C1 00
GRUPA C1: EKONOMIJA I RAZVOJ EES
IZVJEŠTAJ STRUČNIH IZVJESTILACA
Dr B.Ivanović, EPS Beograd
D.Orlić, EKC Beograd
M.Sučević Tasić, EPS Beograd
Dr N.Mijušković, EMS Beograd
Mr D.Balkoski, EMS Beograd
I OPŠTE
Za 30 savetovanje CIGRE Srbija utvrđene su sledeće preferencijalne teme STK C1:
1. Rešenja u planiranju elektroenergetskog sistema za slučaj da u budućnosti bude
relativno niska eksploatacija uglja
• planiranje sistema
• nove tehnologije
• pouzdanost, socijalni i ekonomski uticaj
2. Novi poslovni procesi za podršku/unapređenje planiranja elektroenergetskog
sistema u slučaju niske eksploatacije uglja u budućnosti
• integrisano planiranje prenosnog i distributivnog sistema
• multi regionalno i multinacionalno planiranje
• alternativni standardi pouzdanosti
• fleksibilniji rad mreže uzimajući u obzir različita angažovanja generatora i
vrednosti opterećenja na različitim lokacijama
3. Izazovi/strategije u upravljanju dobrima u slučaju niske eksploatacije uglja u
budućnosti
• buduća integracija obnovljivih izvora velikog kapaciteta
• poboljšanje potrebnih informacija
• rad sa ravnomernim opterećenjem, distributivnim mrežama sa aktivnom
generacijom, integracijom novih tehnologija.
Za 30 savetovanje CIGRE SRBIJA u okviru Grupe C1 prijavljeno je 11 referata, a
pristiglo je 9, od kojih je od strane recenzenata prihvaćeno za prikazivanje na savetovanju
6 (pet referata i jedna informacija)
1
II KRATAK PRIKAZ REFERATA I PITANJA ZA DISKUSIJU
C1-R01 Opis nove metodologije za prognozu potrošnje električne energije
M. ĐORĐEVIĆ, N.ŠIJAKOVIĆ,
JP ELEKTROMREŽA SRBIJE BEOGRAD, SRBIJA
Kratak sadržaj: Rad prikazuje osnovne principe nove metodologije za prognozu
potrošnje električne energije i vršne snage do 2020. godine. Za prognozu neto potrošnje
koristi se ekonometrijski model, koji je detaljno opisan u radu. Za estimaciju parametara
modela primenjuje se višestruka linearna regresija sa veličinama godišnja neto potrošnja i
bruto društveni proizvod.
Ključne reči: linearna regresija, ekonometrijski model
DEVELOPMENT OF NEW METHODOLGY FOR LOAD DEMAND FORECAST
Abstract— The paper presents the basic principles of the new methodology for load
demand forecast and yearly peak power by 2020. The proposed methodology was
prepared in scope of the project ‘Strengthening the Capacity of the Serbian Electricity
Transmission System and Market Operator’. The load demand forecast methodology has
been applied for the whole territory of Serbia without consideration separated distribution
areas. Econometric forecasting approach, was described in detail, in this study. Multi
linear regression analysis of model parameter has been applied on values GDP (Gross
Domestic Product) and energy. GDP forecast for the Republic of Serbia up to 2014 was
taken from IMF. The GDP values till 2020 were obtained by simple linear regression
model, according to the three scenarios: medium, high and low. This paper presents
forecasting methodology for Yearly net electric energy consumption, Peak electric power
consumption and Load Factor.
Key words — Econometric model, linear regress
PITANJA:
1. Da li dati ekonometrijski Model uključuje podelu potrošnje po sektorima, to jest
da li se u rezultatima prikazuje prognoza potrošnje električne energije do 2020.
godine pojedinačno za svaki sektor (industrija, domaćinstva itd.)?
2. Da li pomenuta metodologija predviđa uticaj klimatskih promena?
3. Kao najverovatniji scenario porasta potrošnje predviđen je scenario srednjeg rasta
bruto društvenog proizvoda, što iznosi 44 % u periodu od 2008. do 2018. godine.
Da li je to možda isuviše optimistički scenario?
Koje je mere potrebno preduzeti da bi se smanjila energetska intenzivnost, koja je kao
što je prikazano u ovom radu, u Srbiji višestruko puta veća od one u zemaljama Evropske
unije?
2
C1- I 02
KOMENTAR NAČINA NAPAJANJA ELEKTRIČNOM ENERGIJOM
OPŠTINSKIH CENTARA SA VIŠE OD 20.000. STANOVNIKA
U ELEKTRODISTRIBUTIVNOM SISTEMU SRBIJE
Radiša Radisavljević, Dipl. el. ing.
