Izveštaj o sopstvenim izvorima prihoda Opštine
Gračanica
Februar, 2012
Priština
Ovaj dokument je napravljen u okviru projekta Inicijative za demokratske i efektivne
opštine, finansirane je od strane Agencije Sjedinjenih Država za međunarodni razvoj
(USAID). Stavovi iz ovog dokumenta ne predstavljaju, nužno, stavove USAID-a.
Sadržaj:
SKRAĆENICE ................................................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
UVOD ................................................................................ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1
OPŠTINA GRAČANICA .......................................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
1.1
SOCIO-EKONOMSKI PODACI ................................................ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
2
FINANSIJSKO ZAKONODAVSTVO ...................... ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
3
ORGANIZACIJA SOPSTVENIH IZVORA PRIHODA OPŠTINE ......................................7
3.1
Službe za prikupljanje poreza, naknada, kazni i taksi ................................................ 7
4 ANALIZA SOPSTVENIH IZVORA PRIHODA U OPŠTINI GRAČANICA ........... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
4.1
Sopstveni izvori prihoda po službama ...................ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5
GLAVNI IZVORI PRIHODA U OPŠTINI GRAČANICA I TRENDOVI PRIKUPLJANJA
ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
5.1
5.1 ODNOS ZAPOSLENIH I PRIHODA U OKVIRU STVARANJA SOPSTVENIH PRIHODA ........ ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
6 POUZDANOST PODATAKA U VEZI SA SOPSTVENIM PRIHODIMA .............. ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
7 POTENCIJALNA UNAPREĐENJA DOKUMENATA, SISTEMA I PRAVILA ...... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
7.1
UNAPREĐENJE DOKUMENATA U VEZI SOSPTVENIH PRIHODA
7.1.1 Opštinska regulativa u vezi sa porezom, taksama, naknadama i kaznama
Error! Bookmark not defined.
7.1.2 Sinhronizacija strukture (oblika)sopstvenih izvora prihoda sa odeljenjem za
budžet MF-a i ISUFK-a .................................................................Error! Bookmark not defined.
7.2
UNAPREĐENJE PROCESA SOPSTVENIH IZVORA PRIHODA ...ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
7.2.1 Unapređenje poreza na imovinu ..............................Error! Bookmark not defined.
7.3
UNAPREĐENJE PRIJAVLJIVANJA SOPSTVENIH IZVORA PRIHODA NA NIVOU OPŠTINE....... ERROR!
BOOKMARK NOT DEFINED.
7.3.1 Odeljenje administacije i personala ........................Error! Bookmark not defined.
7.3.2 Odeljenje za budžet i finansiranje ...........................Error! Bookmark not defined.
7.3.3 Odeljenje za urbanizam, prostorno planiranje, katastar i životnu sredinu
Error! Bookmark not defined.
7.3.4 Upotreba ekonomskih kodova u više od jednog direktorata .......................Error!
Bookmark not defined.
7.4
UNAPREĐENJE NAPLATE SOPSTVENIH IZVORA PRIHODA ..ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
8
PREPORUKE, KOMENTARI I PRIMEDBE .................................................................... 29
ANEKS 1 LISTA SOPSTVENIH IZVORA PRIHODA ................. ERROR! BOOKMARK NOT
DEFINED.
ANEKS 2
LISTA KONTAKATA.................................. ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
ANEKS 3 EVIDENTIRANJE PSI OPŠTINE GRAČANICA PO KODOVIMA TREZORA
UNUTAR ISUFK-A
............................................................................................................................................
.......ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED.
Skraćenice
DEMI -
Inicijativa za demokratske i efektivne opštine
ZFLS
Zakon o finansiranju lokalne samouprave
-
ZUJFO MF
-
Zakon o upravljanju javnih finansija i odgovornosti
Ministarstvo finansija
MALS -
Ministarstvo za administraciju lokalne samouprave
BC
-
Budžetski cirkular
PSI
-
Prihodi iz sopstvenih izvora
USAID -
Agencija Sjedinjenih Država za međunarodni razvoj
ISUFK -
Informacioni sistem upravljanja finansijama na Kosovu
UNIREF-
Jednistveni standard referentnih brojeva
KCA
Kosovska agencija za katastar
-
Uvod
Projekat “Podrške Opštinama u unapređenju sopstvenih izvora prihoda” finansira USAID
preko Inicijative za demokratske i efektivne opštine koja se implementira preko Urban
Instituta. Implementaciju i analizu podataka vrši finansijsko osoblje RECURA-e, Šar Kurtiši
(stručnjak za javne finansije) i Bersant Diša (stručnjak za javne finansije) a priznanje odajemo
i doprinosu i posvećenosti gradonačelniku opštine Gračanica, Bojanu Stojanoviću kao i
osoblju opštine.
Analiza1 predstavljena u ovom dokumentu daje detaljne informacije o sistemu sopstvenih
prihoda opštine Gračanica. Dokument ima za cilj da obezbedi pregled Sistema sopstvenih
prihoda, uključujući organizaciju, upravljanje, obračun i naplatu u Gračanici, uključujući
prijavu prihoda, vrste prihoda prijavu prihoda Trezoru Kosova, i potencijalne razmene sa i
između odeljenja Ministarstva finansija.
Osnovni dokument, analiziran u svrhu ovog izveštaja, je Pravilnik o porezima, naknadama,
taksama i kaznama opštine Gračanica. Drugi dokumenti su, takođe, uzeti u obzir u izradi
ovog izveštaja i to Budžet Kosova za 2012 godinu, i skup pravila o porezima, pravila i izveštaj
UNIREF 03 Odeljenja za trezor i podaci o naplati sopstvenih prihoda Ministarstva finansija. U
sledećim delovima razmotrićemo intervencije i promene koje mogu dovesti do unapređenja
postojećeg sistema sopstvenih prihoda. Pored analize različitih pravilnika, izveštaj je
zasnovan i na razgovorima sa ključnim opštinskim zvaničnicima koji su dali informacije o
sistemu sopstvenih rihoda i njegovom funkcionisanju u opštini Gračanica.
Opština Gračanica
Opština Gračanica se prostire na površini od 131.25 km2 i nalazi se u centralnom delu
Kosova, 10 km od Prištine. U sastav opštine ulazi 17 naseljenih mesta (uključujući i samu
Gračanicu).
Socio-ekonomski podaci
Popis
Po rezultatima zadnjeg popisa, na osnovu preliminarnih podataka Kancelarije za statistiku
opštine Gračanica, sa 11.006 stanovnika je na 26-om mestu na Kosovu, po broju stanovnika,
sa oko 83,8 stanovnika po kilometru kvadratnom.
Stambeni objekti
Po broju stambenih objekata Gračanica je na 26-tom mestu u zemlji. Bitno je naglasiti da se
73,4% od ovog broja koristi dok u 26.6% stambenih objekata niko ne živi.
Domaćinstva
Broj domaćinstava u opštini je 2.458, što Gračanicu opet postavlja na 26-to mesto u zemlji,
dok prosečno domaćinstvo na nivou opštine broji 4.48 člana.
1
Izvor: Opština Gračanica i Ministarstvo finansija i ekonomije
Finansijsko zakonodavstvo
Zakoni o finansijama lokalnih uprava
Sopstveni prihodi opštine su regulisani Zakonom o finansiranju lokalnih samouprava (ZFLS),
koji je usvojen juna 2008. godine kao deo Ahtisarijevog plana, u sklopu paketa zakona i
definiše finansiranje opština. Kao što je naglašenu u članu 8 Zakona o finansiranju lokalnih
samouprava (ZFLS), opštinama su obezbeđeni novi finansijski resursi koji se koriste za usluge
građanima. Među ovim resursima su i takozvani Sprihodi iz sopstvenih izvora (PSI)
. Oni nastaju iz opštinskih poreza, naknada, taksi i kazni i čine oko 10-20% ukupne
finansijske slike opština na nivou Kosova.
ZFLS navodi kategorije sopstvenih prihoda:
1. Opštinski porezi, naknade, takse, druga plaćanja za javne usluge koje obezbeđuje
opština, i regulatorne kazne i naknade na osnovu zakona.
2. Zakupnina nepokretnosti koje se nalazi na teritoriji opštine i pod upravom ili
vlasništvom opštine.
