvektomija, amputacija cijelog donjeg ekstremiteta i polovine karlice;
k) hemikorpektomija (kompletna karlica) koja može biti translumbalna, lumbosakralna i
transvertebralna.
Jedna od najdelikatnijih odluka hirurga je izbor najboljeg nivoa amputacije, kao i izbor
najadekvatnijeg metoda izvoñenja. Obje odluke zavise od: težine oštećenja tkiva po intenzitetu i
ekstenzitetu, pri čemu je bitno koliko je oštećenje krvnih sudova i nerava, koliko je zdravog tkiva
preostalo i kako je ono vaskularizovano; lokacije povrijeñenih tkiva i mogućnosti njihove
rekonstrukcije; starosti, opšteg stanja zdravlja i profesije pacijenta.
U konačnoj odluci o izboru opcije neophodno je učešće i saglasnost pacijenta za koga
amputacija predstavlja težak fizički i psihički šok. Zadatak hirurga je da dobro procijeni sve
faktore, dobro isplanira i korektno izvede operaciju. U principu, pri amputaciji, treba sačuvati što
više tkiva zato što je poželjan što veći kontakt kože s ležištem proteze i što veći stepen
propriocepcije. Meñutim, taj princip mora biti usklañen s kinetičkom vrednošću preostalog
ekstremiteta, odnosno najboljom funkcijom distalne poluge i otud se ne srne mnogo odstupati od
tipičnih funkcionalnih nivoa, što se najčešće i poštuje u praksi. Kratke amputacije su
funkcionalno nepovoljne i ako se izvedu moraju se pri protetisanju primjeniti dodaci za
produženje.
Pri odlučivanju o nivou amputacije veoma je važno voditi računa o kvalitetu
vaskularizacije na nivou amputacije, što se može procjeniti i kliničkim testovima i aparaturnim
mjerenjem (oscilo-grafija, Dopler). Prema Aderi, ako je testom manžetne utvrñen nivo Hg iznad
30mm izgledi za zarastanje rane su 100%, a ako je ispod tog nivoa, onda rane ne zarastaju u 83%
slučajeva. Nešto je slabija prognoza zarastanja posle amputacija stopala i prstiju, naročito ako
pacijent ima neko vaskularno oboljenje. Vjerovatnoća uspješnog zarastanja je veća ako se
dodatno uradi plastična operacija, kožnim rotacionim režnjevima.
s
r
.
d
ir a
s
r
.
d
ira
k
s
r
ina
ww
m
e
s
w.
s
r
.
d
a
r
i
k
e
s
.
w
ww
s
r
.
ad
r
i
k
s
ar
n
i
m
.se
w
w
w
s
r
.
d
kira
s
r
.
d
a
r
i
k
e
s
.
w
e
s
.
w
ww
s
r
.
d
kira
s
r
a
in
m
e
s
w.
e
s
.
ww
ww
w
k
s
r
na
s
r
.
irad
Download

4984-Medicina-kineziterapija kod amputacija