Tomislav Milanov, Dipl. el. ing.
PD «Elektrodistribucija Beograd», Beograd, Srbija
Kratak sadržaj: Ovaj rad prikazuje osnovne karakteristike dosadašnjeg napajanja
električnom energijom opštinskih centara sa više od 20.000 stanovnika u PD
«Elektrodistribucija Beograd» i svim elektrodistributivnim preduzećima Centralne Srbije,
Vojvodine i Kosova i Metohije. Naglašava se da sva naselja sa više od 20.000 stanovnika
treba da imaju najmanje dva izvora 110/X kV.
Ključne reči: Manji gradovi sa više od 20.000 stanovnika, veći gradovi, načini
napajanja električnom energijom, kvalitet napona, Džulovi gubici u svim mrežama
COMMENT OF POWER SUPPLY OF MUNICIPALITIES WITH MORE THAN
20.000 CITIZENS IN SERBIAN DISTRIBUTION SYSTEM
Abstract: This paper presents power supply basic characteristics for municipalities with
more than 20.000 citizens in power distribution company “Elektrodistribucija Beograd”
and all other power distribution companies in central Serbia, Vojvodina and Kosova and
Metohija. It is emphasized that all municipalities with more than 20.000 citizens should
have two substations 110/X kV at least.
KOMENTAR RECENZENTA:
PITANJA:
1. Šta znače navodnici kod reči “prihvatljivi” i “racionalni” koje u tekstu opisuju Jouleove gubitke?
2. Na osnovu čega je izveden zaključak da sva naselja sa preko 20000 stanovnika treba
da imaju najmanje dva izvora 110/x kV? Ovaj zaključak bi, po mišljenju recezenta,
morao da bude povezan sa geografijom naselja. Za procenjeno vršno opterećenje
ovakvog naselja od 20 kW je dovoljno imati TS 110/35 kV, 2x31.5 MVA. Za ispad
jednog transformatora u ovoj TS drugi može preuzeti kompletno opterećenje jednog
ovakvog naselja.
3. Na drugoj i trećoj stranici rada je potrebno poravnati tekst uz obe ivice.
Literaturu je potrebno dati u uglastim [], a ne u klasičnim () zagradama. Pored toga
nije potrebno boldovati literaturu.
4. U tekstu iza „20.000.“ izbrisati „.“
3
C1-R03
ANALIZA RESURSA ENERGIJE VETRA U JUŽNOM BANATU
Ž.Đurišić, Elektrotehnički fakultet u Beogradu
BEOGRAD, REPUBLIKA SRBIJA
Kratak sadržaj: U radu su analizirani resursi energije vetra u regionu južnog Banata.
Analize su izvršene na osnovu merenja parametara vetra na lokaciji Bavaništansko polje.
Merenje brzine vetra je vršeno na 60, 50, 40 i 10 m u toku dvogodišnjeg perioda 2009 2010. Izvršena je statistička analiza mernih podataka u pogledu čestine javljanja brzina
vetra po smerovima, srednje godišnje brzine i gustine snage vetra i parametara
Weibullove statistike (c i k). Na osnovu raspoloživih mernih podataka sa više mernih
visina izvršena je analiza visinskog profila brzine vetra. Na osnovu utvrđene standardne
devijacije brzine vetra izvršena je analiza turbulentnosti vetra na mernoj lokaciji.
Dobijeni rezultati pokazuju da region južni Banat poseduje dobar potencijal vetra i
predstavlja prespektivan region za razvoj projekata vetroelektrana u Srbiji.
Ključne reči: Južni Banat, energija vetra, statistička analiza
ASSESMENT OF WIND POWER RESOURCE IN THE SOUTH-BANAT
REGION
Abstract: The wind energy resources in the South Banat region are analyzed. The
analyses have been carried out on the basis of the wind parameter measurements at the
site of village Bavanište. The data were collected at 60, 50, 40, and 10m heights during
2009 and 2010. The statistical analysis of the measured data covered the wind speed and
direction, average wind speed and power density, and Weibull distribution parameters (c
and k). On the basis of the determined standard deviation of the wind speed, an analysis
is performed of the wind turbulence at the measurement site. On the basis of the available
measurement data, an analysis of the vertical wind speed profile at the measurement site
has been performed. The obtained results show that the region of South Banat possesses
good wind energy potential and it represents a perspective region for development of the
projects of wind farms.
PITANJA:
1. U radu je navedeno (str. 2) da je ranije procenjena srednja godišnja brzina 6m/s
na visini od 100 m. Kolika je srednja godišnja brzina vetra na visini od 80 m na
osnovu mernih podataka sa stuba na lokaciji Bavaništansko polje?