3. Prihodi od prodaje opštinskih dobara.
4. Prihodi od preduzetništva koje u celosti ili delimično poseduje opština.
5. Sufinansiranja korisnika obrazovanja i zdravstvene zaštite koje obezbeđuje opština.
6. Prihodi naplaćeni od strane agencija, odeljenja ili oranizacije u sastavu opštine kao
rezultat prodaje dobra ili usluge.
7. Kamate na sredstva opštine deponovana u banci, ako ih ima.
8. Bilo koji prihod koji je naveden kao sopstveni prihod opštine u zakonu Republike
Kosovo.
Opštinski prihodi iz sopstvenih izvora (PSI) poznati i kao prihodi opštinske administracije
(OA) su podeljeni u dve grupe: direktni i indirektni prihodi. Direktni prihodi su usluge
pružene u okviru opštinske administracije, dok su indirektni PSI oni koji se ubiru od strane
resornog ministarstva i agencije i dodaju opštinskom računu: saobraćajne kazne i sudske
takse. Pored toga, delovi PSI-a su prihodi osnovnog obrazovanja, prihodi primarne
zdravstvene zaštite i finansiranje donatora koji takođe uključuje i participacije građana.
Uredba o regulisanju taksi, naknada, naplata i kazni
Opštinska Uredba o taksama, naknadama i korisničkim naplatama utvrđuju izvore opštinskih
prihoda i na osnovu odgovornosti za bezbednost i učinka opštinskih usluga na teritoriji
opštine Gračanica. Sadašnja uredba je usvojena od strane Skupštine opštine Gračanica, 15.
septembra 2010, a u slučaju da nema nikakvih promena koje se javljaju smislu taksi,
naknada i korisničkih naplata uspostavljenih, mogu ostati nepromenjeni.
Što se tiče transparentnosti, iako je uredba o taksama, naknadama i kaznama na
raspolaganju rukovodstvu i osoblju na različitim nivoima u opštini, kao i zvaničnoj internet
stranici, uredba nije dostupna na albanskom jeziku, takođe.
Opštinska uredba o taksama, naknadama, naplatama i kaznama opštine Gračanica definiše
sledeće prihode generišući usluge i podele usluga namenjenih fizičkim ili pravnim licima.
persons.
Tabela 1 - Podela usluga fizičkim i pravnim licima od strane opštinskih odeljenja kako je regulisano u Uredbi
o taksama, naknadama i korisničkim naplatama opštine Gračanica
Ponuđene usluge od strane koje pruža Odeljenja/jedinica
/kancelarija
·
Niz vrsta usluga
koje se nude
fizičkim i pravnim
licima po
opštinskoj uredbi
Fizička
Pravna
lica
lica
19
Usluge urbanizma, uključujući i građevinske dozvola - Odeljenje
za urbanizam i katastar (66315)
12
· Usluge katastra – Odeljenje za urbanizam i katastar(66315)
6
· Registrovanje imovine – Odeljenje za urbanizam i
katastar(66315)
16
· Uverenja i razne potvrde, koji su prijavljeni u Trezoru kao
Administracija (16302) uključujući civilni registar (16422) 16
7 categories
· Radne dozvole preduzeća koje se prikupljaju od strane
Odeljenja za budžet i finansije (17502)
· (videti Aneks 2 za više detalja o kategorijama i naplatama)
2
· Transakcije imovine su registrovane u okviru Odeljenja za
budžet i finansije (17502)
1
· Taksa na motorna vozila – Budžet i finansije(17502)
5
· Usluge inspekcije izgradnje – Odeljenje za inspekciju(16603)
5
· Tržišna inspekcija – Odeljenje za inspekciju (16603)
6
· Opštinske inspekcijske usluge – Odeljenje za inspekciju(16603)
8
· Usluge veterinarske inspekcije – Odeljenje za inspekciju(16603)
6
· Sanitarna inspekcija(16603)
6
· Poljoprivredna inspekcija(16603)
1
· Učešće iz prihoda obdaništa u predškolskom obrazovanju
(92230) i VET škola u srednjoškolskom obrazovanju i (94233)
učešće roditelja.
* Treba napomenuti da ne postoji jasna podela usluga u regulaciji na takse, naknade,
naplate i kazne.
Organizacija PSI sistema u opštini
Odeljenja koja vrše prikupljanje taksi, naknada, kazni i korisničkih naplata
U opštini Gračanica ima 7 odeljenja koja prikupljaju sopstvene prihode, a svi zajedno ih
prijavljuju u 20 ekonomskih kodova u okviru trezorskog sistema. Svako odeljenje izveštava u
jednom ili više ekonomskim kodovima.
Broj ekonomskih kodova trezora kontnog okvira korišćenih od strane odeljenja i niza
zaposlenih po odeljenjima kao u sledećem:
Broj ekonomskih
kodova korišćenih za
Broj zaposlenih
izveštavanje u trezoru
Odeljenje administracije i osoblja
6
17
Odeljenje inspekcije
2
8
Odeljenje, za budžet, finansije i
5
10
ekonomski razvoj
Odeljenje za zdravstvenu, socijalnu i
1
4 (Ukupno za sektor = 227)
porodičnu zaštitu
Odeljenje za urbanizam, prostorno
9 (služeći i katastar i
planiranje, katastar i zaštitu životne
6
geodezijui urbanizam i
sredine
prostorno planiranje)
Javne
usluge,
Poljoprivreda,
1
5
Šumartsvo i ruralni razvoj
Odeljenje za obrazovanje, kulturu,
1
4 (Ukupno za sektor = 239)
omladinu i sport
Organizacija prikupljanja
Prikupljanje PSI-a za opštinu vrši se preko Centralnog Bankarskog Autoriteta Kosova (KCBA).
Ovaj sistem je osnovan od strane Ministarstva finansija i efikasno se koristi od većine
opština.
Opština je obezbedila i poseban žiro-račun u okviru Centralnog Bankarskog Autoriteta, koji
se koristi od strane opština da sačuva prikupljena finansijska sredstva i da utiče na isplate.
Odeljenje za budžet i finansije
označava UNIREF priznanicu sa
serijskim brojem za svako
Odeljenje koje ostvaruje PSI,
poseban UNIREF za svakog
ekonomskog koda. Postoji 20
ekonomskih kodova korišćenih
od strane 7 odeljenja u opštini
Gračanica.
Svako odeljenje ima dodeljen opštinskog zvaničnika koji je zadužen za prihvatanje UNIREF
potvrde. Opštinski službenici zaduženi za izdavanje UNIREF priznanice prema svakoj usluzi
datoj nazad zvaničniku svim opštinskim PSI-ima u PSI jedinici u okviru opštinskog Odeljenja
za budžet i finansije. PSI jedinica u okviru Odeljenja za budžet i finansije je onda odgovorna
da prijavi prihode u Odeljenju Trezora u okviru Ministarstva finansija.
Proces prikupljanja zavisi od vrednosti usluga koje se pružaju građanima. Sve usluge koje su
ispod 10 evra plaćene su u gotovom, dok usluge koje su iznad ovog iznosa se plaćaju
direktno banci sa određenim redosledom UNIREF plaćanja izdat od strane lica zaduženog za
svako odeljenje koji je zadužen za izdavanje potvrde.
U slučajevima kada se usluge naplaćuju po 10 evra ili manje, ove naknade se direktno
prikupljaju od strane opštinskog odeljenskog službenika i prijavljuju se na kraju radnog dana
sa samo jednom UNIREF računom kao paušalno.
Primer: Usluge civilnog registra u većini slučajeva su ispod 10 evra, odnosno izvod rođenih
koji košta 1 evro; to se plaća direktno od građana opštinskom službeniku.
Razlog za direktnu opštinsku naplatu za usluge ispod 10 evra je da se uz svaki UNIREF banka
naplaćuje -.50 centi ili 1 euro (u zavisnosti od banke koja se koristi za transakcije) na vrhu
naknade za usluge i u ovom slučaju građanima se učitava još jedna naknada koja je
„naknada banke“.