2. Koliko se u % povećava vrednost investicije kada se visina stubova vetroturbina
poveća sa 80 m na 100 m?
3. Košavski vetar je poznat kao udarni. Kako se ova karakteristika reflektuje na
eksploataciju vetroelektrane?
4
C1 R-04: ANALIZA KARAKTERISTIKA VETRA U JUŽNOM BANATU I
USLOVI INTEGRACIJE VETROELEKTRANA U EES SRBIJE
Ž.Đurišić, Elektrotehnički fakultet u Beogradu
B. Đukić, Elektromreža Srbije
N. Šijaković, Elektromreža Srbije
D. Balkoski, Elektromreža Srbije
D. Popović, Elektromreža Srbije
Kratak sadržaj: U radu su analizirani tipični profili proizvodnje perspektivnih
vetroelektrana u južnom Banatu dobijenih na osnovu višegodišnjih namenskih merenja
brzine vetra u ciljnom regionu i realnih karakteristika snage vetroagregata. Analiziran je
stepen korelisanosti između prosečnih dnevnih dijagrama potrošnje u EPS i dijagrama
proizvodnje vetroelektrana. Posebno su analizirani uslovi balansiranja energije u sistemu
pri naglim promenama brzine vetra u ciljnom regionu. Takođe su, kroz statističku analizu
mernih podataka o brzini vetra, analizirane verovatnoće pojave ispada vetroelektrana u
ciljnom regionu zbog prejakog vetra. Sprovedene analize će omogućiti sagledavanje
ključnih tehničkih problema integracije vetroelektrana u EES Srbije i pomoći u proceni
realnih kapaciteta vetroelektrana koje sistem može prihvatiti.
Ključne reči: Južni Banat, vetroelektrane, tokovi snaga, balansiranje snage
ANALISYS OF WIND CHARACTERISTICS IN THE SOUTH BANAT REGION
AND CONDITIONS ASSOCIATED WITH WIND POWER INTEGRATION IN
POWER SYSTEM OF SERBIA
Abstract. Typical production profiles of perspective wind power plants in south Banat are
analyzed. These production profiles are result of many years wind speed measurements in
south Banat region and real characteristics of wind aggregates. Correlation degree between
daily average consumption diagram in EPS and production diagram of wind power plant is
analyzed in the paper. Power balancing in power system of Serbia is specially analyzed
under conditions of rapid wind speed changes in south Banat. In addition, probability of
wind power plant outage in this region is analyzed by using statistical analysis of wind speed
measured data. Conducted analyses will provide overview of key technical problems of
wind power plants integration into power system of Serbia and assessment of real wind
power capacities that could be integrated into power system of Serbia.
PITANJA:
1. Zašto se koriste turbine 2 MW na visini 100 m? Zašto nije razmatran V112 na
visini 80 m? V112 je sinhrona mašina (V90 je asinhrona) sa širim opsegom brzine
vetra.
2. Tačan način priključenja tri vetroelektrane u južnom Banatu se nigde ne navodi u
radu, a navodi se proizvodnja, konzum i gubici u različitim scenarijima. Koliko je
recenzentu poznato VE Baništansko polje se priključuje na DV 400 kV RP Drmno –
TS Pančevo 2, VE Čibuk radijalnim DV 400 kV u TS Bavaništansko polje, a VE
Bela Anta na DV 110 TS Pančevo 2 – TS Alibunar.
5
C1- R05: VREDNOVANJE I UPOREĐIVANJE TEHNIČKIH RJEŠENJA
PLANIRANIH HIDROELEKTRANA NA PODRUČJU GORNJE DRINE
Mr Željko Ratković, MH Elektroprivreda Republike Srpske
Trebinje, BiH, Republika Srpska
Prof. dr Stevan Stankovski,Fakultet tehničkih nauka, Novi Sad, Republika Srbija
Prof. dr Pantelija Dakić, MH Elektroprivreda Republike Srpske. Banja Luka,
BiH, Republika Srpska
Kratak sadržaj: Rijeka Drina je značajan neiskorišćeni energetski izvor na Balkanu.