Presek kako je izveštavanje izvrđeno na sledeći način:
Kod
odelje
nja
Ekonomsk
i kod
163
660
50013
50503
660
50026
166
50507
175
40110
Odeljenje
Izvodi rođenih (Administracija i
osoblje)
Usluge urbanizma i katastra
Legalizacija objekata
(urbanističko planiranje i
životna sredina)
Sanitarna i higijenksa inspekcija
(Odeljenje inspekcije)
Porez na imovinu (Budžet i
finansije)
2010
2011
€ 383.00
€ 725.00
€ 2,024.00
€ 3,870.00
€ 47,224.21
€ 47,975.39
€ 3,468.40
€ 12,552.80
€ 132,854.14
€ 345,595.37
Pored toga postoje prihodi ostvareni sa centralnog nivoa da se usmere na opštine. Ovim
prihodima se odvojeno upravlja sa centralnog nivoa i vraćaju se opštinama kroz centralne
jedinice PSI-a u trezou Ministarstva finansija. Ovi prihodi se odnose kao indirektni PSI sa
centralnog nivoa. Primer: prihodi od šumarstva (samo 30% od prodaje drveta dati su kao PSI
opštinama) i saobraćajnih kazni (preko policije i nižih opštinskih sudova).
Što se tiče saobraćajnih kazni postoje dva načina za prikupljanje ovih prihoda: u roku od 14
dana od izdavanja saobraćajnih kazni, što ide u opštinsku policijsku stanicu i neplaćene
nakon 14 dana, sve te kazne se tada plaćaju preko nižeg suds. U slučaju opštine Gračanica u
odsustvu nižeg suda ove takse nisu prikupljene ili u nekim slučajevima se usmeravaju nižem
Opštinskom sudu opštine Priština.
Preporuke
U određenoj meri proces se može smatrati dovoljno transparentnim, međutim ima prostora
za poboljšanje u odnosu na praćenje ponuđenih usluga. Opštinski propisi i naplata treba biti
usklađena tako da su ekonomski kodovi koji se koriste za izveštavanje iz sopstvenih izvora
prihoda direktno povezani sa UNIREF bar-kodovima i koji su u punoj koordinaciji sa
Odeljenjemm trezora u Ministarstvu finansija.
Međutim, slučajevi gde jedan UNIREF služi za registrovanje prikupljanja prihoda ispod 10
evra izdatih putem računa za gotovinska plaćanja raznih administrativnih taksi koje
naplaćuju opštine u toku radnog dana ne preporučuje se kao dobra praksa. Stoga opštine,
Asocijacija kosovskih opština i drugih uključeni aktera treba da lobiraju za oslobađanje od
naplate provizije banke za plaćanja administrativnih taksi ispod 10 evra ili bar za plaćanja za
civilni registar i usluge primarne zdravstvene zaštite, koji se smatraju najčešćim opštinskim
uslugama.
Drugo pitanje su saobraćajne kazne. Kada je novčana kazna izdata od strane policije na
teritoriji opštine Gračanica oni označeni sa Gračanica račanici (region Priština), ali trag se
gubi kada se kazne ne plaćaju u roku od 14 dana i one završe u nižem sudu u Prištinu. Dakle,
u cilju poboljšanja naplate saobraćajnih kazni poslatih nižem sudu na odlučivanje, sistem
izdvajanja2 saobraćajnih kazni/predmeta u sudu sa kodom za opštinu Gračanica će dovesti
do poboljšanja u raspodeli saobraćajnih kazni prikupljenih od kazni izdatih u Gračanici.
IZVEŠTAVANJE
Upotreba ekonomskih kodova u više od jednog Odeljenja
Treba napomenuti da opština Gračanica koristi isti kod u nekoliko odeljenja, a postoje
slučajevi kada je pogrešan kod korišćen u izveštavanju o prihodima u KFMIS.
Kodovi koji su korišćeni u više od jednog Odeljenja su:
Kod
Opis
Korišćen od strane
50507 Sanitarna i higijenska inspekcija (2
Administracija i osoblje
Odeljenja)
Odeljenje inspekcije
50503 Inspekcija o poštovanju
Odeljenje urbanističkog planiranja, katastra i
urbanističkog plana
životne sredine (međutim u sistemu
FreeBalance trezora prijavljeno je kao
virtuelno pod dva odvojena odeljenja –
katastar i urbanizam)
50019 Ostale administrativne takse (3
Odeljenje administracije i osoblja
Odeljenja)
Odeljenje urbanističkog planiranja, katastra i
životne sredine
Odeljenje za budžet, finansije i ekonomski
razvoj
Ovo je posebno važno napomenuti jer izgleda da postoji problem sa sistemom trezora
(FreeBalance) u Gračanici, jer u pojedinim kodovima prikazanih iznad (50507 i 50503), iako
su prihodi prepoznati kao predmeti u okviru dva odeljenja, ukupno ne uključuje jedan od
njih, tako da samim tim ukupni prijavljeni PSI u sistemu su 1.109.568,64 evra, a ako su ove
dve linije predmeta uključene u izračunavanje, stvarno se sabiraju ukupno 1.109.731,04
evra, što ukazuje na ozbiljan problem u izveštavanju u okviru centralnog sistema.3
2
Uzeti kao napomenu da ove saobraćajne kazne pripadaju opštini Gračanica i utvrđuju se na mesečnoj
osnovi.Ovo bi trebalo da se uradi u saradnji sa nižim sudom opštine Priština i opštinom Vučitrn.
3
Ovaj zaključak je izveden iz evidencije 2011 izveštaja o prihodima iz sopstvenih izvora od strane opštine
Gračanica iz Freebalance sistema.
Kodovi koji su prijavljeni pogrešno ili improvizovani od strane opštine Gračanica prikazani su
u sledećoj tabeli.
Kao što je trenutno izvešteno od strane opštine
Gračanica
50504 Inspekcija terenskih aktivnosti za
veterinarske materijale; korišćeni za terenski
rad u pružanju katastarskih i geodezijskih usluga
(oblast merenja)
50007 Taksa za promenu oblasti poslovanja;
izvešteno pod Odeljenjem za urbanizam,
prostorno planiranje, katastar i životnu okolinu
50507 Sanitarna i higijenska inspekcija, izvešteno od
strane Odeljenja za administraciju i osoblje i
Odeljenja za inspekciju
Korišćeno od strane
Odeljenje za urbanizam,
prostorno planiranje, katastar i
životnu okolinu
Odeljenje za urbanizam,
prostorno planiranje, katastar i
životnu okolinu
Odeljenje za administraciju i
osoblje
Odeljenje inspekcije
Analiza prihoda iz sopstvenih izvora u Opštini Gračanica
Na osnovu budžeta za 2011. godinu, Opština Gračanica je za fiskalnu 2011. godinu dobila 4
miliona 138 hiljada 780 eura iz vladinih donacija, a ostvareni prihod iz sopstvenih izvora (PSI)
iznosi milion 121 hiljadu 553 eura i 64 centa.
Naplata opštinskih prihoda
Iznos prihoda iz sopstvenih izvora4 naplaćenih tokom fiskalne 2011. godine nadmašio je
planirane prihode za 180%, što je posledica neambicioznog planiranja visine prihoda iz
sopstvenih izvora, zasnovanog na pretpostavci o povećanju PSI za 20% u odnosu na onaj
ostvaren u 2010. godini (335 hiljada 181 euro). Kako je 2010. bila prva godina u kojoj je
Gračanica počela sa naplatom PSI, to nije bio pouzdan iznos, i samo je Resor za budžet i
finansije uspeo da ostvari pola miliona eura više u 2011. godini u poređenju sa 2010. Iznosi
koji se odnose na 2011. godinu trebalo bi da budu pouzdaniji što se tiče budućeg planiranja.
Planiranje i prognoza prihoda iz sopstvenih izvora su bitna pitanja koja ne odslikavaju
stvarnost usled toga što nedostaju detaljni podaci o izvorima PSI, predviđanja vezana za
različite službe i obuhvatniji model planiranja.
Preporuka
Postoji potreba za ulaganjem napora u cilju izgradnje kapaciteta, što bi uključivalo različite
modele predviđanja i korišćenje raznih izvora podataka kao što su podaci o novom popisu
stanovništva, opštinskom doprinosu u bruto društvenom proizvodu (BDP), paritetu kupovne
moći, prihodu po glavi stanovnika, itd. Bolja prognoza što se tiče naplate poreza na imovinu
dovela bi do utemeljenijih predviđanja u terminima planiranja i ostvarivanja PSI.
4
Izvor podataka za prihode je budžet za 2011. godinu, dok je izvor podataka za
naplaćene prihode sistem državne blagajne “Freebalance”.
Prihodi iz sopstvenih izvora po različitim resorima
U sledećoj analizi fokusirali smo se na tri resora koji su u najvećoj meri doprineli PSI u
Gračanici.
a.) Resor za administraciju i osoblje je u fiskalnoj 2011. godini imao pad prihoda od 47,2%
u poređenju sa 2010. godinom.
Naplata prihoda potiče od tri glavne usluge koje su registrovane pod sledećim
ekonomskim kategorijama:
50013
50014
50015
50016
50019
50020
Takse za izvode iz matične knjige rođenih
Takse za venčane listove
Takse za izvode iz matične knjige umrlih
Takse za druge izvode iz matičnih knjiga
Ostale administrativne takse
Takse za učešće na tenderu
Ovaj resor naplaćuje prihode na licu mesta, ili neposredno nakon pružanja usluga, sa
ciljem da se izbegnu dugovi i neplaćanje. Ni u regulativama o visini taksi ni u sistemu
državne blagajne ne postoji jasna razlika između fizičkih i pravnih lica.
Značajan pad prihoda u ovoj kategoriji PSI uglavnom je uzrokovan padom prihoda od
taksi za legalizaciju i taksi za promenu namene korišćenja zemljišta. U drugim
kategorijama zabeležene su blage promene.
b.) Resor za urbanizam, prostorno planiranje, katastar i okruženje
Ostvareni prihodi u Resoru za urbanističko planiranje, katastar i okruženje u 2011. godini
pokazuju rast od 232% u odnosu na 2010. godinu. Naplata PSI u 2011. godini pokazuje
rast od 117813,28 eura u 2010. do 391582,99 eura u 2011. godini.
Ovo ogromno povećanje je u najvećoj meri uzrokovano naplatom zakupa od izdavanja
prostora trgovačkim kompanijama, povećanjem broja promena namena poslovanja (koje
su pogrešno zavedene pod oviim resorom) i značajnim povećanjem aktivnosti
premeravanja zemljišta.
Izvori naplate prihoda su sledeće glavne usluge koje su registrovane pod navedenim
ekonomskim kodovima:
50009
Građevinske dozvole
50017
Overa različitih dokumenata
50019
Ostale administrativne takse
50504
Takse za premeravanje zemljišta
50007
Takse za promenu namene poslovanja
50026
Takse za legalizaciju zgrada
50407
Zakup od izdavanja prostora trgovačkim kompanijama
50503
Inspekcija urbanističkog plana
Treba napomenuti da u 2011. godini prihodi od građevinskih dozvola nisu bili prijavljeni
pod kodom 50009.
Prema opštinskoj regulativi o taksama, provizijama i naknadama za korišćenje postoji
nekoliko faktora koji određuju visinu taksi za građevinske dozvole: veličina planiranog
objekta, njegova namena (stambeni, komercijalni ili neka od podkategorija iz ove dve
veće grupe).
Legalizacija postojećih zgrada koje nemaju građevinsku dozvolu se tretira odvojeno, ali
visine taksi su i ovde zasnovane na veličini i nameni objekta.
Na sledećoj tabeli prikazana je aktuelna struktura građevinskih dozvola.
Građevinske dozvole
Legalizacija
zgrada bez dozvole
Građevinske dozvole za privremene
zgrade
Cena po kvadratnom metru
Cena po kvadratnom metru
Cena po kvadratnom metru
u eurima
Urbanističke uskuge zasnovane
na opštinskim propisima o
taksama, provizijama i
naplatama od korisnika u opštini
Gračanica
Izdavanje dokumenta o
urbanističkim uslovima
Izdavanje urbanističke dozvole
Izdavanje dozvole za gradnju
Privatne kuće za stanovanje
Poslovni prostor
Promena namene zgrade (od
stambene u poslovnu)
Izgradnja stambenih
zgrada
Zo
na
1
Zo
na
2
Zo
na
3
Biz
nis
Zo
na
Vik
en
d
Zo
na
Zo
na
1
Zo
na
2
Zo
na
3
Biz
nis
Zo
na
10
10
10
10
10
10
10
10
10
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
10
10
10
10
10
10
10
10
10
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
V
i
k
e
n
d
Z
o
n
a
10
Fik
sno
Zona
1
10
Fiksno
Zo
na
2
Zo
na
3
Biz
nis
Zo
na
Vi
ke
nd
Zon
a
10
10
10
10
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
10
Fik
sno
10
10
10
10
10
10
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
10
10
10
10
10
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
10
10
10
10
10
10
10
10
10
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fiksno
Fik
sno
7
10
6
6
5
4
/
/
10
/
10,5
15
9
9
7,5
6
/
/
15
/
8
6
3
/
/
6
3,5
2,5
/
/
Poslovne/industrijske zgrade
Skladišta
Otvorena skladišta za
građevinski materijal
Rekonstrukcija/adaptcija
postojećih kuća
Privremene/montažne zgrade
Benzinske pumpe
Sportski tereni na otvorenom
Sportski tereni u zatvorenom
Bazeni
Hoteli, restorani, barovi
Privatne obrazovne i
zdravstvene ustanove
*
nepr.*
/
12
13
10
10
15
/
/
/
nepr.
8
5
/
/
7
6
5
10
/
7,5
10,5
6
1.5
1.5
1.5
7.5
3
1
1
1
4,5
/
/
/
/
/
/
/
/
/
/
9
6
4,5
/
/
10
nepr.
nepr.
nepr.
Neprimenjivo
7,5
za
6
3
/
8
6
/
datu
kategoriju
Iskustva iz drugih, afirmisanijih opština pokazuju da je praksa omogućavanja da se
građevinske dozvole plaćaju u ratama rizična i da ne donosi očekivane iznose naplate.
Preporučuje se da se odluka o omogućavanju plaćanja građevinske dozvole na rate ukine
i da se ista izdaje samo pošto je uplaćen pun iznos takse.
c.) Učinak Resora za budžet i finansije u naplati PSI tokom 2010. i 2011. godine pokazuje
trend ogromnog rasta. PSI naplaćeni od strane Resora za budžet i finansije povećali su se
od 189102,14 eura u 2010. do 689535,37 eura u 2011. godini.
Izvor naplate prihoda su sledeće glavne usluge koje su registrovane pod navedenim
ekonomskim kodovima/kategorijama:
40110
Porez na imovinu
50001
Registracija vozila
50006
50011
Poslovne dozvole
Porez na nasledstvo
Porez na imovinu predstavlja najveći deo opštinskog PSI u 2010. i 2011. godini. Naplata je
uslovljena pružanjem drugih usluga, što olakšava proces naplate. Ovo uslovljavanje zasniva
se na godišnjoj registraciji vozila, gde se zahteva plaćanje poreza na imovinu i nekih drugih
usluga pre omogućavanja registracija vozila.
Naplata poreza na imovinu u Opštini Gračanica je u 2011. godini povećana za 160%.
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
19
Kada se analiziraju trendovi naplate poreza na imovinu za tekuću godinu i naplate starih
dugovanja, pokazuje se da je Opština Gračanica u periodu 2010-2011. značajno poboljšala
naplatu poreza za tekuću godinu. Dok je u 2010. godini naplata niža i samo 36% se odnosi na
porez za tekuću godinu, u 2011. godini se uprkos velikom povećanju naplate 58% odnosi na
fakturisan porez za tekuću godinu, što je dobar pokazatelj.
Može se primetiti značajan porast doprinosa od strane fizičkih lica u analiziranom periodu –
preko 76%. Doprinos od strane pravnih lica, uključujući poslovne prostore, industrijalce i
poljoprivrednike, u 2011. godini beleži vrtoglavi rast od preko 500%. Konačno, za
neklasifikovanu grupu u koju spadaju napuštena imanja, garaže i nedovršeni objekti beleži se
ujednačen nivo naplate u dvogodišnjem periodu.
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
20
Visinu poreza na imovinu određuje Skupština opštine na godišnjem nivou. Visina poreza se
obračunava na osnovu procenjene tržišne vrednosti imovine koja se određuje u skladu sa
standardima koji treba da uključuju relevantne promenljive kao što su prihodi ostvareni od
imovine, troškovi izgradnje, lokacija, oblast i trenutno stanje imovine. Ovi standardi se
zasnivaju na ukupnim procenama. Opština treba svake godine da izvodi ponovnu procenu
visine poreza na imovinu i da beleži eventualne procene (ovu procenu sprovode komisije i
Skupština opštine).
Dalje, Opština je zakonom obavezana da godišnje ažurira bar 1/3 baze podataka koja se
odnosi na imovinu; međutim, ni Gračanica ni druge opštine to ne sprovode u stvarnosti.