Područje gornje Drine je analizirano posljednjih 50 godina, sa osnovnim ciljem da se
izgrade hidroenergetski objekti i obezbijedi brži razvoj tog područja. Do danas nije
izgrađen ni jedan hidroenergetski objekat na tom području, iako je bila početa gradnja i
uložena značajna investiciona sredstva. Takođe na tom području je došlo do negativne
migracije stanovništva. Tehničko rješenje koje je projektovano do 2008. godine,
obezbijedilo bi značajne energetske, socio-ekonomske efekte u odnosu na druga tehnička
rješenja. Potrebno je vrednovati tehnička rješenja prema kriterijima koji se primjenjuju u
praksi, i na osnovu tih kriterija potrebno je da institucije vlasti donesu i realizuju odluke,
a ne da neformalne grupe na osnovu svojih ličnih interesa ne dozvoljavaju iskorištenje
obnovljivih izvora energije i ne dozvoljavaju razvoj područja gornje Drine.
Ključne riječi: Hidroelektrana - Kriterij za vrednovanje - Gornja Drina
EVALUATION AND COMPARISON OF THE TECHNICAL SOLUTIONS OF
THE PLANNED HYDRO POWER PLANTS AT THE UPPER DRINA AREA
Željko Ratković, M.Sc.M.E., MH Power Utility of the Republic of Srpska
Trebinje,BiH, Republic of Srpska
Prof. Stevan Stankovski, Ph.D. Faculty of Technical Sciencies, Novi Sad, Republic of Serbia
Prof. Pantelija Dakić, Ph.D. MH Power Utility of the Republic of Srpska
Banja Luka, BiH, Republic of Srpska
Summary – The Drina River is a significant unused energy resource in the Balkans. The area of
the Upper Drina has been analyzed for 50 last years, mainly aiming at construction of the hydro
power facilities and provision of the faster development of the area. None of the hydro power
facility has been built at the area so far, even though the construction was started and
considerable financial means were invested. Likewise, the area has been marked with negative
migration of the population. The technical solution projected till 2008 would provide important
energy and socio-economic effects in comparison to the other technical solutions. It is necessary
to evaluate the technical solutions in accordance with the criteria being applied in practice.
Based on these criteria, the government institutions need to make and implement the decisions,
without allowing any informal groups to inhibit usage of the renewable energy resources, and
thereby the development of the Upper Drina area, based on their personal interests.
6
Key words – hydro power plant, evaluation criteria, the Upper Drina
KOMENTAR RECENZENTA:
PITANJA:
1. Koji su osnovni pokazatelji ekonomske efektivnosti „tehničkog rešenja nakon 2008.
godine“?
2. Koji su kriterijumi primenjeni u oceni opravdanosti ulaganja u tehničkoj dokumentaciji
koju je pripremio Energoprojekt-Hidroinženjering u 2009. godini?
3. Da li su autori imali prilike da, za ove ili slične projekte, analiziraju rezultate primene
nekog od programskih paketa za višekriterijumsko rangiranje projekata uz primenu
različitih težinskih faktora za različite kriterijume vrednovanja i koji su bili zaključci?
7
C1-06
PLANIRANjE RAZVOJA PRENOSNE MREŽE U DEREGULISANOM
OKRUŽENjU
Nenad Šijaković, Branislav Đukić, Dejana Popović,
Ivan Trkulja, Dragan Balkoski
JP EMS Beograd, Republika Srbija
Kratak sadržaj: Deregulacija EES-a je iz osnova izmenila filozofiju upravljanja,
eksploatacije i planiranja rada i razvoja celokupnog elektroenergetskog sistema. Rad ima
za cilj da obradi uticaj novonastalog okruženja na planiranje razvoja prenosne mreže,
ukratko opiše nove metodologije i predloži koncept koji bi se koristio u domaćem
Operatoru prenosnog sistema pri planiranju razvoja prenosne mreže.
Ključne reči: planiranje razvoja, deregulacija, prenosna mreža, interno evropsko
tržište električne energije, obnovljivi izvori energije
TRANMISSISON SYSTEM DEVELOPMENT PLANNING IN
DEREGULATED ENVIRONMENT
Abstract: Power system deregulation have cause changes in system control,
operation and planning process philosophies. This work aim to define influence of new
born surrounding on the process of system development planning, to present new
methodologies and propose concepts that would be used in domestic Transmission
System Operator in system development purposes.
Keywords: system development planning, deregulation, transmission system,
internal European electricity market, renewable energy sources
KOMENTAR RECENZENTA:
Rad je izuzetno interesantan jer obrađuje materiju koja je od velike važnosti za EMS i
EPS.
PITANJA:
1. Da li je autorima poznato, s obzirom na interkonektivni karakter većeg broja budućih
dalekovoda, da li postoje sredstva u institucijama EU koja bi se, barem delimično, mogla
koristiti kao donacija u cilju finansiranja izgradnje prekograničnih dalekovoda?
8
Download

C1-00 - CIGRE Srbija