Posebna karakteristika Gračanice je da je ona, kada je formirana kao nova opština, nasledila
bazu podataka od Opštine Priština; stoga opština najverovatnije ne oporezuje svoju
celokupnu potencijalnu poresku osnovu i ne naplaćuje porez na imovinu u potpunosti.
Glavni faktori doprinosa PSI u Gračanici i njihovi trendovi naplate
Ovaj izveštaj razmatra tri glavna faktora doprinosa PSI u opštini Gračanica i analizira njihove
trendove u proteklim godinama.
Porez na imovinu
Kao što je pomenuto iznad, prilikom analize trendova naplate poreza na imovinu može se
primetiti da su oni pozitivni. Uzrok tome je poboljšanje političke klime u Gračanici i njeno
priznanje kao novoformirane opštine svojih građana, kao i bolje upravljanje porezima na
imovinu od strane opštine. U proseku, porez na imovinu doprinosi ukupnom iznosu
opštinskog PSI sa 35.39%.
Iako je trend pozitivan i izgleda da će takav biti i nadalje, ovaj rast nije realan pokazatelj
potencijala za naplatu na godišnjem nivou u budućnosti. Razlog tome je činjenica da
prijavljeni godišnji prihodi takođe uključuju naplatu starog duga; ne postoji precizno
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
21
razgraničenje između prihoda koji su fakturisani za tekuću godinu i onih iz prethodnih
godina, što dovodi do netačnog izveštaja o prihodima za tekuću fiskalnu godinu.
Faktori doprinosa porezu na imovinu
U pogledu procene vrednosti imovine u Gračanici po važećim stopama poreza i
kategorijama, imovinske jedinice registrovane od strane opštine koje su u katastarskim
zonama i koje su oporezovane porezom na imovinu dostižu vrednost od 278 miliona 61
hiljadu i 100 eura.
Poreske
norme
0.11%
0.17%
0.13%
0.10%
0.11%
0.07%
0.08%
Kategorija imovine
STAMBENA
KOMERCIJALNA
INDUSTRIJSKA
POLJOPRIVREDNA
NEDOVRŠENO
NAPUŠTENO
GARAŽA
Broj imovinskih Ukupna procenjena
jedinica
vrednost
4226
€ 75,851,981.82
643
€ 192,526,423.53
33 €
8,719,753.85
1 €
7,680.00
75
€
906,036.36
33 €
41,100.00
2 €
8,125.00
Obračun osnovnog poreza na imovinu vrši se po sledećem obrascu:
Porez na imovinu = Stopa poreza (na osnovu vrste imovine) x Kvadratura (veličina imovinske
jedinice u m2) x Tržišna vrednost (tržišna vrednost po zoni)
Porez na imovinu = 0.11% x 50 m2 x 460 €
Osnovni porez na imovinu
Nedovršeni
objekti
Bazeni
i
Stambena
sportsk
a
Vrsta Stan Kuć Komercijal Industrijs Poljoprivre
igrališt
imovine ovi
e
na
ka
dna
Garaže
a
0.1
1%
0.1
0.08
0.17% 0.13% 0.10%
1%
%
Zona
Tržišna vrednost po kvadratnom metru
460 440
173
823 € 313 € 233 €
I
€
€
€
373 343
146
650 € 276 € 210 €
II
€
€
€
263 230
106
453 € 223 € 160 €
III
€
€
€
Poslo
vna
zona
470 450
€
€
830 €
340 €
233 €
180
€
0.17
%
0.07%
236
€
166
€
100
€
245
€
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
336 €
203 €
180
350 €
22
Osnovne tržišne vrednosti određuje opštinska radna grupa za procenu vrednosti i one su
regulisane godišnjim propisom o porezu na imovinu koji se šalje u Ministarstvo Finansija na
godišnjem nivou. Postoje određena ograničenja kada se određuju poreske stope na
komercijalnu i industrijsku imovinu, i one ne mogu biti više od 2,5 puta veće od poreskih
stopa za kategoriju stambenih objekata u istoj katastarskoj zoni.
Porez na registraciju nasledstva
Ostvareni prihodi od registracije nasledstva od strane Resora za budžet i finansije čine drugi
najveći faktor doprinosa prihodima iz sopstvenih izvora opštine. Kao što je prikazano na
prethodnom grafikonu, prihodi su u 2010. godini dostigli 46 hiljada 934 eura, da bi se u
2011. popeli na 212 hiljada eura.
U Resoru za budžet i finansije kažu da se ovo veliko povećanje prihoda od taksi na
registraciju nasledstva može pripisati povećanom zahtevu za uslugama opšine od strane
stanovnika Gračanice, što je znak političkog priznanja opštine. Prosečan doprinos ove
kategorije ukupnom naplaćenom PSI u periodu 2010-2011. godine iznosi 16,5%.
Prihodi od zakupa za iznajmljivanje prostora komercijalnim/trgovačkim kompanijama
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
23
Zakup od iznajmljivanja prostora za komercijalne/trgovačke kompanije je treći najveći faktor
doprinosa PSI. U 2010. godini ostvareno je 5,66% od ukupnih naplaćenih opštinskih prihoda,
a u 2011. godini 11%.
Ovim prihodom će moći još bolje da se upravlja po završetku registracije opštinske imovine,
kada će cena ove usluge biti zasnovana na tržišnim cenama.
5.1 Odnos prihoda i broja osoblja kod ostvarivanja PSI
Kada se u tri najviše kategorije PSI analizira odnos naplate i broja osoblja zaduženog za
naplatu prihoda pojavljuju se sledeći obrasci:
Pokazatelji za osoblje u pogledu
efikasnosti naplate
Prihodi od izdavanja prostora
komercijalnim/trgovačkim kompanijama
zaduženo 9 osoba
Prihodi od registracije nasledstva
zaduženo 10 osoba
Porez na imovinu
zaduženo 10 osoba
2010
2011
€ 18971,99
€ 2108,00
€ 46934,00
€ 4693,40
€ 132854,14
€ 13285,41
€
€
€
€
€
€
122118,60
13568,70
212000,00
21200,00
345595,37
34559,54
Pouzdanost podataka o PSI
Skup podataka o naplati PSI kojeg sastavlja opštinska Jedinica za PSI je veoma transparentan i
jasan. Jedinica za PSI podnosi izveštaj Direktoru za Budžet i finansije. Svaki resor je
naimenovao jednu osobu koja svakodnevno održava vezu sa Šefom jedinice za PSI u Resoru
za Budžet i finansije. Na kraju radnog dana, sve osobe koje su zadužene za naplatu prihoda
podnose izveštaj sa listom na kojoj su ubeleženi naplaćeni PSI, pružene usluge i podaci o
korisniku. Šef Jedinice za PSI zatim objedinjuje ove podatke i unosi ih u Kontni plan
ekonomskih kategorija. Kontni planovi se objedinjuju na dnevnoj, mesečnoj, tromesečnoj i
godišnjoj osnovi.
Međutim, treba uvek imati u vidu važna pitanja pomenuta u ovom izveštaju koja se tiču
ekonomskih kodova u pogledu Kontnog plana i sistema UNIREF, kao i to kako se ovi sistemi
primenjuju u opštinskim resorima.
Preporuka
Kako bi se još više poboljšala pouzdanost podataka, preporučuje se stvaranje sistema
upravljanja informacijama.
Integrisani sistem za podnošenje finansijskog izveštaja o naplati PSI na opštinskom nivou
mogao bi mnogo da pomogne u smislu pouzdanosti podataka tako što bi zamenio manuelni
način čuvanja podataka na odvojenim “Excel” listovima i minimizovao faktor ljudske greške,
24
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
dok bi u isto vreme skratio ciklus podnošenja izveštaja i time povećao efikasnost i stvorio
prostor za delotvoriji učinak opštinskih zvaničnika.
Moguća poboljšanja dokumenata, sistema i politika
Poboljšanje dokumenata u vezi sa PSI
Na osnovu razgovora sa osobljem Opštine Gračanica i zvaničnicima Ministarstva Finansija iz
Resora blagajni, budžeta i poreza na imovinu zabeležena su sledeća zapažanja koja bi mogla
da dovedu do poboljšanja u sistemu dokumentovanja prihoda iz sopstvenih izvora.
Opštinski propis o taksama, naplati provizija i kaznama
Opštinski propis o taksama, naplati provizija i kaznama – osnovni dokument koji reguliše
oblast prihoda iz sopstvenih izvora u opštini – ima nedostatke i u pogledu jasnoće za njegove
korisnike (u koje spadaju i opštinski zvaničnici i građani) i u pogledu informacije i
kategorizacije. Potrebno je da on bude jasniji i detaljniji kako bi se opštini dale veće
mogućnosti za planiranje, upravljanje i podnošenje izveštaja o PSI, kao i za osmišljavanje
budućih politika.
Opštinski propis o taksama i provizijama trenutno ima sledeću formu:
Resor administracije
Izvod iz matične knjige rođenih ... ... X eura
... ....
Resor za urbanizam i prostorno planiranje
Građevinske dozvole za zasebne kuće X eura
... ..
Preporučuje se da opštinski propisi uključe i druge elemente koji mogu doprineti jasnoći
zavođenja podataka, kao u primeru koji sledi:
Primer:
Br
Resor
Jedinica
Korisnik
usluge
Opis usluge
Dodatne
napomene
Taksa
Ekonomska kategorija PSI
Uniref
kod
1
Administracija i
osoblje
Civilni
registar
Fizičko lice
Izvod iz matične knjige
rođenih
-
1€
50013
FMQ4N
Urbanizam
-
Fizičko lice
Građevinska dozvola za
svrhu stanovanja
Zona 1, po
m2
6€
50009
FMQ4J
Urbanizam
-
Pravno lice
Građevinska dozvola za
svrhu stanovanja
Zona 2, po
m2
4,5 €
50010
FMQ4J
….
25
26
….
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
25
Za novoformirane ekonomske kodove, kao i za one aktuelne koji se netačno koriste ili se ne
koriste uopšte preporučuje se dodeljivanje UNIREF bar kodova koji treba da budu revidirani i
koordinisani sa državnom blagajnom.
Sinhronizacija strukture (formulara) prihoda iz sopstvenih izvora sa Resorom za
budžet u Ministarstvu Finansija i Sistemom državne blagajne (KFMIS)
Na osnovu konsultacija sa opštinskim zvaničnicima zaključeno je da je formularu za prijavu
PSI Ministarstvu finansija kojeg koriste opštine potrebno ažuriranje kako bi odgovarao
formularu koji se koristi u Sistemu državne blagajne (KFMIS) gde se odvija registracija
prihoda.
Poboljšanje procesuiranja PSI
Poboljšanja u vezi s porezom na imovinu
Opštine su krajnji korisnici centralizovanog informativnog sistema upravljanja porezom na
imovinu kojeg su osmislili i kojim upavljaju činovnici Resora za porez na imovinu pri
Ministarstvu finansija.
Opština Gračanica u svojstvu korisnika sistema izrazila je potrebu za sredstvom koje bi
omogućilo pristup namenskim dodatnim izveštajima u cilju poboljšanja razvoja politika i
procesa donošenja odluka. Između ostalog, sistem treba da omogući podnošenje izveštaja o
karakteristikama poreza na imovinu barem u sledećem formatu:
• Izveštaj 1 – Odvajanje fizičkih i pravnih lica po zonama koje su takođe odvojene po
godinama za obračun i naplatu.
• Izveštaj 2 – Odvajanje obračuna i duga za tekuću i prethodne godine.
• Izveštaj 3 – Stari dugovi i mogućnost za poreske obveznike da prvo plate stari dug.
• Izveštaj 4 – Lista najvećih dužnika
Svi ovi izveštaji sada mogu da budu napravljeni na centralnom nivou (od strane Resora za
porez na imovinu pri Ministarstvu finansija) za određene datume, kao i na tromesečnom,
mesečnom ili godišnjem nivou. Stoga je izrazita preporuka ovog izveštaja da se pruži podrška
ovom sistemu “od opšteg ka posebnom” za pristup na nivou opštine.
Poboljšanje podnošenja izveštaja o PSI na opštinskom nivou
Opština je izrazila potrebu za uvođenjem novih posebnih ekonomskih kategorija/kodova koje
ranije nisu bile korišćene. U slučajevima kada opštinska Jedinica za PSI ima poteškoća da na
pravi način podnese izveštaj o PSI, trebalo bi da bude u mogućnosti da uspostavi vezu s
Ministarstvom Finansija, naročito sa šefom za PSI u Resoru državne blagajne.
Dalje se preporučuje da se Resor za urbanizam, prostorno planiranje, katastar i okolinu izdeli
i da se dodaju novi kodovi za podnošenje izveštaja o nameni, kao što je prikazano niže u
narednom odeljku izveštaja.
Kako bi se poboljšao sistem podnošenja izveštaja obezbeđene su sledeće preporuke za
korišćenje ekonomskih kodova od strane svakog resora koji naplaćuje prihode. Leva kolona u
tabeli pokazuje trenutnu upotrebu koda od strane Opštine Gračanica, dok desna pokazuje
preporučeni kod kojeg treba koristiti. Treba napomenuti da svi ovi kodovi treba da budu
26
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
koordinisani sa UNIREF bar kod sistemom i sa Resorom državne blagajne pri Ministarstvu
finansija.
Resor za administraciju i osoblje
Kod koji se trenutno koristi pri podnošenju
izveštaja od strane Opštine Gračanica
50507
Higijenska i sanitarna inspekcija,o
kojoj se podnosi delimičan izveštaj u
Resoru za administraciju i osoblje
Preporučena upotreba kodova za podnošenje izveštaja o
PSI
50507
Higijenska i sanitarna inspekcija; izveštaj u
potpunosti treba da bude zaveden pod
Resorom za inspekciju
Resor za budžet i finansije
Kod koji se trenutno koristi pri podnošenju
Preporučena upotreba kodova za podnošenje izveštaja o
izveštaja od strane Opštine Gračanica
PSI
50001 Takse za registraciju vozila o kojima se 50002
Putne takse; izveštaj o njima treba da bude
podnosi izveštaj u Resoru za budžet i
zaveden pod Resorom za budžet i finansije
finansije
Resor za urbanizam, prostorno planiranje, katastar i okolinu
Kod koji se trenutno koristi pri podnošenju
Preporučena upotreba kodova za podnošenje izveštaja o
izveštaja od strane Opštine Gračanica
PSI
50007 Takse za promenu poslovne aktivnosti
50007
Takse za promenu poslovne aktivnosti treba
trenutno se zavode pod kodom Resora
da budu zavedene pod Resorom za budžet i
za urbanizam.
finansije.
50012 Provizije za promenu namene
50012
Provizije za promenu namene korišćenja
korišćenja zemljišta; izveštaj se podnosi
zemljišta treba da budu zavedene pod
od strane Resora za administraciju i
Resorom za urbanizam, prostorno planiranje,
osoblje
katastar i okolinu
50026 Taksa za legalizaciju zgrada se trenutno
50026
Taksa za legalizaciju zgrada treba da se
zavodi i u Resoru za administraciju i
zavodi samo pod Resorom za urbanizam,
osoblje i u Resoru za urbanizam i
prostorno planiranje, katastar i okolinu
katastar
nepr.
Novi kod pod Katastrom i geodezijom za
Inspekcija terenskih aktivnosti za
terenske i aktivnosti merenja. U ovoj
veterinarske materijale; koristi se za
ekonomskoj kategoriji zavedene su aktivnosti
terenski rad u pružanju katarstarskih i
poput parcelisanja i identifikacije parcele i
50504
geodetskih usluga i zavodi se pod
administrativna taksa za građevinsku dozvolu.
Resorom za urbanizam, katastar i
nepr.
Terenski rad
geodeziju
nepr.
Administrativne geodetske usluge
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
27
Korišćenje ekonomskih kodova u različitim resorima
Postoji određeni broj ekonomskih kodova koji se koriste u više resora. Ovi kodovi se nalaze u
tabeli ispod. Opština treba da se pobrine da kada dođe do korišćenja istog koda bude
upotrebljen tačan UNIREF kod tako da mođe da se napravi razlika na osnovu izvora prihoda.
Kodovi koji se koriste više resora su:
Kod
50507
Opis
Sanitarna i higijenska inspekcija (2 resora)
50019
Ostale administrativne takse (3 resora)
Korišćen od strane
Administracija i osoblje
Resor za inspekciju
Administracija i osoblje
Urbano planiranje, katastar i okolina
Resor za budžet, finansije i ekonomski razvoj
Poboljšanje naplate PSI
Trenutno se izveštaji o PSI, osim u sistemu “Free Balance”, čuvaju i u Microsoft Excel-u, koji u
suštini dobro funkcioniše, no kada podaci treba da se konsoliduju svo procesuiranje mora da
se obavi ručno i stoga su ljudske greške verovatnije nego u bilo kojem automatskom sistemu.
Kako bi se povećala efikasnost, postoji potreba za sistemima upravljanja informacijama o PSI.
Ovakav sistem bi pomogao opštini da registruje naplatu prihoda na najnižem nivou i da obavi
automatsku konsolidaciju, sastavi različite izveštaje, uštedi vreme koje bi članovi Jedinice za
PSI utrošili za odgovarajuće podnošenje izveštaja po ekonomskim kategorijama i minimizuje
mogućnost ljudske greške. Sistem bi takođe pomogao da se stvori jasna slika o PSI po resoru,
vrsti usluge i provizijama i učinio bi mogućim disagregaciju i analizu. Ovakav sistem bi vodio
poboljšanju usluga i identifikaciji oblasti u kojima postoje problemi sa pružanjem usluga. Kao
posledica toga, sistem bi omogućio opštini da poboljša osmišljavanje različitih politika i
proces donošenja odluka.
Indirektni prihodi su takođe preovlađujuće pitanje, posebno oni koji potiču od naplate
saobraćajnih kazni; budući da u Opštini Gračanica ne postoji niži sud, pojavio se problem sa
saobraćajnim kaznama iz Gračanice koje su neopravdano dodeljene nižem sudu u Prištini.
Obaveštenost je još jedan problem koji ima veliku ulogu u naplati PSI i stoga se preporučuje
da se propis o opštinskim taksama, provizijama i naknadama za korišćenje revidira i da se
njegova nova, konačna verzija podeli opštinskom osoblju, a takođe i obnaroduje građanima
kako bi se podigao nivo svesnosti o prihodima koje ostvaruje svaki resor i u isto vreme
ukazalo na značaj PSI za razvoj opštine i njenih građana.
Veštine međuljudskih odnosa i šema davanja podsticaja su još jedna opcija čije se korišćenje
preporučuje. Motivišite zaposlene u određenom resoru na nivou opštine uvođenjem šeme
podsticaja zasnovane na uspešnoj naplati i ciljnim dostignućima.
Jasno je da je planiranje PSI u kosovskim opštinama problem koji je opet posledica drugih
spoljašnjih i unutrašnjih problema koji, u kombinaciji sa problemima kategorizacije, čine
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
28
analizu trendova i potencijala određene jedinice, kao i populacijskih i ekonomskih trendova
koji preovlađuju u opštini veoma teškom za opštinsko rukovodstvo čiji je cilj bolje planiranje i
osmišljavanje politike. Preporučuje se razvitak kompetencija kod ključnog osoblja u naplati
PSI.
8 Preporuke, komentari i opažanja
Na zvaničnom sajtu opštine Gračanica Uredba o porezima, taksama i troškovima je
objavljena u podnaslovu dokumenata. Internet verzija je verzija iz 2010, ali bilo kako bilo, sa
izuzetkom uredbe o Porezima na imovinu, nijedna od opštinskih uredbi nije prevedena na
albanski jezik. Nova uredba treba biti sastavljena od strane opštine, zajedno sa preporukama
iz ovog izveštaja i treba da bude objavljena na transparentnom i lako dostupnom mestu na
zvaničnoj internet stranici opštine.
U nastavku sadašnje uredbe o porezima, taksama i troškovima korisnika, inflacioni indeks
nije uzet u obzir; zbog toga se prepuručuje da kada se vrše izmene uredbe inflacioni indeks
treba uključiti u predložene takse za sve opštinske usluge.
Preporučuje se da se u okviru nove uredbe napravi jasna razlika između usluga koje se čine
pravnim i fizičkim licima, kao i različite takse za ove dve kategorije. Kao što je detaljno
navedeno gore u izveštaju, opština će upotrebljavati poboljšanu upotrebu ekonomskih šifara
i uvođenje novih šifri prilikom planiranja i sastavljanja izveštaja, uključujući sihronizaciju ovih
šifara sa UNIREF sistemom šifara i Trezorom Ministarstva Finansija, što je takođe nephodno.
U tom pogledu, da bi doprineli transparentnosti u izveštavanju, nova uredba o porezima,
taksama i troškovima korisnika treba, pored ostalog, da sadrži sledeće elemente:
Primer:
Br.
1
….
25
26
….
Služba
Kancelarija
Korisnik
usluge
Opis
usluge
Napomene
Taksa
PSI
ekonomska
kategorija
Uniref
šifra
Administracija
i osoblje
Matična
služba
Fizičko
lice
Izvod rođenih
-
1€
50013
FMQ4N
Urbanizam
-
Fizičko
lice
Zona 1, po
m2
6€
50009
FMQ4J
Urbanizam
-
Pravno
lice
Dozvola za
gradnju
stambenih
objekata
Dozvola za
gradnju
stambenih
objekata
Zona 2, po
m2
4,5 €
50010
FMQ4J
U uslovima unapređenog sistema izveštavanja, postoji potreba za uvođenjem informacionog
sistema upravljanja u PSI. MIS u PSI bi pomogao opštini da poboljša usluge kao i
identifikaciju problematičnih polja u okviru usluga koje se nude kao i povećanje efikasnosti u
izveštavanju, praćenju i stvaranju PSI.
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
29
U pogledu PSI za upotrebu zemljišta/građevinskih dozvola, preporučuje se da se odluka
opštine Gračanica da se dozvoli plaćanje u ratama za građevinske dozvole ukine i da se
dozvole izdaju isključivo po potpunoj uplati neophodnih poreza. Zatim, obračuni osnovice
poreza za građevinske dozvole po kvadratnom metru izgledaju proizvoljno i bez
odgovarajućeg proračuna o ovom porezu, i preporučuje se da opština razmotri ove naplate.
Što se tiče poreza na imovinu, opština može da ima značajnu korist ukoliko podrži
registraciju imovine koja pre nije bila registrovana. Procenjuje se da će se na ovaj način
povećati osnovicu poreza do 20%. Štavise, ažuriranje postojeće baze podataka sa postojećim
podacima sa već registrovanim objektima može povećati poresku osnovicu kao i prikupljena
sredstva.
Združeni trud u odnosima sa javnošću i komunikaciji se takođe preporučuje. Ova kampanja
bi trebala biti individualizovana na opštinu i ona bi napravila ravnotežu isplate PSI od strane
građana sa poboljšanom uslugom i investicijama od strane opštine, sve sa ciljem da se
poboljša zivotni standard građana.
Nadalje, uvođenje centralnog nivoa fiskalnih kasa za generisanje naplaćenih racuna od
poreza manjih od 10 evra, koji će takođe biti povezani sa odgovarajućim ekonomskim
šiframa prilikom pisanja izveštaja, bi bilo od višestruke koristi. Prvo, ubrzao bi se proces
naplate tako što opštinski blagajnik ne bi više morao da piše fakture ručno. Drugo,
poboljšalo bi se izveštavanje i planiranje tako što bi postojali spremni i dostupni podaci za
određene usluge koje opština pruža građanima, pomoću ekonomskih šifri (kao što je broj
izvoda rođenih, izvoda venčanih, overe dokumenata itd). I na kraju, smanjila bi se
mogućnost greške prilikom sastavljanja izveštaja kao i kod naplate gotovinom.
Preporučuje se da Ministarstvo Finansija, Trezor podrži uvođenje novih ekonomskih šifri za
katastar i geodeziju, kao i za usluge vezane za urbanizam. Isto tako, informacioni sistem
upravljanja kod Odeljenja za porez na imovinu bi trebalo da omogući opštinama da izvuku
potrebne prilagođene zbirne izveštaje na osnovu različitih kriterijuma da bi se poboljšalo
planiranje i sakupljanje poreza na imovinu.
Linija izvestavanja bi trebala biti uspostavljena između opštine i ministarstava za indirektne
PSI kao što su dozvole za šumske i putne takse. Konkretno ovo je specifičan slučaj za
saobraćajne kazne u Gračanici, kako niži sud na teritoriji opštine ne postoji. Za naplatu
saobraćajnih kazni se treba obratiti Nižem opštinskom sudu u Prištini.
Inicijative za podizanje svesti za prikupljanje sopstvenih/izvornih prihoda treba se
promovisati kako interno u okviru opštine tako i eksterno sa građanima, uključujući
opštinske sastanke, javne debate kao i objavljivanjem informativnih materijala.
Preporučuje se podsticajna šema za stimulisanje rasta prikupljanja PSI od strane opštinskih
službenika. Pored toga, trebalo bi razmotriti programe za izgradnju kapaciteta za planiranje i
predviđanje PSI za osoblje opštine.
Konačno, preporučuje se da se osnovni proračuni troškova jedinice za proviziju svih PSI
generisanih usluga je razvijena tako da omogućuje bolje planiranje, izvršenje, donošenje
odluka i razvojne politike.
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
30
Aneks 1
Spisak PSI
Sopstveni prihodi
No.
Izvor prihoda
I-A.
Opštinski administrativni prihodi - direktni
1
Trgovačke i poslovne dozvole
1.1. Funkcionisanje veleprodaja i ostalih službi
1.2. Funkcionisanje industrijskih aktivnosti ili aktivnosti vezanih za izgradnju
1.3. Funkcionisanje prodavnica na ulici ili blizu ulice, štandova, malih pokretnih prikolica.
1.4. Funkcionisanje banaka, osiguravajućih kompanija i drugih finansijskih usluga
1.5. Funkcionisanje kamenoloma, rudnika
2
Dozvole za zabavne igre, alkoholna pića, reklame, obaveštenja itd./dozvole
2.1. Funkcionisanje aparata za novac ili video igrica i slično
2.2. Funkcionisanje i uspostavljanje usluga sa alkoholnim pićima
2.3. Reklame, obaveštenja o opštinskoj imovini
3
Lične dozvole
3.1. Funkcionisanje profesionalnih službi (advokati, doktori, zubari itd.)
4
Upotreba zemlje i građevinske dozvole
4.1. Izgradnja i građevinske dozvole
4.2. Naplata promene namene postojeceg zemljista
4.3. Plaćanja za rušenje
4.4. Plaćanja koja utiču na upotrebu ulica i javnih usluga obezbeđenih za izgradnju ili
komercijalne aktivnosti uključujući lokacije za eksploataciju prirodnih resursa
4.5. Porezi za eksploataciju prirodnih resursa (Član 10.5 CFA Administrativno uputstvo
br.2001/03 i 2001/02 DLA)
5
Inspekcija zemljišta i aktivnosti geodezije
5.1. Priprema urbanističkih planova i inspekcije u vezi sa veličinom imovine
5.2. Terenske aktivnosti u vezi sa merenjem terena
6
Zdravstene usluge i sigurnosne inspekcije
6.1. Inspekcije lokacija koje nude hranu i smeštaj
6.2. Inspekcija okoline
6.3. Izgradnja, vatrogasci, i inspekcija zgrada
7
Upotreba opštinske imovine
7.1. Dnevne ili druge osnove za upotrebu javne svojine u komercijalne i nekomercijalne
svrhe
7.2. Naplate za prostor u prodavnicama ili sličnim objektima
7.3. Izdavanje opštinskog prostora na duži period
7.4. Prihodi od prodaje opštinske imovine
8
Plaćanja vezana za vozila
8.1. Vozačke dozvole
8.2. Parkiranje na javnom parkingu sa garažom ili drugim prostorom
8.3. Saobraćajne kazne
8.4. Uklanjanje i odlaganje vozila
8.5. Registracija vozila
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
31
9
9.1.
9.2.
9.3.
9.4.
9.5.
10
10.1.
11
11.0.
11.1.
11.2.
11.3.
11.4.
I-A
Potvrde i drugi zvanični dokumenti
Plaćanja za registraciju i transfer imovine
Dokumenta o društvenom statusu: rođenje, smrt, brak, razvod
Plaćanje za dodatne kopije potvrda/dokumenata
Administrativne Takse
Ostalo
Porezi na imovinu
Plaćanje poreza na imovinu
Drugi prihodi
Dobit od privatizacije
Registracija biznisa
Prihodi od opštinskih takmičenja
Ostale kazne
Ostala plaćanja
Zbir I-A, direktni prihodi (takse i naplate)
1.0.
1.1.
I - B.
I
Saobraćajne kazne, prikupljene kroz centralni nivo (KPS)
Ostalo
Zbir I-B, Indirektni prihodi (deo koji pripada opštinama)
Ukupno opštinska administracija (direktni i indirektni & IA+IB )
PRIHODI OBRAZOVNIH USTANOVA
1
Obdaništa
2
Predškolsko obrazovanje
3
Osnovno obrazovanje
4
Srednjoškolsko obrazovanje
5
Neformalno učenje
6
Ostalo
II
Ukupno – Prihodi od obrazovanja
PRIHODI OD ZDRAVSTVA
1
Primarna zaštita
2
Ostalo
III.
Ukupno – Prihodi od zdravstva
Ekonomska šifra kod 21
UKUPNI SOPSTVENI PRIHODI OPŠTINE (I+II+III):
IV.
Interne donacije (IV)
1.1
Participacije stanovništva
1.2
Interni grantovi donatora (ministarstava i drugo)
1.3
Krajni izvor ostalih donacija
1.4
Ostalo
Ekonomska sifra kod 31
Ukupno - IVV
Strani donatori (V)
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
32
Aneks 2
Spisak osoba za kontakt
Bojan Stojanović
Slaviša Ničić
Nebojša Milovanović
Nada Brkljač
Jelena Stojanović
Agron Batalli
Verica Ristić
Bojan Todorović
Gradonačelnik, Opština Gračanica
Direktor za budžet, finansije i ekonomski razvoj
Direktor administracije i osoblja
Direktor za urbanizam, prostorno planiranje, katastar i životnu sredinu
Direktor javnih sluzbi, poljoprivrede, šumarstva i vanrednih situacija
Direktor odeljenja inspekcije
Direktor za obrazovanje, kulturu, omladinu i sport
Direktor za zdravstvo, socijalnu i porodicnu pomoć
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
33
Aneks 3 Opština Gračanica evidentiranje PSI po kodovima trezora
unutar ISUFK
Kod
Opis
2010
2011
50012
Taksa za promenu namene zemljišta
€ 18,264.48
€-
50013
Taksa za izvod rođenih
€ 383.00
€ 2,024.00
50014
Taksa za uverenje venčanih
€ 121.00
€ 611.00
50015
Taksa za smrtovnicu
€-
€ 145.00
50016
Takse za druga uverenja opštinskog
€ 548.00
€ 8,560.00
50017
Takse za verifikaciju drugih dokumenata
€ 974.00
€
50019
Druge administrativne takse
€ 196.00
€ 1,728.00
50020
Takse za učešće na tenderu
€ 134.00
€ 13.00
40110
Porez na imovinu
€ 132,854.14
€ 345,595.37
50001
Takse za registraciju vozila
€ 358.00
€ 29,100.00
50008
€-
€ 357.98
50504
Takse za javni parking, kampovanje i rekreaciju
Inspekcija aktivnosti na terenu za veterinarske
materijale
€ 38,205.62
€ 105,517.00
50009
Opštinska taksa za građevinske dozvole
50407
Korišćenje javne imovine
50409
Učešće
50026
Legalizacija objekata
50501
Inspekcija prehrambene robe
50507
Sanitarna-higijenska inspekcija
50006
Taksa za registrovanje poslovanja
50011
Porez na registrovano nasleđe
50017
Taksa za verifikaciju različitih dokumenata
€ 64.00
€-
50019
Ostale administrativne takse
-
54.00
50019
Ostale administrativne takse
€ 10,796.46
€ 23,151.00
50026
Legalizacija objekata
€ 47,224.21
€-
50503
Inspekcija usklađenosti sa urbanističkim planom
€ 725.00
€ 3,870.00
50104
Kazne iz odeljenja inspektorata
€-
€ 1,970.00
50007
Taksa za promenu namene poslovanja
€-
€ 89,051.00
€ 335,181.89
€ 1,109,568.64
UKUPNO PSI
€ 1,826.00
€-
€ 18,971.99
€ 122,118.60
€-
€ 488.50
€ 4,157.60
€ 47,975.39
€ 20.00
€ -
€ 3,468.40
€ 12,615.20
€ 8,956.00
€ 102,786.00
€ 46,934.00
€ 212,000.00
Democratic Effective Municipalities Initiative (DEMI)
Adrian Krasniqi St., No. 5, Pristina, Kosovo
Tel: +381 (0) 38-224-012
Email: [email protected]
34
Download

Preuzmi - usaid demi